Voorjaarsnota 2026 en Kadernota 2027 tm 2030 definitief

22

Maatschappelijke effecten en de SROI Social Return on Investment (SROI) De gemeente Drechterland zet bij aanbestedingen en inkooptrajecten actief in op Social Return on Investment (SROI). Hiermee bevorderen wij dat opdrachten niet alleen economische waarde opleveren, maar ook bijdragen aan maatschappelijke doelen, zoals het vergroten van kansen op werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Bij relevante opdrachten wordt een SROI-verplichting opgenomen, afgestemd op de aard en omvang van de opdracht. Dit kan onder andere vorm krijgen door het bieden van werkplekken, leerwerktrajecten, stages of het inkopen bij sociale ondernemingen. Wij sluiten hierbij aan bij de regionale afspraken binnen Westfriesland en de uitvoering via WerkSaam Westfriesland. Hiermee borgen wij een efficiënte uitvoering en een eenduidige aanpak richting opdrachtnemers. De inzet op SROI wordt periodiek gemonitord en waar nodig bijgesteld, zodat deze optimaal bijdraagt aan onze maatschappelijke ambities op het gebied van participatie, inclusie en arbeidsparticipatie.

23

Voorjaarsnota 2026 Omschrijving

2026

2027

2028

2029

2030

Programma 1 Bestuur en dienstverlening Lasten: Aanbesteding raadsinformatiesysteem Opleidingskosten raadsleden Regionale samenwerking Collegebudget Vitale dorpen/ Burgerinitiatieven Startersleningen BTW Spuk sport Formatie Muziekschool Bijdrage GR DESOM

-154 -15 -15 -50 -21 -25 18 22 -439

0 0 -15 -50 -40 -25 18 22 -201

0 0 -15 -50 -40 -25 18 22 -59

0 0 -15 -50 -40 -25 18 22 -48

0 0 -15 -50 -40 -25 18 22 -87

Baten: Algemene uitkering decembercirculaire 2025 Algemene uitkering meicirculaire 2026

79 -35

36 966

35 431

37 -560

40 -368

Programma 2 Ruimte Lasten: Indexatie kosten nazorg ex-gedetineerden Onderzoek haven Wijdenes Herstel nutsgaten in de wegen (budgettair neutraal) Verhoging klein onderhoud Verkeerscampagnes Onderzoek inclusief spelen Airco brandweerkazerne Westwoud Dorpshuis 't Centrum: Subsidie vervallen Beheer straatmeubilair Zwemlocatie Oosterleek CDOKE 2026 in reserve klimaat en duurzaamheid CDOKE 2026 niet in exploitatie maar in reserve CO2-heffing Extra ondersteuning werkzaamheden begraafplaats Programma Landelijk Gebied Gebiedsontwikkeling Herontwikkeling basisschool WestWijzer Westwoud Aanleg wandelpad Dr. Singelenbergpark Hooge Hout (budgettair neutraal) Risicobeheersing VRNHN Herplanting bomen groen (budgettair neutraal) Inhuur beheer High Voltage (HV) Stations (budgettair neutraal) Herstel openbare Ruimte na 1 jaar garantie (budgettair neutraal)

-14 -50 -880 -32 -15 -25 -12 137 -21 -10 -657 657 -20 -26 -20 -145 -62 -35 -643 -28 -80 -7 -70

-14 0 0 -32 0 0 0 137 0 0 -657 0 -20 -26 0 44 0 0 0 -34 0 0 0

-14 0 0 -32 0 0 0 137 0 0 0 0 -20 -26 0 105 0 0 0 -37 0 0 0

-14 0 0 -32 0 0 0 137 0 0 0 0 -20 -26 0 160 0 0 0 -40 0 0 0

-14 0 0 -32 0 0 0 137 0 0 0 0 -20 -26 0 165 0 0 0 -42 0 0 0

24

Baten: Riolering opbrengst Voorziening riolering Dorpshuis 't Centrum: Huur vervallen Bijdrage Kappio MFA Westwoud Huurinkomsten Stadhuis Onttrekking AR voor 1e jaar afschrijving MFA WW Afvalstoffenheffing Voorziening afvalstoffenheffing Gebiedsontwikkeling Hooge Hout bijdrage van ontwikkelaars (budgettair neutraal) Dekking herstel nutsgaten reserve glasvezel (budgettair neutraal) Dekking herstel nutsgaten inkomsten bijdragen derden (budgettair neutraal) Dekking herplanting bomen reserve glasvezel (budgettair neutraal) Bijdrage netbeheerder (budgettair neutraal) Dekking herstel openbare ruimte reserve glasvezel (budgettair neutraal)

-56 56 -133 17 -15 116 -201 201 16 643 690 190

0 0 -133 17 0 0 0 0 -10 0 0 0

0 0 -133 17 0 0 0 0 -65 0 0 0

0 0 -133 17 0 0 0 0 28 0 0 0

0 0 -133 17 0 0 0 0 22 0 0 0

80 7 70

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

Programma 3 Samenleving Lasten: Gemeentelijke projectbegeleiding Jozefschool Haalbaarheidsstudie 't Padland Onderwijs Achterstanden Beleid (budgettair neutraal) Onderwijszorggroepen Uitstellen kapitaallasten DTS (budgettair neutraal) Informatiepunten Digitale Overheid Streekomroep Hervormingsagenda jeugd Bijzondere bijstand Rijksbijdrage sociale infrastructuur Uitwisseling gegevens inburgeringsketen Uitvoeringskosten inburgering Inburgeringsvoorzieningen SPUK (budgettair neutraal) Brede Specifieke uitkering-regeling (budgettair neutraal) Kinderopvang pleegzorg Budgetten Jeugd Budgetten WMO

-75 -25 -414 -30 6 -21 -19 -14 -62 -21 -13 -19 -307 -33 -25 -538 19

0 0 0 -30 0 -21 -7 0 -62 -23 0 -19 0 0 0 0 0

0 0 0 -30 0 -21 0 0 -62 -24 0 -19 0 0 0 0 0

0 0 0 -30 0 -21 0 0 -62 -26 0 -19 0 0 0 0 0

0 0 0 -30 0 -21 0 0 -62 -28 0 -19 0 0 0 0 0

Baten: Onderwijs Achterstanden Beleid (budgettair neutraal) Inburgeringsvoorzieningen SPUK (budgettair neutraal) Brede Specifieke uitkering-regeling (budgettair neutraal) Dekking reserve kap.lasten uitstellen DTS (budgettair neutraal)

414 307 33 -6

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

Saldo mutaties

-1.852 -177 94 -741 -589 nadelig nadelig voordelig nadelig nadelig

25

Programma 1 Bestuur en dienstverlening Lasten:

Griffie Raadsinformatiesysteem + MVI (2026 €154.000 incidenteel nadeel) Eind 2024 is de aanbesteding voor een nieuw raadsinformatiesysteem (RIS) opgestart. Na het doorlopen beoordelingsproces is volgens de Aanbestedingswet de procedure afgerond via een definitieve gunning eind 2025. De gemeente Drechterland heeft momenteel geen MVI. Om een koppeling met het RIS te kunnen maken en de voordelen te ervaren wordt een oplossing van MVI geadviseerd. De structurele kosten passen in het daarvoor toegekende budget. Voor de incidentele kosten is geen dekking in de begroting en daarvoor is een budget nodig van € 140.000. In dit bedrag zijn de kosten voor de implementatie en de migratie opgenomen. Daarnaast zijn er eenmalig aanvullende kosten gemaakt voor de indeling van de raadszaal en is er een verschuiving geweest van een deel van het communicatiebudget voor de gemeenteraadsverkiezingen. Opleidingskosten raadsleden (2026 €15.000 incidenteel nadeel) Doordat er veel nieuwe raadsleden zijn gekozen wordt er extra geïnvesteerd in teambuilding en opleidingen.

Regionale samenwerking Regionale samenwerking (2026 e.v. € 15.000 structureel nadeel) De afgelopen jaren is er nauwelijks geïndexeerd in de gemeentelijke begroting op regionale samenwerking. Tegelijkertijd stijgen langzaamaan de kosten voor de contributies, fondsen en de gemeenschappelijke regeling OBS. Daarnaast lopen er projecten waar de gemeente aan bijdraagt, zoals het opstellen van de Ruimtelijke Agenda Westfriesland, het Ontwikkelperspectief Noord-Holland Noord, en de opstart van Krachtig Noord-Holland Noord waar tevens de regionale lobby belegd is en waarvoor de kosten nu opgenomen worden binnen de gemeenschappelijke regeling OBS. De combinatie van deze factoren heeft er tot geleid dat de huidige budgetten onvoldoende dekking geven.

Financiën Collegebudget (2026 e.v. € 50.000 structureel nadeel) Om het college van Burgemeester en Wethouders in staat te stellen snel en effectief in te spelen op onvoorziene omstandigheden, beleidsmatige kansen en urgente maatschappelijke ontwikkelingen, wordt voorgesteld om een discretionair budget van €50.000 op te nemen in de begroting. Dit budget biedt het college de noodzakelijke flexibiliteit om gedurende het jaar maatregelen te treffen of initiatieven te ondersteunen die niet vooraf volledig te voorzien zijn, maar wel bijdragen aan de realisatie van de strategische doelen van de gemeente. Door dit budget te reserveren wordt bestuurlijke slagkracht versterkt, worden besluitvormingsprocessen versneld waar nodig, en kan het college adequaat inspelen op situaties waarin direct handelen gewenst is. Bij de jaarrekening legt het college verantwoording af over hoe dit collegebudget gebruikt is. Motie Vitale Dorpen/ burgerinitiatieven (2026 € 21.000 2027 e.v. € 40.000 structureel nadeel) In de Raad van 15 december 2025 is de motie Vitale dorpen aangenomen, waarbij voorgesteld wordt om jaarlijks € 40.000 budget op te nemen voor Burgerinitiatieven. Startersleningen (2026 e.v. € 25.000 structureel nadeel) In de Raad van 16 februari 2026 is besloten het plafond van de startersleningen te verhogen. De rentelasten bedragen jaarlijks € 25.000. BTW SPUK Sport (2026 e.v.

€ 18.000 structureel voordeel) De kosten van de BTW SPUK sport is al verdeeld over programma 3, waardoor dit budget kan vervallen.

26

Formatie Muziekschool (2026 e.v. € 22.000 structureel voordeel) De formatie van medewerker muziekschool is per 1-1-2025 niet opnieuw ingevuld. De (doorbelaste) begroting SED was hier al op aangepast. Met deze mutatie wordt het budget in de begroting van Drechterland ook afgeraamd.

Informatie Bijdrage DESOM (2026 € 439.000; 2027 € 201.000; 2028 € 59.000; 2029 € 48.000 en 2030 € 87.000 structureel nadeel) Bijraming van het budget bijdrage gemeenschappelijke regeling SSC DESOM in verband met bijstelling 2026 en vaststelling Begroting 2027 van DESOM. Baten:

Financiën Algemene uitkering (2026 € 44.000, 2027 € 1.002.000, 2028 € 466.000 voordeel, 2029 € 523.000 en 2030 €328.000 nadeel) De algemene uitkering in de begroting 2026 is gebaseerd op de septembercirculaire 2025. Inmiddels zijn de decembercirculaire 2025 en de meicirculaire 2026 bekend. De gevolgen van de circulaires zijn opgenomen in deze voorjaarsnota en kadernota. Met de decembercirculaire zijn de hoeveelheden per maatstaf aangepast. De gevolgen van de meicirculaire 2026 zijn als volgt: - Loon en prijs indexatie o.b.v. CEP: Door een aanpassing van de indexatie stijgt de algemene uitkering. - Algemene mutaties: Dit is n.a.v. wijzigingen van de aantallen per maatstaf (het zogenaamde volume accres) - De ruimte onder het BCF (btw-compensatiefonds) plafond voor 2025 die wij in de algemene uitkering terugkrijgen is naar beneden bijgesteld. Hiervoor ontstaat er een nadeel op de algemene uitkering. - De afschaffing van het abonnementstarief WMO wordt met een jaar uitgesteld naar 2028. Voor het jaar 2027 wordt hiervoor een bedrag van € 218.000 toegevoegd aan het gemeentefonds van de gemeente Drechterland. In de begroting hadden we al rekening gehouden met inkomsten van de eigen bijdrage. Deze inkomsten voor 2027 komen te vervallen. - Vanaf 2029 wordt huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening geschrapt binnen de Wmo, waardoor er middelen aan het gemeentefonds worden onttrokken.

Tegelijk worden er middelen toegevoegd als vangnet voor mensen die deze hulp niet zelf kunnen regelen. - Er zijn extra middelen ontvangen voor participatie. Deze middelen worden doorgestort naar het budget van Werksaam. - Voor 2027 wordt er vanuit Rijk een decentralisatie uitkering toegevoegd voor de CDOKE-middelen. Voor de gemeente Drechterland is dit een bedrag van € 674.000. Deze middelen worden doorgestort naar de reserve klimaat en duurzaamheid. - Voor 2026 zijn er vanuit Rijk de volgende decentralisatie uitkeringen toegevoegd: o Suppletie uitkering Bommenregeling o Alleenverdienersproblematiek o Ondersteuning lokale energiehulp o IBO Problematische schulden o Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren o Ondersteuning lokale politieke partijen

27

Ontwikkeling Algemene uitkering

x 1.000

Stand AU Septembercirculaire 2025 (B2026) Bijstelling: - Decembercirculaire 2025 - Meicirculaire 2026 - Loon en prijs indexatie o.b.v. CEP - Algemene mutaties - Correctie BCF-plafond - WOZ-waarden - Uitstel abonnementstarief WMO - Huishoudelijke hulp WMO - Vangnetregeling huishoudelijke hulp WMO - Participatie - Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid - Suppletie uitkering Bommenregeling - Alleenverdienersproblematiek - Ondersteuning lokale energiehulp - IBO Problematische schulden - Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren - Ondersteuning lokale politieke partijen - Overige posten Totaal:

2026

2027

2028

2029

2030

41.461

41.773

79

36

35

37

40

-57 84 -154 0 0 0 0 0 0 85 16 12 13 8 9 -51

88 95 -154 -78 218 0 0 104 674 0 0 0 0 8 0 11

306 223 -154 -74 0 0 0 131 0 0 0 0 0 8 0 -9

164 274 -154 -70 0 -1.371 409 189 0 0 0 0 0 8 0 -9

246 330 -154 -66 0 -1.414 422 269 0 0 0 0 0 8 0 -9

41.454 42.730 42.730

44 1.002 466 -523 -328 Voordelig Voordelig Voordelig Nadelig Nadelig

Stand AU na Meicirculaire 2026

41.505

28

42.775

41.920 42.207 42.402

Programma 2 Ruimte Lasten:

Veiligheid Indexatie kosten nazorg ex-gedetineerden (2026 e.v. €14.000 structureel nadeel) De nazorg voor ex-gedetineerden vindt regionaal plaats. Iedere gemeente draagt hier financieel aan bij. Sinds 2021 heeft geen indexatie plaatsgevonden van deze kosten. In 2026 worden de kosten geïndexeerd. Dit vraagt een extra financiële bijdrage. In 2026 worden scenario’s uitgewerkt voor de inrichting van de nazorg van ex-gedetineerden. Onderzoek haven Wijdenes (2026 €50.000 incidenteel nadeel) De haven in Wijdenes heeft te maken met terugkerende aanzanding, waardoor jaarlijks (in april/mei) baggerwerkzaamheden noodzakelijk zijn om de haven en vaargeul op diepte te houden voor recreatievaart. De onderhoudskosten hiervan zijn de afgelopen jaren toegenomen. De haven wordt onder andere gebruikt als uitvalsbasis van het reddingsstation Wijdenes. Door de aanzanding is het reddingsstation in de winterperiode tijdelijk niet inzetbaar als gevolg van de afnemende diepte. Om meer inzicht te krijgen in de oorzaken van de aanzanding en te komen tot meer structurele en kostenefficiënte oplossingen, wordt voorgesteld een verkennend onderzoek te laten uitvoeren.

Wegen Herstel nutsgaten wegen (2026 € 880.000 budgettair neutraal) Voor het herstellen van de nutsgaten in de wegen is er in 2026 880K nodig budgetneutraal. Dekking volgt uit de reserve glasvezel (€ 690.000) en uit de inkomsten bijdragen van derden (€ 190.000). Verhoging klein onderhoud (2026 e.v. € 32.000 structureel nadeel) Op basis van vervolgonderzoeken op het wegenareaal is er voor het grootonderhoud van de wegen in de komende jaren meer budget nodig om de gewenste kwaliteit te kunnen realiseren en te behouden.

Verkeersmaatregelen Verkeerscampagnes (2026 € 15.000 incidenteel nadeel) Binnen Drechterland hebben wij jaarlijks meerdere campagnes om weggebruikers bewust te maken van gevaren op de weg, bijvoorbeeld de jaarlijkse moddercampagne of wanneer de scholen weer zijn begonnen. Met een jaarlijkse verhoging van het budget, kunnen wij deze campagnes ook voor de komende jaren voortzetten.

Spelen Onderzoek inclusief spelen (2026 €25.000 incidenteel nadeel) Het gevraagde budget is ten behoeve van een onderzoek voor inclusief spelen. Dit budget wordt gevraagd in navolging op de motie van 26 januari 2026, met betrekking tot het realiseren van inclusieve speelruimte. Het budget wordt ingezet om de speelruimtes in de gehele gemeente te beoordelen op de mogelijkheid tot transformatie naar een inclusieve speelplek. Hierbij wordt ook gekeken naar mogelijke subsidies die benut zouden kunnen worden bij de aanleg.

Gebouwen Brandweerkazerne: onderhoud vastgoed (2026 € 12.000 incidenteel nadeel) Voor de brandweerkazerne Westwoud wordt voorgesteld middelen beschikbaar te stellen voor de aanschaf en plaatsing van airconditioningsystemen. Gezien de toenemende zomertemperaturen is het binnenklimaat in de kazerne momenteel onvoldoende geschikt voor een fijne werkomgeving. De plaatsing van airco’s is eerder toegezegd, met het oog op realisatie voorafgaand aan de aankomende zomer.

29

Subsidie Dorpshuis Venhuizen (2026 e.v. € 137.000 structureel voordeel) In de raadsvergadering van december 2025 is besloten dat met ingang van 1 januari 2026 geen subsidie meer te verstrekken aan dorpshuis 't Centrum in Venhuizen. Zie ook de vervallen huur van Dorpshuis 't Centrum onder de baten.

Straatmeubilair Beheer straatmeubilair (2026 €21.000 incidenteel nadeel) De kosten voor het onderhoud van straatmeubilair worden nu voldaan uit budget dat is bestemd voor speelvoorzieningen. Door een toename in het aantal benodigde vervangingen gaat dat ten koste van het vervangen en onderhouden van de speelvoorzieningen. Om dit te voorkomen en voor de transparantie, wordt er apart budget aangevraagd voor het straatmeubilair beheer.

Economie Zwemlocatie Oosterleek (2026 € 10.000 incidenteel nadeel) Voor het treffen van maatregelen om de zwemlocatie van Oosterleek beter geschikt te maken voor inwoners en bezoekers, is naast het budget van €5.000 vanuit recreatieve voorzieningen, een extra bedrag nodig van € 10.000. Door een aantal aanpassingen in het gebied te realiseren in samenwerking met het Recreatieschap Westfriesland wordt de veiligheid verbeterd. Het blijft wel een kleinschalige onofficiële zwemplek.

Klimaatadaptatie CDOKE verplaatsen naar reserve klimaat en duurzaamheid (2026 en 2027 € 657.000 budgettair neutraal) In de begroting 2026 is incidenteel budget beschikbaar gesteld via de algemene uitkering voor de CDOKE. Dit budget wordt vanuit de exploitatie in de reserve klimaat en duurzaamheid gestort. In de meicirculaire 2026 is er weer een bedrag ontvangen voor de CDOKE voor boekjaar 2027. Dit bedrag wordt ook gestort in de reserve klimaat en duurzaamheid.

Afval CO2-heffing (2026 e.v. € 20.000 structureel nadeel) In de afgelopen maanden is duidelijk geworden dat de CO2-heffing over het lopende belastingjaar hoger zal uitpakken dan in de begroting is geraamd. HVC heeft aangegeven deze toename door te berekenen aan de gemeente.

Begraafplaatsen Extra ondersteuning werkzaamheden begraafplaats (2026 e.v. €26.000 structureel nadeel) De uitvoering van de werkzaamheden op de begraafsplaatsen is kwetsbaar. Om de continuïteit van deze taken te waarborgen, is aanvullende inzet nodig.

Ruimtelijke ontwikkeling Programma Landelijk Gebied (2026 € 20.000 incidenteel nadeel) De raden van de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland hebben ingestemd met het vaststellen van de Omgevingsvisie SED. In deze omgevingsvisie staat dat we een Programma Landelijk Gebied (hierna: het Programma) op gaan stellen om te bepalen hoe we de uitgangspunten van de omgevingsvisie gaan vertalen in speerpunten van beleid. De gemeenteraad van Drechterland heeft daarbij op 26 januari 2026 unaniem een motie aangenomen. In deze motie worden B&W van Drechterland verzocht het Programma met prioriteit op te gaan pakken. In de begroting 2026 van de gemeente Drechterland (pag. 22) is het voorgaande reeds aan de orde gesteld. Het Programma Landelijk Gebied geeft niet alleen invulling aan de omgevingsvisie. Met dit Programma gaan we ook concreet en lokaal aangeven hoe we gaan bijdragen aan de globale uitgangspunten en doelen die in de regionale plandocumenten zijn gesteld, zoals het Pact van Westfriesland, de Regionale Mobiliteitsvisie, het Energiesysteem Actieplan en de omgevingsvisie van de Provincie Noord-Holland. Met dit voorstel voor de drie gemeenten, kunnen we in 2026 vorm en inhoud gaan geven aan het programma Landelijk Gebied.

30

Gebiedsontwikkeling Gebiedsontwikkeling (2026 € 145.000 nadeel, 2027 € 44.000 voordeel, 2028 € 105.000 voordeel, 2029 € 160.000 voordeel, 2030 € 165.000 voordeel) Voor de gebiedsontwikkelingen zijn de plankosten en bijbehorende inkomsten uit anterieure overeenkomsten meerjarig in beeld gebracht. Hieruit blijkt dat een deel van de plannen kostendekkend is, doordat de gemeentelijke kosten volledig worden verhaald op initiatiefnemers. Tegelijkertijd is er een aantal plannen waarbij geen volledige kostendekking plaatsvindt. Deze plannen leiden tot een vraag aan financiële ruimte binnen de begroting. De totale financiële impact bestaat daarmee uit een combinatie van budgettair-neutrale plannen en plannen die een beroep doen op de financiële ruimte of de reserve grondbedrijf. Deze ruimtevraag wordt betrokken bij de integrale afweging in deze Voorjaarsnota. Het uitgangspunt blijft dat kosten zoveel mogelijk worden verhaald. Afwijkingen hiervan kunnen voorkomen, bijvoorbeeld als gevolg van beleidskeuzes, de rol van de gemeente in een ontwikkeling of beperkte mogelijkheden tot kostenverhaal. Herontwikkeling voormalige locatie basisschool De WestWijzer Westwoud (2026 € 62.000 incidenteel nadeel) Het voormalige schoolgebouw van basisschool De WestWijzer het gebouw van peuterspeelzaal De Woudstappertjes worden gesloopt.

Met De Woonschakel zijn wij in overleg over overname van het perceel voor de realisatie van 12 zorgappartementen voor stichting Kleinschalig Wonen. Kostenverhaal is op dit moment (nog) niet mogelijk, omdat er nog geen overeenkomst is afgesloten met de corporatie. Op dit moment komen de geraamde kosten van € 61.950 vooralsnog ten laste van de algemene middelen. Aanleg wandelpad bij Dr. Singelenbergpark, Westwoud (2026 € 35.000 incidenteel nadeel) Een verlicht wandelpad is nodig om de nieuwe woonwijk De Wouden II te verbinden met het Dr. Singelenbergpark. Deze voorziening versterkt de veiligheid en sluit aan bij de gemeentelijke doelen op het gebied van duurzaamheid en leefbaarheid. Het wandelpad ligt buiten het gebied van de woonwijk en is bedoeld voor een groter gebied (bovenwijks). Daarom kunnen de kosten van het wandelpad niet worden doorgerekend aan de ontwikkelaar, maar moeten deze worden betaald door de gemeente.

Hoogkarspel Zuid/ Hooge Hout De Hooge Hout (2026 € 643.000 budgettair neutraal) Bij de Begroting 2026 is opgenomen dat voor de gebiedsontwikkeling De Hooge Hout een revolverend fonds (egalisatiereserve) wordt ingericht. Bij de vaststelling van de begroting heeft de gemeenteraad hierover echter geen expliciet besluit genomen. Hierdoor is formeel nog sprake van de eerder ingestelde bestemmingsreserve Hoogkarspel Zuid. Inmiddels is de factuur uitgegaan naar de marktpartijen voor de plankosten van de gebiedsontwikkeling. Het betreft twee derde van het voorbereidingskrediet van € 965.000 (= € 643.000). De resterende bijdrage wordt verwacht bij de vaststelling van het gebiedsgericht programma De Hooge Hout. Bij het sluiten van de anterieure overeenkomst worden daarnaast nieuwe afspraken gemaakt over vergoeding van plankosten voor werkzaamheden in de haalbaarheidsfase en de realisatiefase. Deze bijdragen komen bovenop het incidenteel budget. Gelet op het langjarige karakter van de gebiedsontwikkeling en de verplichting voor gemeenten om kosten die samenhangen met planvorming en voorbereiding te verhalen op ontwikkelende partijen, stellen wij voor alsnog een egalisatiereserve De Hooge Hout in te richten. Hiermee kunnen ontvangen bijdragen vanuit kostenverhaal structureel worden ingezet voor de financiering van plankosten en voorbereidingskosten binnen de gebiedsontwikkeling.

De egalisatiereserve wordt gevoed met ontvangen bijdragen van marktpartijen, het resterend budget en toekomstige plankostenvergoedingen die bij het sluiten van de anterieure overeenkomst worden overeengekomen. Hiermee kan het via kostenverhaal terugontvangen budget opnieuw worden ingezet voor de financiering van plankosten in de vervolgfases van de gebiedsontwikkeling, vooruitlopend op vergoeding via de anterieure overeenkomst.

31

Vergunningen, toezicht & handhaving Risicobeheersing VRNHN (2026 € 28.000, 2027 € 34.000, 2028 € 37.000, 2029 € 40.000 en 2030 € 42.000 structureel nadeel) De Dienstverleningsovereenkomst met de veiligheidsregio Noord-Holland Noord (VRNHN) over de nietwettelijke brandweertaken in het kader van risicobeheersing liep af in 2025 en moest worden verlengd. De begroting voor de komende jaren liep niet gelijk op met de kosten voortkomend uit de verlenging en moet worden bijgesteld.

Kabels en leidingen Herplanting Bomen-Groen (2026 €80.000 budgettair neutraal) In 2025 zijn 20 bomen gekapt/ zwaar beschadigd en struiken verwijderd. Deze dienen in overeenstemming met het herplantingsplicht (project Liander & project Glasvezel) te worden herplant/vervangen. De kosten worden uit de reserve Glasvezel gehaald. De raming bedraagt €80.000. Trent/ Alliander Glasvezel t.b.v. beheer High Voltage (HV) Stations (2026 €7.000 budgettair neutraal) Aliander heeft de opdracht aan firma TRENT gegeven om een glasvezelverdeling aan te leggen. Deze glasvezelverbinding is nodig om het nieuwe, geplande 50KV Hoogspanningsstation aan de Koggeweg op afstand te monitoren/ beheren. Alliander geeft aan om de kosten om werkvoorbereiding en toezicht te kunnen houden voor hun rekening te nemen. Voor de externe inhuur (toezicht en werkvoorbereiding) hebben we een vergoeding gevraagd van € 7.000 bij de netbeheerder welke ook is geaccordeerd. Herstel openbare Ruimte na 1 jaar garantie (2026 €70.000 budgettair neutraal) Voor een aantal grote projecten is de 1 jaar garantie verlopen. De raming voor het herstel en inboet materialen bedraagt €70.000. Onttrekking zal geschieden uit de Kabels en Leidingen Reserve en reserve Glasvezel. Baten:

Riolering Opbrengst rioolheffing (2026 €56.000 incidenteel nadeel) In de begroting is een bedrag opgenomen van € 1.874.000. In het kostendekkendheid overzicht staat een lager bedrag vermeld, namelijk € 1.727.000. Omdat de opbrengsten voor rioolheffing niet hoger mogen zijn dan de kosten, is het tarief bepaald op € 1.727.000. De opbrengst van Rioolheffing zal dus € 56.600 lager uitvallen dan begroot.

Gebouwen Huur Dorpshuis Venhuizen (2026 e.v. € 133.000 structureel nadeel) In de raadsvergadering van december 2025 is besloten dat met ingang van 1 januari 2026 geen huur meer in rekening wordt gebracht bij dorpshuis ’t Centrum in Venhuizen, vanwege het structurele exploitatieverlies. Als gevolg van dit besluit kan het begrote structurele bedrag worden verlaagd van € 233.000 naar € 100.000. Dit resterende bedrag betreft de huurinkomsten van de overige huurders in het pand, te weten de bibliotheek en de huisartsenpraktijk. Bijdrage Kappio MFA Westwoud (2026 e.v. €17.000 structureel voordeel) In het MFA Westwoud is de gemeente eigenaar van ruimtes die worden verhuurd aan Kappio en Stichting Jeugdwerk. In totaal gaat het om een bedrag van ruim € 17.000 per jaar. De huurinkomsten zijn voor 2026 nog niet begroot en zijn van structurele aard. Huurinkomsten Stadhuis (2026 €15.000 euro incidenteel nadeel) De huurder van Stadhuisfoods heeft aangegeven per 1 augustus te stoppen met de exploitatie van de horeca-activiteiten op deze locatie. Het is nog onbekend of we op korte termijn een nieuwe huurder hebben voor deze locatie. Op basis van de huidige situatie betekent dit een inkomstenderving van 5 maanden huur. Het gaat om een bedrag van € 15.000 exclusief BTW, te weten de periode van 1-8 tot 1-1-27. 32

Onttrekking Algemene reserve voor 1e jaar afschrijving MFA Westwoud (2026 € 116.000 incidenteel voordeel) In de raadsvergadering van 24 juni 2019 is besloten om voor het eerste jaar van de afschrijving van het MFA Westwoud te dekken door een onttrekking uit de algemene reserve.

Afval Opbrengst afvalstoffenheffing (2026 €201.000 incidenteel nadeel) Op basis van het memo van 11 november 2025 inzake het voorstel voor de tarieven van de afvalstoffenheffing is de begroting 2026 aangepast. De aanpassing vloeit voort uit een verlaging van de kostendekkendheid van 100% naar 98% en uit het besluit om de tariefstijging te beperken. Deze keuzes leiden gezamenlijk tot een lagere opbrengst uit de afvalstoffenheffing van € 201.000. De begroting 2026 is overeenkomstig deze gewijzigde uitgangspunten bijgesteld.

Gebiedsontwikkeling Gebiedsontwikkeling (2026 € 16.000 voordeel, 2027 € 10.000 nadeel, 2028 € 65.000 nadeel, 2029 € 28.000 voordeel, 2030 € 22.000 voordeel) Zie toelichting lasten.

Hoogkarspel Zuid/ Hooge Hout De Hooge Hout (2026 € 643.000 budgettair neutraal) Zie toelichting lasten.

Wegen Herstel nutsgaten wegen (2026 € 880.000 budgettair neutraal) Voor het herstellen van de nutsgaten in de wegen is er in 2026 880K nodig budgetneutraal. Dekking volgt uit de reserve glasvezel (€ 690.000) en uit de inkomsten bijdragen van derden (€ 190.000).

Kabels en leidingen Herplanting Bomen-Groen (2026 €80.000 budgettair neutraal) Zie toelichting lasten. Trent/ Alliander Glasvezel tbv beheer High Voltage (HV) Stations (2026 €7.000 budgettair neutraal) Zie toelichting lasten. Herstel openbare Ruimte na 1 jaar garantie (2026 €70.000 budgettair neutraal) Zie toelichting lasten.

33

Programma 3 Samenleving Lasten:

Onderwijshuisvesting Gemeentelijke projectbegeleiding Jozefschool Venhuizen (2026 €75.000 incidenteel nadeel) Gemeente Drechterland heeft in 2025/2026 een haalbaarheidsstudie uit laten voeren naar de huisvestingsscenario's voor basisschool Jozefschool, Venhuizen. Uit deze studie is een voorkeursscenario naar voren gekomen met daarbij een indicatieve investeringssom. Het bevoegd gezag van Jozefschool heeft bij gemeente Drechterland een bouwvoorbereidingskrediet aangevraagd in het kader van het huisvestingsprogramma 2027. Het bestuur van Stichting Katholiek Onderwijs De Streek heeft aangegeven geen bouwheer te kunnen en willen zijn voor deze ontwikkeling. Dit betekent dat het bouwheerschap voor dit bouwproject gevoerd dient te worden door gemeente Drechterland. Dit is vergelijkbaar met de organisatie rondom de herhuisvesting van Jan Luykenschool en MFA Westwoud. Voor de projectorganisatie en bouwmanagement voor dit bouwplan is capaciteit en budget nodig. Haalbaarheidsstudie 't Padland Venhuizen (2026 €25.000 incidenteel nadeel) Conform het Integraal Huisvestingsplan Drechterland 2020 komen Jozefschool en 't Padland in het huidige tijdvak in aanmerking voor een herhuisvesting. Hierin is prioriteit gegeven aan de Jozefschool. Voor 't Padland is het moment gekomen om door middel van een haalbaarheidsstudie tot een afwegingskader te komen.

Gemeente Drechterland heeft dit haalbaarheidsonderzoek nodig om te toetsen welke huisvestingsscenario's voor 't Padland een wenselijk en ruimtelijk haalbaar zijn. Daarnaast zal een haalbaarheidsonderzoek een indicatieve investeringssom opleveren. Dit is op termijn noodzakelijk voor het vaststellen van de hoogte van het bouwvoorbereidingskrediet. Het uitvoeren van een haalbaarheidsstudie behoort tot de verantwoordelijkheden van de gemeente.

Onderwijs Achterstanden Beleid (OAB) Onderwijsachterstanden beleid (2026 € 414.000 budgettair neutraal) We ontvangen een specifieke uitkering ten behoeve van de onderwijsachterstanden. Dit betreft een budgettair neutrale wijziging.

Onderwijs Onderwijszorggroepen (2026 e.v. € 30.000 structureel nadeel) Voor de onderwijszorggroepen (OZA-groepen) wordt een structureel aanvullend budget van € 30.000 aangevraagd. In de najaarsnota 2025 is reeds een incidenteel aanvullend budget toegekend vanwege een toename van het aantal deelnemers ten opzichte van 2024. Binnen het beschikbare budget is uitgegaan van hetzelfde aantal deelnemers als in voorgaande jaren. Het aantal deelnemers kan gedurende het jaar sterk variëren en is vooraf lastig in te schatten. De eerder geconstateerde toename zet zich in 2026 voort. Op basis van deze ontwikkeling wordt een aanvullend bedrag van circa € 30.000 verwacht.

Sporthallen en sportvelden Uitstellen kapitaallasten DTS (2026 € 6.000 budgettair neutraal) Het handbalveld van DTS is dit jaar in gebruik genomen, waardoor de afschrijvingslasten pas in 2027 ingaan. Het begrote bedrag valt in 2026 vrij en de onttrekking uit de reserve kapitaallasten valt ook vrij.

Cultuur Informatiepunten Digitale Overheid (2026 e.v. € 21.000 structureel nadeel) De middelen voor de Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) zitten vanaf 2026 in de algemene uitkering. Daarvoor werden de IDO-gelden via een specifieke uitkering aan de gemeenten verstrekt. Hoewel geen wettelijke bestedingsplicht bestaat, volgt uit landelijke afspraken met Rijk, VNG en het bibliotheekstelsel dat gemeenten de ondersteuning bij digitale overheidszaken structureel borgen. Het beschikbaar stellen van de middelen voor het IDO is nodig voor voortzetting van bestaand beleid en uitvoering. 34

Streekomroep (2026 € 19.000 en 2027 € 7.000 incidenteel nadeel) Streekomroep West-Friesland verzoekt de Westfriese gemeenten om een eenmalige bijdrage in de fusie- en frictiekosten die zijn ontstaan na de aanwijzing, waarbij meerdere partijen zijn gefuseerd. Voor Drechterland betreft dit € 11.917, gebaseerd op een regionale verdeelsleutel naar rato van het aantal huishoudens. Voor 2026 en 2027 wordt daarnaast een tijdelijke bijdrage van € 6.960 per jaar gevraagd voor journalistieke formatie, noodzakelijk voor de professionele uitvoering van de lokale omroep na de fusie en schaalvergroting. Over deze bijdrage heeft regionaal intensief overleg plaatsgevonden. Het merendeel van de Westfriese gemeenten heeft de gevraagde middelen inmiddels beschikbaar gesteld, onder de voorwaarde dat alle gemeenten bijdragen. Drechterland sluit met dit voorstel aan bij deze regionale lijn, waarmee de gezamenlijke uitvoering wordt geborgd.

Hervormingsagenda Jeugd Hervormingsagenda jeugd (2026 € 14.000 incidenteel nadeel) In 2023 heeft de regio zich gecommitteerd aan het regionale plan 'Noordje in Westfriesland', waarin de realisatie van kleinschalige woonvoorzieningen bestuurlijk is vastgesteld. Deze ambitie sluit aan bij de landelijke en regionale afbouw van residentiële zorg en is noodzakelijk om passende zorg voor kwetsbare jeugdigen te blijven bieden. Met de realisatie van drie kleinschalige woonvoorzieningen wordt beoogd te waarborgen dat jeugdigen in de regio Westfriesland tijdig toegang hebben tot kwalitatief goede en passende zorg, in een veilige omgeving en met optimale ontwikkelingskansen. Door de omvang en financiële impact is het noodzakelijk een rechtmatige regionale inkoopprocedure te doorlopen. Voor de uitvoering van deze aanbestedingsprocedure is een regionale projectleider Inkoop Kleinschalige Woonvoorzieningen nodig.

Minimabeleid Bijzondere bijstand (2026 e.v. € 62.000 structureel nadeel) De bijzondere bijstand stijgt jaarlijks gestaag doordat het inwonersaantal groeit. Er worden jaarlijks statushouders gehuisvest die o.a. inrichtingskrediet ontvangen. Daarnaast speelt de indexatie van bijvoorbeeld de kosten van bewindvoering, advocaatkosten en duurzame gebruiksgoederen mee. De uitgaven zijn niet drastisch gestegen. Alleen het begrote bedrag aan bijzondere bijstand is door de jaren heen niet altijd meegestegen. Hierdoor is er nu in een keer een grote bijstelling nodig. Het begrote budget is in overeenstemming gebracht met de werkelijke uitgaven van voorgaand jaar. Rijksbijdrage sociale infrastructuur (2026 € 21.000, 2027 € 23.000, 2028 € 24.000, 2029 € 26.000 en 2030 €28.000 structureel nadeel) Het Rijk heeft extra middelen beschikbaar gesteld om op termijn extra werkplekken te faciliteren via sociaal ontwikkelbedrijven. Deze middelen worden 1 op 1 overgedragen aan WerkSaam Westfriesland. Een sociaal ontwikkelbedrijf, in ons geval WerkSaam, richt zich op het aan het werk helpen en houden van mensen met een arbeidsbeperking die niet direct bij reguliere werkgevers aan het werk kunnen. Daarnaast begeleiden zij ook steeds meer mensen uit deze groep naar reguliere banen.

Statushouders Uitwisseling gegevens inburgeringsketen (2026 € 13.000 incidenteel nadeel) Dit bedrag komt uit de decembercirculaire 2025 en is bedoeld om een geautomatiseerde uitwisseling van gegevens binnen de inburgeringsketen (“plateau 2”) mogelijk te maken. De implementatie hiervan zal stapsgewijs vanaf 2026 gaan plaatsvinden. Met dit bedrag worden de investeringen die voor deze overstap nodig zijn, gedekt. Uitvoeringskosten inburgering (2026 e.v. € 19.000 structureel nadeel) Door een hogere instroom van statushouders, zijn de uitvoeringskosten van Werksaam om de inburgeringstaken uit te voeren, met € 14.000 gestegen. Ook is € 5.000 nodig voor de kosten voor inkoopen contractmanagement van de Netwerk Organisatie (NWO: de inkooporganisatie voor het sociaal domein van de gemeenten in West-Friesland). Deze kosten worden gedekt uit het gemeentefonds.

35

Inburgeringsvoorzieningen (SPUK) (2026 € 307.000 budgettair neutraal) Om de kosten van de inburgeringsvoorzieningen (o.a. taallessen, participatieactiviteiten, maatschappelijke begeleiding) te dekken, krijgen we middelen vanuit het rijk. Deze lasten & baten waren nog niet opgenomen. Het rijksbudget is taakstellend.

Volksgezondheid Brede Specifieke uitkering-regeling (2026 € 33.000 budgettair neutraal) We ontvangen een specifieke uitkering ten behoeve van de Brede Specifieke uitkering-regeling. De SPUKregeling bundelt geldstromen die zich richten op het stimuleren van gezondheid, sport en bewegen, cultuurparticipatie, preventie en het versterken van de sociale basis. Dit betreft een budgettair neutrale wijziging.

Kinderopvang pleegzorg Kinderopvang pleegzorg (2026 € 25.000 incidenteel nadeel) Pleegouders betalen nu een eigen bijdrage in de kosten van kinderopvang en buitenschoolse opvang voor hun pleegkind; dit zijn kosten die overblijven na het ontvangen van de eventuele kinderopvangtoeslag. Het Rijk heeft besloten om voor 2025 alsnog middelen toe te voegen aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. Voor het jaar 2026 zijn ook middelen overgemaakt. Gemeenten in de regio maken samen met de pleegzorgaanbieders afspraken over de aanspraak die pleegouders kunnen maken op deze bijdrage.

Cliëntgebonden kosten Jeugd en WMO Cliëntgebonden kosten Jeugd en WMO (2026 € 519.000 incidenteel nadeel) De begroting voor 2026 is bijgesteld op basis van de gerealiseerde zorgkosten voor Jeugdzorg en Wmo in dienstjaar 2025. De bijstelling valt uiteen in twee delen zijnde groei vanwege (OVA-PPC) indexering en de verwachting ten aanzien van autonome groei. Indexering (op basis van OVA-PPC) De OVA-PPC index is in de regionale aanbesteding in veel contracten opgenomen als de basis voor de verhoging van de tarieven, deze indexering dient derhalve in de begroting verwerkt te worden. De berekening van deze index wordt door het ministerie van VWS uitgevoerd op basis van de door het CPB uitgebrachte cijfers (Centraal Economisch Plan en de Macro Economische Verkenning). Met deze indexatie wordt een marktconforme loonstijging in de zorgsector mogelijk gemaakt en worden zorgverleners in staat gesteld de extra kosten van inflatie en kapitaallasten op te vangen. Het ministerie verwerkt deze indexering in haar begroting en op die manier vindt de index haar weg naar de (algemene) uitkering richting de gemeenten. Voor 2026 is het indexcijfer vastgesteld op 4,97% en de begrote kosten zijn in lijn met die percentages aangepast.

Autonome groeicijfer Op basis van de gemiddelde groei over de afgelopen drie dienstjaren is voor Drechterland de gemiddelde groei in cliënten in beeld gebracht, dit is gedaan op basis van unieke cliënten waarvoor declaraties zijn ontvangen. De groei van cliëntaantallen is binnen de Wmo (zijnde een stabiele groeimarkt) een redelijke indicatie voor de toename van de zorgkosten. Binnen de jeugdzorg is het verband iets lastiger te leggen maar is de clientgroei toch als basis genomen ter dekking van mogelijke toename in zorgkosten waarmee ook de toename in zorgzwaarte dient te worden gedekt. Voor 2026 zijn de autonome groeicijfers voor Drechterland als volgt opgenomen: • Wmo: 5,0% • Jeugd: 0,5%

36

Baten:

Onderwijs Achterstanden Beleid (OAB) Onderwijsachterstanden beleid (2026 € 414.000 budgettair neutraal) Zie toelichting lasten.

Statushouders Inburgeringsvoorzieningen (SPUK) (2026 € 307.000 budgettair neutraal) Zie toelichting lasten.

Volksgezondheid Brede Specifieke uitkering-regeling (2026 € 33.000 budgettair neutraal) Zie toelichting lasten.

Sporthallen en sportvelden Uitstellen kapitaallasten DTS (2026 € 6.000 budgettair neutraal) Zie toelichting lasten.

37

Kadernota 2027-2030

Omschrijving

2026

2027

2028

2029

2030

Programma 1 Bestuur en dienstverlening Lasten: Versterking participatie Regionale raadsadviseur Kap.last iPads raads- en commissieleden Indexatie prijs Indexatie loon Indexatie subsidies Onder uitputting rente en afschrijvingen Bijdrage GR Westfries Archief Kap.last vervangen meubilair gemeentehuis

0 0 0 0 0 0 0 0 0

-35 -8 -4 343 -3 -83 75 -9 -2

-15 -8 -4 676 -10 -98 75 -9 -2

0 -8 -4 1.010 -71 -114 75 -9 -2

0 -8 -4 866 -132 -161 75 -9 -2

Programma 2 Ruimte Lasten: Mobiliteit BOA's Bijdrage VRNHN Kapitaallasten Wegen Kapitaallasten Voorbereidingskrediet Doorfietsroute Streekweg Kapitaallasten Ontwerp en onderzoek Nieuweweg Kapitaallasten Vergroten bomenareaal Kapitaallasten Integrale verrijking kern Schellinkhout Kapitaallasten Kunstgrasveld Westwoud Bijdrage RSW Warmtetransitie (budgettair neutraal) Energieopwekking (budgettair neutraal) Netcongestie (budgettair neutraal) Afkoop beheer en nazorg i.v.m. vuilstort Westwoud Bijdrage OD Kapitaallasten MFA Westwoud Kapitaallasten MFA Schellinkhout Budget vastgoed Kwaliteit versterken VTH

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

-10 -83 0 -17 -2 -4 -26 -4 -20 -120 -20 -18 -17 -108 -4 -13 -175 -15

-10 -150 -116 -17 -2 -4 -26 -4 -21 0 -20 0 -17 -112 -4 -13 -175 -15

-10 -216 -227 -17 -2 -4 -26 -4 -22 0 -20 0 -17 -117 -4 -13 -175 -15

-10 -253 -317 -17 -2 -4 -26 -4 -22 0 -20 0 -17 -119 -4 -13 -175 -15

Baten: Energieopwekking (budgettair neutraal) Netcongestie (budgettair neutraal) Warmtetransitie (budgettair neutraal)

0 0 0

20 18 120

20 0 0

20 0 0

20 0 0

38

Programma 3 Samenleving Lasten: Uitstellen Kapitaallasten Jozefschool Uitstellen kapitaallasten 't Padland Voortzetting Buurtgezinnen na 2027 Participatiebijdrage re- integratie Participatiebijdrage WSW BUIG (budgettair neutraal) Bijdrage GR Werksaam apparaatskosten Financiering JOGG-aanpak Bijdrage GGD-begroting 2027 - Gezondheidszorg Bijdrage GGD-begroting 2027 - Jeugdgezondheidszorg Bijdrage GGD-begroting 2027 - Veilig Thuis Indexering Jeugd Indexering WMO Toegang en regie

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

0 0 -28 -28 -104 -228 -40 -53 -5 -31 -13 -504 55 -89

235 0 -28 -28 -131 -228 -40 -53 -5 -31 -13 -679 -81 -89

235 0 -28 -28 -189 -228 -40 -53 -5 -31 -13 -854 -215 -89

0 147 -28 -28 -269 -228 -40 -53 -5 -31 -13 -1.029 -350 -89

Baten: BUIG (budgettair neutraal) Herinvoering eigen bijdrage WMO naar 2028

0 0

228 -104

228 0

228 0

228 0

Saldo mutaties

0 -1.168 -1.023 -1.302 -2.160 nadelig nadelig nadelig nadelig nadelig

39

Programma 1 Bestuur en dienstverlening Lasten:

Participatie Versterking participatie (2027 € 35.000 en 2028 € 15.000 incidenteel nadeel) Met ingang van 1 januari 2027 geldt de wettelijke verplichting om de participatieverordening uit te voeren (wet Versterking participatie op decentraal niveau). Deze verordening legt juridisch vast hoe de gemeente de inwoners (en andere belanghebbenden) betrekt bij voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid. Ook beschrijft de verordening hoe initiatieven vanuit de samenleving vorm kunnen krijgen en welke rol de gemeente hierin kan hebben. Participatie is niet nieuw voor de gemeente en de organisatie. De verordening is een kans om de kwaliteit van participatie in het algemeen te verbeteren. Dit vraagt ook om te investeren in de organisatie, zodat eenduidige processen geborgd kunnen worden, inclusief leren en ontwikkelen. Op dit moment is het nog niet duidelijk welke structurele gevolgen dit heeft, in bijvoorbeeld middelen of capaciteit, daarom wordt vooralsnog incidenteel budget aangevraagd voor de implementatie (in 2027 en 2028).

Griffie Regionale raadsadviseur (2027 e.v. €8.000 structureel nadeel) De raad heeft ingestemd met de doorontwikkeling van de regionale samenwerking tussen de Westfriese gemeenteraden, en het versterken van ondersteuning via een regionale raadsadviseur. Hiervoor wordt een structurele financiële bijdrage opgenomen, zodat de raden hun kaderstellende en controlerende rol op regionale thema’s beter kunnen vervullen. Er is al ingestemd met een incidentele bijdrage van €8.000 voor 2026, en vanaf 2027 wordt deze structureel. Kapitaallasten iPads raads- en commissieleden (2027 e.v. €4.000 structureel nadeel) De nieuwe raadsleden hadden de keuze uit iPads en Surface Pro devices. De meeste raadsleden hebben gekozen voor duurdere devices, daarnaast is er extra beveiligingssoftware geïnstalleerd.

Financiën Indexatie prijsontwikkelingen (2027 € 343.000; 2028 € 676.000; 2029 € 1.010.000 en 2030 € 866.000 voordeel) In de uitgangspunten van de begroting 2027 is opgenomen dat de inflatiegevoelige budgetten worden geïndexeerd conform de indexatie zoals die in de septembercirculaire 2026 wordt opgenomen. Gezien de indexatie vanuit de septembercirculaire 2026 nog onbekend is wordt tijdens deze kadernota gerekend met de indexatie op basis van de BBP prijs zoals genoemd in de voorjaarsnota 2026 van het Rijk. Voor 2027 is dit voor prijzen 2,5%. Voor 2028 en verder is dit gemiddeld 2,67%. In de meerjarenbegroting was al rekening gehouden met een indexatie van 2,5% voor prijzen en als totaal gepresenteerd in programma 1. Omdat we de indexatie van Jeugd en WMO in deze kadernota apart willen presteren in programma 3. Levert dit een voordeel op in programma 1 en een nadeel in programma 3. Bij het opstellen van de begroting 2027 wordt de indexatie aangepast naar de septembercirculaire 2026 en verdeeld naar de budgetten in de verschillende programma’s.

40

Indexatie loonontwikkelingen (2027 € 3.000; 2028 € 10.000; 2029 € 71.000 en 2030 € 132.000 nadeel) In de uitgangspunten van de begroting 2027 is opgenomen dat de salarissen in de gemeentelijk begroting worden geïndexeerd volgens de indexatie van de septembercirculaire 2026. Gezien de indexatie vanuit de septembercirculaire 2026 nog onbekend is wordt tijdens deze kadernota gerekend met de indexatie op basis van de BBP prijs zoals genoemd in de voorjaarsnota 2026 van het Rijk. Voor 2027 is dit voor lonen 2,5 %. In de meerjarenbegroting was al rekening gehouden met een indexatie van 2,5% voor lonen. Daarnaast is onder andere de CAO verhoging van 2026 toegepast. Bij het opstellen van de begroting 2027 wordt de indexatie aangepast naar de septembercirculaire 2026. Indexatie subsidies (2027 € 83.000; 2028 € 98.000; 2029 € 114.000 en 2030 € 161.000 nadeel) In de uitgangspunten van de begroting 2027 is opgenomen dat de budgetsubsidies worden geïndexeerd conform de indexatie die is toegepast voor de gemeenschappelijke regelingen zonder de inhaalindexatie. Voor 2027 is dat 4,74 %. Voor 2028 en verder is ook gerekend met een indexatie van 4,74%. In de meerjarenbegroting was al rekening gehouden met een indexatie van 2,67%. De waarderingssubsidies en overige subsidies worden eenmalig in 2027 geïndexeerd met 10%. Onderuitputting rente en afschrijvingen (2027 e.v.

€ 75.000 structureel voordeel) In de begroting is rekening gehouden met de rente en afschrijvingen van de investeringen. Als investeringen doorlopen naar latere jaren waar in de planning geen rekening mee gehouden is, dan ontstaat er een onderuitputting van de kapitaallasten. Dit levert een voordeel op voor de begroting.

Archief Bijdrage GR Westfries Archief (2027 e.v. € 9.000 structureel nadeel) Bijraming van het budget bijdrage gemeenschappelijke regeling Westfries Archief in verband met vaststelling Begroting 2027 van het WestFries Archief

Facilitair Kapitaallasten vervangen meubilair gemeentehuis (2027 e.v. €2.000 structureel nadeel) De schoonmaakaanbesteding voor diverse locaties binnen gemeente Enkhuizen, Drechterland en Stede Broec wordt, conform het inkoop- en aanbestedingsbeleid, medio 2026 uitgevoerd. De nieuwe tarieven die gelden van de winnende opdrachtnemer hebben budgettaire consequenties voor huisvesting. In de begroting 2027 worden deze consequenties meegenomen.

41

Programma 2 Ruimte Lasten:

Veiligheid Mobiliteit BOA’s (2027 e.v. €10.000 structureel nadeel) Eind 2026 wordt de aanbesteding van de motorvoertuigen voor de BOA’s afgerond. In deze aanbesteding wordt rekening gehouden met een kostenstijging in verband met het terugdringen de CO2 uitstoot. Daarnaast dienen de voertuigen ingericht te worden voor het veilig werken langs de weg. De huidige voertuigen zijn dit onvoldoende. Met deze investering is een ontwikkeling naar een leerwerkplekbedrijf/ stagebedrijf voor BOA’s mogelijk. Met de huidige vervoersmiddelen is dit niet mogelijk. NB. Deze investering wordt aangevraagd in de drie SED-gemeenten. De aanvraag kan enkel doorgang vinden als de drie gemeenten gezamenlijk instemmen met het voorstel. Bijdrage veiligheidsregio (2027 €83.000, 2028 € 150.000, 2029 € 216.000, 2030 € 253.000 structureel nadeel) De bijdrage is bijgesteld volgens de begroting 2027 van de veiligheidsregio.

Wegen Kapitaallasten wegen (2028 € 116.000, 2029 € 227.000, 2030 € 317.000 structureel nadeel) In de gemeente Drechterland zijn er meerdere wegen die het einde van hun levensduur hebben bereikt. Jaarlijks is er vanuit het beheerplan een vervangingsinvestering beschikbaar, om de wegen op kwaliteit te houden en delen te vervangen. De extra investeringen zijn noodzakelijk om deze wegen te herstellen naar een restlevensduur van 20 jaar. De benodigde investeringen zijn verwerkt in het overzicht voor 2027 en 2028. Voor 2029 en 2030 is er een prognose gemaakt van de te verwachte vervangingsinvesteringen. Kapitaallasten doorfietsroute Streekweg Hoogkarspel (2027 e.v. € 17.000 structureel nadeel) In 2025 heeft de gemeente Drechterland een verkenning uitgevoerd voor een doorfietsroute door het oude Lint. Uit de verkenning is naar voren gekomen dat het Lint door Hoogkarspel als doorfietsroute kan worden ingericht. In overleg met de Provincie Noord-Holland wordt de Streekweg vanaf het Evendeel tot de Duijvenburg en van de Nieuweweg tot met de Tolweg opgenomen in de intentieovereenkomst ‘Doorfietsroute Enkhuizen–Hoorn’. De investering voor de inrichting van de Streekweg naar een doorfietsroute zijn geraamd op € 2.800.000. Om een ontwerp en kostenraming op te stellen voor een wordt voorgesteld een voorbereidingsbudget van € 280.000 beschikbaar te stellen.

Het investeringsbudget voor de uitvoering wordt na de voorbereiding apart aangevraagd en gecombineerd met het groot onderhoud aan de Streekweg. Kapitaallasten ontwerp en onderzoek Nieuweweg (2027 e.v. € 2.000 structureel nadeel) In 2025 zijn we begonnen met de onderzoeken voor de herinrichting van de Nieuweweg. Hiervoor is een geotechnisch onderzoek uitgevoerd om de ondergrond in kaart te brengen. In het verkeersplan is aangegeven dat de Nieuweweg momenteel geen passend profiel heeft, ten nadele van het fietsverkeer. Om een verder civieltechnisch ontwerp op te laten stellen is het huidige budget niet toereikend. Hierom vragen wij €35.000 aanvullend als investeringskrediet.

Openbaar groen Kapitaallasten vergroten bomenareaal (2027 e.v. € 4.000 structureel nadeel) Op het industrieterrein Zuiderkogge in Hem zijn wij voornemens om 30 bomen te planten om het bomenareaal binnen de gemeente te vergroten. Daarnaast worden de bermen ingezaaid met een bloemenmengsel en worden heesters aangeplant om de biodiversiteit te versterken. Voor deze investering is een budget van €40.000 nodig.

42

Riolering Kapitaallasten Integrale verrijking kern Schellinkhout (2027 e.v. € 26.000 structureel nadeel) In 2026 begint vervanging van de riolering aan de Ravenstraat te Schellinkhout en wordt hier een gescheiden riool aangelegd. De ontwikkeling biedt kansen om de openbare ruimte integraal te verrijken. Hierbij is de wens om deze kansen inzichtelijk te maken, samen met de bewoners, middels burgerparticipatie. Het gezamenlijke plan kan uitvoering vinden, na zetting van de grond. Daarom vragen wij een investeringsbudget van €110.000.

Spelen Kapitaallasten kunstgrasveld na vandalisme (2027 e.v. € 4.000 structureel nadeel) Door vandalisme is het kunstgras bij voetbalveld te Westwoud eerder dan gepland aan vervanging toe. Het gevraagde budget is bestemd voor het herstellen van het gehele kunstgrasveld in 2026.

Economie Bijdrage Recreatieschap Westfriesland (RSW) (2027 e.v. € 20.000 structureel nadeel) Het totaal aan gemeentelijke bijdragen aan het RSW in 2027 is geïndexeerd met 7,6%. Daarnaast wordt een extra structurele verhoging van € 93.000 voorgesteld als gevolg van de nieuwe formatieplaats. De gemeentelijke bijdrage in 2027 voor Drechterland aan het RSW komt uit op: € 175.700. In de meerjarenbegroting van de gemeente Drechterland is echter een lager bedrag opgenomen: 2027: € 159.600 2028: € 163.515 2029: € 167.429 Het voorstel is om een verhoging aan het RSW van € 20.000 structureel mee te nemen.

Warmtetransitie Warmtetransitie (2027 € 120.000 budgettair neutraal) Voor het buitengebied wordt verder gewerkt aan het Wijkuitvoeringsplan. Het plan beschrijft hoe en wanneer de woningen in het buitengebied aardgasvrij gemaakt kunnen worden. Het plan geeft aan welke individuele maatregelen er toegepast kunnen worden en waar eventueel met kleine collectieve oplossingen de stap naar aardgasvrij gemaakt kan worden. Voor het opstellen van het plan is subsidie van de provincie voor verkregen (€ 84.000). De benodigde cofinanciering (€ 36.000) wordt gedekt vanuit de rijkssubsidie (CDOKE middelen).

Opwek van energie Energieopwekking (2027 e.v. € 20.000 budgettair neutraal) Om de ambities uit de RES te realiseren, blijft aanvullende inzet op duurzame energieopwekking noodzakelijk. Vanaf 2027 werken we tevens aan de vervolgopgave uit de Klimaatwet, gericht op het behalen van 55% CO2-reductie ten opzichte van 1990. Hiervoor onderzoeken we opnieuw waar binnen de gemeente haalbare en ruimtelijk inpasbare mogelijkheden liggen voor duurzame energieopwekking. De jaarlijkse kosten bedragen € 20.000, te dekken uit de CDOKE. Hieronder vallen onder meer het project Energieopwekking langs Provinciale Wegen (OEP) en het onderzoek naar de potentie van Solar Carports. Netcongestie (2027 € 17.500 budgettair neutraal) Netcongestie leidt in toenemende mate tot vertraging of stilstand van gemeentelijke projecten. Het betreft de projecten die betrekking hebben op de nieuwe woningbouw, mobiliteit, verduurzaming. warmteprogramma, uitbreiding van bedrijven en bedrijventerreinen, en het opleveren van maatschappelijk vastgoed. Om projecten doorgang te laten vinden, is vaker locatiegericht onderzoek nodig naar mogelijke oplossingsrichtingen en mitigerende maatregelen. Voor deze onderzoeken is voor 2027 € 17.500 nodig. Deze kan gedekt worden uit de CDOKE gelden.

43

Afval Afkoop beheer en nazorg vuilstort Westwoud (2027 e.v. € 17.000 structureel nadeel) In februari 2026 hebben de in de GR ABWF deelnemende gemeenten positieve zienswijzen afgegeven op het afkoopvoorstel van Bodemzorg inzake de 30-jarige overdracht van het beheer en de nazorg van de voormalige vuilstort te Westwoud. Naar verwachting vindt de overdracht plaats per 1 januari 2027. De kosten worden op basis van de meest recente bevolkingscijfers verdeeld over de deelnemende gemeenten.

Milieu Bijdrage Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (2027 € 108.000, 2028 € 112.000, 2029 € 117.000, 2030 € 119.000 structureel nadeel) De bijdrage is bijgesteld conform de begroting 2027 van de Omgevingsdienst.

Ruimtelijke ontwikkeling Kapitaallasten MFA Westwoud (2027 e.v. € 4.000 structureel nadeel) Tijdens het proces tot realisatie van de MFA in Westwoud zijn er veranderde inzichten ontstaan m.b.t. de kwaliteit van de inrichting van de openbare ruimte en dan met name op het gebied van riolering. In de oorspronkelijke investeringsraming is geen rekening gehouden met deze aanvullende eisen. Om de openbare ruimte in beheer te kunnen nemen moeten er extra werkzaamheden worden verricht aan de riolering en plantvakken om aansluiting te vinden bij de huidige LIOR. • •

Riolering: € 31.000 Groen en plantvakken: € 20.000

Totaal: € 51.000 + 21% btw = 61.710 Kapitaallasten MFA Schellinkhout (2027 e.v. € 13.000 structureel nadeel) In de investeringsraming van de MFA Schellinkhout is vanaf de start geen rekening gehouden met interne uren voor projectleiding. Deze worden met ingang van 2022 op het budget geboekt. Inmiddels zijn de onderstaande uren reeds doorbelast: • 2022: € 44.826.45 • 2023: € 40.412.31 • 2024: € 45.619.31 Voor 2025 en 2026 moet rekening worden gehouden met een aanvullend bedrag van interne uren projectleiding van in totaal €85.000. In totaal moet een bedrag worden bijgeraamd van € 215.000.

Vastgoed Budget vastgoed (2027 e.v. € 175.000 structureel nadeel) Het vastgestelde Strategisch Vastgoedplan bevat concrete keuzes en ambities. Om de uitvoering mogelijk te maken, is structureel extra budget noodzakelijk. Dit budget is randvoorwaardelijk voor het opstarten, voorbereiden en organiseren van de projecten uit het Strategisch Vastgoedplan. Zonder dit budget ontbreekt de capaciteit om projecten te initiëren, keuzes uit te werken, besluitvorming voor te bereiden en de uitvoering aan te sturen.

Vergunningen, toezicht & handhaving Kwaliteit versterken VTH (2027 e.v. € 15.000 structureel nadeel) De gemeente moet de kwaliteit van de VTH-taken verder versterken om volledig te voldoen aan het provinciale toetsingskader. Dat betekent dat jaarverslagen, uitvoeringsprogramma’s en beleidsdocumenten structureel en tijdig moeten worden opgesteld en geactualiseerd. Daarnaast is betere monitoring en rapportage nodig om aan te tonen dat de uitvoering voldoet aan de gestelde kwaliteitscriteria. De huidige provinciale beoordeling laat zien dat niet aan alle eisen wordt voldaan; verbetering is noodzakelijk om tot een volledige, positieve beoordeling te komen. 44

Baten:

Warmtetransitie Warmtetransitie (2027 € 120.000 budgettair neutraal) Zie toelichting lasten.

Opwek van energie Energieopwekking (2027 e.v. € 20.000 budgettair neutraal) Zie toelichting lasten. Netcongestie (2027 € 17.500 budgettair neutraal) Zie toelichting lasten.

45

Programma 3 Samenleving Lasten:

Onderwijshuisvesting Uitstellen kapitaallasten Jozefschool (2028 en 2029 € 235.000 incidenteel voordeel) De verwachte oplevering van het Jozefschool in Venhuizen is 2029. Raadsvoorstellen voor een voorbereidingsbudget en het investeringsbudget worden voor besluitvorming aangeboden naar verwachting in 2027 en 2028. Uitstellen kapitaallasten 't Padland (2030 € 147.000 incidenteel voordeel) De verwachte oplevering van het 't Padland in Venhuizen is 2030. Raadsvoorstellen voor een voorbereidingsbudget en het investeringsbudget worden voor besluitvorming aangeboden naar verwachting in 2028 en 2029.

Sociale basis Voortzetting Buurtgezinnen (2027 e.v. € 28.000 structureel nadeel) Voor de structurele voortzetting van Buurtgezinnen is vanaf 2027 jaarlijks € 28.080 nodig. Met deze middelen kunnen we kwetsbare gezinnen met kinderen tijdig en laagdrempelig ondersteunen via vrijwillige steungezinnen. Dit voorkomt overbelasting, versterkt het netwerk van gezinnen en draagt bij aan het terugdringen van zwaardere jeugdhulp. Structurele financiering borgt de continuïteit van coördinatie, begeleiding van vrijwilligers en het aantal koppelingen binnen onze gemeente.

Minimabeleid Participatiebijdrage re- integratie (2027 e.v. € 28.000 nadeel structureel) De bijdrage is bijgesteld conform de Begroting 2027 van WerkSaam. Afspraak is dat 90% van het bedrag dat ontvangen wordt in het gemeentefonds door gemeenten aan WerkSaam wordt overgemaakt. Participatiebijdrage WSW (2027 € 104.000, 2028 € 131.000, 2029 € 189.000 en 2030 € 269.000 nadeel structureel De bijdrage is bijgesteld bijgesteld conform de bijstelling vanuit de meicirculaire 2026. Dit is budgettair neutraal ingeboekt. BUIG (2027 e.v. € 228.000 nadeel structureel) De bijdrage is bijgesteld conform de Begroting 2027 van WerkSaam. De begrote baten zijn gelijk aan de begrote lasten. Bijdrage GR WerkSaam apparaatskosten (2027 e.v. € 40.000 structureel nadeel) De bijdrage is bijgesteld conform de Begroting 2027 van WerkSaam.

Volksgezondheid Financiering JOGG-aanpak (2027 e.v. € 53.000 structureel nadeel) Vooruitlopend op de Gezondheidsnota 2027–2030 wordt voorgesteld om de JOGG-inzet vanaf 2027 structureel te financieren. De huidige uitvoering is bekostigd uit incidentele GALA-middelen, die eind 2026 vervallen. Om de preventieve inzet gericht op een gezonde leefstijl en leefomgeving structureel te borgen, wordt vanaf 2027 een structureel bedrag van € 53.000 per jaar aangevraagd. Bijdrage GGD Begroting 2027 - Gezondheidszorg (2027 e.v. € 5.000 structureel nadeel) De bijdrage is bijgesteld conform de Begroting 2027 van de GGD. Bijdrage GGD Begroting 2027 - Jeugdgezondheidszorg (2027 e.v. € 31.000 structureel nadeel) De bijdrage is bijgesteld conform de Begroting 2027 van de GGD. 46

Veilig Thuis (2027 e.v. € 13.000 structureel nadeel) Veilig Thuis is de organisatie die de hulpverlening biedt aan kinderen en gezinnen die in onveiligheid verkeren binnen het gezin. De bijdrage van Veilig Thuis is bijgesteld conform de Begroting 2027 van de GGD.

Cliëntgebonden kosten Jeugd en WMO Indexatie cliëntgebonden kosten Jeugd en WMO (2027 € 450.000, 2028 € 760.000, 2029 € 1.070.000 en 2030 € 1.379.000 nadeel) De budgetten zijn bijgesteld met de indexatie van 2,5%.