Jaarstukken 2023 Drechterland - Definitieve versie - gewaarmerkt

Jaarstukken 2023

2 juli 2024

INHOUDSOPGAVE Algemeen .............................................................................................................................. 3 Samenvatting ............................................................................................................. 4 Reserves ................................................................................................................... 5 Infographic ................................................................................................................. 6 Leeswijzer.................................................................................................................. 7 Programmaverantwoording ................................................................................................... 8 Bestuur en dienstverlening.........................................................................................

9 Ruimte ......................................................................................................................17 Samenleving .............................................................................................................33 Paragrafen ...........................................................................................................................41 Lokale heffingen .......................................................................................................42 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...............................................................49 Onderhoud kapitaalgoederen....................................................................................57 Financiering ..............................................................................................................60 Bedrijfsvoering ..........................................................................................................65 Verbonden partijen ...................................................................................................74 Grondbeleid ..............................................................................................................88 Openbaarheidsparagraaf ..........................................................................................93 Subsidies

..................................................................................................................94 Financiën..............................................................................................................................96 Overzicht van baten en lasten...................................................................................97 Balans en de toelichting ..........................................................................................103 Verantwoording Specifieke Uitkering ......................................................................126 Overzicht gerealiseerde baten en lasten per taakveld .............................................145 Bijlagen ..............................................................................................................................147 Voortgang aanbevelingen Rekenkamercommissie .................................................148 Controleverklaring ...................................................................................................152

2 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Algemeen

3 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Samenvatting Specificatie gerealiseerd resultaat 2023 Begroting primitief

Begroting na wijziging

Jaarrekening

Verschil begroting na wijziging en jaarrekening

48.582 -48.409

55.954 -57.430

57.837 -52.827

1.883 4.603

173

-1.476

5.010

6.486

Onttrekking aan reserves Toevoeging aan reserves

1.217 -753 464

1.465 -1.541 -76

1.295 -1.883 -588

-170 -342 -512

Gerealiseerd resultaat

637

-1.552

4.422

5.974

Omschrijving Totale baten Totale lasten Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

Het gerealiseerd resultaat voor 2023 inclusief mutaties reserves bedraagt € 4.422.000 positief en is op de balans verantwoord onder het eigen vermogen als gerealiseerd resultaat. Dit positieve resultaat dient in het juiste perspectief te worden gezien. De begroting 2023 werd met een verwacht positief resultaat vastgesteld van € 637.000. Gedurende het jaar 2023 zijn er besluiten genomen die ertoe hebben geleid dat dit resultaat naar verwachting € 1.552.000 negatief zou bedragen. Bij het vaststellen van de jaarrekening blijkt het resultaat € 5.974.000 hoger dan verwacht. Dit komt onder andere door resultaten van ontheemden opvang € 1.363.000, overhevelingen naar 2024 van € 805.000, vrijval van de voorziening grondexploitatie €1.122.000 en een bijstelling van de algemene uitkering gemeentefonds van € 1.239.000 als gevolg van de decembercirculaire 2023. Een bijstelling die onder andere het gevolg is van de aanpassing van de hoeveelheden waarop de algemene uitkering wordt gebaseerd (€ 367.000) en de toevoeging van de extra middelen energietoeslag 2023 (€ 641.000). Onze vermogenspositie hebben wij in 2023 zien toenemen met € 5.675.000. Dit is voornamelijk het gevolg van de toevoeging van het rekeningresultaat 2022 van € 5.087.000. Het saldo van de mutaties in 2023 bedraagt € 588.000. Per 31 december 2023 bedraagt de algemene reserve € 9.107.000.

Zie voor nadere toelichting paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

4 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Reserves Algemene reserve

Bestemmingsreserves

Totaal

Saldo 1-1-2023

5.910

19.667

25.577

Rekeningresultaat 2022 Mutaties exploitatie: toevoegingen Mutaties exploitatie: onttrekkingen Mutaties exploitatie: afschrijvingslasten

2.952 408 -163 -

2.135 1.475 -491 -641

5.087 1.883 -654 -641

Saldo 31-12-2023

9.107

22.145

31.252

De algemene reserve is afgelopen jaren op een gewenst en acceptabel niveau gebracht. Bij de vaststelling van de begroting 2018 is besloten de minimale hoogte van de algemene reserve vast te stellen op € 2.400.000. De resultaten van de grondexploitaties over 2023 zijn conform de uitgangspunten rechtstreeks toegevoegd aan de algemene reserve. Zie voor nadere toelichting paragraaf Grondbeleid. Na toevoeging van de voorgestelde rekeningresultaatbestemming 2023 van € 4.422.000 aan de reserve Ontheemden voor € 1.363.000 en voor het restant van € 3.059.000 aan de algemene reserve, bedraagt de algemene reserve €12.166.000 en bedragen de bestemmingsreserves € 23.508.000. Hierdoor komt het totale eigen vermogen uit op € 35.674.000. Een gedetailleerd overzicht is te vinden in de toelichting op de balans, onderdeel reserves.

5 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Infographic

6 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Leeswijzer Resultaat Het resultaat wordt onderscheiden in gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten en gerealiseerd resultaat. Het verschil bestaat uit de mutaties in de reserves. De programmaverantwoording In de programmaverantwoording wordt aan het begin van ieder programma beschreven of bereikt is wat we hebben beoogd en wat daarvoor is gedaan. Verschillenanalyse De analyse van de budgetten van de programmarekening wordt per programma uitgewerkt. Hier is aansluiting gezocht met de recapitulatietabel behorende bij de toelichting op het overzicht van baten en lasten. Doorberekening kosten SED organisatie In de programma’s worden de kosten opgenomen die betrekking hebben op het primaire proces. Een groot deel van de kosten van de SED organisatie is ook het gevolg van het primaire proces. De kosten van de SED organisatie worden dan ook toegerekend aan de taakvelden. In 2023 was de bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling SED organisatie € 12.240.000 Deze kosten zijn toegerekend aan de taakvelden. De afwijkingen ten opzichte van de ramingen staan in de analyse in de programma’s omschreven als “Bijdrage SED”. Afronding en notatie De cijfers in de tabellen in de jaarstukken zijn x € 1.000 tenzij anders vermeld en in de teksten voor zover mogelijk afgerond op hele duizenden. .

7 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Programmaverantwoording

8 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Bestuur en dienstverlening

Wat hebben we bereikt en wat hebben we er voor gedaan? Hieronder geven we inzicht in de doelen die we in 2023 wilden behalen. Per doelstelling geven we aan wat we hebben bereikt en wat we daarvoor gedaan hebben. Bestuur en ondersteuning Ambitie In Drechterland hebben we een open bestuurscultuur. Wat hebben we bereikt? We communiceren actief en zijn transparant hoe wij werken. Wat hebben we ervoor Via de raadsagenda geven we aan wanneer en op welke wijze gedaan? we beleid bespreken en communiceren we actief met inwoners over belangrijke onderwerpen. Door de WOO (Wet Open Overheid) projectmatig in te voeren, geven we efficiënter invulling aan het beschikbaar stellen van openbare informatie. Bestuur en ondersteuning (inwonersparticipatie) Ambitie De gemeente is van en voor de inwoners van Drechterland. Daarom betrekken wij inwoners bij de politiek. Wat hebben we bereikt? Inwoners zijn door de organisatie bij diverse projecten betrokken. Wat hebben we ervoor • Bij verschillende projecten zijn inwoners en verenigingen gedaan? vroegtijdig betrokken (offline en online), bij nieuw beleid en/ of de uitvoering. Bijvoorbeeld bij het woningbouwproject ‘Venhuizen Centrum West’ en de het Integraal Veiligheidsplan. • De gemeente is vanaf mei 2023 de samenwerking aangegaan met de JongerenAdviesRaad SED om zo jongeren meer te betrekken bij politiek en beleid.

• De methodiek voor een participatieaanpak, zoals afgesproken in het manifest Burgerparticipatie, is verder uitgerold in de organisatie. Dienstverlening Ambitie

De gemeente Drechterland is een professionele organisatie met oog voor de behoeften en vragen van inwoners, ondernemers en organisaties. Wat hebben we bereikt? De meerderheid van de inwoners en ondernemers is tevreden over het aanvragen van een product of dienst. De tevredenheid is op de meeste aspecten gelijk aan het landelijk gemiddelde. Wat hebben we ervoor Vanuit de visie op dienstverlening is er in 2023 gekeken waar gedaan? verbeterpunten liggen voor onze dienstverlening. Deze zijn opgenomen in een uitvoeringsplan voor de jaren 2024 en 2025. 9 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Regionale samenwerking Ambitie

Regionale samenwerking is goed en belangrijk én draagt bij aan onze bestuurskracht. Wat hebben we bereikt? In 2023 is in de regio gewerkt aan de doorontwikkeling van het Pact van Westfriesland. Samen met de triple helix partners wordt invulling gegeven aan de drie focuspunten; nieuwe energie, versnellen woningbouw en innovatie in de zorg. Wat hebben we ervoor Zowel bestuurlijk als ambtelijk wordt een bijdrage geleverd gedaan? aan de vele regionale projecten. Waar nodig nemen we ook de verantwoordelijkheid om als bestuurlijk- en ambtelijk opdrachtgever of projectleiding bij te dragen aan de regionale samenwerking. Voor een goede verbinding tussen de gemeenten en triple helix partners is een parttime netwerk coördinator aangesteld die de samenwerking verder moet optimaliseren. Verder is in 2023 de aanvraag voor de Regiodeal Noord-Holland Noord voorbereid en ingediend. De aanvraag is het resultaat van samenwerking tussen de deelregio’s Kop van Noord-Holland, Alkmaar en WestFriesland, het bedrijfsleven en het onderwijs. De Regio Deal NHN is gericht op het tegengaan van verdere verschraling en het verbeteren van de leefbaarheid in deze regio. Algemene dekkingsmiddelen Ambitie In Drechterland maken we zorgvuldige afwegingen bij de besteding van beschikbare middelen. Wat hebben we bereikt? Een structureel en reëel sluitende begroting 2024.

In meerjarenperspectief is ook 2025 structureel en reëel sluitend. Voor 2026 en verdere jaren is er sprake van een structureel en reëel tekort als gevolg van de korting van drie miljard euro op het gemeentefonds Wat hebben we ervoor Met inachtneming van de uitgangspunten zoals opgenomen gedaan? in de Kadernota 2023-2027 een structureel en reëel sluitende begroting 2024 en 2025 aangeboden. In afwachting van Rijksmaatregelen ten aanzien van de ravijnjaren 2026 en verder, vooralsnog geen ombuigingen / bezuinigingen aangedragen. Overhead en overige lasten Ambitie De gemeente Drechterland is een professionele gemeente die is uitgerust om de hedendaagse vraagstukken op te kunnen pakken. Wat hebben we bereikt? In januari 2023 zijn we gestart met richting geven aan de organisatie waarbij de succesbepalende factoren zijn gepresenteerd en opgenomen in de SED begroting 2024: • Focus op dienstverlening • Opgave integraal centraal stellen • Balans tussen bevlogenheid, beheersing en bedoeling • Aantrekkelijk werkgeverschap • SED in control Wat hebben we ervoor In het jaarverslag 2023 van de SED organisatie hebben we dit gedaan? nader toegelicht. Met de succesbepalende factoren is er een meerjarig activiteitenplan opgesteld om vanuit focus, resultaten te bereiken. Voorts zijn we er trots op dat we ons 10 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

lerend vermogen ontwikkelen. Zo hebben we onze planning en control-cyclus op orde en naar aanleiding van evaluatie brengen we procesverbeteringen aan. Per 1 januari 2024 stonden we klaar voor de start van de Omgevingswet en hebben we nieuwe werkwijzen geïmplementeerd ten behoeve van de Wet Open Overheid (WOO). Het jaar heeft in het teken gestaan van dienstverlening waarbij we dichter bij de inwoners staan met hulp van klantreizen, leidende principes en dat we doen wat de bedoeling is. In 2024 gaat dit verder vervolg krijgen. Op het gebied van interne beheersing hebben we diverse verbeteringen aangebracht in samenwerking met de accountant zodat het dagelijks bestuur in 2023 het "in control statement" kan afgeven.

Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen zijn middelen die geen specifiek bestedingsdoel hebben. Voor een aantal dekkingsmiddelen verwijzen we voor een uitgebreidere toelichting naar andere onderdelen in deze begroting. Overzicht algemene dekkingsmiddelen Begroting primitief

Begroting na wijziging

Jaarrekening

Lokale heffingen Gemeentefonds (algemene uitkering) Dividenden en rente op obligaties Grondexploitatie Saldo financieringsfunctie

3.925 32.685 105 616 -

3.955 33.525 105 616 -

4.041 34.764 107 408 389

Totaal

37.331

38.201

39.709

Voor een toelichting op de lokale heffingen wordt verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen. Algemene uitkering gemeentefonds In de primitieve begroting 2023 is uitgegaan van een algemene uitkering met een totale omvang van € 32.685.000. Bij de Najaarsnota 2022, Kadernota 2023-2027 en de Najaarsnota 2023 is de raming op basis van onder andere de Mei- en Septembercirculaire bijgesteld tot een bedrag van € 33.525.000. Het uiteindelijke bedrag dat in 2023 ontvangen is als algemene uitkering bedraagt € 34.764.000, een positief verschil van € 1.239.000. Dit komt doordat bij de decembercirculaire 2023 extra middelen zijn ontvangen voor compensatie energietoeslag (€ 641.000). Daarnaast heeft er een bijstelling plaatsgevonden als gevolg van de aanpassingen van de hoeveelheden waarop de algemene uitkering wordt gebaseerd (€ 367.000).

Overhead Overhead moet centraal worden begroot (begroting) en verantwoord (jaarstukken). Onder overhead wordt het geheel van functies verstaan dat gericht is op de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Voorbeelden hiervan zijn: leidinggevenden primair proces, communicatie, juridische zaken, bestuurszaken, bestuursondersteuning, facilitaire zaken, ICT, huisvesting, financiën en toezicht en controle op de eigen organisatie. Conform 11 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

het BBV worden baten en lasten van overhead niet meer onder de afzonderlijke beleidsprogramma’s geregistreerd, maar centraal onder een afzonderlijk taakveld. Overhead

Overhead Huisvesting ICT DeSom Ondersteuning organisatie Communicatie Juridische Zaken Algemene kosten bedrijfsvoering Werkplaats

Lasten 4.824 621 1.019 152 85 27 150 27

Baten 255 968 9 35

Totaal Overhead

6.906

1.268

Vennootschapsbelasting Voor de berekening van de vennootschapsbelasting is onderzocht bij welke activiteiten opbrengsten van derden worden ontvangen en of de activiteiten mogelijk te kwalificeren zijn als ondernemingsactiviteiten. Naast de grondexploitaties worden op de overige activiteiten geen winst gemaakt.

Grondexploitaties Gemeente Drechterland heeft in 2020 met de belastingdienst een vaststellingsovereenkomst afgesloten voor de waardebepaling van de grondvoorraad die wordt aangehouden voor grondexploitatie ten behoeve van de openingsbalans en de toerekening van rente aan deze grondexploitatie. Inmiddels zijn de belastingaangiften voor 2016 tot en met 2021 ingediend waarbij rekening wordt gehouden met deze VSO. Voor 2022 is een voorlopige aangifte aangevraagd voor een bedrag van € 41.000 te betalen belasting. De definitieve aangifte 2022 zal binnenkort worden ingediend. Voor 2023 zijn er geen verkopen geweest. De verwachting is dat er over 2023 geen vennootschapsbelasting betaald hoeft te worden.

Onvoorzien Het bedrag aan onvoorzien is bepaald op € 1 euro per inwoner. Voor 2023 is het bedrag voor onvoorzien vastgesteld op € 20.000. Gedurende het jaar zijn er geen besluiten genomen die ten laste van het budget onvoorzien zijn gekomen.

Met wie hebben we samengewerkt? Voor het programma Bestuur en ondersteuning werken we samen met de volgende verbonden partijen. • SED organisatie • Shared Service Centrum ICT DeSom • Westfries Archief • Ondersteuning bestuurlijke samenwerking West-Friesland (OBS) • Alliander NV • NV Bank Nederlandsche gemeenten (BNG). Deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen.

12 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2023

Begroting 2023

Werkelijk 2023

Totaal baten Totaal lasten

38.166 -9.801

39.430 -10.809

41.077 -9.948

Saldo van baten en lasten

28.365

28.621

31.129

Toevoeging aan de reserves Onttrekking aan de reserves

322

361

325

28.687 Voordelig

28.982 Voordelig

31.454 Voordelig

Resultaat

Toelichting op afwijkingen Toelichting afwijkingen JR2023 t.o.v. B2023 (>€ 20.000)

Bedrag

V/N

Lasten: Kapitaallasten Bijdrage SED Uitvoering WOZ woningen Bestuurlijke samenwerking/Pact van Westfriesland Archief Juridische ondersteuning Bijdrage De Som Huisvesting gemeentehuizen Uitvoeringsbudget CUP Nieuwe burgerinitiatieven Vennootschapsbelasting Surplus indexatie en BTW nadeel SPUK Overige verschillen

71 V 677 V -56 N 28 V 21 V 28 V -97 N -50 N 65 V 35 V -58 N 176 V 21 V

Totaal lasten:

861 V

Baten: Treasury Heffing en Invordering; overige belastingen Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Toeristenbelasting Bijdrage De Som Huisvesting gemeentehuizen Overige verschillen

103 V 23 V 1239 V 91 V 85 V 128 V -22 N

Totaal baten: Totaal verschil

1.647 V 2.508 V

13 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Lasten Uitvoering WOZ woningen (€ 56.000 nadeel) In 2023 zijn landelijk veel meer bezwaarschriften ingediend dan in voorgaande jaren. Bij de SED-gemeenten heeft dit drie oorzaken: (1) een hogere stijging van de WOZ-waarde ten opzichte van de landelijke trend, (2) een extra verhoging van de OZB-opbrengst door het in de opbrengst verdisconteren van de kosten voor het onderhoud van de buitenwegen en (3) de door No Cure No Pay bureaus landelijk goed neergezette campagne om kosteloos bezwaar te maken. Dit heeft geleid tot een toename van het aantal bezwaarschriften met een factor 3 ten opzichte van het voorliggende jaar. In de begroting is wel rekening gehouden met een stijging van de kosten. Deze toename was niet voorzien. Het hogere aantal bezwaarschriften heeft geleid tot hogere kosten voor de inzet van het ingehuurde taxatiebureau en meer uitgaven voor proceskostenvergoedingen. Bestuurlijke samenwerking/Pact van Westfriesland (€ 28.000 voordeel): In 2023 vielen de kosten voor bestuurlijke samenwerking en Pact van Westfriesland lager uit dan begroot. Voor bestuurlijke samenwerking was een bedrag van € 46.000 toegewezen voor SED vertegenwoordiging in de regio. Echter, vanwege verlate invulling gedurende 2023, ontstond er een overschot op deze post van € 59.000.

De kosten voor het Pact van Westfriesland zijn hoger uitgevallen (€ 31.000 nadeel), voornamelijk door de aanstelling van een netwerkcoördinator en kosten gerelateerd aan de regiodeal. Per saldo is er een voordeel van € 28.000 ontstaan. Archief (€ 21.000 voordeel) - Overhevelingsbesluit Het digitaliseringsproject van de bouw- en omgevingsvergunningen en constructietekeningen en berekeningen heeft vertraging opgelopen door vertraging in het digitaliseringsproces bij de leverancier van het Westfries Archief. Op dit moment worden de documenten gedigitaliseerd en digitaal toegankelijk gemaakt voor de burgers. Het project voor Drechterland wordt in 2024 afgerond. Juridische ondersteuning (€ 28.000 voordeel) In de najaarsnota is extra budget aangevraagd voor de kosten van de afgeronde procedures en het toegenomen aantal lopende juridische procedures. Omdat een deel van de zaken doorloopt in 2024 en het aantal proceskostenveroordelingen lager is uitgevallen, is dit budget niet volledig gebruikt in 2023. Het budget van 2024 wordt vooralsnog toereikend geacht voor de lopende juridische procedures. Bijdrage De Som (€ 97.000 nadeel) De bijdrage aan DeSom is hoger uitgevallen in verband met doorbelasting van de kosten die DeSom heeft gemaakt voor de ontslagvergoeding van personeelsleden, de inhuur van derden als gevolg hiervan en de juridische ondersteuning.

Desom heeft dit reeds gemeld in een raadsbrief en najaarsnota. Huisvesting gemeentehuizen (€ 50.000 nadeel) Om aan de voorwaarden van de koepelvrijstelling te voldoen, moeten er correcties plaatsvinden van de huisvestingslasten van voorgaande jaren. Dit levert een per saldo een voordeel voor de gemeente op. Zie ook de toelichting bij de baten. Uitvoeringsbudget CUP (€ 65.000 voordeel) Voor de structurele uitvoeringskosten van de plannen uit het CUP2022 was oorspronkelijk een bedrag geraamd van € 400.000. In het kader van de ombuigingen is dit bedrag bij de vaststelling van de programmabegroting verlaagd met € 325.000. Bij amendement is vervolgens besloten dit bedrag met ingang van 2024 verder te verlagen met € 75.000 ten gunste van de voorgestelde ombuiging van € 75.000 op subsidies en € 10.000 op 14 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

speelvoorzieningen. Hierdoor resteerde er nog een incidenteel Cup-budget in 2023 van € 65.000 waar geen aanspraak is opgemaakt. Nieuwe burgerinitiatieven (€ 35.000 voordeel) In 2022 is het budget ‘Vitale Dorpen Onvoorzien’ van 2021 (zijnde 35.000 euro) doorgezet om hiermee nieuwe burgerinitiatieven te onderzoeken of faciliteren. In 2022 en 2023 is hier geen gebruik van gemaakt. Allereerst is ingezet op een eenduidige aanpak rondom burgerparticipatie voor de drie SED gemeenten en de SED organisatie. Omdat dit budget de gemeenteraad ruimte geeft om incidenteel geld beschikbaar te stellen voor initiatieven, wordt voorgesteld in het overhevelingsbesluit dit budget door te zetten naar 2024. Vennootschapsbelasting (€ 58.000 nadeel) Over 2023 is een voorschot vennootschapsbelasting betaald. De definitieve aangifte wordt in 2024 gedaan. Surplus indexatie (€ 176.000 voordeel) Dit betreft het onbenutte deel van de bijstelling voor indexatie. Het budget wordt aangewend bij tekorten van structurele budgetten. Baten Treasury €103.000 voordeel) Door de stijgende rente is er meer rente ontvangen van het tegoed bij de Schatkist. Heffing en invordering overige belastingen (€ 23.000 voordeel) Er waren in het geheel geen inkomsten geraamd. Door problemen in de applicatie is in 2022 een achterstand ontstaan in het verzenden van aanmaningen en dwangbevelen.

Hierdoor is de opbrengst van deze invorderingskosten in 2023 relatief hoog. Deze achterstand is in 2023 ingelopen. Structureel moet rekening gehouden worden met een inkomstenpost van circa €13.000. Algemene uitkering (€ 1.239.000 voordeel) Als gevolg van de decembercirculaire 2023 is er een bijstelling geweest die onder andere het gevolg is van de aanpassing van de hoeveelheden waarop de algemene uitkering wordt gebaseerd (€ 367.000) en de toevoeging van de extra middelen energietoeslag 2023 (€ 641.000). Toeristenbelasting (€ 91.000 voordeel) Vanaf 2021 is er in Drechterland een nieuw Roompot park geopend in Wijdenes. Hierdoor zijn er meer overnachtingen geweest in 2022 dan bij de raming rekening is gehouden. In 2022 mochten de toeristen weer meer na de lockdowns door Corona. Dit heeft ook geleid tot meer toeristen in de gemeente. Bijdrage De Som (€ 85.000 voordeel) De hogere bijdrage aan SSC De Som wordt voor 95% doorgerekend aan de SED Organisatie Huisvesting gemeentehuizen (€ 128.000 voordeel) Om aan de voorwaarden van de koepelvrijstelling te voldoen, moeten er correcties plaatsvinden van de huisvestingslasten van voorgaande jaren. Dit levert een voordeel voor de gemeente op. Zie ook de toelichting bij de lasten.

15 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Toelichting op mutaties reserves Toelichting afwijkingen JR2023 t.o.v. B2023 (>€ 20.000)

Bedrag

V/N

Burgerinitiatieven

-35 N

Totaal verschil

-35 N

Baten Burgerinitiatieven (€ 35.000 nadeel) Omdat er geen uitgaven zijn geweest is de inkomst/onttrekking uit de reserve als dekking niet nodig. Geen inkomst leidt tot een nadeel ten opzichte van de begrote inkomst/onttrekking.

16 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Ruimte

Inleiding Het programma Ruimte gaat over nieuwe uitdagingen en over het beheer en ontwikkeling van de bestaande openbare ruimte. In de gemeente Drechterland is het goed wonen maar er moet ook ruimte zijn voor economische bloei en duurzame ontwikkeling. Dat betekent dat we verschillende uitdagingen zo veel mogelijk gecombineerd oppakken. Het gaat binnen dit programma over de onderwerpen: • Ruimtelijke ontwikkeling • Openbare ruimte • Veiligheid • Economie • Duurzaamheid en Milieu In 2023 hebben we gewerkt tegen een dynamische achtergrond. Steeds meer maatschappelijke opgaven en taken vallen binnen onze verantwoordelijkheid als gemeenten. Ondanks een krapper wordende arbeidsmarkt hebben we binnen alle nieuwe opgaven dit jaar stappen gezet. Zo hebben we opvang gerealiseerd voor ontheemden, is de aanpak tegen ondermijning gegroeid, hebben we woningbouwplannen versneld, zijn we goed voorbereid op de komst van de omgevingswet en zijn stappen gemaakt in het verduurzamen van onze gemeente. Allemaal resultaten die bijdragen aan de grote maatschappelijke opgaven waar we niet alleen in de gemeente voor staan maar die bijdragen aan regionale en landelijke opgaven. De uitdagingen waar we als gemeente voor staan zijn niet in één jaar te realiseren en vragen tijd. Daarbij zijn we als gemeente ook afhankelijk van externe factoren.

De stand van de economie, de arbeidsmarkt en de bouw- en woningmarkt zijn van invloed op onze manier van werken. Daarnaast zijn beschikbare middelen die we van het Rijk hebben bepalend voor wat we als gemeente kunnen doen. In dit hoofdstuk geven wij daarom uitvoerig aan welke resultaten er in 2023 zijn gehaald op de verschillende onderwerpen binnen het programma ruimte.

Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan? Hieronder geven we inzicht in de doelen die we in 2023 wilden behalen. Per doelstelling geven we aan wat we hebben bereikt en wat we daarvoor gedaan hebben. Veiligheid Ambitie

Drechterland is en blijft één van de veiligste gemeenten van West-Friesland. Wat hebben we bereikt? De inspanningen vanuit de gemeente om de subjectieve- en objectieve veiligheid te vergroten zijn voor de inwoners zichtbaarder geworden. Wat hebben we ervoor Door zichtbare en meer gerichtere handhaving in te zetten op gedaan? probleem- en/of aandachtsgebieden.

17 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Zorg en Veiligheid Ambitie Wat hebben we bereikt?

Veilige woonomgeving. Stevigere rol in kunnen nemen op het vlak van zorg- en veiligheid. Wat hebben we ervoor Enerzijds is op preventief vlak ingezet, veelal middels gedaan? jongerenwerkers, op de bewustwording van jongeren op het gebied van middelengebruik en criminele aanwas. Anderzijds is aan de repressieve kant veel inzet gepleegd op lopende en nieuwe zorg- en Veiligheidscasussen, waarbij er veelal sprake was van ernstige multi-problematieken. Crisisbeheersing en cybercrime Ambitie (project) Brandveilig leven. Wat hebben we bereikt? Meer bewustwording gecreëerd over brandveilig leven en valveiligheid, voornamelijk bij ouderen. Wat hebben we ervoor Het project brandveilig leven verder door de gemeente gedaan? uitbreiden. Door de toezichthouders van de Veiligheidsregio huiscontroles te laten uitvoeren en voorlichting te geven. Crisisbeheersing en cybercrime Ambitie De gemeente is digitaal weerbaar. Wat hebben we bereikt? Meer bewustwording over cybercriminaliteit bij inwoners en ondernemers gecreëerd. Wat hebben we ervoor In 2023 hebben we ons gericht op de jongeren, veelal met de gedaan? jongerenwerkers, en de invloeden van cybercriminaliteit in hun dagelijkse leven. Ondermijning Ambitie Wat hebben we bereikt?

Het bestuur, de SED organisatie en de maatschappij is weerbaarder tegen ondermijning. Weerbaarheid tegen ondermijning versterkt.

Wat hebben we ervoor Binnen de SED-organisatie is het programma weerbare gedaan? organisatie opgezet en middels voorlichting en uitbreiding van beleid is getracht meer aandacht en daadkracht tegen ondermijning te creëren. Om de bewustwording onder de inwoners en ondernemers te vergroten zijn enkele voorlichtingsbijeenkomsten, zoals de roadshow ondermijning en Bureau Drugszaken, georganiseerd. Beheer openbare ruimte: wegen Ambitie De wegen, paden, pleinen, openbaar groen, openbare verlichting, bruggen en kunstwerken op het vastgestelde kwaliteitsniveau brengen en houden. Wat hebben we bereikt? Onderhoud Wegen De verharding; Rijbanen, fietspaden, voetpaden en parkeerplaatsen op het juiste onderhoudsniveau gehouden.

18 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Wat hebben gedaan?

we

ervoor In verband met het groot onderhoud wegen zijn de volgende locaties in onderhoud gegaan: • Kervel, herstraten rijbaan. • Hier is tevens de fundering verbeterd. • Tuinstraat Hoogkarspel, herstraten rijbaan. • Rozemarijn, herstraten Rozemarijn, laatste fase. • Westerkerkweg, bestraten voetpad. • De Buurt en gedeelte Streekweg, asfalt rijbaan. • Sluisweg, asfalteren rijbaan. • Landpad Westwoud, groot onderhoud. • Lobeliastraat, bestraten voetpad. • Dr. Nuijenstr./Streekweg, asfalt herstel fietsstroken. • Zuiderdijk 47/ Schellinkhout, herstel pad met klinkers. • Buiten/ binnengebied, jaarlijks herstel Wegmarkering/ belijning. • Tolweg, herstel asfalt ter plaatse van brug. • Kranenburglaan, herstraten rijbaan. • Meilag, herstel bermen met bermverharding. • Binnen de kom, jaarlijks herstel wegmarkering/ belijning. • Zuiderdracht, op diverse locaties van de Zuiderdracht • zijn er asfalt-reparaties uitgevoerd. Verder is er door de gehele gemeente buiten groot onderhoud asfalt en elementenverharding, zoals hierboven vermeld ook klein onderhoud uitgevoerd. Bij asfalt; reparaties uitvoeren, scheuren en gaten vullen. Bij elementenverharding; wordt er het gehele jaar door klein onderhoud gepleegd om diverse verzakkingen bij o.a. voetpaden, rijbanen en parkeerplaatsen weg te werken.

Beheer openbare ruimte Ambitie

De wegen, paden, pleinen, openbaar groen, openbare verlichting, bruggen en kunstwerken op het vastgestelde kwaliteitsniveau brengen en houden. Wat hebben we bereikt? Openbare verlichting De openbare verlichting is veilig en functioneel. Wat hebben we ervoor De openbare verlichting in Venhuizen fase 2 (locaties gelegen gedaan? tussen Twijver en Markerwaardweg. Westerbuurt, De Buurt, De Hout, Kerkweg en Zeger Davidzonweg e.o. en tussen Twijver en Markerwaarweg.) en Hoogkarspel fase 2 (locaties tussen de Streekweg, Sluisweg, Bovenakker en Kervel) is vervangen. Beheer openbare ruimte Ambitie Wat hebben we bereikt?

De wegen, paden, pleinen, openbaar groen, openbare verlichting, bruggen en kunstwerken op het vastgestelde kwaliteitsniveau brengen en houden. Bruggen Beheer gericht op veilige en functionele bruggen 19

Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Wat hebben we ervoor In 2023 is regulier onderhoud gepleegd aan de 110 bruggen gedaan? en steigers, waaronder reinigen en inspecteren van de objecten. In 2023 zijn de steigers aan de Lobeliastraat Hoogkarspel vervangen door kunststofsteigers, en is een aanvang gemaakt met vervangen brugdek brug D012 (Stationsweg Westwoud). Beheer openbare ruimte Ambitie

De wegen, paden, pleinen, openbaar groen, openbare verlichting, bruggen en kunstwerken op het vastgestelde kwaliteitsniveau brengen en houden. Wat hebben we bereikt? Beschoeiingen Beheer gericht op het voorkomen van onveilige situaties en waar mogelijk creëren van ecologische oevers. Wat hebben we ervoor In Westwoud is een maaiboot te water plaats gecreëerd. gedaan? In Hoogkarspel is de beschoeiing Kranenburglaan vervangen (plan Water en Vuur). In Schellinkhout is de beschoeiing van een dam vervangen. Tevens is een begin gemaakt met een plan inzake technische afwegingen bij het vervangen van beschoeiingen. Beheer openbare ruimte Ambitie

De wegen, paden, pleinen, openbaar groen, openbare verlichting, bruggen en kunstwerken op het vastgestelde kwaliteitsniveau brengen en houden. Wat hebben we bereikt? Baggeren Een goed onderhouden watersysteem. Wat hebben we ervoor In 2023 is gestart met het opstellen van een baggerplan voor gedaan? de overgebleven water in de gemeente. Ook hebben we de 18 km bermsloten rondom Wijdenes (HHNK baggerblok 247) laten baggeren. Beheer openbare ruimte Ambitie Wat hebben we bereikt?

Duurzaam beheer bomenbestand. Duurzaam beheer bomen bestand, aan de hand van het omgevingsprogramma bomen. Wat hebben we ervoor Het boomonderhoud is conform de afgesproken cyclus gedaan? uitgevoerd. We hebben 1/3 van het bomen areaal gecontroleerd. Daar waar nodig zijn onderhoudsmaatregelen uitgevoerd. Beheer openbare ruimte Ambitie

De wegen, paden, pleinen, openbaar groen, openbare verlichting, bruggen en kunstwerken op het vastgestelde kwaliteitsniveau brengen en houden. Wat hebben we bereikt? Uitbreiding van duurzaam bomenbestand. Wat hebben we ervoor Nieuw bomen zijn conform het omgevingsprogramma bomen gedaan? geplant. Nieuwe bomen kunnen uitgroeien waarbij een kroonbedekkingsvolume wordt behaald van 30%. Boomstructuren zijn versterkt door nieuwe bomen om wegen te vergroenen. Door duurzame groeiplaatsinrichtingen vielen de kosten hoger uit.

20 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Beheer openbare ruimte Ambitie

De wegen, paden, pleinen, openbaar groen, openbare verlichting, bruggen en kunstwerken op het vastgestelde kwaliteitsniveau brengen en houden. Wat hebben we bereikt? Vergroten Biodiversiteit (CUP 2022-2026) In mei 2023 is de beheerparagraaf biodiversiteit vastgesteld. Wat hebben we ervoor De in de beheerparagraaf voorgestelde maatregelen worden gedaan? verwerkt in uitvoeringsplannen. Met de bedrijfsvoering wordt met de aanplant en vervangen van bomen en struiken reeds rekening gehouden met het verbeteren van de biodiversiteit door gebruik te maken van insectenvriendelijk plantmateriaal. Ten behoeve van het vergroten van de biodiversiteit zijn er snoei- werkzaamheden uitgevoerd in het Padlandbos, Venhuizen. . Op diverse locatie is een bloemrijkgrasmengsel ingezaaid. Zoals aan de Schoutstuinen, Kosterij, Havenweg, Schellinkhout. Beheer openbare ruimte: Ambitie

De wegen, paden, pleinen, openbaar groen, openbare verlichting, bruggen en kunstwerken op het vastgestelde kwaliteitsniveau brengen en houden. Wat hebben we bereikt? Er zijn diverse speellocaties in 2023 verbeterd en er zijn diverse parkbanken vernieuwd. Wat hebben we ervoor Op het trapveld in Oosterblokker is het kunstgras vervangen. gedaan? Op de volgende locaties zijn de speelterreinen gerenoveerd; • de Wring (Hoogkarspel) • Kleine Immert (Hoogkarspel) • Burgemeester Branderstraat (Hoogkarspel) • Amaryllislaan (Hoogkarspel) • Kleine Kosterij (Venhuizen) • de Roop (Hoogkarspel) Bij het renoveren van de speelvoorzieningen worden gebruikers en omwonenden betrokken door middel van burgerparticipatie. Beheer openbare ruimte: Ambitie

De wegen, paden, pleinen, openbaar groen, openbare verlichting, bruggen en kunstwerken op het vastgestelde kwaliteitsniveau brengen en houden. Wat hebben we bereikt? Openbaar Groen Onderhoud van de openbare buitenruimte op niveau laag. Wat hebben we ervoor Het monitoren van het regulier beheer en onderhoud is 4 keer gedaan? uitgevoerd. De totale kwaliteit komt uit op een C niveau. Met name op het onderdeel ‘groen verzorgend’ onkruidbestrijding in plantvakken en op wegen was de gemiddelde kwaliteit een C niveau. Op overige beheersgroepen werd het gevraagde B niveau behaald. 21 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Op diverse locaties hebben groen reconstructies plaatsgevonden zoals aan de Zanglijster en de Heemtuin in Hoogkarspel. Beheer openbare ruimte: Digitale bereikbaarheid Ambitie Goede digitale bereikbaarheid. Wat hebben we bereikt? In een deel van Drechterland is glasvezel aangelegd door Deltafiber. Wat hebben we ervoor We werkten mee aan de aanleg van een glasvezelnetwerk en gedaan? zorgde dat de begeleiding en toezicht in goede banen wordt geleid. Beheer openbare ruimte: Veilig buitengebied Ambitie De wegen, openbaar groen, openbare verlichting, bruggen en kunstwerken in het buitengebied worden veilig en functioneel gehouden. Wat hebben we bereikt? De openbare ruimte in het buitengebied is onderhouden conform de norm ‘veilig Wat hebben we ervoor Vanaf 1 januari 2023 is de gemeente verantwoordelijk voor het gedaan? beheer en onderhoud van de openbare ruimte in het buitengebied. De onderhoudsmaatregelen voor het openbaar groen, de bermsloten en het klein- en groot onderhoud aan de wegen, openbare verlichting zijn in bovenstaande verantwoording opgenomen. Beheer openbare ruimte: Verkeerssituatie Ambitie Drechterland kent een goed sterk wegennetwerk met een goede doorstroming. Wat hebben we bereikt? De kwaliteit en doorstroming van het wegennetwerk wordt verbeterd. Wat hebben we ervoor De volgende zaken zijn gerealiseerd: gedaan? • Campagnes met betrekking tot verkeersveiligheid.

• Publieke laadpalen op diverse locaties geplaatst. • Vervanging en aanpassen bebording. • Reinigen bebording. • Herstellen markeringen. Er is samen met gemeente Stede Broec opdracht gegeven voor een onderzoek naar een alternatieve Noord-Zuid verbinding. Er is opdracht gegeven om een verkeersmodel en verkeersplan voor Drechterland op te stellen. de uitkomsten van het verkeersplan worden in het eerste kwartaal van 2024 verwacht. Economie Ambitie Wat hebben we bereikt?

Drechterland is een gemeente waar economie ruim baan wordt geboden. Bieden van aantrekkelijk klimaat voor ondernemers

Wat hebben we ervoor • gedaan? •

We hebben een ondernemerspeiling uitgevoerd. We hebben deelgenomen aan het Startersloket. 22

Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

•

• • • • •

•

We hebben uitvoering gegeven aan de lokaal economische agenda (accountplan) zodat de samenwerking met ondernemersverenigingen gecontinueerd en versterkt wordt. We hebben het relatienetwerk versterkt door actief bedrijven te bezoeken. We hebben een Ondernemersnieuwsbrief ontwikkeld met thema's als Duurzaamheid en Omgevingswet. In de contacten met ondernemers en ondernemersverenigingen hebben we cybercrime en ondermijning onder de aandacht gebracht. We hebben deelgenomen aan Ontwikkelingsbedrijf NoordHolland Noord. Voor bedrijventerrein Zuiderkogge is samen met de Stichting BIZ Zuiderkogge geprobeerd een BedrijvenInvesteringsZone (BIZ) te realiseren. Uit de formele draagvlakmeting is echter gebleken dat hiervoor onder de ondernemers onvoldoende draagvlak aanwezig is. Op regionaal niveau Westfriesland worden initiatieven afgestemd voor de huisvesting van buitenlandse werknemers.

Economie Ambitie

Drechterland is een gemeente waar economie ruim baan wordt geboden Wat hebben we bereikt? Versterken toeristisch product. Wat hebben we ervoor We hebben deelgenomen aan Destinatie Marketingorganisatie gedaan? Holland boven Amsterdam (DMO HbA). In de loop van 2023 is deze samenwerking gestopt. Ter voortzetting van de destinatiemarketing is een toeristische samenwerking in West-Friesland gestimuleerd. Dit proces is nog gaande. In afwachting van dit proces is de marketing door de SED-gemeenten voorgezet via de Stichting Marketing Enkhuizen. Duurzaamheid en milieu: Riolering Ambitie Voldoen aan de zorgplichten op het gebied van stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. Wat hebben we bereikt? Doelmatig beheer van afvalwater, overtollig grondwater en regenwater. Wat hebben we ervoor Acties uitvoeren conform het Programma Stedelijk Water en gedaan? Riolering (PSWR) Drechterland. Door riolering in het buitengebied aan te brengen, waar dit doelmatig is, wordt er gewerkt aan een betere chemische en ecologisch bestaan van de watergangen. Door deze stappen werken we niet alleen aan de gestelde wettelijke normen, maar verbeteren we ook ons drinkwater. Duurzaamheid en milieu: Klimaat & Duurzaamheid Ambitie

Drechterland kent een duurzame klimaatbestendige bebouwde omgeving. 23

Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Wat hebben we bereikt?

Vanuit het programma Klimaat & Duurzaamheid werken we dagelijks aan de afspraken uit het Klimaatakkoord, met als doel het verminderen van de CO2-uitstoot. We hebben inwoners en bedrijven geholpen en ontzorgd bij het verduurzamen van hun woning of bedrijfspand. Via media, eigen website en specifieke campagnes is de bewustwording dat verduurzamen nodig is en aantrekkelijk kan zijn verder vergroot. Er zijn Westfriese beleidskaders voor zonne- en wind energie projecten vastgesteld. Er is een warmtevisie voor Westfriesland opgesteld. De potentiële warmtebronnen zijn beter in kaart gebracht en er is gekeken naar gemeentegrens overschrijdend gebruik van bronnen. In april zijn middelen vanuit het Rijk aangevraagd en verkregen, bedoeld voor het versterken van de organisatie. Hiermee zijn drie nieuwe collega's aangetrokken (ca. 2 fte SED breed). Wat hebben we ervoor Een mooie mijlpaal in strijd tegen energiearmoede: afgelopen gedaan? september hebben de energiecoaches van Susteen de 400e woning in SED verband bezocht. Susteen werkt in opdracht van de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland aan het verminderen van energieverbruik door te helpen met concreet advies en slimme maatregelen. In Drechterland zijn er inmiddels 136 woningen bezocht. De gemeente Drechterland heeft bij het Rijk een aanvraag ingediend voor een uitkering vanuit het Nationaal Isolatieprogramma (NIP).

De gemeente Drechterland ontvangt € 777.000 vanuit het NIP waarmee naar verwachting 352 woningen met een energielabel D/E/F/G en een lage WOZwaarde worden geïsoleerd met grootschalige maatregelen. De Westfriese gemeenten hebben in de zomer van 2023 de beleidskaders voor zon- en windenergie vastgesteld. De kaders zijn tot stand gekomen door middel van brede participatie met bewoners, ondernemers en stakeholders. In oktober organiseerden we samen met de Westfriese gemeenten in het kader van Gluren bij Duurzame buren allerlei activiteiten om mensen advies te geven over verduurzaming van hun woning. In het programma waren onder andere de mobiele showroom van het Duurzaam Bouwloket, ‘gluurstands’, een Rad van Besparing en een online talkshow opgenomen. Met de Westfriese gemeenten is een regionale transitievisie warmte opgesteld. Er liggen kansen om vanuit bedrijven (gezamenlijk) duurzame warmtebronnen te ontwikkelen. Hiermee kan onderling warmte uitgewisseld worden en ontstaan er kansen voor aansluiten van woongebieden. De regionale transitievisie warmte zal begin 2024 aan de raad worden aangeboden. We ondersteunden bedrijven die willen verduurzamen. De werkzaamheden voor het opstellen van de RES 2.0 (herijking van de Regionale Energie Strategie) zijn gestart. In juni 2024 wordt de RES 2.0 ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad.

24 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Met de Westfriese gemeenten is een eigen CO2-monitor ontwikkeld. Deze monitor gebruikt zowel open data als eigen gegevens, zodat er een nauwkeuriger overzicht ontstaat. De monitor laat de jaarlijkse CO2 uitstoot per gemeente zien. De monitor wordt momenteel verfijnd, waardoor het gebruik nog beperkt is. Met subsidie van de provincie is een start gemaakt om een rapportage voor het verduurzamen van het maatschappelijke vastgoed op te stellen. Door het Duurzaam ondernemersloket is een start gemaakt met het zogenoemde ‘slimme energiesprong’, een voor Westfriesland ontwikkeld plan voor ondersteuning van de verduurzaming van de individuele bedrijven op de bedrijventerreinen. Het blijkt vooralsnog moeilijk om bedrijven te vinden die deel willen nemen aan de slimme energiesprong. In 2024 start een pilot op De Wijzend in Hoogkarspel om deze bedrijven te activeren om te verduurzamen. Klimaatadaptatie In 2023 hebben we een kansenkaart klimaatadaptatie voor de ambtelijke werkorganisatie opgeleverd. Hierin hebben we de koppelkansen voor klimaatmaatregelen met andere plannen en projecten die spelen binnen de gemeentes in beeld gebracht. Duurzaamheid en milieu: Afval Ambitie Drechterland beschikt over een adequate afvalinzameling en – verwerking. Wat hebben we bereikt? De evaluatie van de DVO met HVC is afgerond. De implementatie van de aanbevelingen uit de evaluatie van de DVO is gestart.

Wat hebben we ervoor De samenwerking met HVC is verbeterd. gedaan? Er is een poging gedaan om in Westfries verband de aanbevelingen uit de evaluatie van de DVO een vervolg te geven. Hier was geen meerderheid voor. Daarop is hier door de SED-gemeenten gezamenlijk uitvoering aan gegeven. Ruimtelijke ontwikkeling Ambitie Wat hebben we bereikt?

Een gezonde evenwichtige woningmarkt met passende woningen, voor nu en later. We hebben stappen gezet in de versnelling van de woningbouwopgave met een betaalbaar, gedifferentieerd, aantrekkelijk en duurzaam woonaanbod voor iedere doelgroep.

25 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Wat hebben we ervoor • gedaan? •

• •

• • • • •

We hebben een omgevingsvergunning afgegeven voor de herontwikkeling van de Juliana-Tuinstraat voor 28 sociale huurwoningen. We hebben samen met de initiatiefnemers voor het project Venhuizen Centrum West het programma van uitgangspunten vastgesteld en de anterieure overeenkomst gesloten. Daarnaast is de ruimtelijke procedure gestart. We hebben samen met de initiatiefnemer de anterieure overeenkomst voor de ontwikkeling van het project Landje van Fleur gesloten; We hebben samen met de initiatiefnemer de anterieure overeenkomst voor de ontwikkeling van het project De Wouden II (Westwoud, locatie Ooms) gesloten. Daarnaast is de ruimtelijke procedure gestart. We hebben samen met de initiatiefnemers de anterieure overeenkomst getekend voor Hemmerbuurt 19 en we zijn gestart met de ruimtelijke procedure. We hebben het stedenbouwkundig plan vastgesteld voor de ontwikkeling van woningbouw op de locatie Sportvelden Schellinkhout; We zijn gestart met de ontwikkeling van de MFA in Westwoud. We zijn samen met de regio het project ‘Projectbeheersing’ (projectenmonitor) gestart. We hebben samen met de Huurdersraad De Driehoek en het Grootslag uitvoering gegeven aan de prestatieafspraken en onderzocht hoe de onderlinge samenwerking verder geoptimaliseerd kan worden.

Ruimtelijke ontwikkeling: Woningen Ambitie Een gezonde evenwichtige woningmarkt met passende woningen, voor nu en later. Wat hebben we bereikt? We hebben in regionaal verband samengewerkt op het vlak van wonen en bouwen in het kader van het regionale Woonakkoord en de Woondeal 2.0 Noord-Holland Noord Wat hebben we ervoor We hebben in regionaal verband onder andere: gedaan? • een woonbehoefteonderzoek gedaan • de Woondeal 2.0 Noord-Holland Noord vastgesteld; • de bouwopgave uit de Woondeal evenredig verdeeld over de gemeenten in de regio Westfriesland; • een Westfriese woningbouwdag en een versnellingstafel georganiseerd met ontwikkelaars, de provincie en de corporaties uit de regio gericht op de versnelling van de realisatie van de bouwopgave uit de Woondeal; • het project ‘Projectbeheersing’ gestart; • de actualisatie van het Afwegingskader Wonen Westfriesland voorbereid.

26 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Ruimtelijke ontwikkeling: Omgevingswet Ambitie Drechterland is goed voorbereid op ruimtelijke ontwikkelingen Wat hebben we bereikt? Wij hebben de inwoners en bedrijven voorlichting gegeven hoe zij omgevingsvergunningaanvragen kunnen indienen in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). We hebben, samen met Enkhuizen en Stede Broec, ervaring opgedaan met een omgevingsplan. Wat hebben we ervoor • Wij hebben in 2023 een team samengesteld die vragen gedaan? van inwoners en ondernemers kunnen beantwoorden. Direct na de invoering van de Omgevingswet is dit team dagelijks bijeen gekomen om de diverse vragen en eventuele problemen te bespreken en uit te zetten bij de juiste experts. Inmiddels is, vanwege het afnemen van vragen en problemen, dit teruggebracht naar een wekelijkse bijeenkomst. • Wij hebben het DSO gevuld met al het gemeentelijke beleid en regelingen. • Wij hebben een Handreiking participatie onder de Omgevingswet beschikbaar gesteld voor onze inwoners en ondernemers. • Voor Hoogkarspel Noord is een pilot omgevingsplan in voorbereiding. Het is niet gelukt deze in 2023 af te ronden. Dat heeft te maken gehad met de drukte en capaciteitsschaarste op het taakveld ruimtelijke ordening. Wij verwachting medio 2024 de pilot voor het omgevingsplan Hoogkarspel Noord af te ronden. • Wij hebben het adviesrecht en verplichte participatie op nieuw vastgesteld.

• Wij hebben de legesverordening aangepast naar aanleiding van de invoering van de Omgevingswet. Ruimtelijke ontwikkeling: Omgevingsvisie Ambitie Drechterland heeft een vastgestelde omgevingsvisie Wat hebben we bereikt? Wij zijn, gezamenlijk met Enkhuizen en Stede Broec, gestart aan het opstellen van de omgevingsvisie. Wat hebben we ervoor • Wij hebben een enquête gehouden onder inwoners en gedaan? ondernemers als vervolg op de Bouwstenen voor de omgevingsvisie. • Wij hebben de Nota reikwijdte en detailniveau ter inzage gelegd. Wij moeten voor onze omgevingsvisie een omgevingseffectenrapportage (OER) op stellen. Vooraf wordt met de Nota reikwijdte en detailniveau aangegeven voor welke onderdelen (milieu, gezondheid, veiligheid, duurzaamheid) wij de effecten op de leefomgeving in beeld gaan brengen. • Wij hebben een 50% versie van de omgevingsvisie afgerond.

27 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Verplichte indicatoren Naam indicator Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning

Eenheid Aantal per 1.000 jongeren Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners

Bron

2020

2021

2022

2023

Bureau Halt

3

10

6

n.b.

CBS

1

0,5

0,3

1.0

CBS

1,8

2,3

2

3,2

CBS

1

0,8

0,8

1,2

4,6

4,3

5

3,4

41,6

41,4

41,6

n.b.

152,6

157

164,8

n.b.

135 18,7 283

n.b. 23,9 305

116 n.b. 337

n.b. n.b. 399

4,7

4

16,2

n.b.

79,1

79,2

79,6

79,6

681

702

787

884

786

810

901

1.004

Vernielingen en Aantal per 1.000 misdrijven tegen CBS inwoners openbare orde en gezag Functiemenging % LISA Aantal per 1.000 Vestigingen (van inwoners van 15 tm 64 bedrijven) jaar LISA Omvang huishoudelijk kg per inwoner restafval CBS Hernieuwbare elektriciteit % RWS Gemiddelde WOZ waarde x € 1.000 CBS Basisregistratie Nieuw gebouwde Aantal per 1.000 adressen en woningen woningen gebouwen Demografische druk % CBS Gemeentelijke woonlasten In euro's COELO eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten In euro's COELO meerpersoonshuishouden *N.B. - Deze gegevens zijn niet beschikbaar bij de bronhouder

Met wie hebben we samengewerkt? Voor het programma Ruimte werken we samen met de volgende verbonden partijen: • Omgevingsdienst Noord-Holland Noord • Veiligheidsregio Noord-Holland Noord • Archeologie West-Friesland • Recreatieschap Westfriesland • Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord en • Afvalbeheer Westfriesland (ABWF) Deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen.

28 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2023

Begroting 2023

Werkelijk 2023

Totaal baten Totaal lasten

6.374 -14.096

7.525 -16.191

7.837 -14.328

Saldo van baten en lasten

-7.722

-8.666

-6.491

Toevoeging aan de reserves Onttrekking aan de reserves

-750 660

-1.247 830

-1.589 739

-7.812 Nadelig

-9.083 Nadelig

-7.341 Nadelig

Resultaat

Toelichting op afwijkingen Toelichting afwijkingen JR2023 t.o.v. B2023 (>€ 20.000)

Bedrag

V/N

Lasten: Kapitaallasten Bijdrage SED Overheveling 2023-2024 Directe doorbelasting SED: overdracht wegen Wegen onderhoud Verkeersmaatregelen Bruggen onderhoud Openbare verlichting Riolering Voorziening riolering OOV Afvalinzameling Omgevingswet Voorziening bouwgrondexploitatie Woningmarkt Overige verschillen

117 V -405 N 518 V 100 V 202 V 77 V 31 V -37 N 67 V -184 N 26 V -136 N 237 V 1.122 V 106 V 21 V

Totaal lasten:

1.862 V

Baten: Wegen onderhoud: bijdrage van derden in de kosten Bouwgrondexploitatie Riolering opbrengsten Voorziening riolering Afvalinzameling opbrengsten Klimaat en duurzaamheid Begraafplaats Bouwleges Overige verschillen

77 V -324 N 58 V -93 N 139 V 134 V 21 V 383 V -84 N

Totaal baten:

311 V

Totaal verschil

2.174 V

29 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Lasten Personeelslasten overdracht wegen (€ 100.000 voordeel) In 2023 is areaal overgekomen van het Hoogheemraadschap naar de gemeente Drechterland. Bij deze overdracht zat onder andere ook salarisgeld. Hiervoor zijn vacatures opengesteld welke in het tweede en derde kwartaal ingevuld zijn. Dit is niet eerder gelukt vanwege krapte op de (civieltechnische) arbeidsmarkt. Wegen onderhoud (€ 202.000 voordeel) In heel 2023 zijn er geen asfaltwerkzaamheden uitgevoerd voor de grotere werken aangezien de gecontracteerde aannemer niet kon voldoen aan de gestelde eisen qua asfaltsamenstelling. Na beëindiging van het contract is een nieuwe aanbesteding, met aangescherpte criteria, gestart om te komen tot een contract met een nieuwe asfaltaannemer. Deze aanbesteding heeft vertraging opgelopen door bezwaar van één van de deelnemende partijen aan de aanbesteding. Dit heeft ertoe geleid dat er geen geplande asfaltwerkzaamheden uitgevoerd konden worden. In deze periode is enkel incidenteel onderhoud uitgevoerd omdat deze werkzaamheden buiten de aanbestedingsnormen vallen. De verwachting is dat in het eerste kwartaal van 2024 een nieuw contract is afgesloten met een asfaltaannemer die aantoonbaar de juiste kwaliteit kan leveren. Verkeersmaatregelen (€ 77.000 voordeel) Er zijn minder borden en komborden vervangen dan verwacht. In 2024 wordt het gehele areaal geïnventariseerd.

Bruggen onderhoud (€ 31.000 voordeel) In de planning stond voor 2023 dat het dek van brug Stationslaan Westwoud zou worden aangepakt. Ten gevolge van uitloop van kunstwerken elders in Nederland, komt de aannemer hier pas aan toe in 2024. Openbare verlichting (€ 37.000 nadeel) Voor de elektra van de openbare verlichting werd er rekening gehouden met hogere kosten. De kosten zijn hoger uitgevallen dan op voorhand werd verwacht. Riolering (€ 67.000 voordeel) Voor het op niveau brengen van de data met betrekking tot de inspecties van het riool is in de begroting van het Programma Stedelijk Water en Riolering rekening gehouden met een budget van €50.000 voor de uitvoering. In 2023 is deze actie niet uitgevoerd door de wisselende samenstelling van het team. Voor elektra van de gemalen werd er rekening gehouden met hogere kosten. Bij nader inzien zijn de kosten niet zo hoog uitgevallen als op voorhand werd verwacht. Voorziening riolering (€ 184.000 nadeel) Als gevolg van onder andere lagere onderzoekskosten en hogere inkomsten uit rioolheffing, heeft er in plaats van de verwachte onttrekking een storting plaatsgevonden in de voorziening riolering.

Openbare Orde en Veiligheid (€ 26.000 voordeel) Het budget bestaat uit zowel personeel- als materiaalkosten, waarbij een groot gedeelte voorkomt uit een openstaande vacature en er qua materiaalkosten, zoals de handhavingskosten, minder budget is gebruikt dan vooraf begroot. Afvalinzameling (€ 136.000 nadeel) In verband met grote fluctuaties op de afvalmarkt, met name op het gebied van verwerking, werd in de begroting rekening gehouden met een marge, zodat eventuele tegenvallers in de verwerkingskosten kunnen worden opgevangen. 30 Jaarstukken 2023 Drechterland 2 juli 2024 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Daarnaast stelt, de gemeente de begroting voor het opvolgende jaar op, voordat HVC haar prognoses beschikbaar heeft. Op de begroting 2023 zijn de uitgaven voor de DVO hoger ingeschat, dan HVC in de voorschotnota’s in rekening heeft gebracht. Het saldo van lagere lasten en de hogere opbrengsten is gestort in de voorziening afvalinzameling. Deze storting was niet geraamd en leidt tot een overschrijding. Omgevingswet (€ 237.000 voordeel) De werkzaamheden van het Omgevingswet zijn verdeeld over meerdere kalenderjaren. Dit overschot wordt gedoteerd aan de Reserve Omgevingswet. Bouwgrondexploitaties (€ 1.122.000 voordeel) De verliesvoorziening voor de grondexploitatie Dorpshuis Schellinkhout is vrijgevallen. Er moeten in de grondexploitatie Dorpshuislocatie Schellinkhout kosten worden toegerekend aan de MFA, die niet begroot waren. Dit levert een voordeel op, omdat de voorziening door deze interne opbrengst niet meer nodig is. Wel zal een aanvullend investeringsbudget hiervoor aangevraagd worden. Woningmarkt (€ 106.000 voordeel) Wij hebben geen geschikte kandidaat kunnen werven vanwege de schaarste op de arbeidsmarkt. Ook inhuur is niet beschikbaar geweest in 2023. Baten Wegen onderhoud - bijdrage van derden (€ 77.000 voordeel) Het aantal “derden” dat graafwerkzaamheden aanvraagt is groter dan begroot, waardoor de totale bijdrage en legeskosten inherent ook hoger wordt.

Bouwgrondexploitaties (€ 324.000 nadeel) Jaarlijks wordt het saldo van lasten en baten van grondexploitaties geactiveerd en verantwoord op de balans. Op deze wijze ontstaat op de balans een boekwaarde per project. Deze lasten en baten hebben dus in eerste instantie geen invloed op begroting en jaarrekening. De winstneming op een grondexploitatie is afhankelijk van het percentage van gereedheid van de grondexploitatie. Voor 2023 is hieruit naar voren gekomen dat de te nemen winstneming lager is dan geprognosticeerd. Riolering opbrengsten (€ 58.000 voordeel) Door het opwerken van de kwaliteit van het bestand is het aantal percelen waar rioolheffing in rekening wordt gebracht hoger dan geraamd. Hierdoor zijn de opbrengsten hoger. De hogere opbrengst vloeit naar de voorziening. Voorziening riolering (€ 93.000 nadeel) Zie tekst bij de lasten: voorziening riolering. Afval inzameling (€ 139.000 voordeel) Door het opwerken van de kwaliteit van het bestand (in samenwerking met HVC) is het aantal woningen waar afvalstoffenheffing in rekening wordt gebracht hoger dan geraamd. Hierdoor zijn de opbrengsten hoger. De hogere opbrengst vloeit naar de voorziening. Klimaat en duurzaamheid (€ 134.000 voordeel) Er zijn in het boekjaar subsidie mogelijkheden ontstaan die aangevraagd en verkregen zijn. Dit leidt tot meer inkomsten dan voorzien.