Kadernota 2024-2028 Drechterland definitief (2024-35)

Indexatie loon- en prijsontwikkelingen subsidies (2025 € 23.000, 2026 € 32.000, 2027 € 42.000, 2028 € 4.000 voordeel) In de uitgangspunten van de begroting 2025 is opgenomen dat de subsidies, behalve de waarderingssubsidies, worden geïndexeerd conform de indexatie zoals die in de Meicirculaire 2024 worden opgenomen. Voor 2025 is dit voor lonen en prijzen 2,3% op basis van de BBP prijsindex. In de meerjarenbegroting was al rekening gehouden met een gemiddelde indexatie van 3,93%. Het verschil wordt nu in 2025 afgeraamd. Vanaf 2026 wordt rekening gehouden met een gemiddeld indexatiepercentage van 2,6%. Indexatie GR'en (2025 € 20.000 nadeel, 2026 € 23.000, 2027 € 67.000 voordeel en 2028 € 54.000 nadeel) In de uitgangspunten van de begroting 2025 is opgenomen dat voor de indexatie van de bijdrage aan de gemeenschappelijke regelingen wordt aangesloten bij de Financiële uitgangspunten gemeenschappelijke regeling Noord-Holland Noord van de Regietafel GR-en Noord-Holland Noord. Uitgangspunt Regietafel voor 2025 is een loonindexatie van 4% en een prijsindexatie van 3,7% (gemiddeld gewogen 3,91%). Voor de jaren 2026 en verder is een gemiddelde genomen van het BBP. Dit is gemiddeld 2,6%. In de meerjarenbegroting was al rekening gehouden met een gemiddelde indexatie van 3,5%. De betekend voor 2024 een negatief effect, voor 2026 en 2027 een positief effect en voor 2028 een negatief effect.

De verschillen worden in de begroting 2025 verwerkt. Baten Indexatie OZB (2025 € 31.000, 2026 € 74.000, 2027 €117.000 en 2028 € 160.000) Voor de onroerende zaakbelastingen wordt uitgegaan van een opbrengststijging conform de indexatie zoals die in de Meicirculaire wordt opgenomen. Het indexatiecijfer voor 2024 voor prijsontwikkeling is 2,3% en 2,6% voor de jaren 2025 en verder. In de meerjarenbegroting was al rekening gehouden met een percentage van 1,6%. Het verschil wordt nu in de begroting 2025 en verder bijgeraamd.

29

Extra Dividend Alliander (2024 € 44.000 incidenteel voordeel) Alliander heeft besloten het bedrijf Kenter te verkopen. Naar aanleiding hiervan heeft de Raad van Bestuur besloten tot uitkering van een speciaal dividend over het boekjaar 2024 van € 53 miljoen. Gemeente Drechterland is aandeelhouder van Alliander en ontvangt € 44.000 extra dividend in 2024. Rente Schatkist (2024 € 300.000 en 2025 € 150.000 incidenteel voordeel) In 2024 wordt rekening gehouden met een rentevoordeel van € 300.000 op de weggezette middelen bij ’s Rijksschatkist en in 2025 van € 150.000.

Algemene uitkering gemeentefonds Algemene uitkering (2024 € 970.000, 2025 € 289.000, 2026 € 853.000, 2027 € 833.000, 2028 € 1.932.000 voordeel) De algemene uitkering in de begroting is gebaseerd op de septembercirculaire 2023. Inmiddels zijn de decembercirculaire 2023 en meicirculaire 2024 bekend. De grootste wijzigingen betreffen de volgende vijf onderdelen: • De resterende opschalingskorting is vanaf het jaar 2026 afgeschaft. Hiervoor is wel een eenmalige korting voor 2025 opgenomen. •

De nieuwe financieringssystematiek die vanaf 2026 in zou gaan, is naar voren gehaald. Deze systematiek geldt nu vanaf 2024. Hierdoor ontstaat er een nadeel vanaf 2024.

•

De algemene uitkering wordt berekend aan de hand van maatstaven. Één van de maatstaven is huishoudens met een laag inkomen. Doordat het Rijk in december een fout had gemaakt in deze maatstaf was er veel onzekerheid over de hoogte van de te hanteren aantallen. Hier is nu duidelijkheid in gekomen. Dit levert een structureel voordeel op voor de gemeente Drechterland.

Ook is de indexering welke onderdeel was van de meerjarenraming van de algemene uitkering verlaagd. •

Omdat gemeenten in 2023 minder geclaimd hebben uit het BTW compensatiefonds, is het restant in 2024 toegevoegd aan de algemene uitkering.

•

Eerder heeft het Rijk aangegeven vanaf 2025 een korting toe te passen van € 511 miljoen structureel inzake de Hervormingsagenda Jeugdzorg, omdat gemeenten vanaf 2025 instrumenten zouden krijgen om hetzelfde bedrag te kunnen besparen. Deze verlaging is geraamd op € 418.000 en daarvoor is een stelpost binnen het sociaal domein opgenomen. Het Rijk heeft nu bekend gemaakt dat de instrumenten niet zijn ingevoerd waardoor de verlaging van de kosten voor 2025 niet gerealiseerd worden. Door een gewijzigde uitkeringsfactor neemt de algemene uitkering met € 470.000 toe. Ook de stelpost zal worden afgeraamd.

30

Ontwikkeling Algemene uitkering

*1000 2024

2025

2026

2027

2028

36.017

37.465

35.623

36.721

36.721

Bijstelling: - Decembercirculaire 2023 - Meicirculaire 2024

393 467

14 688

20 630

19 704

21 1.768

Algemeen - Accresontwikkeling - Financieringssystematiek (1 miljard)

-274 -471

-387 -1.092

757 -1.313

750 -1.367

755 -1.315

- Incidentele compensatie - Opschalingskorting

659 -

596 -

127 632

101 626

81 622

- Afrekening BCF - Jeugd

196 -

470

-

-

-

Stand AU Septembercirculaire 2023 (B2024)

Totaal:

Stand AU na bijstelling Kadernota 2024-2028

970 289 853 833 1.932 Voordelig Voordelig Voordelig Voordelig Voordelig 36.987

37.754

36.476

37.554

38.653

31

Programma 2 Ruimte Beheer openbare ruimte Lasten Voorziening Wegen (€243.000 voor 2024 en €518.000 voor 2025 e.v. structureel voordeel) Sinds 2017 hebben de gemeenten de wettelijke plicht om de kosten voor onderhoud en investeringen vast te leggen conform het Besluit begroting en verantwoording (Bbv). In hoofdlijnen betekent dat alle onderhoudsposten en investeringen voor de lange termijn in het meerjarenperspectief van de begroting verantwoord moet zijn. Indien voor een areaal in het jaarprogramma fluctuaties verwacht worden dient daar een voorziening voor ingericht te zijn. Met de behandeling van de kadernota en begroting 2018-2025 zijn de bijbehorende financiële middelen beschikbaar gesteld conform het ‘Beheerplan kapitaalgoederen openbare ruimte’. Het beheerplan geeft een beeld van het noodzakelijke onderhoud en de investeringen in de openbare ruimte in de gemeente Drechterland. Om fluctuaties voor het onderhoud van de kapitaalgoederen op te vangen is conform de BBV een voorziening nodig. Met het opstellen van het ‘Beheerplan kapitaalgoederen openbare ruimte’ is hier niet in voorzien. Voorgesteld wordt een voorziening voor het onderhoud Wegen in te richten tot 2029 en deze per 1 januari 2024 in te laten gaan. De eerste storting voor de voorziening bedraagt €1.708.000 en de jaarlijkse dotatie vanaf 2025 bedraagt €275.000 tot 2029.

Voorgesteld wordt de kosten te dekken uit de beschikbare middelen die de raad in de begroting 2022 heeft vastgesteld en de huidige beschikbare middelen voor het groot onderhoud wegen. Voorziening wegen Dotatie voorziening Onttrekking voorziening Mutatie VJN/ KN

2024 1.708.000 1.343.000 243.000

2025 275.000 590.000 518.000

2026 275.000 92.000 518.000

2027 275.000 507.000 518.000

2028 275.000 248.000 518.000

Aanbesteding ruw maaien inclusief schouw (2024 e.v. €19.000 structureel nadeel) In het voorjaar van 2024 is de opdracht ruw maaien inclusief schouw opnieuw aanbesteed voor de duur van 2 jaar, met de optie de overeenkomst met 2 jaar te verlengen. De aanneemsom van de werkzaamheden ten opzichte van de oorspronkelijke raming is € 19.000. Deze afwijking past binnen het inkoopbeleid van de SED. Overdracht groenonderhoud Reigersborg-zuid en bospark (Areaal uitbreiding) (2025 e.v. €75.000 structureel nadeel) Vanaf 2025 wordt woonwijk Reigersborg-zuid overgedragen aan de gemeente. Onderdeel van de overdracht is het onderhoud van het naastgelegen bospark. Het bospark is tot stand gekomen in samenwerking met bewoners en verschillende stichtingen en verenigingen. Het onderhoudsprogramma van het bospark heeft een opzet om de biodiversiteit in het park te versterken. Herstellen schades bermen (2024 € 15.000 incidenteel nadeel) Afgelopen jaar hebben wij een toename van schades aan de bermen geconstateerd. De schades ontstaan door (vracht)verkeer die naast de rijbaan rijden, waardoor er sporen ontstaan. De sporen geven een onveilige situatie voor overige weggebruikers. Daar de veroorzaker niet achterhaald kan worden is het niet mogelijk schades te verhalen.

Herstellen en aanplanten bomen nav stormschade (2024 € 10.000 incidenteel nadeel) Mede door klimaatveranderingen zien we een toename van zware stormen, met name een zomerstorm geeft veel schade door het aanwezige bladvolume in de boom. In het kader van 32

de veiligheid is het noodzakelijk dat de schades worden opgeruimd en bomen opnieuw aangeplant worden zoals in het omgevingsprogramma bomen is opgenomen. Schades worden verholpen door snoeiwerkzaamheden of dient de boom als geheel verwijderd te worden. De afgelopen jaren met uitzondering van 2023 zien we een trend ontstaan waarbij een schadepost ontstaat van 15.000 per jaar. Opgenomen is het herstellen van de stormschades en het opnieuw aanplanten van nieuwe bomen. Toezicht en werkvoorbereiding aanleg glasvezel (2024 € 100.000, budgettair neutraal) Delta Fiber loopt uit de planning voor het aanleggen van de glasvezel in Drechterland. Voor de externe inhuur (toezicht en werkvoorbereiding) hebben we aanvullende budget gevraagd van €100.000 bij de netbeheerder Delta Fiber. De aanvraag is gehonoreerd door Delta en is per mail bevestigd, waardoor we de 2 Fte’s (Werkvoorbereiding en Toezichthouder ) inhuur kunnen verlengen tot en met eind augustus 2024. Door de toekenning blijven de kosten voor het inhuren van personeel budgettair neutraal.

Duurzaamheid en milieu Lasten Duurzaamheid: Onderzoek Soorten Management Plan (SMP) (2025 € 50.000 incidenteel nadeel) Voor de wet Natuurbescherming is het noodzakelijk een SMP op de stellen voordat begonnen kan worden met de grootschalige verduurzaming van de bestaande woningen. Dit geldt in het bijzonder voor de maatregel spouwmuur isolatie (verblijfplaats voor vleermuizen). Het onderzoeken en het opstellen van een SMP start in 2024 en kent een doorloop naar 2025 (zie KN). De middelen die via het Nationaal Isolatieprogramma en de Specifieke Uitkering (SPUK) ter beschikking zijn gesteld (€ 1.059.000), mogen alleen worden aangewend voor concrete isolatiemaatregelen aan woningen. Het SMP moet de gemeente zelf bekostigen. Zonder een SMP kan de energiebesparing via de grootschalige isolatieaanpak niet worden uitgevoerd en moeten de verkregen middelen worden teruggestort. Afval (2024 € 110.000 incidenteel, budgettair neutraal) Op 20 december 2021 is het Recycleplan vastgesteld. De raad heeft bij behandeling van het raadsvoorstel indertijd besloten om de eenmalige kosten voor implementatie (€ 110.000) te dekken uit de algemene reserve. Deze kosten zijn echter na het besluit niet verwerkt in de begroting. Omdat er voldoende ruimte is in de egalisatievoorziening afval worden de kosten gedekt uit deze voorziening. Circulaire economie (2024 e.v.

€ 10.000 structureel nadeel) In de VVRE is afgesproken om als Westfriese gemeenten regionale uitvoeringsplan Circulaire economie. uit te voeren. Het budget is bedoeld om de kosten te dekken van deelname en om de projecten te implementeren binnen de gemeente. Deze projecten richten zich met name op innovatieve inkoopprocessen, verduurzaming van de bouwsector en het onderzoeken van regelgeving die innovatie en verduurzamingsinitiatieven in de weg staan. Inhalen inspecties riolering (2024 € 50.000 incidenteel, budgettair neutraal) Bij het vaststellen van het Programma Stedelijk Water en Riolering 2023-2024 is bekend gemaakt dat er extra inspecties van de staat van de riolering moest worden gedaan. Dit is, zoals in de jaarrekening al aangeven, niet uitgevoerd en is het voornemen de inspecties in 2024 uit te voeren. Dit betekent dat we het budget van 2023 naar 2024 moeten over plaatsen. De resultaten van deze inspecties wordt verwerkt in het nieuwe Programma Stedelijk Water en Riolering 2025-2027 dat kwartaal 4 2024 ter vaststelling wordt aangeboden.

33

Ruimtelijke ontwikkeling Lasten Projecten gebiedsontwikkeling (2024 €300.000 incidenteel 2025 e.v. € 182.000 structureel) Op dit moment werkt er personeel aan projecten waarvoor nog geen voorbereidingskrediet beschikbaar is. Voor deze projecten worden kosten gemaakt zonder dekking. In de voorjaarsnota van de gemeente zal hiervoor structureel een algemeen budget worden aangevraagd. De baten komen voort uit onder andere anterieure overeenkomsten. Programma Omgevingswet (2024 € 86.000 budgettair neutraal) In 2024 is er voor het programma Omgevingswet geld nodig voor het afmaken van de omgevingsvisie, het pilot omgevingsplan en het opstellen van nota’s grondbeleid en kostenverhaal. Daarnaast wordt expertise ingehuurd om de organisatie te ondersteunen bij het werken onder de Omgevingswet. De middelen die de drie gemeenten dit jaar beschikbaar stellen zijn niet toereikend daarvoor. Daarom worden de beschikbare budgetten aangevuld met beschikbare middelen uit de bestemmings/egalisatiereserves programma Omgevingswet van de drie gemeenten. In de reserves zit voldoende geld om het beschikbare budget aan te vullen tot het benodigde bedrag. SED - Vergunningverlening (2024 e.v. € 29.000 budgettair neutraal) De gemiddelde werkdruk bij het team Vergunningen van de afdeling VTH is de afgelopen 6 maanden met bijna 50% toegenomen.

Deze verhoogde werkdruk leidt tot een vertraging in de behandeling van de aanvragen en brengt risico’s voor de personele inzet met zich mee. Om de dienstverlening op peil te houden en de werkdruk voor de huidige vergunningsverleners te normaliseren, vragen we 1 extra FTE vergunningsverlener aan. De kosten willen we dekken uit de toegenomen opbrengsten van de leges. Hiermee houden we de kostendekkendheid op peil. Het risico van het niet honoreren van deze aanvraag is dat de toenemende werkdruk leidt tot uitval en/ of het niet in behandeling nemen van aanvragen binnen de gestelde termijnen. De dienstverlening kan hiermee een deuk oplopen en de gemeenten kunnen hierdoor in gebreke worden gesteld. Vernieuwing VTH beleid (2024 € 9.000 incidenteel nadeel) Afgelopen jaar heeft de gemeente de waardering goed gekregen vanuit de provincie op interbestuurlijk toezicht. Om dit vast te houden is een vernieuwing van het VTH beleid nodig. De opdracht voor het schrijven van dit nieuwe VTH beleid wordt bij een extern bureau belegd om zo tijdig te voldoen aan de eisen van de provincie. Baten Projecten gebiedsontwikkeling (2026 €225.000, 2027 en 2028 € 136.000 incidenteel voordeel) De baten komen voort uit onder andere anterieure overeenkomsten. Programma Omgevingswet (2024 € 86.000 budgettair neutraal) Zie lasten voor de toelichting. SED - Vergunningverlening (2024 e.v.

€ 29.000 budgettair neutraal) Zie lasten voor de toelichting.

34

Programma 3 Samenleving Sociaal Domein Lasten SED - Lokale uitvoering Hervormingsagenda Jeugd (2024: € 20.000 en 2025: € 36.000 nadeel structureel) Voor een lokale vertaling van, en sturing op de opgaven uit de opgelegde hervormingsagenda is naast de standaard inzet een lokale projectleider nodig. De middelen voor de hervormingsagenda voorzien ook in uitvoeringskosten. De Hervormingsagenda Jeugd heeft als doel om passende zorg te bieden aan de meest kwetsbare inwoners en tegelijkertijd de kosten beheersbaar te houden. De gemeente heeft opdracht van het Rijk gekregen om tot 2028 uitvoering te geven aan de opgaven die opgenomen zijn in de Hervormingsagenda Jeugd. De Hervormingsagenda Jeugd kent een 7tal opgaven: 1. Reikwijdte en preventie 2. Toegang 3. Kwaliteit en effectiviteit 4. Kennis, leren en ontwikkelen 5. Regionalisering 6. Inkoop en administratieve lasten 7. Data en monitoring Thuis voor Noordje Met het bovenregionale programma ‘Thuis voor Noordje’ willen we de vormen van Jeugdhulp met verblijf zoveel als mogelijk terugdringen of wanneer dit niet mogelijk is, deze zo thuis als mogelijk organiseren. In Westfriesland is ‘Thuis voor Noordje’ vertaald in een Westfriese versie; de Houtskoolschets. De ‘Houtskoolschets’ richt zich onder andere op het ontwikkelen van kleinschalige woonvormen als verblijfsalternatief.

Daarnaast wordt ingezet op ondersteuning door integrale gezinsteams ter voorkoming van een uithuisplaatsing. Beide pilots worden nader toegelicht. Kleinschalige woonvoorzieningen (2024 e.v. € 30.000 structureel nadeel) Het streven is om in 2024/2025 minstens twee kleinschalige woonvoorzieningen (KWV) te realiseren in Westfriesland om jeugdigen met complexe problematiek en woonurgentie een vaste woonplek met perspectief te kunnen bieden. Op deze manier hoeft een jeugdige niet meer te verplaatsen wat bijdraagt aan stabiliteit en een beter herstel. Een plaatsing binnen een KWV wordt gefinancierd vanuit de cliëntgebonden kosten Jeugd. Pilot Integraal Kind Expertise Centrum (IKEC) Hoorn integraal werken (2024, 2025, 2026 € 59.000 incidenteel nadeel) Met ingang van september 2023 is op het IKEC Hoorn de pilot Integraal werken gestart. Met deze pilot wordt jeugdhulp binnen onderwijs op het IKEC voor ieder kind toegankelijk gemaakt door integrale bekostiging. Dit houdt in dat de jeugdhulp zal worden bekostigd op basis van populatie en niet meer vanuit individuele jeugdhulpbeschikkingen. Op die manier kan sneller en efficiënter hulp worden geboden aan kinderen die dat nodig hebben en is de samenwerking tussen jeugd en onderwijs beter geborgd. Het betreft een regionale pilot.

35

Basis Kader a(BKa)-klas (2024 e.v. € 9.000 structureel nadeel) In samenwerking met de scholen voor voortgezet onderwijs in West-Friesland Oost is met ingang van 1 augustus 2021 gezamenlijk de BKa-klas opgezet. De BKa-klas is een vaste kleine klas van ongeveer 12 tot 14 leerlingen met vaste leraren, onderwijsassistenten én jeugdhulp. De BKa-klas maakt onderdeel uit van het Martinuscollege. De leerlingen komen vanaf het Speciaal Voortgezet Onderwijs en kunnen Vmbo-niveau aan maar hebben in de klas extra ondersteuning nodig. Dit kan individuele ondersteuning betreffen en/of klassikale trainingen op het gebied van sociaal emotionele ontwikkeling. Op deze manier krijgen de leerlingen zo thuisnabij mogelijk onderwijs en wordt voorkomen dat zij buiten de regio naar school moeten. De jeugdhulp wordt momenteel voor 24 uur per week geleverd. Inmiddels is er een derde leerjaar gestart per schooljaar 2023/2024. Hierdoor is 24 uur jeugdhulpinzet per week niet toereikend, het leerlingaantal is immers toegenomen, waardoor de inzet van jeugdhulp uitgebreid dient te worden. Wij stellen regionaal 16 uur extra jeugdhulp per week beschikbaar. Deze collectieve hulp is goedkoper dan individuele voorzieningen via de cliëntgebonden kosten.

Veilig Thuis (2024 € 24.000 incidenteel voordeel) Veilig Thuis is de organisatie die de hulpverlening biedt aan kinderen en gezinnen die in onveiligheid verkeren binnen het gezin. De begroting van Veilig Thuis voor 2024 is naar beneden bijgesteld voor Drechterland in verband met verlaagd gebruik van de diensten van Veilig Thuis in 2023. SED - Uitvoering Jeugd (2024 e.v. € 16.000 structureel nadeel) In de afgelopen jaren is er een aantal wettelijke taken bijgekomen die de consulenten van de SED-organisatie moeten uitvoeren. Dit betreft: • De Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Van Jeugdconsulenten wordt verwacht dat zij bij vermoedens van huiselijk geweld overleggen met een collega of, indien nodig, met Veilig Thuis, het advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling. • Sinds 1 januari 2024 is een deel van de uitvoering van de crisisdienst bij de Jeugdconsulenten komen te liggen. SED - Uitvoering Jeugd 1 (2024 e.v.€ 42.000 structureel nadeel) Door wijzigingen in contracten en wetswijzigingen zijn er meer uitvoeringstaken toegevoegd aan de taken van de Jeugdconsulenten. Deze concentreren zich met name op het voeren van procesregie en een toename van het aantal GI-zaken (Jeugdbescherming). Hierover zijn regionale afspraken gemaakt met Westfriese gemeenten. Tevens zien we een stijging van het aantal aanvragen en herbeoordelingen.

Daarnaast maken de inkoopstrategie jeugd en de daaruit voortvloeiende inrichtingskeuzes dat de regierol vanuit de lokale toegang gaat wijzigen en intensiveren. Een regionale voorwaarde is dat een lokale toegang betrokken is bij alle casussen die vallen onder de hoog specialistische zorg (segment C). Het gaat binnen deze scope ten slotte over zeer complexe multiprobleem gezinnen waar meerdere zorgaanbieders en hoge kosten mee gepaard gaan. Belang van de gemeente is om juist bij deze doelgroep te sturen op 1 gezin 1 plan 1 regisseur, integraal domein overstijgend werken, voorkomen van stapelen van zorg en afschalen waar kan. Ten opzichte van de huidige situatie gaat Segment C qua populatie groter worden (meer casuïstiek waarbij regie voorwaardelijk is) en daarnaast verstevigt. Dit vraagt om meerdere uren inzet per week, dit kan oplopen bij crisisgevoelige en/ of veiligheidszaken. Met de huidige 36

formatie kan deze inzet niet gerealiseerd worden, kan de gemeente niet voldoen aan de gemaakte regionale afspraken en besluitvorming. Het voeren van regie op complexe casuïstiek draagt bij aan het tijdig kunnen sturen op de ingezette zorg, tijdig op- en afschalen en de daarmee gepaarde kosten per cliënt. Om grip te kunnen krijgen op de stijgende kosten jeugdzorg is de uitbreiding van de formatie van de uitvoering noodzakelijk. Triage is een manier om de stijgende kosten minder hard te laten oplopen. Triage is aan de voorkant goed selecteren en bewust afwegen welke zorg écht noodzakelijk is. We leren van andere gemeenten dat investeren in zakelijke triage kan leiden tot minder zware zorg. Concreet krijgt dit vorm in een goed toegeruste toegang. Doen we wat nodig is? En doen we niet van wat niet nodig is. SED - Preventie sociaal domein (2024 € 35.000 en 2025 e.v. € 64.000 structureel nadeel) Het sociaal domein vraagt met de hervormingsagenda en inkoop 2025 om een transformatie van specialistische zorg naar het voorveld, door zoveel mogelijk in te zetten op vroegsignalering en lichte vragen en ondersteuning dichtbij de inwoner lokaal op te vangen. In de vastgestelde Stip op de Horizon (december 2023) is deze beweging van regionaal naar lokaal aanbod vastgelegd voor het sociaal domein in brede zin.

De gemeente wil een stevig voorveld inrichten; een sociale basisinfrastructuur, waarbij zorg en ondersteuning in de leefomgeving van de inwoner, en anders zo nabij mogelijk, is georganiseerd. De inzet is om inwoners in staat te stellen hulpvragen zoveel als mogelijk zelfstandig op te lossen, al dan niet met behulp van het sociaal netwerk. Het realiseren van de brede transformatie binnen het sociaal domein vraagt om een stevige en langdurige inzet. Hiervoor is beleidscapaciteit nodig om het voorveld zodanig te richten zodat het daadwerkelijk de duurdere tweede-lijnszorg kan afvangen. Zonder deze extra inzet kan de gewenste transformatie minder snel worden vormgegeven. Netwerkorganisatie Zorg in de regio Westfriesland (2024 e.v. € 43.000 structureel nadeel) De Netwerkorganisatie verzorgt voor Westfriesland de inkoop en contractmanagement van de Wmo en Jeugdhulp maatwerkvoorzieningen. In 2024 zijn nieuwe overeenkomsten afgesloten. Er was in 2022 meerjarig €115.000 begroot. Bij de najaarsnota 2022 is € 40.000 afgeraamd in de veronderstelling dat deze kosten in mindering zouden worden gebracht bij de afrekening vanwege de detachering van een medewerker naar de NWO. Dit wordt hersteld. SED - Administratie sociaal domein (2025 e.v.

€ 16.000 structureel nadeel) Door de nieuwe inkoop in het sociaal domein, waarbij er is gekozen om te werken met meerdere uitvoeringsvarianten, waarbij zowel inspanning gerichte als outputgerichte benaderingen worden toegepast, brengt verschillende administratieve uitdagingen met zich mee die meer inzet vereisen op het gebied van administratie en kwaliteitsadvisering Cliëntgebonden kosten Jeugd (2024 e.v. € 574.000 structureel nadeel) De cliëntgebonden kosten Jeugdwet zijn in 2023 enorm toegenomen. Dit heeft ook een meerjarig effect. Oorzaken liggen met name in de zorgzwaarte, de vraag naar hoog specialistische jeugdhulp stijgt. Daarnaast is er onvoldoende procesregie en wordt door verwijzers vaker naar zwaardere en dure zorg verwezen. Uitgangspunt voor de prognose 2024 en verder zijn de cijfers in de jaarrekening 2023. Cliëntgebonden kosten Wmo (2024 e.v. € 223.000 structureel nadeel) Uitgangspunt voor de prognose 2024 en verder zijn de cijfers in de jaarrekening 2023.

37

Visieleertraject Toegang (2024 € 20.000 incidenteel nadeel) Voor inwoners is het belangrijk dat toegang tot hulp eenvoudig en doeltreffend georganiseerd is. Ook sturen de landelijke ontwikkelingen binnen de hervormingsagenda Jeugd, Thuis voor Noordje en het toekomstscenario jeugd- en gezinsbescherming aan op een goed georganiseerde toegang waarbij de inwoner snel de juiste zorg kan krijgen. De toegang is door de drie SED-gemeenten op verschillende manieren georganiseerd. Om de toegang zo efficiënt als mogelijk te organiseren is de VNG gevraagd een visieleertraject te starten waarbij er een advies is uitgebracht. Op basis van dit advies zal een plan worden geschreven waarin de adviezen van de VNG verder uitgewerkt zullen worden. Toekomstvisie (psychisch) kwetsbare inwoners (2024 € 9.000 budgettair neutraal) Om de regionale toekomstvisie (psychisch) kwetsbare inwoners lokaal uit te voeren zetten wij in op preventieve activiteiten. Energietoeslag (2024 € 100.000 incidenteel nadeel) In de collegevergadering van 21 november 2023 is het voorstel Energietoeslag aangenomen. Om de Energietoeslag 2023 uit te voeren dienen de middelen beschikbaar te worden gesteld. Het Rijk heeft middels de Decembercirculaire 2023 het restant budget beschikbaar gesteld aan het gemeentefonds voor de uitvoering en verstrekking van deze regeling.

De gemeenteraad wordt gevraagd deze gelden te bestemmen voor de uitvoering van de energietoeslag 2023. Per 1 juni 2024 loopt de Energietoeslag 2023 af. Vrijval stelpost ombuiging sociaal domein (2025 € 418.000 incidenteel nadeel) Eerder heeft het Rijk aangegeven vanaf 2025 een korting toe te passen van € 511 miljoen structureel inzake de Hervormingsagenda Jeugdzorg, omdat gemeenten vanaf 2025 instrumenten zouden krijgen om hetzelfde bedrag te kunnen besparen. Deze verlaging is geraamd op € 418.000 voor de gemeente Drechterland en daarvoor is een stelpost binnen het sociaal domein opgenomen. Het Rijk heeft nu bekend gemaakt dat de instrumenten niet zijn ingevoerd waardoor de verlaging van de kosten voor 2025 niet gerealiseerd worden. Door een gewijzigde uitkeringsfactor neemt de algemene uitkering met € 470.000 toe. Ook de stelpost zal worden afgeraamd. Baten Toekomstvisie (psychisch) kwetsbare inwoners (2024 € 9.000 budgettair neutraal). Drechterland ontvangt € 9.000 vanuit het regionaal budget Maatschappelijk Opvang en Beschermd Wonen om de Toekomstvisie (psychisch) kwetsbare inwoners lokaal uit te voeren.

Sport, Cultuur en recreatie Lasten Eenmalige specifieke uitkering versterken bibliotheeknetwerk en zorgplicht 2026 (2024 € 114.000 budgettair neutraal) Door gebruik te maken van de eenmalige specifieke uitkering versterkt de gemeente Drechterland het bibliotheeknetwerk in 2024 en 2025. Hiermee bereidt de gemeente zich voor op de wijziging van de Bibliotheekwet in 2026. Dan gaat de zorgplicht gelden waarmee de gemeente de wettelijke taak krijgt om ervoor te zorgen dat inwoners toegang hebben tot een volwaardige bibliotheek. De komende jaren geeft de bibliotheek steeds meer vorm aan de maatschappelijke bibliotheek. Dit betreft een budgettair neutrale mutatie.

38

Informatiepunten Digitale Overheid (IDO’s)/bibliotheekwerk (2024 € 21.000 budgettair neutraal) Sinds 1 januari 2023 ligt de financiering van de IDO’s bij de gemeenten. Gemeenten krijgen hiervoor een specifieke uitkering (SPUK) van het Rijk om de bestaande IDO’s te kunnen bekostigen. Om inwoners te helpen zijn er Informatiepunten Digitale Overheid ingesteld bij de bibliotheken, waar mensen met allerlei hulpvragen aankloppen. Medewerkers van de informatiepunten krijgen niet alleen specifieke vragen over digitale overheidsdiensten, ook wordt hulp gevraagd over digitalisering in het algemeen. Dit betreft een budgettair neutrale mutatie. Onderhoud Kunst in de openbare ruimte (2024 € 13.000 incidenteel nadeel) Jaarlijks wordt er regulier onderhoud uitgevoerd aan de kunstobjecten in de Openbare Ruimte. Dit betreft het schoonmaken van de kunstwerken en de monumenten. Daarnaast is er groot onderhoud nodig op een aantal kunstwerken. Om dit te kunnen uitvoeren dient het budget te worden bijgesteld en een eventueel restant kan gestort worden in de reserve kunst en cultuur. Cultuurcoach (2024 e.v. € 5.000 structureel nadeel) De cultuurcoach, in dienst bij de Westfriese bibliotheken, werkt voor de gemeente Drechterland, Stede Broec en Medemblik.

De combinatiefunctie cultuur bevordert dat kinderen vertrouwd raken met één of meer kunst- en cultuurvormen en ondersteunt de scholen bij het uitvoeren van cultuureducatie en muziekonderwijs. Daarnaast zorgt de cultuurcoach voor het versterken van het culturele aanbod voor scholen en instellingen. Ook om het binnenen buitenschoolse onderwijs te verrijken en beter op elkaar af te stemmen. Het huidige budget dient te worden bijgesteld. Subsidieregeling 8 Cultuureducatie en muziekonderwijs jeugd (2024 €15.000 incidenteel voordeel) Door een tekort aan vakdocenten in het muziekonderwijs is er minder subsidie aangevraagd dan beschikbaar is binnen het subsidieplafond. Het budget kan worden verlaagd. Het gaat om muziekonderwijs van muziekverenigingen en op basisscholen. Toiletgebouw horecavoorziening Schellinkhout (2024 €10.000 budgettair neutraal) Voor 2024 is er incidenteel budget à €10.000 nodig voor het toon- en werkbaar maken van het huidige toiletgebouw bij de horecavoorziening in Schellinkhout. Het Recreatieschap Westfriesland plaatst het toiletgebouw. Vanwege het belang van het oplossen van dit probleem voor de gemeente Drechterland (openbaar toilet) is afgesproken dat Drechterland de helft van de kosten voor haar rekening neemt. Kosten kunnen worden gedekt uit de reserve Landschapsplan die bedoelt is voor openluchtrecreatie.

Erfgoed en monumenten (2024 € 16.000 incidenteel nadeel) In samenwerking met de historische verenigingen is in het verleden een inventarisatie gemaakt van objecten die binnen de diverse kernen monumentale waarden hebben en mogelijk kunnen worden aangewezen als gemeentelijk monument. Een aantal van deze objecten is vervolgens aangewezen als gemeentelijk monument. Ook is bij een aantal objecten onderzoek gedaan om de monumentale waarden vast te stellen maar is nog geen advies gegeven tot een definitief besluit. Het afgelopen jaar is door diverse belangenorganisaties verzocht om verdere uitvoering te geven aan dit traject. Deze uitvoering bestaat uit onderzoek doen naar de monumentale waarden van ieder object inclusief behandeling door de erfgoedcommissie. Voor deze uitvoering is een budget nodig van € 16.000. De gemeente moet op de verzoeken tot verdere uitvoering besluiten nemen. Daarbij geldt dat wanneer negatief wordt besloten op de verzoeken, in de toekomst het moeilijk is deze objecten alsnog als monument aan te wijzen. Budget voor onderzoek is nu dus noodzakelijk om de goede afwegingen te kunnen maken.

39

Wanneer de gemeente geen tijdig besluit neemt, wordt de gemeente in gebreke gesteld en moet de gemeente een dwangsom betalen aan de verzoeker. Nutsvoorzieningen (2024 e.v. €37.000 structureel nadeel) Het structurele verbruik en de bijbehorende kosten vertonen een stijgende trend als gevolg van een toenemend gebruik van het zwembad. De hogere activiteit in het zwembad en meer zwemlessen leidt tot een verhoogde vraag naar verwarming, water en elektra en personeel. Deze toename van het verbruik resulteert in hogere operationele kosten voor het zwembad. Kosten tijdelijke vervanging (2024 e.v. €50.000 structureel nadeel) Door structureel meer gebruik van het zwembad en de zwemlessen is er meer zwembadpersoneel nodig. Dit was vorig jaar al benoemd in de najaarsnota. Vanaf 2024 wordt dit structureel verhoogd. Aanschaf sport en spelmateriaal (2024 €14.000 incidenteel nadeel) Voor de Wiekslag Wijdenes is onvoldoende en dorpshuis de Dregt is op dit moment helemaal geen budget beschikbaar gesteld voor onderhoud en/of aanschaf sport en spelmaterialen. De zijn materialen zijn verouderd. Het is noodzakelijk deze te vervangen. Hetgeen wat vervangen dient te worden is een klimrek, turn matten en springbokken. De materialen die vervangen worden in de Dregt kunnen straks mee verhuizen naar het MFA.

MJOP (2024 € 515.000 incidenteel nadeel) De verhoging van het bedrag van het Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) in de voorjaarsnota is essentieel om het huidige werk voor het komende jaar uit te kunnen voeren, aangezien het huidige plan niet meer accuraat is. Het opstellen van een nieuw strategisch plan is noodzakelijk, maar in de tussentijd is het implementeren van een tijdelijke nood-MJOP, zoals besproken in de presentatie, cruciaal om urgente onderhoudsbehoeften aan te pakken. Kapitaallast verschuiving MFA Westwoud (2025 € 162.000 incidenteel voordeel) en MFA Schellinkhout (2025 en 2026 € 135.000 incidenteel voordeel) De kapitaalslasten van de MFA's zijn aangepast naar het jaar na de verwachte ingebruikname. Baten Eenmalige specifieke uitkering versterken bibliotheeknetwerk en zorgplicht 2026 (2024 € 114.000 budgettair neutraal) We ontvangen een eenmalige specifieke uitkering voor wijziging van de Bibliotheekwet in 2026. Dit betreft een budgettair neutrale mutatie. Informatiepunten Digitale Overheid (IDO’s)/bibliotheekwerk (2024 € 21.000 budgettair neutraal) We ontvangen een specifieke uitkering om de bestaande IDO’s te kunnen bekostigen. Dit betreft een budget neutrale mutatie. Zwembad (2024 e.v. €30.000 structureel voordeel) De structurele inkomsten van zwembad Het Streekbad kunnen naar verwachting toenemen door de geplande introductie van meer soorten zwemlessen komend jaar.

Met name ABCzwemlessen zullen populair zijn, aangezien twee andere nabijgelegen zwembaden gesloten zijn. Daarnaast zal de toevoeging van borstcrawl-lessen aan het lesaanbod naar verwachting ook bijdragen aan een stijging van de inkomsten.

40

Onderwijs Lasten Onderwijs achterstanden budget (2024 € 339.000 budgettair neutraal) Het Onderwijsachterstandenbeleid-budget (OAB-budget) is gelabeld geld. Bij beschikking ontvangen met als doel het terugdringen van onderwijsachterstanden bij jonge kinderen. Garantstelling Taalhuis Westfriesland (2024 € 7.000 voordeel incidenteel/ € 5.000 nadeel structureel) Incidenteel is er voor 2024 in de begroting een bedrag opgenomen als garantstelling voor het Taalhuis Westfriesland. De garantstelling is voor 2024 niet meer nodig. Voor de toekomst is het noodzakelijk dat er structureel een bedrag in de begroting wordt opgenomen om te kunnen voldoen aan de garantstelling als dat financieel nodig mocht zijn. Baten Onderwijs achterstanden budget (2024 € 339.000 budgettair neutraal) We ontvangen een eenmalige specifieke uitkering ten behoeve onderwijsachterstanden. Dit betreft een budgettair neutrale wijziging.

van

de

Volksgezondheid Lasten Plaatsing AED's (2024 €7.000 incidenteel nadeel) Er zijn vier AED's die in 2024 geplaatst moeten worden om voldoende AED's te hebben volgens de richtlijnen. Een AED heeft een levensduur van 14 jaar. Bouwkundig onderzoek naar de JGZ huisvesting (2024 € 20.000 incidenteel nadeel) De GGD heeft in Drechterland twee kleine JGZ-locaties: een in Venhuizen en een in Hoogkarspel. Het pand in Venhuizen, aan de Twijver, is eigendom van de wooncorporatie de Woonschakel. Het wordt verhuurd aan de gemeente, die het op haar beurt onder meer verhuurt aan stichting dorpshuis 't Centrum. Deze stichting verhuurt het weer aan de GGD. Het pand in Hoogkarspel, aan Om de Noord, is in eigendom van de Verloskundigenpraktijk. Beide locaties voldoen niet aan het PvE (Plan van Eisen) van de GGD en beide moeten behoorlijk verbouwd worden. Hiervoor is een bouwkundigonderzoek nodig om te kijken of de beoogde verbouwing realiseerbaar is.

41

Nieuw beleid 2024-2028 In dit hoofdstuk vindt u de door ons voorgedragen voorstellen voor nieuw beleid. Alle voorstellen zijn, net als de autonome mutaties, financieel verwerkt. Nadrukkelijk merken wij op dat wij aan u de keuze laten welke van deze voorstellen voor nieuw beleid u wel wilt uitvoeren en welke niet. Verder bent u uiteraard in de gelegenheid om - via een amendement - andere voorstellen voor nieuw beleid in te dienen en hierover met elkaar de discussie aan te gaan. Wel wijzen wij er op dat als door de raad nieuwe voorstellen voor nieuw beleid worden ingediend, het gebruikelijk is dat de financiële dekking hiervan direct wordt aangegeven.

Omschrijving

2024

2025

2026

2027

2028

Dataloggers

-2

-2

-2

-2

-2

Project digitalisering bouwdossiers

-70

-

-

-

-

Vernietiging archieven

-20

-

-

-

-

-29

-29

-29

-29

-29

-

-92

-

-

-

Programma 1 Bestuur en Dienstverlening lasten: Dienstverlening

Programma 2 Ruimte Lasten: Beheer openbare ruimte SED - Functie coördinator ondergrondse infrastructuur Inrichting schoolzones Groenbeleidsplan

-30

-

-

-

-

Kapitaallasten Streekweg

-

100

100

100

100

Kapitaallasten reconstructie Schellinkhout OVL

-

-

-5

-5

-5

Kapitaallasten bermreconstructie Lakemanweg

-

-9

-9

-9

-9

Kapitaallasten reconstructie Zuiderdracht

-

-

-2

-2

-2

Duurzaamheid en milieu Donatie kruidenrijke grasmengels (tlv Algemene Reserve)

-8

-

-

-

-

Warmtetransitie en energiebesparing in de bestaande omgeving

-

-125

-18

-18

-18

Beleid plaagdierbeheersing

-9

-

-

-

-

-

-60

-

-

-

21

21

21

21

21

8

-

-

-

-

Ruimtelijke ordening Woonprogramma baten: Beheer openbare ruimte SED - Dekking functie ondergrondse infrastructuur Duurzaamheid en Milieu Donatie grasmengels (onttrekking Algemene Reserve)

42

Programma 3 Samenleving Lasten: Sociaal Domein Pleegzorg

-

-10

-

-

-

Preventie- en kwaliteitscoördinator Team Inzet

-

-55

-55

-55

-55

-25

-

-

-

-

Kapitaallasten De Jozefschool in Venhuizen

-

-

-

-

-430

Kapitaallasten 't Padland in Venhuizen

-

-

-

-

-

Sport, cultuur en recreatie Aanpak Laaggeletterdheid 2024 Onderwijs

Saldo mutaties

-164 -261 1 2 -428 nadelig nadelig voordelig voordelig nadelig

43

Programma 1 Bestuur en dienstverlening Overhead Lasten Dataloggers (2024 €2.000 structureel nadeel) Ondanks dat er veel in het archief digitaal beschikbaar komt, is er ook veel papieren archief dat de gemeente moet bewaren tot moment van vernietiging of overbrenging naar het Westfries Archief. Om de fysieke kwaliteit van de archieven te garanderen, moeten de temperatuur en luchtvochtigheid in de archiefkluizen volgens de eisen van de Archiefregeling 1995 zijn. Het klimaat kunnen we volgen met dataloggers die deze waarden regelmatig meet. Zodra de meetwaarden niet volgens de eisen zijn, worden maatregelen genomen om het klimaat te verbeteren. De huidige dataloggers zijn lastig uit te lezen en niet meer up-to-date. Deze gegevens moeten wel aan de archiefinspecteur getoond worden, daarom moeten de dataloggers dit jaar vervangen worden om aan deze verplichting te kunnen voldoen. Project digitalisering bouwdossiers (2024 €70.000 incidenteel nadeel) N.a.v. een opdracht van afdeling ruimtelijke ordening in 2023 zijn wij gestart met het voorbewerken en digitaliseren van 123 meter omgevingsvergunningen, en de daar bijbehorende constructietekeningen en –berekeningen. Gedurende dit proces is er nog eens ruim 25 meter bijgekomen door teruggave van collega's en uitruimen van archieven.

Om een betrouwbare en toegankelijke digitale overheid en informatiehuishouding te garanderen, en tegelijkertijd vooruit te lopen op de Wet Open Overheid die in werking treedt, dient er tot digitalisering en overdracht van genoemde vergunningen naar het Westfries Archief te worden overgegaan. Het Westfries Archief neemt, na overdracht, de dienstverlening naar de inwoners en de gemeenteambtenaren over. Om dit project volledig af te ronden is er €70.000,- nodig. Vernietiging archieven (2024 €20.000 incidenteel nadeel) In de afgelopen jaren is een achterstand ontstaan in de vernietiging van zowel papieren als digitale dossiers. De achterstand van de papieren dossiers is twee jaar; de stukken die voor 2023 en 2024 in aanmerking komen, moeten nu vernietigd worden. De vernietiging van de digitale dossiers van Green Valley is nog niet uitgevoerd dus daar is de achterstand al vanaf de start van het zaaksysteem in 2015. Vernietiging is voor Informatiebeheer een wettelijke verplichting waar we op getoetst worden door het Westfries Archief en de Provincie. Maar deze verplichting ligt er ook vanuit de AVG want we mogen de informatie niet langer bewaren dan noodzakelijk is voor het proces waarvoor het gebruikt wordt.

Daarom is een uitvoeringsproject gestart om deze achterstanden in te lopen waarbij externe expertise wordt ingehuurd naast inzet van de reguliere medewerkers die na dit project het vernietigingsproces moeten uitvoeren.

44

Programma 2 Ruimte Beheer openbare ruimte Lasten SED -Coördinatie / toezicht ondergrondse infrastructuur (2024 e.v. €29.000 structureel nadeel) Autonome (en wettelijke) ontwikkeling vanwege de energietransitie, werken aan netcongestie en vele werkzaamheden ondergronds is extra capaciteit nodig voor coördinatie en toezicht. Indien deze functie niet ingevuld wordt kan onvoldoende invulling gegeven worden aan de wettelijk belegde coördinerende taak van de gemeente bij ondergrondse werkzaamheden. Hierdoor kan de energietransitie en netcongestie vertraagd aangepakt worden. Daarnaast is de kans groot dat de openbare ruimte slechter achtergelaten wordt na werkzaamheden vanwege het uitblijven van afdoende toezicht op deze werkzaamheden. Hierdoor stijgen de onderhoudskosten voor de gemeente. De dekking voor deze functie komt voor een deel uit de bijdrage van derden in de MOOR opbrengsten. De dekking is in totaal € 21.300. De verdeling over de drie gemeenten gaat via de verdeelsleutel. Inrichting schoolzones (2025 € 92.000 incidenteel nadeel) Steeds vaker is verkeersveiligheid rond schoolomgevingen onderwerp van gesprek. Er komen vanuit meerdere scholen verzoeken om de verkeersveiligheid rond de scholen te verbeteren.

Bij de meeste scholen is veel autoverkeer aanwezig en zeker tijdens de momenten waarop kinderen naar school gebracht of gehaald worden is een overzichtelijke situatie rond de school van belang voor de veiligheid. Binnen het verkeersplan wat voor gemeente Drechterland is opgesteld en aangenomen in de raad van 29 januari 2024 wordt dan ook aandacht gevraagd voor veilige schoolomgevingen binnen de hele gemeente. Doelstelling is het verbeteren van de verkeersveiligheid rond alle scholen in de gemeente. Groenbeleidsplan (2024 €30.000 incidenteel nadeel) Op 16 februari 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met klimaatambitie B met de bijbehorende adaptatiestrategie. Om uitvoering te geven aan de uitvoeringsagenda klimaatadaptatie is de intentieovereenkomst Klimaatbestendige nieuwbouw ondertekend en een Inspiratieboek opgesteld voor klimaatadaptatie en biodiversiteit. Een van de klimaatadaptieve maatregelen is het toevoegen van groen aan de openbare ruimte. Het toevoegen van extra groen zorgt ervoor dat neerslag meer in de ondergrond kan infiltreren. Daarnaast draagt meer groen bij aan het verkoelen van de openbare ruimte bij hitte. Het vergroenen van de openbare ruimte vraagt om nieuw beleid. Voorgesteld wordt om €30.000 beschikbaar te stellen voor het opstellen van een groenbeleidsplan. Kapitaallasten investeringen Zie hoofdstuk Investeringen voor de onderbouwing.

- Streekweg (2025 e.v. € 100.000 voordeel) - Reconstructie Schellinkhout openbare verlichting (2026 e.v. € 5.000 nadeel) - Bermreconstructie Lakemanweg Venhuizen (2025 e.v. € 9.000 nadeel) - Reconstructie Zuiderdracht (2026 e.v. € 2.000 nadeel) Baten SED Coördinatie / toezicht ondergrondse infrastructuur (2024e.v.€21.000 structureel voordeel) Zie lasten voor de toelichting.

45

Duurzaamheid en milieu Lasten Donatie aanschaf kruidenrijke grasmengsels (2024 € 8.000 incidenteel nadeel) Kruidenrijk grasland is gezond voor koeien, bodem, klimaat en milieu, maar de aanschaf van het zaaigoed is duurder dan de aankoop van graszaad. Bovendien betekent het een andere manier van bemesten en maaien. Voor de boer best een grote stap. Bij productief kruidenrijk grasland wordt er een mix van grassen, kruiden en vlinderbloemigen ingezaaid in plaats van een monocultuur gras. De vlinderbloemigen kunnen stikstof binden in de grond en dragen samen met de kruiden bij aan de biodiversiteit. Zaadmixen voor productief kruidenrijk grasland zijn echter duurder dan zaad voor bijvoorbeeld Engels raaigras. Daarom werken Urgenda en LTO Nederland samen om boeren korting te geven op een aantal van deze mengsels. Zij zijn een crowdfundingsactie gestart waarbij ze partijen een bedrag à €8.000 vragen te doneren. Met het budget dat hierdoor ontstaat komt kan de korting aan de boeren worden gegeven. Zo kan een boer persoonlijk ondervinden wat de voordelen zijn. In de raadsvergadering van 22 april 2024 is een motie aangenomen om aan deze actie deel te nemen en het benodigde budget te dekken door een onttrekking uit de Algemene Reserve.

Warmtetransitie en energiebesparing in de bestaande omgeving (SMP 2025 incidenteel: € 125.000 en vanaf 2026 structureel € 18.000) Warmtetransitie en energiebesparing in de bestaande omgeving hangen met elkaar samen. Bij de warmtetransitie wordt gestreefd naar het vervangen van aardgas door een andere warmtebron. Via wijkuitvoeringsplannen wordt daar uitvoering aan gegeven. De beschikbaarheid van een alternatieve warmtebron is leidend. Daarnaast is het belangrijk de bestaande woningvoorraad te verduurzamen, om zo met de beschikbare alternatieve warmtebronnen zo veel mogelijk woningen van warmte te kunnen voorzien. In 2025 treffen we de voorbereiding om in 2026 een herijking van de Transitievisie Warmte (TVW) vast te laten stellen. In de huidige transitievisie warmte, uit 2021, ligt minder nadruk op het beschikbaar krijgen van warmtebronnen, waardoor de start van de wijkuitvoeringsplannen vertraagt. In 2025 vullen we de bronnenstrategie verder in. In samenwerking met het bedrijfsleven onderzoeken we de mogelijkheden voor een hoog temperatuur warmtenet m.b.v. geothermie. Hierbij brengen we ook de mogelijkheden voor laagtemperatuur warmtenetten in kaart. De kansrijke gebieden voor het opstellen van een wijkuitvoeringsplan (aardgasvrij) komen hiermee beter in beeld. In 2025 geven we verder invulling aan een eerste wijkuitvoeringsplan, gericht op het buitengebied.

We werken planmatig uit hoe individuele woningen aardgasvrij gemaakt kunnen worden. Het doel is om gezamenlijk een collectieve aanpak te vinden, waarbij de beperking van het energieverbruik het eindresultaat is. We maken hierbij gebruik van de ervaringen die we opdoen bij de pilot voor een wijkuitvoeringsplan op SED-niveau met het bewonersinitiatief de coöperatie Buurtwarmte Enkhuizen. Deze pilot, waarbij sprake is van een coöperatief warmtenet, verkeert in 2025 in de uitvoeringsfase. Tegelijkertijd zetten we in 2025, in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma en de Specifieke Uitkering (SPUK) aanpak Energiearmoede, de daarvoor ontvangen gelden in voor de isolatie van koopwoningen met een energielabel van D en slechter. Doel is het isoleren van 352 koopwoningen met een lage WOZ-waarde en een lage energetische waarde. De woningen zijn daarmee beter voorbereid op een wijkuitvoeringsplan dat later kan volgen. Als deze aanpak succesvol is, wordt begin 2026 een vergelijkbaar aanvullend programma opgesteld en uitgevoerd. Voor dit vervolgtraject wordt eind 2024 en eind 2025 een aanvullende SPUK aangevraagd (2e en 3e tranches). Voor een grootschalige aanpak van isolatie van woningen is vanuit de wetgeving een SMP (Soorten Management Plan) vereist.

Daarin is een beschrijving is opgenomen van ecologisch onderzoek naar de aanwezigheid van soorten bij de woningen en de maatregelen die kunnen 46

worden genomen om het doden en/of het verwonden van deze soorten te voorkomen. Zonder SMP mogen geen isolatiemaatregelen worden genomen. Omdat voorwaarde is dat de verkregen SPUK-gelden specifiek alleen aan isolatiemaatregelen voor de 352 woningen wordt besteed, moet de gemeente het onderzoek naar het SMP uit eigen middelen bekostigen, evenals het verder uitwerken en monitoren van het SMP op gebiedsniveau. Om kosten te besparen werken we het SMP uit in samenwerking met de Westfriese buurgemeenten. Momenteel kan daarvoor een subsidie van ca. 50% worden aangevraagd bij de Provincie Noord-Holland. Op basis van het SMP kan de Provincie Noord-Holland een gebiedsgerichte ontheffing afgeven, waardoor onderzoek per individuele woning niet meer nodig is. Voor het onderzoek naar het SMP wordt voor 2025 incidenteel € 125.000 gevraagd. Voor het verder uitwerken en monitoren van het SMP wordt vanaf 2026 structureel € 18.000 gevraagd. Hierbij is rekening gehouden met het verkrijgen van een provinciale subsidie en kostenvoordeel door een Westfriese gezamenlijke aanpak. Tot en met december 2026 is voor de isolatie aanpak € 1.059.000 beschikbaar vanuit de eerste tranche SPUK, die aan de gemeente is uitgekeerd. De provincie stelt een subsidie beschikbaar voor het onderzoek naar het SMP.

De jaarlijkse monitoring moet elke gemeente afzonderlijk begroten Beleid plaagdier beheersing (2024 € 9.000 incidenteel nadeel) De preventie en bestrijding van plaagdieren is verankerd in de Wet publieke gezondheid. De wet bepaalt dat de gemeente een zorgplicht heeft in het kader van de volksgezondheid en daarmee verantwoordelijk is voor de bestrijding en preventie van dierplagen. De gemeente heeft de plaagdierenbestrijding uitbesteed aan HVC. Het contract met HVC bestaat uit het determineren van plaagdieren in en om de woning en het opzetten van een plan van aanpak in samenwerking met de bewoner/eigenaar, inclusief de daaruit voortvloeiende controles. HVC is niet verantwoordelijk voor beleid en preventie. Ook de overige plaagdieren en locaties, waaronder openbare pleinen en straten, vallen niet onder dit contract. Wanneer de bestrijding niet leidt tot het gewenste resultaat, en bijvoorbeeld verder onderzoek moet plaatsvinden, heeft HVC geen verdere verantwoordelijkheid. De gemeente kent momenteel geen beleid op het gebied van plaagdieren. Door dit hiaat is het niet duidelijk welke verantwoordelijkheid de gemeente heeft, worden inwonersvragen ad hoc opgepakt en kan niet adequaat gehandeld worden. Voor een duidelijke, ook voor bewoners herkenbare, lijn bij de aanpak van plaagdieren en preventie van dierplagen, is het noodzakelijk dat er beleid komt voor plaagdierbeheersing.

Daarmee ontstaat ook helderheid over wat bewoners van de gemeente kunnen verwachten. Baten Onttrekking Algemene reserve: aanschaf kruidenrijke grasmengsels (2024 € 8.000 incidenteel nadeel) Zie lasten voor toelichting.

Ruimtelijke ontwikkeling Lasten Woonprogramma (2025 € 60.000 incidenteel nadeel) Het woonprogramma van de gemeente Drechterland heeft een looptijd tot en met 2025. Het is een wettelijke verplichting om te beschikken over een actueel woonbeleid (niet ouder dan 5 jaar). Om aan deze verplichting te voldoen is het nodig om in 2025 een nieuw woonprogramma te laten opstellen voor de periode 2026-2030.

47

Programma 3 Samenleving Sociaal Domein Lasten Pleegzorg (2025 € 10.000 incidenteel nadeel) Het is belangrijk dat er genoeg pleegouders zijn en dat hierin blijvend wordt geïnvesteerd. Pleegzorg is een relatief goedkope vorm van jeugdhulp voor jeugdigen die anders aangewezen zijn op duurdere vormen van verblijf. Preventie- en kwaliteitscoördinator Team Inzet (2025 e.v. € 55.000 structureel nadeel) Vanuit de Hervormingsagenda Jeugd en Toekomstscenario Jeugd wordt een grotere verantwoordelijkheid bij de gemeente neergelegd voor preventie en normaliseren voor alle inwoners van Drechterland. Uitvoering van preventie en zo laagdrempelig mogelijke zorg is belegd bij Team Inzet. Door een stijgende verantwoordelijkheid en wensen ten aanzien van de uitvoering, zullen hier vanaf 2025 extra financiële middelen voor nodig zijn. Vanuit het Coalitie Uitvoerings Programma heeft team Inzet voor de doorontwikkeling en voor de uitbreiding van preventieve activiteiten een project van 2,5 jaar gedraaid, waarbij een functie van preventie- en kwaliteitscoördinator was toegevoegd aan het team. Deze functie heeft z'n meerwaarde aangetoond en om op een kwalitatieve manier uitvoering te blijven geven aan preventie (en de samenhang tussen alle activiteiten en organisaties) wordt gevraagd om een structurele voortzetting van deze functie binnen team Inzet.

Voor 2024 is er dekking binnen het bestaande budget, vanaf 2025 is extra budget nodig. Binnen dit takenpakket gaat in 2025 onder andere ook de VVE-coördinatie (voor- en vroegschoolse educatie) vallen. De coördinatie richt zich op verdere versteviging van het lokale netwerk en voor het bevorderen van de doorgaande leerlijn (de leerstof van de voorschoolse voorziening aan laten sluiten op de basisschool). Dit is van belang door de toenemende ontwikkelingsproblematiek van jonge kinderen (van 2 tot 6 jaar). Het VVEwerkveld is complex door het verschil in wet- en regelgeving en de gesplitste verantwoordelijkheid tussen scholen en gemeente. Door goede coördinatie worden partijen met elkaar verbonden waardoor er in een vroeg stadium een passende plek voor kinderen kan worden gevonden, wat de kans verkleint op het langdurig thuiszitten van jonge kinderen.

48

Onderwijs Lasten Aanpak Laaggeletterdheid (2024 € 25.000 incidenteel nadeel) Ongeveer 2,5 miljoen Nederlanders hebben moeite met lezen, rekenen en het gebruiken van een computer of smartphone. Laaggeletterdheid heeft onder de inwoners van onze gemeente gevolgen op meerdere vlakken. Het is moeilijker een baan te vinden, laaggeletterde mensen hebben minder grip op geldzaken, zij hebben een slechtere gezondheid en minder digitale vaardigheden. Laaggeletterdheid wordt van generatie op generatie doorgegeven. Het is een cyclus die doorbroken moet worden. Vroegtijdige taalinterventie is op de lange termijn belangrijk. Voor de aanpak van laaggeletterdheid is het nodig om niet alleen naar de volwassenen te kijken, maar integraal naar het gehele gezin. Het is een integraal vraagstuk, omdat het invloed heeft op gezondheid, werk en financiële redzaamheid. Om integraal en preventief laaggeletterdheid aan te pakken is budget benodigd. Vanaf eind 2024 hebben gemeenten de regierol in de aanpak van laaggeletterdheid. De Gezinsaanpak is daar een onderdeel van in de algemene aanpak van laaggeletterdheid. Het doel is om te voorkomen dat er een nieuwe generatie laaggeletterden opgroeit. Daarom is het belangrijk dat hierop ingezet wordt samen met de maatschappelijke organisaties en de partners uit verschillende domeinen om preventief te kunnen gaan werken.

Kapitaallasten investeringen onderwijshuisvesting Zie hoofdstuk Investeringen voor de onderbouwing - De Jozefschool in Venhuizen (2028 e.v. € 430.000 nadeel) - 't Padland in Venhuizen (2029 e.v. € 270.000)

49

Investeringen In de onderstaande tabel worden de nieuwe investeringen weergegeven. Hiervan zijn de kapitaallasten berekend. De kapitaallasten volgen op het jaar van de investering. Openbare verlichting: Kabel vervanging (2025 €90.000 nadeel incidenteel) In 2025 wordt de riool vervangen op o.a. de Havenweg en Ravenstraat te Schellinkhout, gevolgd door het herstellen van alle verharding in 2025. Het huidige openbare verlichting netwerk is aangesloten op een netwerk van derden. Dit huidige netwerk is verouderd en gaat vertoont meerdere storingen. Om de openbare verlichting veilig en verantwoordelijk te laten branden is het noodzakelijk dat er nieuw netwerk aangebracht wordt in combinatie met de herstelwerkzaamheden van de verharding. Verkeer Bermverbetering Lakemanweg (2024 € 150.000 nadeel incidenteel) Op de Lakemanweg dient de berm verbeterd te worden door middel van graskeien aan weerszijden van de rijbaan. Daar waar het verkeer elkaar ontmoet en elkaar gaat passeren, incl. agrarisch verkeer ontstaan veel gaten en oneffenheden in de berm. Het asfalt van de rijbaan wordt daardoor tevens aan de randen kapotgereden. Daarom willen we de bermen daar verbeteren om de weg toekomstbestendiger en veiliger te maken. Reconstructie Zuiderdracht (2024 € 40.000 nadeel, incidenteel) Voor de voorbereiding van de reconstructie van de Zuiderdracht is een budget beschikbaar gesteld van €80.000.

Het is noodzakelijk om aanvullende onderzoeken uit te voeren. Hiervoor is een verhoging van € 40.000 voor nodig. Onderwijshuisvesting Conform de Wet Primair Onderwijs is de gemeente wettelijk verantwoordelijk voor het voorzien in adequate onderwijshuisvesting. Om in dit proces strategische keuzes te kunnen maken, is in 2020 het Integraal Huisvestingsplan Drechterland vastgesteld. Hieruit vloeit voort dat er op dit moment prioriteit wordt gegeven aan een huisvestingsvoorziening voor de twee basisscholen in Venhuizen: De Jozefschool (SKO De Streek) en ’t Padland (Stichting Openbaar Onderwijs Present). De Jozefschool in Venhuizen (2026 € 6,4 miljoen nadeel, incidenteel) Er zijn verschillende scenario’s denkbaar voor de onderwijshuisvesting van De Jozefschool in Venhuizen. Onderzoeksbureau Penta Rho heeft deze scenario’s op draagvlak, haalbaarheid en investeringslast onderzocht. De onderzochte scenario’s zijn (1) vervangende nieuwbouw op dezelfde locatie, (2) vervangende nieuwbouw op een andere locatie en (3) renovatie van het bestaande gebouw. De raad moet nog een keuze maken welke onderwijshuisvestingsvoorzieningen getroffen gaan worden voor De Jozefschool. Wij zien het als wenselijk om vooruitlopend op deze keuze de investering op te nemen in de begroting. Het precieze investeringsbedrag wordt vastgesteld op het moment dat de raad een keuze maakt.

Op basis van de vier investeringsramingen van Penta Rho kan wel een gemiddelde worden gegeven. Voor de Jozefschool komt dit neer op een indicatieve investering van € 6.400.000. In deze indicatieve investeringsraming wordt nog geen rekening gehouden met eventuele baten uit grondopbrengst. Een kapitaallast start in het eerstvolgende boekjaar na oplevering van de school. De looptijd van de kapitaallast bij nieuwbouw is 40 jaar en bij renovatie is de looptijd 25 jaar. De gemiddelde investeringskosten van nieuwbouw zijn 6,9 miljoen Euro wat neerkomt op een kapitaallast van 414.000 Euro, 40 jaar lang. De gemiddelde investeringskosten van renovatie zijn 5,9 miljoen wat neerkomt op een kapitaallast van 444.000 Euro, 25 jaar lang. 50

't Padland in Venhuizen (2028 € 4,0 miljoen nadeel, incidenteel) Ook voor 't Padland heeft Penta Rho onderzoek gedaan naar draagvlak, haalbaarheid en investeringslast van diverse scenario's. Voor 't Padland wordt thans gedacht in twee denkrichtingen: (1) vervangende nieuwbouw op dezelfde locatie en (2) renovatie van het bestaande gebouw. De raad moet nog een keuze maken welke onderwijshuisvestingsvoorzieningen getroffen gaan worden voor 't Padland. Wij zien het als wenselijk om vooruitlopend op deze keuze de investering op te nemen in de begroting. Het precieze investeringsbedrag wordt vastgesteld op het moment dat de raad een keuze maakt. Op basis van de investeringsramingen van Penta Rho kan wel een gemiddelde worden gegeven. Voor 't Padland komt dit neer op een indicatieve investering van € 4.000.000. In deze indicatieve investeringsraming wordt nog geen rekening gehouden met eventuele baten uit grondopbrengst. Een kapitaallast start in het eerstvolgende boekjaar na oplevering van de school. De looptijd van de kapitaallast bij nieuwbouw is 40 jaar en bij renovatie is de looptijd 25 jaar. De gemiddelde investeringskosten van nieuwbouw zijn 4,2 miljoen Euro wat neerkomt op een kapitaallast van 240.000 Euro, 40 jaar lang. De gemiddelde investeringskosten van renovatie zijn 3,8 miljoen wat neerkomt op een kapitaallast van 300.000 Euro, 25 jaar lang.

Meerjaren investeringsbegroting 2024-2028 Nieuw 2024 2025

2026 2027 2028

Afschrijvingstermijn

Immateriele vaste activa Kosten voor onderzoek en ontwikkeling -

Materiele vaste activa Economisch nut Verduurzaming streekbad - warmte installatie

750

15

Verduurzaming streekbad - waterzuiveringsinstallatie

600

25

De Jozefschool in Venhuizen

6.400

t Padland in Venhuizen

4.000

Economisch nut, heffing Uitvoering GRP Electromechanisch Uitvoering GRP Persleidingen Uitvoering GRP Hoofdriool

823

823

823

823

823

1.884 1.884 1.884 1.884 1.884