Jaarstukken 2023 Drechterland - Definitieve versie - gewaarmerkt

Bijvoorbeeld de ‘capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid’ (CDOKE) regeling en de subsidie vanuit het Nationaal Isolatie Programma (NIP). Deze middelen zijn deels besteed in 2023 maar kennen een meerjarige uitvoeringstermijn. 31 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Begraafplaats (€ 21.000 voordeel) Er zijn in 2023 meer grafrechten verlengd dan waar rekening mee is gehouden in de begroting. Bouwleges (€ 383.000 voordeel) In 2023 is een aantal omgevingsvergunningen verleend voor grote werken in de utiliteitsbouw. Met name agrarische bedrijfsgebouwen. Deze legesinkomsten waren niet opgenomen in de begroting. Toelichting op mutaties reserves Toelichting afwijkingen JR2023 t.o.v. B2023 (>€ 20.000)

Bedrag

V/N

Reserve Klimaat & Duurzaamheid Overige verschillen

-370 N -63 N

Totaal verschil

-433 N

Lasten Klimaat & Duurzaamheid (€ 370.000 nadeel) Er zijn meer opbrengsten dan uitgaven gerealiseerd en het saldo wordt, zoals besloten in de najaarsnota 2023, gestort in de reserve Klimaat & Duurzaamheid. Deze storting was nog niet geraamd.

32 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Samenleving

Inleiding In de gemeente Drechterland streven we ernaar dat iedereen meedoet. Het grootste deel van de inwoners redt zichzelf en beschikt over voldoende zelf organiserend vermogen om tegenslagen op te vangen. Waar inwoners dit niet kunnen, biedt de gemeente ondersteuning, die gericht is op zelfredzaamheid en het behoud van regie. Verder spelen we in op initiatieven van inwoners en stimuleren we een actieve deelname en betrokkenheid. Zo wordt de kracht van inwoners van de gemeente Drechterland gemobiliseerd en delen we onze verantwoordelijkheid als overheid samen met onze inwoners en organisaties. De betrokkenheid en verbinding met elkaar wordt vergroot (sociale cohesie). Dit resulteert in een samenleving waarin iedereen zich thuis voelt.

Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan? Hieronder geven we inzicht in de doelen die we in 2023 wilden behalen. Per doelstelling geven we aan wat we hebben bereikt en wat we daarvoor gedaan hebben. Onderwijs Ambitie Wat hebben we bereikt? Wat hebben we ervoor gedaan?

Sport, cultuur en recreatie Ambitie Wat hebben we bereikt? Wat hebben we ervoor gedaan?

Kinderen in de gemeente Drechterland krijgen les in een leeromgeving die bijdraagt aan hun ontwikkeling in aantrekkelijke, veilige en gezonde schoolgebouwen. We hebben stappen gezet om de huisvesting van scholen toekomstbestendig te houden. • In oktober 2023 is de eindrapportage van het scenarioonderzoek primair onderwijs Venhuizen opgeleverd in relatie tot de woningbouwplannen. • In oktober 2023 is de bouw gestart van de Multifunctionele Accommodatie (MFA) Westwoud. • Eind 2023 is het definitief ontwerp vastgesteld van het MFA Schellinkhout.

Drechterland kent een rijk verenigingsleven, goede sportactiviteiten en een gevarieerd cultureel aanbod. We hebben het verenigingsleven bevorderd en er zijn (nieuwe) culturele- en sportactiviteiten georganiseerd. • Er is in 2023 ingezet op het versterken van de mentale gezondheid en weerbaarheid van jongeren. Hiervoor zijn onder andere de NPO-middelen ingezet (Nationaal Programma Onderwijs). Lokaal is en wordt er vanuit deze middelen ingezet op talentontwikkeling en uitbreiding van de Ouder Kind Adviseurs. 33

Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

•

•

•

Sociaal Domein Ambitie Wat hebben we bereikt?

Wat hebben we ervoor gedaan?

Middels subsidieverlening is sturing gegeven aan het bereiken van de gemeentelijke ambities en doelen. Subsidies zorgen voor instandhouding en waardering van organisaties (verengingsleven) die een functie vervullen voor het behalen van gemeentelijke beleidsdoelen. In 2023 is er uitvoering gegeven aan het Lokale Sportakkoord Drechterland. De ambities binnen dit akkoord zijn: - Iedereen moet kunnen sporten en bewegen; - Vitale sportaanbieders; - Van jongs af aan vaardig in bewegen. Daarnaast is er een buurtsportcoach actief via Team Sportservice Westfriesland. De buurtsportcoach organiseert veel activiteiten rondom beweging op en rond scholen en verenigingen en adviseert daarnaast op vele manieren om sport en bewegen te stimuleren in de gemeente. Er is in de gemeente een cultuurcoach actief via de Westfriese bibliotheken. De cultuurcoach heeft in 2023 gewerkt aan de volgende doelstellingen: - Het bevorderen van vertrouwdheid bij kinderen met één of meer kunst- en cultuurvormen; - Het ondersteunen van scholen bij het uitvoeren van cultuureducatie en muziekonderwijs, onder andere door hen te begeleiden bij (gemeentelijke) subsidieaanvragen. - Het culturele aanbod voor scholen en instellingen versterken. - Het binnen- en buitenschoolse onderwijsaanbod verrijken en beter op elkaar afstemmen.

De gemeente verleent professionele zorg tegen verantwoorde kosten. • Voor het jaar 2024 is een overbruggingsovereenkomst specialistische en hoog-specialistische Jeugdhulp en Wmo afgesloten waarin reële tarieven worden gehanteerd. • In 2023 zijn er een vijftal nieuwe regionale overeenkomsten in het kader van Jeugd en Wmo afgesloten. Sociaal Medische Advisering, Onafhankelijke Cliëntondersteuning, Pleegzorg, Jeugdbescherming & Jeugdreclassering en Ernstige Dyslexie hebben per 2024 nieuwe overeenkomsten voor de regio Westfriesland. Om een zorgvuldig proces en onderbouwde inrichtingskeuzes voor de nieuwe inkoop van specialistische en hoogspecialistische Jeugdhulp en Wmo (begeleiding, huishoudelijke ondersteuning en dagbesteding) te maken, is een overbruggingsovereenkomst afgesloten. In 2023 is er, in samenwerking met diverse ketenpartners, gewerkt aan de voorbereiding en uitwerking van de nieuw af te sluiten overeenkomsten. De evaluatie van het Resultaat Gestuurd Werken is daarbij als basis gebruikt. Er wordt rekening gehouden met de opgaven uit de Hervormingsagenda Jeugd en er worden voorwaarden 34

Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

•

• •

• Sociaal Domein Ambitie Wat hebben we bereikt?

Wat hebben we ervoor gedaan?

Sociaal Domein Ambitie Wat hebben we bereikt?

geschept om te sturen voor het afsluiten van overeenkomsten, alsmede gedurende de looptijd van de overeenkomsten. Dit wordt vervolgd in 2024. Door vertraging vanuit het Rijk is er in 2023 nog geen uitvoering gegeven aan de opgaven uit de Hervormingsagenda Jeugd. In 2024 wordt hiermee gestart. Het lokale beleidsplan Wmo is ontwikkeld en vastgesteld door de gemeenteraad. Vanuit de NPO-middelen wordt aandacht besteed aan de mentale gezondheid van jongeren middels GGZ-expertise in de klas, het M@ZL project en jongerenwerk. Daarnaast is er een convenant Schoolmaatschappelijk werk voortgezet onderwijs opgesteld. De wethouder van Drechterland is bestuurlijk trekker geworden van het dossier Wonen en Zorg.

Drechterland is een gezonde gemeente waarin iedereen meedoet. • WerkSaam heeft 82% duurzame uitstroom gerealiseerd. • We hebben een aanpak om zorgcliënten met bijstand te ondersteunen en activeren. • We hebben meer aandacht gegeven aan het welzijn van jongeren. • De afdeling Duurzaamheid werkt aan een energieaanpak waarbij wordt samengewerkt met de regiogemeenten. De afdeling Samenleving voert de Energietoeslag uit. De afdelingen Duurzaamheid en Samenleving werken, waar het kan, samen aan de energieproblematiek. • WerkSaam zet zich in om zo veel mogelijk duurzame uitstroom te realiseren. Ook zetten zij in op leren bij bedrijven in de regio. WerkSaam informeert u over de werkzaamheden die zij hiervoor uitvoeren via de P&C documenten. • Er is extra budget vrijgemaakt voor de effectievere inzet van Jeugd- en jongerenwerk. De werving van een jongerenwerker start in 2024. • Team Inzet zorgt voor professionele bemiddeling bij vechtscheidingen, onder andere door de inzet van mediators en kindbehartigers. • Twee participatiecoaches vanuit de gemeente begeleiden zorgklanten. De zorgklanten worden op regelmatige basis gesproken. De participatiecoaches werken waar nodig samen met WerkSaam. Indien de wetswijziging nog wordt doorgevoerd, wordt hierop geanticipeerd in samenwerking met WerkSaam.

Drechterland is een gezonde gemeente waarin iedereen meedoet. We hebben ingespeeld op de toenemende vergrijzing, onder andere op het gebied van Zorg en Wonen. 35

Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Wat hebben we ervoor • gedaan? • • • • •

Door middel van het subsidiebeleid heeft de gemeente lokale partners en vrijwilligersorganisaties in staat gesteld om activiteiten aan te bieden aan ouderen, onder andere om isolement te voorkomen. Eenzaamheidsbestrijding is een onderdeel van de Brede Specifieke Uitkering. We bieden vanuit de gemeente doorlopende communicatie aan, door onder andere een gemeentelijke pagina in de lokale krant. Alle 80-jarigen zijn in 2023 uitgenodigd door WelWonen voor een preventief huisbezoek. Er is een folder ontwikkeld met informatie over de handelswijze bij het signaleren van (financiële) ouderenmishandeling. Het plan van aanpak Dementievriendelijke gemeente is uitgevoerd.

Volksgezondheid Ambitie Wat hebben we bereikt?

Drechterland is een gezonde gemeente. We hebben voor iedere inwoner (jong en oud) gewerkt aan het behouden en versterken van een breed en toegankelijk voorzieningenaanbod. Wat hebben we ervoor De werkgroep In Control Of Alcohol & Drugs (ICOAD) gedaan? Westfriesland heeft in 2022 de opdracht gekregen om het beleidsplan 2020-2022 te evalueren, bij te stellen en een nieuw beleidsplan 2023-2026 op te stellen. Het regioplan 2023-2026 is vastgesteld. Met dit 4-jarige programma willen we met preventie, handhaving en communicatie bijdragen aan het verminderen van het overmatig alcohol- en drugsgebruik onder jongeren (11/12 jaar tot 23 jaar). Indicatoren Naam indicator Banen

Eenheid Aantal per 1.000 inwoners 15-74 jaar

Jongeren met een delict % 12 t/m 21 jarigen voor de rechter Achterstanden onder jeugd (kinderen in % kinderen tot 18 jaar uitkeringsgezin) % van de werkzame beroepsbevolking ten Netto arbeidsparticipatie opzichte van de beroepsbevolking Vroegtijdig % deelnemers aan het schoolverlaters zonder VO en MBO onderwijs startkwalificatie Werkloze jongeren % 16 t/m 22 jarigen Personen met een Aantal per 10.000 bijstandsuitkering inwoners

Bron

2020

2021

2022

2023

LISA

483,6

479,2

487,2

n.b.

CBS

0

1

0

n.b.

CBS

3

4

3

n.b.

CBS

71,4

72,7

73,7

74,3

DUO

1,5

1,3

2

1,3

CBS

1

1

n.b.

n.b.

CBS

202,8

176,1

136,8

127,5

36 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Lopende reintegratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp

Aantal per 10.000 CBS inwoners van 15-64 jaar % van alle jongeren t/m CBS 18 jaar % van alle jongeren t/m CBS 18 jaar % van alle jongeren van CBS 12 tot 23 jaar

Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een Aantal per 10.000 maatwerk- arrangement GMSD inwoners Wmo Aantal per 1.000 Absoluut verzuim DUO leerlingen Aantal per 1.000 Relatief verzuim DUO leerlingen % inwoners dat niet Niet-sporters wekelijks sport (vanaf RIVM, CBS 12 jaar) *N.B. - Deze gegevens zijn niet beschikbaar bij de bronhouder

251,6

259

250,5

262,2

8,6

8,2

10,6.

8,2

1,1

1,3

1,2

0,7

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

640

640

670

n.b.

0

0

0

n.b.

11

15

19

n.b.

44,1

n.b.

44,8

n.b.

Met wie hebben we samengewerkt? Voor het programma Samenleving werken we samen met de volgende verbonden partijen: • WerkSaam Westfriesland • Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD). Deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen.

Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2023

Begroting 2023

Werkelijk 2023

Totaal baten Totaal lasten

4.042 -24.512

8.999 -30.430

8.923 -28.551

Saldo van baten en lasten

-20.470

-21.431

-19.628

Toevoeging aan de reserves Onttrekking aan de reserves

-3 235

-294 274

-294 231

-20.238 Nadelig

-21.451 Nadelig

-19.691 Nadelig

Resultaat

Toelichting op afwijkingen Toelichting afwijkingen JR2023 t.o.v. B2023 (>€ 20.000) Lasten: Kapitaallasten Bijdrage SED BTW nadeel koepel (in bijdrage SED)

Bedrag

V/N

112 V -402 N 20 V

37 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Overhevelingsbesluit Onderwijs(huisvesting) Leerlingenvervoer Team Inzet Collectief gehandicaptenvervoer BUIG Algemene uitkering armoede en schulden Specialistische jeugdhulp Cliëntgebonden kosten Jeugd Cliëntgebonden kosten Wmo Opvang vluchtelingen Oekraïne Subsidieprogramma SPUK Overige verschillen

201 V 49 V 40 V 41 V 60 V 307 V 49 V 53 V -565 N -255 N 1283 V 63 V 359 V 463 V

Totaal lasten:

1.878 V

Baten: BUIG Opvang vluchtelingen Oekraïne SPUK Zwembad Overige verschillen

-67 N 192 V -359 N 28 V 130 V

Totaal baten:

-76 N

Totaal verschil

1.802 V

Lasten Overhevelingen (€ 201.000 voordeel) Betreft de volgende overhevelingen: - Inkoop jeugd en WMO - Aanbesteding jeugd en WMO - CUP: Talentontwikkeling en Jeugdwerk - Inburgering - CUP: Samenwerking Woonzorgconcepten - Taalonderwijs Oekraïne - Kosten onderwijshuisvesting - CUP: Financiële doorvertaling Integraal huisvestingsplan

€ € € € € € € €

25.000 25.000 20.000 27.000 26.000 33.000 25.000 20.000

Onderwijshuisvesting (€ 49.000 voordeel) Stichting Present heeft ten behoeve van ventilatieverbeteringen bij ’t Skitteljacht te Hoogkarspel een SUVIS-subsidie aangevraagd. De gemeente heeft indertijd afgesproken hierin mee te financieren. Stichting Present heeft augustus 2023 aangegeven dat de ventilatieverbeteringen niet gaan plaatsvinden, zonder precieze opgave van redenen. Daarnaast worden voor onderwijshuisvesting elk jaar diensten ingekocht, waarbij te denken valt aan prognoses en haalbaarheidsonderzoeken. In 2023 is dit begrote bedrag niet gebruikt. Leerlingenvervoer (€ 40.000 voordeel) In een eerder stadium is de verwachting geweest dat de kosten voor leerlingenvervoer zouden stijgen. Deze stijging is minder hoog gebleken dan verwacht. 38 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Team Inzet (€ 41.000 voordeel) Team Inzet heeft in 2023 budget toegekend gekregen om ondersteuning te bieden aan een gezin met complexe problematiek. Met deze ondersteuning kon de-escalatie plaatsvinden en werd doorverwijzing naar specialistische hulp voorkomen. Er is slechts een deel van dit extra budget nodig geweest om de begeleiding vanuit het team vorm te geven. Collectief gehandicaptenvervoer (€ 60.000 voordeel) Er is een andere berekeningswijze gehanteerd, waarbij afgerekend wordt in kilometers in plaats van in zones. BUIG (€ 307.000 voordeel) Het aantal uitkeringen blijft dalen. De uitkeringslasten zijn hierdoor lager dan de ontvangen BUIG gelden. Algemene uitkering Armoede en schulden (€ 49.000 voordeel) In de meicirculaire is dit bedrag door het rijk toegekend. Dit is in 2023 niet gebruikt. Specialistische jeugdhulp (€ 53.000 voordeel) Op 1 juli 2023 liep het contract van JeugdzorgPlus af, waarin een basiscapaciteit was afgesproken. Per 1 juli 2023 zijn er nieuwe contractafspraken gemaakt over de basiscapaciteit onder de titel ‘Af- en ombouw JeugdzorgPlus’. Het gebruik van bedden en de bekostiging van de niet-afgenomen bedden is naar beneden bijgesteld. De kosten van de gemeenten blijven echter afhankelijk van het aantal daadwerkelijk afgenomen bedden en is daarmee lastig te voorspellen.

Cliëntgebonden kosten - Jeugd (€ 565.000 nadeel) De overschrijding van het jeugdbudget heeft een aantal oorzaken. Naast de landelijke trend van stijgende kosten in de jeugdzorg, zijn er ook een aantal lokale ontwikkelingen. In het boekjaar 2023 zijn veel indicaties met terugwerkende kracht afgegeven. Dit heeft te maken met de achterstanden in het werkproces jeugd. Daarnaast zijn er partijen die tot een jaar nadat de zorg is geleverd declareren, hierdoor zijn kosten lastig te voorspellen. Met name de kosten voor dagbehandeling zijn enorm toegenomen in 2023. Een deel van de kosten in 2023 heeft betrekking op 2022. Het gaat om een bedrag van € 132.000. Cliëntgebonden kosten - Wmo (€ 255.000 nadeel) De stijging wordt veroorzaakt door de cliëntenstijging in een aantal duurdere arrangementen, met name op het gebied van psychosociale problematiek. Daarnaast is in 2023 een stijging in de maatwerkarrangementen huishoudelijk hulp. Opvang vluchtelingen Oekraïne (€ 1.283 000 voordeel) De baten en lasten, om ontheemde Oekraïners op te vangen, zijn gelijkmatig verdeeld over de gemeente Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. Per saldo levert dit per gemeente incidenteel een batig resultaat op van € 1.363.000. Subsidieprogramma (€ 63.000 voordeel) Betreft Peuterspeelzaalwerk.

Dit bedrag wordt van de subsidielijst afgehaald omdat het niet meer via subsidies wordt aangevraagd maar op facturatiebasis wordt gedeclareerd. SPUK (€ 359.000 voordeel) Dit betreft het niet uitgegeven deel van de ontvangen Specifieke uitkeringen.

39 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Baten BUIG (€ 67.000 nadeel) We hebben minder inkomsten en terug ontvangsten uit vorderingen dan begroot. In totaal geeft BUIG een positief saldo. Opvang vluchtelingen Oekraïne (€ 192.000 voordeel) De baten en lasten, om ontheemde Oekraïners op te vangen, zijn gelijkmatig verdeeld over de gemeente Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. Per saldo levert dit per gemeente incidenteel een batig resultaat op van € 1.363.000. SPUK (€ 359.000 nadeel) Het niet uitgegeven deel van de Specifieke Uitkeringen kan worden uitgegeven in 2024. Zwembaden (€ 28.000 voordeel) In 2023 zijn er meer bezoekers geweest en er zijn meer abonnementen verkocht. Door de sluiting van het zwembad in Wervershoof hebben we een toestroom van kinderen voor het ABC-zwemlessen gehad. Toelichting op mutaties reserves Toelichting afwijkingen JR2023 t.o.v. B2023 (>€ 20.000)

Bedrag

V/N

Niet bestede overhevelingen Overige verschillen

-28 N -16 N

Totaal verschil

-44 N

40 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Paragrafen

41 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Lokale heffingen Inleiding In de Gemeentewet en in enkele bijzondere wetten is geregeld welke lokale heffingen de gemeente aan inwoners en bedrijven mag opleggen. De raad heeft bepaald dat de volgende heffingen daadwerkelijk worden geheven in Drechterland: • Belastingen waarvan de opbrengst vrij besteedbaar is. Hiertoe behoren de onroerendezaakbelastingen (OZB), forensenbelasting en toeristenbelasting. • Belastingen om kosten mee te verhalen: de heffingen en rechten. De opbrengst is niet vrij besteedbaar maar is gerelateerd aan de betreffende gemeentelijke zorgplicht of specifieke dienstverlening. Hiertoe behoren de rioolheffing, afvalstoffenheffing, secretarieleges, begrafenisrechten, marktgelden en pachtsommen kermissen. De paragraaf lokale heffingen bevat op grond van artikel 10 BBV ten minste: • de geraamde inkomsten; • het beleid ten aanzien van lokale heffingen; • een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd; • een aanduiding van de lokale lastendruk; • een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid.

Overzicht lokale heffingen In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de heffingen en de verwachte opbrengsten in de begroting 2023 en de daadwerkelijke inkomsten.

Belastingen Onroerendezaakbelastingen op woningen (eigenaren) Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (eigenaren) Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (gebruikers) Forensenbelasting Toeristenbelasting Totaal

Begroting 2023 Werkelijk 2023 2.992 3.008 536 523 342 336 20 18 65 156 3.955 4.041

Heffingen Secretarieleges Leges omgevingsvergunningen Begrafenisrechten Rioolheffing Afvalstoffenheffing Staangelden markten Pachtsommen kermissen Overige heffingen

Begroting 2023 Werkelijk 2023 229 223 447 473 79 100 1.535 1.593 3.193 3.249 7 5 20 22 78 160 5.588 5.824

42 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Het totaal aan belastingen en heffingen bedraagt circa € 9,8 miljoen. Onderstaande grafiek laat de verdeling van de opbrengsten uit de belastingen en heffingen voor 2023 zien:

Beleid ten aanzien van lokale heffingen Onroerendezaakbelasting (OZB) De OZB wordt geheven van onroerende zaken die binnen de gemeente zijn gelegen, te weten een gebruikersbelasting en eigenarenbelasting op niet-woningen (dit zijn vooral kantoor- en bedrijfspanden) en een eigenarenbelasting op woningen. Voor 2023 heeft de gemeenteraad de volgende tarieven vastgesteld: Tarieven OZB heffing OZB woning eigenaar OZB niet-woning eigenaar OZB niet-woning gebruiker

2022

2023

0,0838% 0,1618% 0,1306%

0,0878% 0,1787% 0,1397%

De berekening van de OZB-tarieven wordt gedaan aan de hand van de door de raad goedgekeurde methode. De tarieven voor de onroerendezaakbelastingen (OZB) worden berekend naar een percentage van de WOZ-waarde van het onroerend goed in de gemeente. Bij het bepalen van dit tarief wordt een relatie gelegd met de waardeontwikkeling van het onroerend goed. De raad heeft in het meerjarig besluit 2021 t/m 2024 een verhoging vastgesteld van 3% (plus 3% inflatiecorrectie). Ten opzichte van 2022 zijn de OZB opbrengsten dus in totaal met 6% uitgebreid. Toeristenbelasting Deze belasting wordt geheven naar het aantal overnachtingen. Het tarief bedraagt in 2023 € 1,55 per overnachting. (In euro’s) Tarieven Toeristenbelasting

2022

2023

Per persoon per nacht

€ 1,50

€ 1,55

43 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Forensenbelasting Forensenbelasting wordt geheven van degene die voor zichzelf of voor zijn gezin meer dan 90 dagen per jaar een gemeubileerde woning beschikbaar houdt zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben. Onder gemeubileerde woningen vallen ook zomerhuisjes, chalets en caravans. Het tarief voor de forensenbelasting is voor 2023 vastgesteld op € 260,- per woning per jaar. (In euro’s) Tarieven Woonforensenbelasting Per object

2022

2023

€ 253,00

€ 260,60

Rioolheffing De rioolheffing wordt geheven van de eigenaar van een eigendom van waaruit afvalwater direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. De uitgangspunten voor de heffing zijn volledige kostendekking op basis van het vastgesteld Gemeentelijk rioleringsplan. Voor 2023 is het basistarief berekend op € 175,80. De rioolheffing mag maximaal 100% kostendekkend opgelegd worden. Het percentage kostendekkendheid is in 2023 100%. Hieronder vindt u een overzicht met betrekking tot de kostendekkendheid van de riolering: Bedragen * 1.000 Euro 2023 Kosten riolering Inkomsten riolering excl. heffingen Netto kosten riolering

823 3 820

Toe te rekenen kosten: Overhead BTW Totale kosten Opbrengsten heffingen

543 230 1.593 1.593

Dekking

100%

Afvalstoffenheffing De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn afhankelijk van de kosten die de Huisvuilcentrale (HVC) te Alkmaar aan de gemeente in rekening brengt. Met HVC is overeengekomen dat de kostprijs per huishouden met een jaarlijkse indexering wordt aangepast voor de tariefstelling op lokaal niveau. In het kader van kostendekkendheid worden aan de afvalkosten de kosten van administratie en inning (de zogenaamde perceptiekosten) toegevoegd. Tevens wordt rekening gehouden met de doorwerking van het BTW-compensatiefonds. De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn in 2023 met 3,6 % gestegen voor eenpersoonshuishoudens en met 4,0% voor meerpersoonshuishoudens en bedragen respectievelijk € 304,80 en € 424,80. Afvalstoffenheffing mag maximaal 100% kostendekkend opgelegd worden. Het percentage kostendekkendheid is in 2023 100%.

44 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Hieronder vindt u een overzicht met betrekking tot de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing: 2023 Kosten afvalinzameling Inkomsten afvalinzameling excl. heffingen Netto kosten afvalinzameling

2.837 235 2.602

Toe te rekenen kosten: Overhead BTW Overige toe te rekenen kosten Totale kosten Opbrengsten heffingen

63 493 90 3.248 3.249

Dekking

100%

Leges Leges zijn betalingen aan de gemeente waar een individueel aanwijsbare tegenprestatie van die gemeente tegenover staat. Het gaat om een bedrag dat betaald moet worden aan de gemeente voor het gebruik van haar diensten of producten. De leges worden geheven van de aanvrager van de dienst dan wel van degene ten behoeve van wie de dienst is verleend. Zoals besloten bij de programmabegroting 2023, zijn de (niet wettelijke) tarieven van de Legesverordening verhoogd met 3,0% (inflatiecorrectie). De leges mogen per titel maximaal 100% kostendekkend zijn. Hieronder vindt u een overzicht met betrekking tot de kostendekkendheid van de leges: Titel 1 Algemene dienstverlening hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 hoofdstuk 4 hoofdstuk 9 hoofdstuk 17 hoofdstuk 18 hoofdstuk 19 hoofdstuk 21

Burgerlijke stand Reisdocumenten Rijbewijs Verstrekkingen uit de basisregistratie personen Overige publiekszaken Kinderopvang AVOI Verkeer en Vervoer Diversen

Kostendekking Titel 1

Titel 2 Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 hoofdstuk 5 hoofdstuk 7

Vooroverleg/ beoordeling conceptaanvraag Omgevingsvergunning Teruggaaf Wijziging omgevingsvergunning als gevolg van wijziging project

Kostendekking Titel 2

Lasten Baten Dekking 34 134 86 4 4 0 23 26 0

24 104 75 4 3 2 26 4 0

72% 77% 87% 101% 85% 0% 113% 15% 61%

312

242

78%

Lasten Baten Dekking 22 515 0

14 840 -20

67% 163% 0%

0

0

19%

537

835

156%

45 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Titel 3 Europese dienstenrichtlijn hoofdstuk 1 hoofdstuk 2

Horeca Organiseren evenementen of markten

Kostendekking Titel 3

Recapitulatie Titel 1, 2 en 3 Kostendekkendheid Titel 1 Kostendekkendheid Titel 2 Kostendekkendheid Titel 3 Kostendekkendheid totale tarieventabel

Lasten Baten Dekking 21 24

3 4

15% 17%

45

7

16%

Lasten Baten Dekking

312

242

78%

537

835

156%

45

7

16%

894

1.085

121%

De kostendekkendheid is hoger als 100%. Conform wetgeving dient de opbrengsten leges in de administratie opgenomen worden op moment van aanvraag, voorgaande jaren is dit niet gebeurd hierdoor zijn er incidentele hogere opbrengsten (€ 352.000). Daarnaast zijn enige incidentele grote omgevingsvergunningen aangevraagd. Begraaf- en grafrechten Grafrechten worden geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor door de gemeente verleende diensten in verband met de begraafplaats. Daarbij mogen de geraamde baten niet hoger zijn dan de geraamde kosten. Ook deze rechten zijn in 2023 met 3% verhoogd, gericht op de inflatiecorrectie. Markten en kermissen De staangelden voor markten zijn lager dan de raming die hiervoor is opgenomen. De kermisgelden zijn hoger dan de raming.

Een aanduiding van de lokale lastendruk Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo) heeft de cijfers van de gemeentelijke belastingdruk voor 2023 bekend gemaakt. Tot de gemeentelijke woonlasten worden gerekend de bedragen die huishoudens betalen aan OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. In 2023 betalen huishoudens meer aan gemeente, provincie en waterschap dan in 2022. Een huishouden met een eigen woning betaalt dit jaar gemiddeld 1.562 euro in totaal aan alle lokale belastingen, 5,4 procent meer dan vorig jaar. Huurders zijn in 2023 gemiddeld 933 euro kwijt aan lokale lasten, 4,6 procent meer dan vorig jaar. Onderstaande tabel laat zien wat de gemiddelde bruto woonlasten van huurders en van eigenaren/bewoners in de omringende gemeenten zijn. De gemeente met de laagste gemiddelde lastendruk in onze regio staat op nummer één in de rangorde.

46 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Woonlasten per huishouden -huurders Rangorde Gemeente

1 Medemblik 2 Koggenland 3 Stede Broec 4 Drechterland 5 Hoorn 6 Enkhuizen 7 Opmeer

(In hele euro’s)

Bruto Woonlasten één persoonshuishouden 2022 2023 € 257 € 282 € 267 € 294 € 307 € 403 € 488

€ 240 € 295 € 279 € 305 € 323 € 426 € 493

Bruto Woonlasten meer persoonshuishouden 2022 2023 € 362 € 379 € 397 € 408 € 399 € 483 € 599

€ 340 € 397 € 411 € 425 € 424 € 512 € 606

Bron: Atlas Coelo - atlas van de lokale lasten

Conclusie Op basis van de aangegeven cijfers zijn de woonlasten voor huurders in Drechterland in 2023 gestegen met 4%. Uit deze cijfers blijkt dat de gemeente Drechterland voor deze regio voor huurders een gemiddelde lastendruk kent. De gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden zijn lager dan het landelijk gemiddelde van € 436. (In hele euro’s)

Woonlasten per huishouden - eigenaren/bewoners Rangorde Gemeente

1 Koggenland 2 Hoorn 3 Enkhuizen 4 Drechterland 5 Medemblik 6 Stede Broec 7 Opmeer

Bruto Woonlasten één persoonshuishouden 2022 2023

Bruto Woonlasten meer persoonshuishouden 2022 2023

€ 675 € 775 € 802 € 787 € 800 € 865 € 1.012

€ 772 € 867 € 882 € 901 € 905 € 994 € 1.123

€ 785 € 813 € 889 € 884 € 967 € 990 € 1.105

€ 886 € 914 € 975 € 1.004 € 1.067 € 1.122 € 1.218

Bron: Atlas Coelo - atlas van de lokale lasten

Conclusie Op basis van de aangegeven cijfers zijn de woonlasten voor eigenaren/bewoners in Drechterland in 2023 gestegen met 11 tot 12%%. Uit deze cijfers blijkt dat de gemeente Drechterland voor deze regio voor eigenaren/bewoners een gemiddelde lastendruk kent. De gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden zijn hoger dan het landelijk gemiddelde van € 944. De stijging wordt grotendeels verklaard door de doorrekening van de begrotingsindexatie, de 3% verhoging besloten voor de jaren 2021-2024 en de verhoging voor de overdracht wegenonderhoud door het Hoogheemraadschap.

47 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Kwijtschelding Als een belastingplichtige niet of over te weinig financiële middelen beschikt om de belastingaanslag te voldoen, dan kan onder bepaalde voorwaarden aan deze belastingplichtige kwijtschelding worden verleend. Systematiek kwijtscheldingsberekening Voor beantwoording van de vraag of een belastingschuldige voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding in aanmerking komt, vindt een vermogens- en een inkomenstoets plaats. Met de vermogenstoets wordt bekeken of er op het moment van de aanvraag voldoende middelen (bezittingen) aanwezig zijn om de openstaande belastingschuld te betalen. Zijn deze middelen aanwezig, dan wordt geen kwijtschelding verleend. Ontbreken deze middelen of zijn deze onvoldoende, dan wordt met de inkomenstoets gekeken of er in de nabije toekomst alsnog betalingscapaciteit zal ontstaan waaruit de belastingschuld kan worden voldaan. Samenwerkingsverband De gemeente heeft voor de behandeling van kwijtscheldingsverzoeken een samenwerkingsverband gesloten met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). Indien iemand in aanmerking wil komen of denkt te komen voor kwijtschelding van gemeentelijke heffingen of waterschapsbelastingen, dan kan volstaan worden met het indienen van een kwijtscheldingsverzoek bij een van deze twee organisaties.

De organisatie waar het verzoek wordt ingediend, zorgt ervoor dat het verzoek ook bij de andere organisatie wordt behandeld. Wat kan worden kwijtgescholden? De gecombineerde belastingaanslag (OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing) komt in aanmerking voor kwijtschelding. Hoogte kwijtschelding In 2023 is voor € 58.000 (in 2022 voor € 60.000) aan kwijtschelding verleend.

48 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt. Het weerstandsvermogen is afhankelijk van de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit (hoeveel middelen zijn er nodig om alle risico’s op te kunnen vangen). Beide komen in het vervolg van deze paragraaf aan de orde. De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing bevat op grond van artikel 11 BBV ten minste: • een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; • een inventarisatie van de risico's; • het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico's; • een kengetal voor de: - netto schuldquote - netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen - solvabiliteitsratio - grondexploitatie - structurele exploitatieruimte - belastingcapaciteit - een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie.

Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel middelen beschikbaar zijn om eventuele risico’s op te kunnen vangen. De volgende onderdelen maken deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit: • de onbenutte belastingcapaciteit; • onvoorzien; • de vrij aanwendbare reserves; • stille reserves. 2023 Berekening weerstandscapaciteit Onbenutte belastingcapaciteit Onvoorzien Totale weerstandscapaciteit (exploitatie) Weerstandsvermogen Vrij aanwendbare reserves Stille reserves Subtotaal Totale weerstandscapaciteit

2.945 20 2.964

9.107 544 9.651 12.615

Onbenutte belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij een financiële tegenvaller deze in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of dat er ruimte is voor nieuw beleid. Wanneer het berekende gemiddelde OZB-tarief voor de gemeente lager is dan het percentage 49 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

voor toelating tot artikel 12, dan is er in principe sprake van een onbenutte belastingcapaciteit. In navolgende berekening is bij benadering aangegeven welke opbrengst deze verhoging genereert. Er is voor gekozen het verschil in percentages te vermenigvuldigen met de WOZwaarde van de woningen + de WOZ-waarde van de niet-woningen.

OZB-percentage van de Woz-waarde voor toelating art.12 Werkelijk gewogen % Woz-waarde gemeente Verschil

0,1729% 0,0978% 0,0751%

Onbenutte belastingcapaciteit

2.945

Onvoorzien De post onvoorzien bedraagt per 31 december 2023 € 20.000. Vrij aanwendbare reserves Onder de vrij aanwendbare reserves vallen de algemene reserve en de bestemmingsreserves waarvan de bestemming kan worden gewijzigd zodat deze kunnen worden ingezet voor onverwachte financiële tegenvallers. De stand van de vrij aanwendbare reserves bedraagt per 31 december 2023 € 9.107.000. Stille reserves Stille reserves hebben te maken met activa die te laag of tegen nul zijn gewaardeerd. De stille reserves maken alleen deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit als de betrokken activa op korte termijn (binnen 1 jaar) verkoopbaar zijn, verkoop van de stille reserves niet leidt tot een gat in de gemeentebegroting en verkoop de taakuitoefening van de gemeente niet aantast. De volgende objecten kunnen tot de stille reserves worden gerekend: - Garagebox aan de Dahliastraat te Hoogkarspel - Woning Dorpsweg 104 te Schellinkhout Totaal

€ 13.000 € 531.000 € 544.000

Risicomanagement Aanleiding en achtergrond De risico’s voor de gemeente Drechterland zijn in kaart gebracht. Door inzicht in de risico’s is de gemeente in staat om op verantwoorde wijze besluiten te nemen zodat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige ontwikkelingen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de gemeente. Niet alle risico’s laten zich financieel vertalen. Er zijn diverse risico’s die geen directe financiële gevolgen hebben, bijvoorbeeld imagoschade. In deze paragraaf ligt de nadruk op de financiële risico’s omdat aan de hand daarvan het weerstandsvermogen wordt bepaald. Risico´s Volgens de toelichting op artikel 11 BBV zijn de risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen de risico’s die niet anderszins te ondervangen zijn. Reguliere risico’s, risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn, maken geen deel uit van de risico’s in de paragraaf weerstandsvermogen. Hiervoor zijn immers verzekeringen afgesloten of voorzieningen voor gevormd. De risico’s worden tweemaal per jaar geïnventariseerd met alle verantwoordelijke afdelingshoofden, teamleiders en specialisten. In 50 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

de gemeentelijke jaarstukken van 2023 zijn 14 risico’s opgenomen. De bedrijfsvoeringsrisico’s zijn risico’s voor de SED organisatie. Om een risico te kunnen analyseren en beoordelen bepalen we de kans op het risico (percentage waarschijnlijkheid) en de gevolgen van het risico (impact) voor de organisatie. De kansberekening wordt onderverdeeld in vijf niveaus. Deze kunnen als volgt worden uitgelegd: Klasse 1 2 3 4 5

Kans < of 1x per 10 jaar 1x per 5-10 jaar 1x per 2-5 jaar 1x per 1-2 jaar 1x per jaar of >

Percentage 10% 30% 50% 70% 90%

De klassen van impact zijn als volgt: Klasse impact 5 = > € 500.000 4 = > € 100.000 < € 500.000 3 = > € 50.000 < € 100.000 2 = > € 25.000 < € 50.000 1 = < € 25.000 0 = Geen geldgevolgen Door de kans en impact in klassen te verdelen wordt aan beide een score toebedeeld. Op basis van deze scores wordt een statistische berekening gemaakt van de benodigde weerstandscapaciteit. In de beleidsnota is bepaald dat alleen de risico’s met een score van 15 of hoger (score =kans*impact) worden gepresenteerd. Risico’s met een score lager dan 15 zijn onderaan in de tabel opgenomen onder ‘overige risico’s’. De onderstaande tabel bevat een overzicht van de risico’s die na toepassing van de beheersmaatregelen een financieel risico laten zien en waarvoor geen voorziening of reserve voor is opgenomen. Alleen risico’s met een score van 15 of hoger worden apart genoemd in de tabel om focus te houden op de risico’s die substantieel van aard zijn. Onderwerp

Beschrijving risico

Aansprakelijkheid

Aansprakelijkheid openbare buitenruimte door incidenten in de buitenruimte (bijvoorbeeld loszittende tegels, loshangende takken, onjuiste bebording, slechte staat van onderhoud, etc), waardoor een beroep wordt gedaan op het eigen risico. Daarnaast is er sprake van verschillende ziekten en plagen in het openbaar groen welke niet begroot is.

Genomen beheersmaatregel

Bedrag impact

Kans op Bedrag x Impact optreden kans

Er zijn vastgestelde beheersplannen voor Wegen, Groen, Riolering, Kunstwerken, Water, Beschoeiingen en de speelvoorzieningen. Voor plaagdienstbestrijden wordt gewerkt om hier ook een beleid voor te maken.

170

4

4

119

51 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Onrechtmatigheid

WMO

Jeugdzorg

Gronden

Kindbescherming/ Jeugdreclassering

Financieel Risico, omdat de gemeenten financieel garant staan voor de GR SED.

Opnemen in de 150 4 4 paragraaf verbonden partijen in de begroting en in de jaarrekening van de gemeenten. Gedurende het jaar rapporteren door middel van kwartaalrapportages en bespreken in AB. Overschrijding op de Goede monitoring op 148 4 4 open einde regeling de budgetten en het WMO door een stijging aantal aanvragen. van het aantal WMOmeldingen. Overschrijding op de Goede monitoring op 226 4 4 open einde regeling de budgetten en het Jeugdzorg, rekening aantal aanvragen. houdend met het in control komen van de Jeugdzorgaanbieders. Verder is er een specifiek risico t.a.v. de JeugdzorgPlus. Gezien de afbouw van gesloten naar open jeugdhulp i.c.m. het beschikbaar houden van bedden voor gesloten jeugdhulp is de basiscapaciteit onderdeel van het huidig contract. Voor grondexploitaties 544 3 5 worden project specifieke en algemene (conjuncturele) risico's geïdentificeerd en gekwantificeerd. De aanbesteding van We doen mee in een 750 3 5 diensten op het gebied gezamenlijke van aanbesteding van de kinderbescherming en 7 WF gemeenten en jeugdreclassering de regio's uitgevoerd door Amsterdamgecertificeerde Amstelland en instellingen kan hoger Zaanstreekuitvallen vanwege Waterland. hogere tarieven en onzekerheid over de compensatie hiervan door het Rijk. Overige risico's SED risico doorbelasting Totaal benodigde weerstandscapaciteit

105

103

158

272

375

1.039 316 2.487

52 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

De bedrijfsvoering risico’s, opgenomen onder de SED organisatie, zijn financieel door de verdeelsleutel (begroting 2023) bepaald en opgenomen onder het weerstandsvermogen van de gemeente Drechterland voor € 316.000. Voor de SED organisatie zijn dit risico opgenomen: • Datalekken en Cybercrime In 2023 hebben zich geen significante problemen voorgedaan. De opgesomde risico’s uit de risicoparagraaf van de begroting 2023 hebben niet geleid tot een beroep op de algemene reserve. De beschikbare weerstandscapaciteit is € 12.544.000 en de maximale benodigde weerstandscapaciteit is € 2.238.000 (= 90% * € 2.487.000 ). Het ratio weerstandsvermogen is 5,6. Op basis van de door ons uitgevoerde risico-inventarisatie, de weerstandsratio van 5,6 en het beeld van onze meerjarenbegroting is het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Drechterland van mening dat de normale bedrijfsvoering financieel kan worden voortgezet. Om het weerstandsvermogen te beoordelen heeft het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR) in samenwerking met de universiteit Twente een normtabel ontwikkeld. Ons weerstandsvermogen krijgt als waardering ‘uitstekend’.

Waarderingscijfer A B C D E F

Ratio >2,0 1,4 – 2,0 1,0 – 1,4 0,8 – 1,0 0,6 – 0,8 <0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Financiële kengetallen en toelichting kengetallen Om de financiële positie van de gemeente inzichtelijker te maken schrijft het rijk een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen voor. Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van de gemeente. De opgenomen kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel financiële ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven inzicht in de financiële wend- en weerbaarheid. De kengetallen moeten daarbij in samenhang en in onderlinge verhouding beoordeeld worden.

53 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Onderstaande tabel geeft de berekende kengetallen van Drechterland weer.

Jaar 2023

Verloop van de kengetallen

Kengetallen: 1 netto schuldquote a. zonder correctie doorgeleende gelden b. met correctie doorgeleende gelden 2 solvabiliteitsratio 3 grondexploitatie 4 structurele exploitatieruimte 5 belastingcapaciteit

Jaarrekening 2022

Begroting Jaarrekening 2023 2023

-9% -20% 55% -8% 5% 100%

26% 15% 47% 3% 2% 100%

-9% -19% 54% -1% 8% 106%

Bij de beoordeling van de kengetallen maken we gebruik van zogeheten ‘signaleringswaarden’ die afkomstig zijn uit onder meer de stresstest voor gemeenten en die door meerdere gemeenten worden gehanteerd. In de tabel hieronder is te zien welke waarden bij welke categorie (A, B of C) behoren. Wij zullen de kengetallen opnemen en indelen in onderstaande drie categorieën waarbij categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest.

Specificering kengetal naar categorie 1. Netto schuldquote: a. zonder correctie doorgeleende gelden b. met correctie doorgeleende gelden 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit

Cat. A

Cat. B

Cat. C

< 90% < 90% > 50% < 20% > 0% < 95 %

90 - 130 % > 130 % 90 - 130 % > 130 % 20 - 50 % < 20% 20 - 35 % > 35% 0 <0% 95 - 105 % > 105 %

Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en zegt het meest over de financiële vermogenspositie van de gemeente. De netto schuldquote geeft aan of een gemeente investeringsruimte heeft of juist op haar tellen moet passen. Het kengetal wordt berekend door het totaal van de geleende gelden weer te geven als percentage van de totale baten. Hoe lager het percentage des te gunstiger en minder risicovol. Toelichting percentages De netto schuldquote van een gemeente ligt meestal tussen de 0% en 90% (bron: ministerie van BZK). Bij een hogere netto schuldquote is de gemeenteschuld relatief hoog. Als de netto schuldquote boven de 130% uitkomt, dan bevindt de gemeente zich in de gevarenzone. De genoemde percentages zijn grove vuistregels. Drechterland heeft een netto schuldquote van -9% in 2023. Dit impliceert dat de gemeente een lage schuldenlast heeft.

54 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager dit percentage, hoe beter. Toelichting percentages De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen bedraagt -19%. Drechterland zit ruim onder de signaleringswaarde van categorie A. Het getal impliceert dat de gemeente goed in staat is om de rentelasten en de aflossingen te voldoen. De solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Het gemiddelde voor alle gemeenten is circa 40% (bron: CBS). Hoe hoger dit percentage is, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. Toelichting percentages De solvabiliteitsratio van Drechterland ligt met een percentage van 54% boven het gemiddelde van 40% en is dan ook goed te noemen.

Kengetal grondexploitatie In de crisisjaren is gebleken dat de grondexploitatie forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden is van belang omdat deze moet worden terugverdiend bij verkoop. De accountant beoordeelt ieder jaar of de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten en is een indicatie van het risico. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 35% of hoger wordt als zeer risicovol beschouwd (bron: ministerie van BZK). Hoe lager het percentage, des te geringer het risico. Toelichting percentages Drechterland zit met haar kengetal op -1% in 2023. Dit komt omdat er sprake is van een credit stand van de grondexploitaties. In de komende jaren zullen er meer kosten worden gemaakt binnen de grondexploitaties (bouwrijp en woonrijp maken). Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is.

Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt een onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Wanneer het percentage negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage.

55 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Toelichting percentages Dit percentage is in Drechterland voor 2023 8%. De structurele lasten zijn lager dan de structurele baten. Belastingcapaciteit: Woonlasten meerpersoonshuishoudens De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen om bijvoorbeeld opgetreden risico’s op te vangen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en de reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Een belastingcapaciteit van 100% is nagenoeg gelijk aan het landelijk gemiddelde van het laatst bekende begrotingsjaar. Een lage belastingcapaciteit houdt in dat de gemeente nog ruimte heeft om structurele baten te genereren. Toelichting percentages De gemeentelijke tarieven zijn hoger dan de landelijke tarieven. Samenhang kengetallen De gemeente Drechterland heeft ten opzichte van de VNG-norm een lage schuldpositie. Dit komt doordat Drechterland weinig leningen heeft. De solvabiliteitsratio is goed en de structurele exploitatieruimte is in 2023 8% wat wil zeggen dat de structurele lasten lager zijn dan de structurele baten. Het weerstandsvermogen van de gemeente Drechterland is voldoende om financiële tegenvallers op te vangen.

Op basis van de vijf kengetallen kan de conclusie getrokken worden dat er geen maatregelen genomen hoeven te worden.

56 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Onderhoud kapitaalgoederen Beleidsverantwoording De gemeente heeft het eigendom en beheer van de openbare ruimte. De openbare ruimte is voor een ieder toegankelijk en speelt een belangrijke rol in het publieke leven. In de openbare ruimte zijn voorzieningen aanwezig zoals verhardingen, groen, verlichting, water en civiele kunstwerken. Deze voorzieningen hebben een grote invloed op de leefbaarheid en belevingskwaliteit van de openbare ruimte. Ze zijn van groot belang voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Het in stand houden van deze voorzieningen is een van de kerntaken van de gemeente. De gemeente streeft naar een betaalbare, functionele, veilige en duurzame openbare ruimte. In 2018 zijn de financiële consequenties van de kapitaalgoederen door de gemeenteraad voor het beheer van de openbare ruimte vastgesteld: de openbare ruimte wordt degelijk en voldoende onderhouden. Over het algemeen is het heel veilig en schoon met uitzonderingen van het centrum van Hoogkarspel. Hier is sprake van een plus: goed, mooi en comfortabel. De openbare ruimte wordt daar goed onderhouden; het is er vrijwel geheel schoon en netjes. Op basis van de financiële consequenties zijn in 2018 door het college de beheerplannen vastgesteld. De vastgestelde beheerplannen worden na vijf jaar geëvalueerd. In het kader van de ombuigingen is besloten het onderhoudsniveau te verlagen naar C-niveau (laag).

De afgelopen jaren is gebleken dat door het verlengen van het groeiseizoen de afgesproken beeldkwaliteit niet werd gehaald en feitelijk al op C-niveau werd onderhouden. Het onderhoudsniveau van gazons en de onkruidbestrijding in beplanting wordt hiermee geconsolideerd. Deze beleidsvoering heeft betrekking op het onderhoudsniveau van gemeentelijk vastgoed en heeft als doel de levensduur, functionaliteit en veiligheid van onze vastgoedobjecten te waarborgen. De Gemeente stelt vast dat de conditiescore 3 als standaard wordt gehanteerd voor het beheer van haar vastgoedportfolio.

Financiële consequenties De volgende tabel laat zien welke middelen in 2023 zijn gereserveerd voor het dagelijks en groot onderhoud van de kapitaalgoederen. Primitieve Begroting begroting na wijziging

Onderdeel

Omschrijving

Rekening

verschil

Wegen

Dagelijks onderhoud Groot onderhoud

476 668

530 541

578 403

-48 138

Openbare verlichting Dagelijks onderhoud Groot onderhoud

97 71

163 5

176 5

-13 0

Openbaar groen

Dagelijks onderhoud

1.017

1.159

1.152

7

Waterwegen

Dagelijks onderhoud

115

177

193

-15

Dagelijks onderhoud Storting voorziening Aanwending voorziening

48 32 31

48 32 31

17 32 36

32 0 -5

Dagelijks onderhoud

171

184

289

-105

Voorzieningen Bruggen

Riolering

57 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Storting voorziening Aanwending voorziening

0 93

0 93

184 0

-184 93

Begraafplaatsen

Dagelijks onderhoud Storting voorziening

8 44

8 44

11 39

-3 5

Gebouwen

Dagelijks onderhoud Storting voorziening Aanwending voorziening

142 179 244

205 179 244

296 179 150

-90 0 94

Stand van zaken kapitaalgoederen Wegen Op basis van de technische wegeninspectie van 2023 uitgevoerd door de DG-groep en Unihorn, beiden een extern en onafhankelijk bureau, blijkt dat het areaal wat wegen betreft niet geheel voldoet aan het kwaliteitsniveau. Dit betekent dat een deel van de wegen niet voldoet aan de-norm ‘B’ (basis, met een + in het centrum van Hoogkarspel). De beschikbare middelen in 2023 waren en zijn op moment toereikend om te voldoen aan het kwaliteitskader. In 2022 is er extra budget beschikbaar gekomen om deze achterstand weg te werken over een periode van vijf jaar. In de tweede helft van 2022 is gestopt met asfaltwerkzaamheden voor de grotere werken aangezien de gecontracteerde aannemer niet kon voldoen aan de gestelde eisen qua asfaltsamenstelling. Na beëindiging van het contract is een nieuwe aanbesteding, met aangescherpte criteria, gestart om te komen tot een contract met een nieuwe asfaltaannemer. Deze aanbesteding heeft vertraging opgelopen door bezwaar van één van de deelnemende partijen aan de aanbesteding. Dit heeft ertoe geleid dat er geen geplande asfaltwerkzaamheden uitgevoerd konden worden. In deze periode is enkel incidenteel onderhoud uitgevoerd omdat deze werkzaamheden buiten de aanbestedingsnormen vallen.

De verwachting is dat in het eerste kwartaal van 2024 een nieuw contract is afgesloten met een asfaltaannemer die aantoonbaar de juiste kwaliteit kan leveren. Riolering De beheertaken van de riolering is op peil gebracht met het aanstellen van een nieuw team. Hierdoor lopen we in en krijgen we zicht op de te nemen maatregelen om het functioneren van de riolering te waarborgen. De ontstane achterstanden, van de verwerking van revisiegegevens, zijn verder ingehaald. Hierdoor is er een beter overzicht gekomen over waar de benodigde vervangingen gedaan moeten worden en waar extra aandacht vereist wordt. Dit jaar (2024) resulteert dit zich in een nieuw rioleringsplan, het Programma Stedelijk Water en Riolering (PSWR), dat straks vastgesteld wordt voor drie jaar. Het neerleggen van riolering in het buitengebied waar dit doelmatig is wordt er gewerkt aan een betere chemische en ecologisch bestaan van de watergangen. Door deze stappen werken we niet alleen aan de gestelde wetgeving maar verbeteren we ook ons drinkwater. Watergangen en beschoeiïngen De overdracht van het beheer en onderhoud van het stedelijk watersysteem aan het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier heeft plaatsgevonden. Het Hoogheemraadschap heeft het resterende achterstallig onderhoud wegwerkt in 2023. Beschoeiingen Het areaal beschoeiingen kent een achterstand, mede ontstaan door bezuinigingen in 2020.

Het vastgestelde beheerplan voorziet in vervanging van de beschoeiingen in 20 jaar. 58 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Groen Op basis van vier metingen kan gezegd worden dat de huidige beeldkwaliteit op hoofdlijnen op een C-niveau uitkomt. Momenteel wordt een meerjarig integraal onderhoudscontract voor de openbare buitenruimte opgesteld. Tijdens de contractduur worden achterstanden hersteld en voldoet in 2029 de beeldkwaliteit aan de norm. Groentechnisch gezien voldoet de beplanting in het algemeen ruimschoots aan de kwaliteitsnormen. De bestrijding van Reuzen berenklauw en Japanse Duizendknoop in het openbaar groen blijft een punt van aandacht. De huidige maatregelen laten een afname zien van het areaal. Voor een definitieve uitroeiing zal gedurende meerdere jaren consequent ingrijpen noodzakelijk zijn. Uit onderzoek blijkt dat nog geen enkele toepasbare maatregel lijdt tot een effectieve bestrijding van de Japanse duizendknoop. Ten opzichte van 2022 is het aantal aantastingen van de eikenprocessierups in 2023 verder afgenomen. Spelen In 2020 is het Uitvoeringsplan Speelruimtebeleid door de raad vastgesteld. Er is geen sprake van achterstallig onderhoud. De speelvoorzieningen zijn veilig en voldoen aan de daaraan gestelde kwaliteitseisen. Gebouwen Het gemeentelijk vastgoed voldoet aan de daaraan gestelde kwaliteitseisen, conditieniveau 3 (redelijk). Hieraan is in 2023 voldaan met uitvoering van het meerjarenonderhoudsprogramma.

Er zijn slechts enkele specifieke uitzonderingen waar het gaat om panden die onderdeel zijn van een ontwikkeling of in afwachting zijn van verdere plannen in de nabije toekomst. Er zijn in 2023 geen mutaties geweest. Bruggen In het gemeentelijke areaal zijn aandachtspunten de houten fiets- en voetgangersbruggen, waarvan de onderbouw extra zijn geïnspecteerd. Van een klein aantal van deze houten bruggen is achterstand ontstaan in de vervanging van de antisliplagen. Deze achterstand wordt in 2024 weggewerkt. Beschoeiingen Het areaal beschoeiingen kent een achterstand, mede ontstaan door bezuinigingen in 2020. Het vastgestelde beheerplan voorziet in vervanging van de beschoeiingen in 20 jaar. Openbare verlichting Het areaal is voor een groot deel op orde en bestaat momenteel uit 5073 verlichtingsobjecten. Dit is een groei van 11%. Verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen zijn in beeld en worden jaarlijks projectmatig en wijkgericht vervangen. Deze vervangingsmethode zorgt voor een tijdelijke afname van de verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen, maar zal het niet helemaal wegnemen, omdat er jaarlijks te vervangen objecten bij komen. Circa zestig procent van de verlichtingsobjecten zijn voorzien van led lichtbronnen. Begraafplaatsen Op basis van vier metingen kan gezegd worden dat de huidige beeldkwaliteit op hoofdlijnen op een B-niveau uitkomt.

Dit is het afgesproken niveau. Er is geen sprake van achterstallig onderhoud op de begraafplaatsen.

59 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Financiering In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeheer van de gemeente. In ieder geval beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille en geeft inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte.

Financieringsfunctie De financieringsfunctie ondersteunt de uitvoering van de programma’s. Deze functie omvat de financiering van het beleid en het uitzetten van geldmiddelen die niet direct nodig zijn. De Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) schrijft de decentrale overheden een aantal zaken voor op het gebied van financiering. In deze wet staan transparantie en risicobeheersing centraal. De belangrijkste verplichtingen die uit deze wet voortvloeien zijn: • het opstellen van een financieringsstatuut; • het opnemen van een financieringsparagraaf in de begroting en de jaarrekening; • het voldoen aan de kasgeldlimiet; • het voldoen aan de renterisiconorm.

Financieringsstatuut Treasury is het sturen op, beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. Het Treasurystatuut is in 2017 vastgesteld.

Financieringsbeleid De financieringsportefeuille bestaat uit: • opgenomen langlopende leningen; • eigen vermogen welk als financieringsmiddel is ingezet (reserves); • in beheer gekregen waarborgsommen. Opgenomen langlopende leningen en waarborgsommen Het onderstaande overzicht geeft de ontwikkeling aan van langlopende opgenomen leningen. 2023 Stand langlopende leningen per 1 januari Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Stand totaal per 31 december

12.116 891 11.225

Uitgezette leningen De gemeente verstrekt langlopende leningen aan lokale– en regionale instellingen en verenigingen. De basis voor verstrekking is het Treasurystatuut.

60 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden