Jaarrekening 2025 Drechterland definitief

Wat heeft het gekost? Exploitatie

Begroting 2025

Begroting na wijziging 2025

Realisatie 2025

Verschil begroting en realisatie 2025

Lasten

-17.445

-21.910

-19.371

2.539

Baten

6.617

10.523

10.021

-502

-10.828

-11.387

-9.349

2.037

Gerealiseerd resultaat

29

Toelichting op afwijkingen (baten en lasten) Toelichting afwijkingen J2025 t.o.v. B2025 (> € 20.000)

Bedrag

Lasten: Bijdrage SED Kapitaallasten

V/N

-81 N 244 V

Overhevelingsbesluit 2026 Afvalinzameling Milieubeheer Klimaat en duurzaamheid Begraafplaats Omgevingswet Plankosten Reigersborg Zuid V Woningmarkt Bouw en woningtoezicht Kabels en leidingen Wegen onderhoud Openbare verlichting Bruggen onderhoud Gladheidbestrijding Verkeersmaatregelen Waterwegen Overige verschillen

392 V -85 N -26 N 1.495 V 67 V 58 V -76 N 198 V 141 V -97 N 33 V 50 V 79 V 87 V 102 V 97 V 33 V -171 N

Totale afwijking van de lasten:

2.539 V

Baten: Verhuur/ verkoop grond Recreatieve voorzieningen Riolering Afvalinzameling Milieubeheer Klimaat en duurzaamheid Baten begraven Plankosten Bouw en woningtoezicht Bouwleges Wegen onderhoud Overige verschillen

113 V -68 N -255 N 177 V 26 V -1.435 N 43 V 248 V 21 V 489 V 139 V 1V

Totale afwijking van de baten:

-502 N

Totaal verschil

2.037

30

V

Lasten: Bijdrage SED (€81.000 nadeel) De SED-organisatie heeft de bijdrage in rekening gebracht met een voordeel van 138.000 euro voor Drechterland. Vanwege onder andere de kostprijsverhogende BTW is ons netto voordeel 74.000 euro. De bijdrage wordt toegerekend aan de programma’s. Het merendeel van de tussentijdse bijstellingen van de begroting SED wordt verantwoord op programma Bestuur en Dienstverlening, waardoor er bij de afrekening verschuiving tussen de programma's ontstaat. Programma Bestuur en Dienstverlening

401.000 voordeel

Programma Ruimte

81.000

nadeel

Programma Samenleving

246.000

nadeel

Totaal

74.000 voordeel

Kapitaallasten (€244.000 voordeel) De kapitaallasten zijn de rente- en afschrijvingslasten. De kapitaallasten worden toegerekend aan de programma's. Drechterland heeft een totaal voordeel van € 343.000 aan kapitaallasten. Dit komt hoofdzakelijk door het vooruitschuiven van investeringen van riolering, kunstwerken, wegen en onderwijs. Programma Bestuur en Dienstverlening

10.000

Programma Ruimte

244.000 voordeel

Programma Samenleving

109.000 voordeel Totaal

nadeel

343.000 voordeel

Overhevelingsbesluit 2026 (€ 392.000 voordeel) In het Overhevelingsbesluit 2026 zijn de volgende niet-bestede incidentele budgetten overgeheveld naar boekjaar 2026. Dit levert een voordeel op voor de jaarstukken 2025. • • • • • • • • •

Bebording Boekert, Oosterblokker Snelheidsmaatregelen Schellinkhout Inrichting schoolzones CUP ondermijning Project eenduidige werkwijze Herstellen schade bermen Uitbreiden vaarroutenetwerk Gebiedsgerichtprogramma Hoogkarspel Zuid Woonprogramma

Afvalinzameling (€ 85.000 nadeel) De afvalinzameling mag volgens de regels van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) maximaal kostendekkend zijn. Dat betekent dat de opbrengsten uit de afvalstoffenheffing niet hoger mogen zijn dan de totale kosten. In 2025 waren de lasten € 85.000 hoger en de baten € 177.000 hoger dan begroot. Daarnaast rekenen wij volgens de BBV-regels ook indirecte kosten, zoals overhead en kapitaallasten, toe aan dit taakveld. Per saldo is daardoor geen sprake van een exploitatieresultaat. 31

Eventuele verschillen worden verrekend via de voorziening afvalstoffenheffing. Zo blijft de afvalinzameling over meerdere jaren bezien budgettair neutraal en worden tariefschommelingen voor inwoners beperkt. Milieubeheer (€ 26.000 nadeel) Deze hogere uitgaven hebben betrekking op werkzaamheden in het kader van de VBT-subsidie (Subsidieregeling sanering verkeerslawaai). De extra kosten zijn volledig subsidiabel binnen deze regeling, waardoor tegenover de hogere uitgaven een overeenkomstige subsidie-inkomst staat. Per saldo heeft deze overschrijding daarom geen nadelig effect op het resultaat. Klimaat en duurzaamheid (€ 1.495.000 voordeel) De uitgaven vallen lager uit dan begroot. Een groot deel van deze uitgaven is subsidiabel en wordt gedekt door rijksregelingen, zoals de CDOKE (Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid) en het NIP (Nationaal Isolatieprogramma). Doordat de uitgaven lager zijn, worden ook minder subsidie-inkomsten verantwoord. De subsidies zijn bedoeld voor meerjarige programma’s. Een deel van de middelen is in 2025 ingezet; het resterende bedrag wordt via de balans doorgeschoven naar 2026. Wat daarna overblijft, wordt toegevoegd aan de egalisatiereserve Klimaat en duurzaamheid.

De lagere uitgaven van CDOKE gelden hangen deels samen met het feit dat de inzet van capaciteit (met name via inhuur) achterblijft bij de groei van de activiteiten. Werving en inzet van personeel kosten tijd. Daarnaast kunnen CDOKE-middelen over meerdere jaren worden besteed, waardoor niet alle middelen in hetzelfde jaar hoeven te worden benut. Ook binnen het NIP is sprake van lagere uitgaven. Dit komt doordat de uitvoeringsmiddelen over meerdere jaren mogen worden ingezet, tot uiterlijk 31 december 2027 (voor middelen uit 2025). Hierdoor is er geen noodzaak om het volledige budget in één jaar te besteden. Begraafplaats (€ 67.000 voordeel) In 2025 zijn de uitgaven voor begraafplaatsen lager uitgevallen dan begroot. Dit komt doordat het incidentele budget van €22.500 voor beheer- en uitvoeringsplannen niet is benut, omdat er geen aanleiding was om dit budget aan te wenden. Daarnaast is er minder in de voorziening gestort omdat in 2025 minder onderhoud voor graven is afgekocht. Omgevingswet (€ 58.000 voordeel) In het kader van de implementatie van de Omgevingswet heeft de gemeenteraad in 2023 besloten om een bestemmingsreserve Omgevingswet in te stellen.

Deze reserve is bedoeld om de financiële middelen die niet binnen het lopende boekjaar worden besteed, te doteren aan de reserve, zodat deze beschikbaar blijven voor de uitvoering van activiteiten en projecten die verband houden met de Omgevingswet. Plankosten (€ 76.000 nadeel) In het afgelopen jaar zijn zowel de kosten als de opbrengsten voor plankosten hoger dan begroot. Dit komt doordat er meer bouw- en ontwikkelinitiatieven van derden zijn geweest waarbij de gemeente een begeleidende (faciliterende) rol heeft. De gemeente maakt in deze gevallen kosten voor onder andere planbeoordeling, onderzoeken, procedures en ambtelijke inzet. Op basis van landelijke regels (BBV) worden deze kosten rechtstreeks in de exploitatie verantwoord, omdat de gemeente hierbij zelf geen grond in eigendom heeft. Met initiatiefnemers sluiten wij vooraf een zogenoemde anterieure overeenkomst. Daarin spreken we af dat de initiatiefnemer de door de gemeente gemaakte plankosten vergoedt. Hierdoor staan tegenover de hogere kosten ook hogere inkomsten. Eventuele tijdelijke verschillen tussen lasten en baten worden verklaard door: • fasering in werkzaamheden en facturatiemomenten; • afronding van projecten over boekjaren heen; • nog niet volledig afgerekende voorschotten. 32

Reigersborg Zuid V (€ 198.000 voordeel) Het woonrijp maken is grotendeels gerealiseerd en de kosten zijn lager uitgevallen. Woningmarkt (€ 141.000 voordeel) De doorbelasting van uren op dit onderdeel is lager dan begroot. Dit komt doordat er meer inzet is geleverd op andere plannen en projecten, waardoor minder uren aan dit onderdeel zijn toegerekend dan vooraf was geraamd. Kabels en leidingen (€ 33.000 voordeel) Door efficiënt projectmanagement zijn er kosten bespaard. Wegen onderhoud (€ 50.000 voordeel) Er is minder waterschapsbelasting betaald dan begroot. Openbare verlichting (€ 79.000 voordeel) In de afgelopen 7 jaar is er te veel betaald aan Liander voor vastrechtkosten openbare verlichting. Dit is terug betaald aan de gemeente waardoor er een voordeel ontstaat. Bruggen onderhoud (€ 87.000 voordeel) Er zijn onderdelen voor Drie bruggen Tijm zijn vervangen en betaald vanuit een investeringskrediet en dit was begroot vanuit onderhoud. Gladheidbestrijding (€ 102.000 voordeel) Het budget is gebaseerd op een aantal strooibeurten. In 2025 was niet het hele budget noodzakelijk. Verkeersmaatregelen (€ 97.000 voordeel) Er zijn drie projecten die voor minder dan begroot zijn afgewikkeld (Noord-zuid verbinding, CUP ontwikkelen verkeersmodel en komportalen). Daarnaast heeft de raad juni 2025 €250.000 beschikbaar gesteld en dat kon in de tijd niet weggezet worden.

Waterwegen (€ 33.000 voordeel) Door efficiënt projectmanagement zijn er kosten bespaard.

Baten: Verkoop grond (€ 113.000 voordeel) In bepaalde gevallen kunnen inwoners een strook grond, die aan hun erf grenst, kopen. Er is een hogere opbrengst gerealiseerd. Recreatieve voorzieningen (€ 68.000 nadeel) De bijdragen van andere gemeenten voor het vaarroutenetwerk zijn opgenomen in de overheveling naar 2026. Riolering (€ 255.000 nadeel) De baten zijn hoger dan het PSWR begroot heeft, vandaar een lagere onttrekking vanuit de voorziening. Afvalinzameling (€ 177.000 voordeel) Zie verklaring onder lasten. Milieubeheer (€ 26.000 voordeel) Zie verklaring onder lasten. 33

Klimaat en duurzaamheid (€ 1.435.000 nadeel) Zie verklaring onder lasten. Baten begraven (€ 43.000 voordeel) In 2025 hebben er meer begrafenissen plaats gevonden, waardoor er ook meer graven zijn uitgegeven. Plankosten (€ 248.000 voordeel) Zie verklaring onder lasten. Bouw en woningtoezicht (€ 21.000 voordeel) De gerealiseerde baten vallen hoger uit dan bij de begroting is voorzien. Deze afwijking wordt voornamelijk veroorzaakt door een hogere opbrengst uit opgelegde en verbeurde dwangsommen. Bouwleges (€ 489.000 voordeel) In 2025 zijn de gerealiseerde opbrengsten uit bouwleges € 489.000 hoger uitgevallen dan geraamd. Deze meeropbrengst is hoofdzakelijk het gevolg van een hoger aantal ingediende en verleende vergunningaanvragen. Wegen onderhoud (€ 139.000 voordeel) In 2025 zijn er geen herstelwerkzaamheden uitgevoerd van ingravingen onder de wegen.

Toelichting op afwijkingen reserves Toelichting afwijkingen J2025 t.o.v. B2025

Bedrag

V/N

Lasten: Reserve omgevingswet Reserve glasvezel Reserve klimaat en duurzaamheid Algemene reserve - Reigersborg Zuid

-58 N -63 N -60 N -198 N

Totaal lasten:

-379 N

Baten: Reserve glasvezel Reserve klimaat en duurzaamheid Reserve gebiedsontwikkeling Algemene reserve - vaarroutenetwerk

15 V -130 N -83 N -17 N

Totaal baten

-215 N

Totaal verschil

-594

34

N

Lasten: Reserve omgevingswet (€ 58.000 nadeel) In het kader van de implementatie van de Omgevingswet heeft de gemeenteraad in 2023 besloten om een bestemmingsreserve Omgevingswet in te stellen. Deze reserve is bedoeld om de financiële middelen die niet binnen het lopende boekjaar worden besteed, over te hevelen naar volgende jaren, zodat deze beschikbaar blijven voor de uitvoering van activiteiten en projecten die verband houden met de Omgevingswet Reserve glasvezel (€ 63.000 nadeel) Er zijn extra inkomsten ontvangen in verband met de degeneratiekosten asfalt zagen voor het project "De Buurt" in Venhuizen. Deze extra inkomsten zijn gestort in de reserve glasvezel. Reserve klimaat en duurzaamheid (€ 60.000 nadeel) Het saldo van lasten en baten klimaat en duurzaamheid is gestort in de egalisatiereserve. Algemene reserve - Reigersborg Zuid (€ 198.000 nadeel) Er is meer winstneming gerealiseerd bij Reigersborg Zuid dan begroot. De winstneming is gestort in de algemene reserve. Baten: Reserve klimaat en duurzaamheid (€ 130.000 nadeel) In plaats van deze geraamde onttrekking aan de reserve heeft een storting in de egalisatiereserve plaatsgevonden. Reserve gebiedsontwikkeling (€ 83.000 nadeel) In de raadsvergadering van 27 april 2024 is budget aangevraagd voor Hoogkarspel Zuid/ Hooge Hout.

Het budget is niet volledig uitgeven in 2025, waardoor er minder is onttrokken aan de bestemmingsreserve gebiedsontwikkeling dan begroot. Dit levert een nadeel op van € 83.000. De dekking van het restant budget zit nog in de bestemmingsreserve Gebiedsontwikkeling. Algemene reserve - vaarroutenetwerk (€ 17.000 nadeel) In de raadsvergadering van 29 september 2025 is budget aangevraagd voor vaarroutenetwerk. Het budget is niet volledig uitgeven in 2025, waardoor er minder is onttrokken aan de algemene reserve dan begroot. Dit levert een nadeel op van € 17.000. De dekking van het restant budget zit nog in de algemene reserve.

35

Verplichte indicatoren Hieronder staan de verplichte beleidsindicatoren voor programma Ruimte. Deze staan op de website https://www.waarstaatjegemeente.nl. De indicatoren laten ons zien of we beter of slechter presteren dan andere gemeenten. Naam indicator

Eenheid

Bron

2021 2022 2023 2024 2025

Verwijzingen Halt

Aantal per 1.000 jongeren

Bureau Halt

10

6

9

6

n.b.

Winkeldiefstallen

Aantal per 1.000 inwoners

CBS

0,5

0,3

1

0,5

n.b.

Geweldsmisdrijven

Aantal per 1.000 inwoners

CBS

2,3

2

3,2

3,2

n.b.

Diefstallen uit woning

Aantal per 1.000 inwoners

CBS

0,8

0,8

1,2

0,5

n.b.

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Aantal per 1.000 inwoners

CBS

4,3

5

3,4

2,4

n.b.

Functiemenging

%

LISA

41,4 41,8 42,3 42,2

n.b.

Vestigingen (van bedrijven)

Aantal per 1.000 LISA inwoners van 15 tm 64 jaar

157 164,8 170 178,3 n.b.

Omvang huishoudelijk restafval

kg per inwoner

CBS

-

Hernieuwbare elektriciteit

%

Gemiddelde WOZ waarde

116

n.b.

120

n.b.

RWS

24,3 34,8

n.b.

n.b.

n.b.

x € 1.000

CBS

305

337

399

412

423

Nieuw gebouwde woningen

Aantal per 1.000 woningen

Basisregistratie adressen en gebouwen

4

16,2 13,3

3,7

n.b.

Demografische druk

%

CBS

79,2 79,6 79,6 79,1 80,4

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden

In euro's

COELO

702

787

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

In euro's

COELO

810

901 1.004 1.034 1.029

36

884

913

903

Programma Samenleving In 2025 heeft de gemeente opnieuw haar toewijding aan het sociaal domein in de praktijk gebracht, met als doel het welzijn en de participatie van haar inwoners te bevorderen. De jaarrekening van het programma sociaal domein biedt inzicht in de uitvoering van de beleidsdoelen en de bijbehorende financiële resultaten. Het sociaal domein omvat een breed scala aan voorzieningen en ondersteuning, zoals jeugdzorg, werk & inkomen, zorg en maatschappelijke ondersteuning, en ook algemene voorzieningen zoals Sport en Cultuur. Deze voorzieningen zijn van cruciaal belang voor het welzijn van onze inwoners. We reflecteren op de geleverde prestaties, de behaalde resultaten en de uitdagingen die we in het afgelopen jaar zijn tegengekomen. Het sociaal domein blijft een dynamisch en uitdagend werkterrein, maar we blijven ons inzetten voor een inclusieve samenleving waarin iedereen gelijke kansen krijgt om mee te doen.

Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan? Hieronder staan de belangrijkste doelen in kaders beschreven. In elk kader staat het doel, wat we hebben bereikt en wat we daarvoor hebben gedaan in 2025. De basis van deze doelen en activiteiten is te vinden in de CUP (college- uitvoeringsprogramma).

Onderwijs Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Kinderen in gemeente Drechterland krijgen les in een fijne omgeving die ze helpt zich te ontwikkelen en in veilige, gezonde en prettige schoolgebouwen. Voor kinderen die een mogelijke (taal)achterstand hebben, hebben we een voorziening die hen helpt om de achterstand in te halen om hen daarmee een goede aansluiting te geven op het basisonderwijs. Wat hebben we ervoor gedaan? Onderwijs Achterstanden Beleid (OAB) Peuters met een (taal)achterstand hebben voorschoolse educatie ontvangen op de peuterschool. Deze inzet draagt eraan bij dat zij hun achterstand kunnen verminderen of zelfs volledig kunnen inlopen, en met een goede basis kunnen starten op de basisschool. Onderwijshuisvesting • We hebben een start gemaakt met het herzien van het Integraal Huisvestingsplan Drechterland • We hebben een haalbaarheidsonderzoek laten uitvoeren naar de huisvestingsmogelijkheden voor De Jozefschool, Venhuizen. • We hebben een start gemaakt met het onderzoek naar de herziening van de Verordening Huisvesting Onderwijs Drechterland 2016.

Sport, cultuur en recreatie Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Drechterland is een sportieve en cultuurrijke gemeente, door een goed en gevarieerd aanbod In 2025 hebben wij diverse voorzieningen ondersteund waarmee wij onze bewoners de mogelijkheid geven om mee te kunnen blijven doen in sportieve, culturele en recreatieve activiteiten. Zo hebben onze kinderen cultuur en muziek op de basisscholen gekregen, en hebben zij hun talenten kunnen ontdekken en verder ontwikkelen. In 2025 waren er voldoende goed bereikbare openbare plekken om te recreëren. Wij hebben diverse verenigingen ondersteund die ervoor zorgdragen om de sociale betrokkenheid en het gevoel van verbondenheid in de gemeenschap te versterken. Wij hebben ervoor gezorgd dat de voorzieningen en activiteiten fysiek en financieel beschikbaar zijn gebleven voor onze inwoners. 37

Wat hebben we ervoor gedaan? Cultuur • We hebben cultuur en muziek ingezet op de basisscholen samen met de Muziekunie en de cultuurcoach. • We hebben meegedaan met Cultuureducatie met Kwaliteit. Hierbij is onder andere ingezet op deskundigheidsbevordering van de leerkrachten. • Het convenant met de Stichting Westfriese bibliotheken is met een jaar verlengd. • Met de specifieke uitkering voor de bibliotheek Venhuizen hebben we ingezet op het versterken van de bibliotheekvoorziening. • Met de Cultuurregio Noord Holland Noord hebben we een specifieke uitkering ontvangen voor een jongerenproject, daarmee hebben we het project YUSU uitgevoerd in alle gemeenten. Sportbevordering Via subsidieverlening is sturing gegeven aan het bereiken van een rijk verenigingsleven. Subsidies zorgen voor instandhouding en waardering van sport – en cultuurorganisaties en verenigingen die een functie vervullen voor participatie in onze samenleving en het bewerkstelligen van een sterke sociale basis. We hebben uitvoering gegeven aan het uitvoeringsplan Brede Specifieke Uitkering (SPUK) specifiek aan de Brede Regeling Combinatiefunctionaris en het Sportakkoord. Team Sportservice West-Friesland heeft verschillende sport- en beweegactiviteiten georganiseerd rondom beweging op en rond scholen.

Zoals fietslessen voor de kinderen uit de nieuwkomersklas (Hoogkarspel) en het organiseren van sportclinics op de scholen, zoals padel, judo, golf en bootcamp. Daarnaast organiseerden we een buitenspeeldag in Venhuizen en Westwoud en lieten sportdagen voor drie scholen verzorgen door Sportservice. Wekelijks verzorgde Team Sportservice West-Friesland groepslessen voor senioren in Hoogkarspel en Venhuizen gericht op het versterken van spierkracht, coördinatie en uithoudingsvermogen. Er is een huldigingsprotocol voor sportprestaties opgesteld. Sporters en teams zijn gehuldigd tijdens de nieuwjaarsreceptie. Op 10 februari is op het Raadhuisplein als eerbetoon aan Irene Schouten een zuil met grote foto onthuld ter ere van haar uitzonderlijke prestaties. In 2025 zijn er in april en november namens het Sportnetwerk West- Friesland regionale sportcafés WestFriesland georganiseerd voor bestuurders van sportverenigingen in West-Friesland, om bestuurders te ondersteunen en te inspireren. Vanuit het Lokaal sportakkoord hebben diverse sportverenigingen en organisaties uit Drechterland een bijdrage mogen ontvangen om inwoners in beweging te krijgen. Doortrappen West-Friesland organiseerde in de zomer verschillende fietsactiviteiten voor ouderen, zoals fietsvalpreventielessen en opfriscursussen om meer zelfvertrouwen op de fiets te geven.

Talentontwikkeling In de tweede helft van 2025 is een verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden voor het opstellen van een gemeentelijk topsportbeleid, waarin de ondersteuning van lokale sporttalenten en evenementen centraal staan.

38

Sociaal Domein Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? De gemeente geeft professionele zorg tegen verantwoorde kosten In het afgelopen jaar is onze professionele zorg goed bereikbaar geweest voor onze inwoners. We hebben daarbij binnen de wettelijke termijn betaalbare, passende zorg aangeboden aan onze meest kwetsbare mensen. Daarnaast hebben we ingezet op preventieve activiteiten om de kosten van Wmo en jeugdhulp te verlagen. We maakten hierbij gebruik van de mogelijkheden binnen het eigen netwerk van een inwoner. Wat hebben we ervoor gedaan? Hervormingsagenda • We hebben in samenwerking met de regionale projectgroep Hervormingsagenda Jeugd een adviesrapport opgesteld. In dit rapport is beschreven welke maatregelen lokaal en regionaal nodig zijn om te voldoen aan de inhoudelijke en financiële opgaven van de Hervormingsagenda Jeugd. • Lokaal zijn wij gestart met het uitvoeren van de opgaven uit de Hervormingsagenda Jeugd, met als doel de jeugdzorg te verbeteren en financieel gezond te maken. • We hebben het Verkenningsinstrument Toegang bij het lokale team uitgevoerd. Het onderzoek heeft inzicht gegeven in de uitdagingen die er liggen voor het versterken van het lokale team en de Toegang. De resultaten van dit onderzoek wordt gebruikt als input voor de vervolgsessies rondom de Brede Lokale Toegang.

• Wij zijn gestart met het versterken van de samenwerking tussen de gemeente, het lokale team en huisartsen/praktijkondersteuners, met als doel het verminderen van verwijzingen naar de jeugdhulp. • De Verordening Jeugd is per 1 juli 2025 herschreven, waarbij de reikwijdte duidelijker is afgebakend. • We hebben de wijkscans Toekomstscenario Jeugd en gezinsbescherming uitgevoerd bij het lokale team en hebben verbeteropgaven vastgesteld. • We hebben in het kader van preventie een Scheidingsplein-magazine ontwikkeld en verspreid onder de inlooplocaties voor inwoners van de gemeente. • Binnen het regionale plan Noordje in Westfriesland zijn stappen gezet in verschillende pilots. Er is gestart met het hulpaanbod van Integrale Gezinsteams, met het afnemen van verklarende analyses bij complexe problematiek en met de voorbereiding van kleinschalige woonvoorzieningen. Deze pilots hebben als doel de inzet van residentiële hulp te verminderen en kinderen, waar nodig, zo thuis mogelijk op te vangen. • Het afgelopen jaar heeft het beheersteam zich beziggehouden met het opstarten van de kostenbeheersing jeugd en de sturing hierop. Op basis daarvan zijn vier onderdelen geselecteerd waar de focus en sturing op is gericht (maatwerkovereenkomsten, 17/18-jarige inwoners met een jeugdhulp-indicatie, samenwerking met de gecertificeerde instellingen verbeteren en medische verwijzingen).

Vervolgens zijn er concrete stappen gezet om het aantal verwijzingen naar ongecontracteerd aanbod te beperken en de regie op maatwerk te versterken. In 2026 zetten we de volgende stap door deze koers verder vorm te geven en te borgen; we versterken de verbinding tussen de inhoudelijke zorgvraag en de zakelijke kaders. Deze focus moet ervoor zorgen dat we grip houden op realistische kosten, zonder de kwaliteit van zorg voor onze jongeren uit het oog te verliezen. Op termijn onderzoeken we hoe we deze succesvolle aanpak breed kunnen inzetten binnen het sociaal domein, waaronder de WMO. Preventie WMO In 2025 heeft gemeente Drechterland het keurmerk Dementievriendelijke gemeente gekregen.

39

Toekomstvisie voor kwetsbare inwoners De uitgangspunten met betrekking tot de ondersteuning aan onze meest kwetsbare inwoners zijn verankerd in de Toekomstvisie (psychisch) kwetsbare inwoners 2024–2028+, daarin hebben de zeven Westfriese gemeenteraden in 2024 een gezamenlijke koers vastgesteld. In de visie staat centraal dat inwoners zo veel mogelijk regie over hun eigen leven behouden, dat ondersteuning laagdrempelig en passend wordt geboden en dat de samenwerking tussen gemeenten, zorgaanbieders en maatschappelijke partners goed is georganiseerd. Op basis van de Toekomstvisie 2024–2028+ is een implementatieplan opgesteld waarin de concrete acties en mijlpalen zijn uitgewerkt. Dit plan vertaalt de ambities uit de visie naar praktische stappen die regionaal opgepakt worden. De gemeente Hoorn vervult de rol van centrumgemeente en beheert de rijksinkomsten. De centrumgemeente organiseert en financiert de voorzieningen voor heel West-Friesland. De meest concrete acties van 2025 voor kwetsbare inwoners zijn de volgende. Inloopvoorzieningen GGZ Per 1 januari 2025 is het inloopvoorziening GGZ-aanbod in onze regio vernieuwd en uitgebreid. Leviaan is de nieuwe hoofdaanbieder, waardoor het aanbod uniformer en kwalitatief sterker wordt.

In het afgelopen halfjaar zijn in vijf gemeenten in West-Friesland (Hoorn, Medemblik, Spanbroek, Hoogwoud en De Goorn) inloopvoorzieningen GGZ gerealiseerd onder de naam ‘de Buurtkamer’. De Buurtkamer is er vooral voor inwoners met langdurige psychische of psychiatrische problematiek, maar iedere inwoner is welkom. Inwoners die hier gebruik van maken hebben vaak een combinatie van problemen. Doel van de Buurtkamer is om ontmoeting te stimuleren en bezoekers te ondersteunen in hun weg naar maatschappelijke participatie. Hierbij is de samenwerking van Leviaan met andere (keten) partners lokaal en regionaal een belangrijk aspect. ETHOS telling In de periode februari - mei 2025 heeft een zogeheten ‘meedenkgroep’ adviezen geformuleerd over aanvullende acties en maatregelen op basis van de ETHOS-resultaten. Deze adviezen samen met de input die eind 2024 was opgehaald (wat doen de telorganisaties al en wat kunnen ze op korte termijn doen) en de actieplannen van andere regio's die meegedaan hebben met de ETHOS-telling wordt verwerkt in een Aanvullend Plan van Aanpak dak- en thuisloosheid. Uitvoeringsplan visie sociaal domein In 2025 is de visie sociaal domein 2026 en verder vastgesteld. We hebben tevens voorbereidingen getroffen voor het te lopen proces voor het uitvoeringsplan van de visie sociaal domein door het opstellen van een projectplan.

In 2026 wordt het uitvoeringsplan ontwikkeld en voorgelegd voor vaststelling. Wonen met ondersteuning Wonen met Ondersteuning is een verzamelnaam voor maatwerkvoorzieningen voor inwoners met psychische kwetsbaarheden die 24 uurs toezicht en ondersteuning op geplande en ongeplande momenten nodig hebben. We onderscheiden vijf voorzieningen binnen Wonen met Ondersteuning: Kortdurende Opvang, Ondersteund Wonen, Beschermd Wonen, Beschermd Thuis en Overbruggingszorg. Binnen Wonen met Ondersteuning zijn de voorzieningen Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen ondergebracht. Deze voorzieningen zijn opnieuw ingekocht. Vanaf 2025 hebben we daarmee een nieuw zorglandschap gecreëerd waarbij de belangrijkste uitgangspunten zijn: geen verschil meer in doelgroepen, wonen eerst, 24uurs kortdurende opvang, verlaging toegangsleeftijd en laagdrempelige ondersteuning voor meekomende kinderen in de voorzieningen. Deze ontwikkelingen sluiten aan bij de ontwikkelingen in het veld en de behoeften van de doelgroep. Het zorgaanbod wordt uitgevoerd door een consortium (samenwerkingsverband) van bekende hoofd- en onderaanbieders. Door een consortium van aanbieders te contracteren is samenwerking beter vorm te geven en vallen cliënten niet meer tussen wal en schip.

De relationele overeenkomst gaat uit van een strategisch partnerschap, waarbij een wederkerige verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de opdracht wordt gevoeld.

40

WMO-activiteiten In het eerste halfjaar is het aanbestedingstraject voor de Wmo-ondersteuning afgerond en zijn nieuwe contracten afgesloten met de aanbieders. De ingekochte producten verschillen wezenlijk van de eerdere arrangementen, wat een andere manier van indiceren vraagt. Om medewerkers hierbij te ondersteunen zijn trainingen georganiseerd en is de kennis via de Westfriesland Academie geborgd. Hierdoor kunnen regionale medewerkers de opleiding voortaan zelf verzorgen en blijft de deskundigheid structureel beschikbaar voor nieuwe medewerkers. Daarnaast is de Verordening maatschappelijke ondersteuning gewijzigd. De verordening is aangepast aan de nieuwe producten en geactualiseerd op basis van recente uitspraken van de Centrale Raad van Beroep. In de tweede helft van het jaar is vervolgens gewerkt aan de bijbehorende beleidsregels en het financieel besluit, waarmee het nieuwe stelsel volledig is ingericht. Parallel hieraan is een afzonderlijk inkooptraject doorlopen voor hulpmiddelen. Dit heeft geleid tot het contracteren van twee aanbieders in plaats van één. Door cliënten een keuze te bieden en enige mate van concurrentie te behouden, verwachten we een kwaliteitsimpuls te realiseren, met name in de leverings- en onderhoudstermijnen.

Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Drechterland is een gezonde gemeente waarin iedereen meedoet In 2025 hebben we ingezet om iedereen de kans te geven zich te ontwikkelen op een manier die bij hem of haar past. Daarbij zijn we uitgegaan dat iedereen, met of zonder extra hulp, zijn of haar bijdrage kan leveren aan de samenleving. Wat hebben we ervoor gedaan? Onderwijszorgarrangementen • We hebben ingezet op zowel individuele als groepsgewijze jeugdzorg tijdens schooltijd (onderwijszorgarrangement). • We hebben in regionaal verband op alle middelbare scholen de pilot preventieve mentale ondersteuning uitgevoerd. Hieronder vallen de projecten M@ZL en GGZ-expertise. Daarnaast is het Schoolmaatschappelijk werk in regionaal verband ingezet op alle scholen voor voortgezet onderwijs. • Team Inzet heeft Schoolmaatschappelijk werk in het primair onderwijs ingezet. • In regionaal verband is in pilotvorm voorzien in de beschikbaarheid van jeugdzorg voor de leerlingen van het Integraal Kind Expertise Centrum (IKEC) Hoorn geboden. De pilot houdt in dat er jeugdhulp beschikbaar is voor alle kinderen op het IKEC. Hierdoor is snelle en laagdrempelige ondersteuning aanwezig op school. Er zijn dus geen individuele beschikkingen nodig om gebruik te maken van de zorg. De pilot loopt door in 2026.

Team inzet Team Inzet werkt nauw samen met onder andere huisartsen, scholen, welzijnsorganisaties, en zorgaanbieders. Dit draagt bij aan een snellere toeleiding naar passende hulp en een betere afstemming rondom inwoners met complexe problematiek. Team Inzet stimuleert en ondersteunt groepsgerichte activiteiten, zoals informatie- en themabijeenkomsten. Door samen te werken met lokale partners worden signalen rondom opvoedproblemen, schulden, psychische klachten en sociaal isolement vroegtijdig gesignaleerd en eerder opgepakt. Dit wordt vormgegeven door de Gezinswijzer Drechterland, een digitaal platform waar thema’s per leeftijdscategorie besproken wordt en het lokale aanbod hierop wordt afgestemd.

41

Volksgezondheid Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Drechterland is een gezonde gemeente In het afgelopen jaar hebben we preventieprogramma’s voor het verbeteren van een gezonder leefstijl ontwikkeld en geregeld. En we hebben ingezet op de verbetering van de samenwerking tussen de medische sector en het sociaal domein van de gemeente. In het afgelopen jaar hebben we stappen gemaakt in de uitvoering van het actieplan Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA). Wat hebben we ervoor gedaan? Volksgezondheid • Er zijn verschillende Webinars georganiseerd voor jongeren en ouders met betrekking tot alcohol en drugs gebruik. Vanuit het programma In Control of Alcohol en Drugs zijn er verschillende lesprogramma's gedraaid op verschillende scholen voor voortgezet onderwijs. • Lokaal is ingezet op Welzijn op Recept om samen inwoners met lichte psychosociale klachten beter te ondersteunen en de druk op de huisartsenzorg te verminderen. • Lokaal en regionaal is er ingezet op een ketenaanpak valpreventie om middels samenwerking de impact van de aanpak Valpreventie te vergroten onder inwoners. Daarnaast zijn er Veilig Bewegen Bijeenkomsten in de gemeente georganiseerd. Inwoners boven de 65 jaar werden middels een brief hierover geïnformeerd. • Op 19 juni was de officiële kick-off van JOGG Drechterland tijdens de Peuter4daagse.

Met een integrale aanpak wordt er vanuit JOGG (gezonde jeugd – gezonde toekomst) gewerkt aan een gezonde jeugd die opgroeit in een gezonde omgeving. • We zijn onderdeel van het regionale IZA project Kind naar Gezond Gewicht. Hierbij wordt ingezet op een gezinsaanpak voor complexe casussen van overgewicht waar enkelvoudige interventies niet voldoende zijn. Dit in samenwerking met de GGD. Op 8 september vond de eerste netwerkbijeenkomst plaats voor de ketenaanpak Kind naar Gezonder Gewicht in Drechterland. • We hebben GGD-diensten als Stevig Ouderschap, VoorZorg, Nu Niet Zwanger en Video Home Training ingezet ter bevordering van een kansrijke start voor het opgroeiende kind. • We hebben verder ingezet op het verbeteren van het AED-netwerk in gemeente Drechterland. • We hebben gewerkt aan de huisvesting van het consultatiebureau en onderzoek verricht voor nieuwe ontwikkelingen.

Minimabeleid Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Drechterland let op mensen in een kwetsbare positie In 2025 hebben we zorggedragen voor een goed minimabeleid. We hebben daarbij het bereik van de minimaregelingen en bijzondere bijstand uitgebreid. Wat hebben we ervoor gedaan? Minimabeleid De Iedereen doet mee regeling is dit jaar in het leven geroepen. Dit is een samenvoeging van de oude Plusregeling, Meedoen regeling en het Kindpakket. Inwoners met een laag inkomen en vermogen kunnen hierdoor makkelijker een jaarlijkse bijdrage ontvangen. Deze bijdrage kunnen inwoners gebruiken om mee te doen in de samenleving. Het bijzondere bijstand beleid is inhoudelijk aangepast. Het beleid sluit beter aan bij de vraag vanuit de inwoners en is versoepeld en verruimd. Zo kunnen inwoners beter worden ondersteund.

42

Er is extra aandacht gegeven aan het bereik van de regelingen. Dit door onder anderen de huis-aan-huis verspreiding van de Geldkrant. Ook is er vaker gecommuniceerd via de gemeentekanalen, het gemeentenieuws en sociale media. De samenwerking met maatschappelijke partners in de gemeente is verbeterd. Inwoners worden actief gewezen op de regelingen. Het verbeteren van het bereik van de regelingen blijft onder de aandacht en wordt verder voortgezet.

Ontheemden en asielzoekers en statushouders Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Drechterland neemt haar verantwoordelijkheid voor de opvang van ontheemden, statushouders en asielzoekers en zorgt voor adequate opvang In het afgelopen jaar hebben we een inhaalslag gemaakt in het wegwerken van de achterstanden en zijn we dicht bij de taakstelling, zoals door het Rijk is opgelegd, gekomen. Wat hebben we ervoor gedaan? Statushouders • De opvang van ontheemden is dit jaar voortgezet in de Gouw. We hebben het mogelijk gemaakt voor het COA om een passende voorziening voor asielzoekers te ontwikkelen. De realisatie is nog niet compleet, maar wel goed onderweg. • In 2025 zijn concrete stappen gezet om voldoende flexwoningen te realiseren die door diverse doelgroepen, waaronder statushouders en ontheemden kunnen worden gebruikt (deze woningen kunnen 50 statushouders huisvesten). In 2026 worden deze projecten verder uitgewerkt. • Er zijn meer sociale huurwoningen bijgekomen in 2025. Er is actief samengewerkt in SED verband om de plaatsing van statushouders te optimaliseren. Hierdoor is de woningvoorraad beter benut. • In het afgelopen jaar hebben we een inhaalslag gemaakt in het wegwerken van de achterstanden voor de huisvesting van statushouders en zijn we dicht bij de taakstelling, zoals door het Rijk is opgelegd, gekomen.

Naast het feit dat de door het Rijk voor 2025 opgelegde taakstelling van 32 statushouders is behaald, is de achterstand tevens verminderd van 48 naar 41 statushouders.” Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Regionale samenwerking in de opgave asielopvang Met onze regionale partners hebben we in het afgelopen jaar een plan van aanpak over asielopgave gerealiseerd. Wat hebben we ervoor gedaan? Ontheemden Opvang Oekraïense ontheemden In 2025 heeft Drechterland uitvoering gegeven aan haar verantwoordelijkheid voor de opvang van Oekraïense ontheemden. In 2025 zijn de rijksvergoedingen voor normplekken verlaagd. Hierdoor zijn de inkomsten per opvangplek gedaald ten opzichte van voorgaande jaren. De exploitatiekosten, waaronder huisvesting, energie, beheer en beveiliging, zijn niet in gelijke mate gedaald. Als gevolg hiervan kon de exploitatie niet volledig binnen de normvergoeding worden gedekt. Binnen de geldende rijkskaders is daarom gebruikgemaakt van de mogelijkheid om meerkosten te declareren. Asiel (Spreidingswet) Er is gewerkt aan de voorbereiding van structurele huisvestingsoplossingen in samenhang met asielopvang en flexwoningen voor statushouders. Het college heeft december 2025 een voorgenomen besluit genomen op de bestuursovereenkomst tussen de gemeente Drechterland en het COA. Naar verwachting wordt de 43

bestuursovereenkomst in Q1 2026 definitief getekend waarna de omgevingsvergunning aangevraagd kan worden. Naar verwachting gaan de deuren van het opvangcentrum Q1 2027 open. Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Verbetering van de opvanglocatie voor ontheemden en statushouders In het afgelopen hebben we weer stappen gezet om de huisvesting voor ontheemden en statushouders te verbeteren. Wat hebben we ervoor gedaan? Statushouders • De opvang van ontheemden is dit jaar voortgezet in de Gouw. We hebben het mogelijk gemaakt voor het COA om een passende voorziening voor asielzoekers te ontwikkelen. De realisatie is nog niet compleet, maar wel goed onderweg. • In 2025 zijn concrete stappen gezet om voldoende flexwoningen te realiseren die door diverse doelgroepen, waaronder statushouders en ontheemden kunnen worden gebruikt (deze woningen kunnen 50 statushouders huisvesten). In 2026 worden deze projecten verder uitgewerkt. • Er zijn meer sociale huurwoningen bijgekomen in 2025. Er is actief samengewerkt in SED verband om de plaatsing van statushouders te optimaliseren. Hierdoor is de woningvoorraad beter benut. • In het afgelopen jaar hebben we een inhaalslag gemaakt in het wegwerken van de achterstanden voor de huisvesting van statushouders en zijn we dicht bij de taakstelling, zoals door het Rijk is opgelegd, gekomen.

Naast het feit dat de door het Rijk voor 2025 opgelegde taakstelling van 32 statushouders is behaald, is de achterstand tevens verminderd van 48 naar 41 statushouders.” Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Voldoen aan de taakstelling huisvesting statushouders De achterstand die we hebben in het huisvesten van statushouders is in 2025 flink verminderd. Daarmee zijn we dichter bij het realiseren van de taakstelling gekomen. In het afgelopen jaar zijn we steeds beter in staat geweest om statushouders snel binnen en buiten de bestaande sociale woningvoorraad te huisvesten. Wat hebben we ervoor gedaan? Statushouders • De opvang van ontheemden is dit jaar voortgezet in de Gouw. We hebben het mogelijk gemaakt voor het COA om een passende voorziening voor asielzoekers te ontwikkelen. De realisatie is nog niet compleet, maar wel goed onderweg. • In 2025 zijn concrete stappen gezet om voldoende flexwoningen te realiseren die door diverse doelgroepen, waaronder statushouders en ontheemden kunnen worden gebruikt (deze woningen kunnen 50 statushouders huisvesten). In 2026 worden deze projecten verder uitgewerkt. • Er zijn meer sociale huurwoningen bijgekomen in 2025. Er is actief samengewerkt in SED verband om de plaatsing van statushouders te optimaliseren. Hierdoor is de woningvoorraad beter benut.

• In het afgelopen jaar hebben we een inhaalslag gemaakt in het wegwerken van de achterstanden voor de huisvesting van statushouders en zijn we dicht bij de taakstelling, zoals door het Rijk is opgelegd, gekomen. Naast het feit dat de door het Rijk voor 2025 opgelegde taakstelling van 32 statushouders is behaald, is de achterstand tevens verminderd van 48 naar 41 statushouders.”

Met wie werken wij samen Voor het programma Samenleving hebben we samengewerkt met de volgende verbonden partijen: • WerkSaam Westfriesland • Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD) Deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen. 44

Wat heeft het gekost? Exploitatie

Begroting 2025

Begroting na wijziging 2025

Realisatie 2025

Verschil begroting en realisatie 2025

Lasten

-28.772

-32.354

-33.499

-1.144

Baten

4.438

5.958

8.427

2.469

-24.334

-26.396

-25.071

1.325

Gerealiseerd resultaat

Toelichting op afwijkingen (baten en lasten) Toelichting afwijkingen J2025 t.o.v. B2025 (> € 20.000)

Bedrag

Lasten: Bijdrage SED Kapitaallasten

V/N

-246 N 109 V

Overhevelingsbesluit 2026 SPUK Ontheemden Subsidiesprogramma Onderwijshuisvesting Collectief gehandicaptenvervoer WMO kosten algemeen Bijzondere bijstand WerkSaam Jeugdgezondheidszorg Cliëntgebonden kosten Uitvoeringskwijtscheldingsbeleid Onderhoud vastgoed Onderhoud speelterreinen Storting in voorziening onderhoud gebouwen Overige verschillen

175 V 449 V -2.548 N 54 V 23 V 66 V 47 V -23 N 304 V 30 V 1.394 V 27 V -87 N 45 V -1.009 N 45 V

Totale afwijking van de lasten:

-1.144 N

Baten: SPUK Ontheemden Inkomsten kinderopvangtoeslag Huuropbrengsten sociaal-culturele accommodaties Overige verschillen

-449 N 2.723 V 25 V 95 V 75 V

Totale afwijking van de baten:

2.469 V

Totaal verschil

1.325

45

V

Lasten: Bijdrage SED (€246.000 nadeel) De SED-organisatie heeft de bijdrage in rekening gebracht met een voordeel van 138.000 euro voor Drechterland. Vanwege onder andere de kostprijsverhogende BTW is ons netto voordeel 74.000 euro. De bijdrage wordt toegerekend aan de programma’s. Het merendeel van de tussentijdse bijstellingen van de begroting SED wordt verantwoord op programma Bestuur en Dienstverlening, waardoor er bij de afrekening verschuiving tussen de programma's ontstaat. Programma Bestuur en Dienstverlening

401.000 voordeel

Programma Ruimte

81.000

nadeel

Programma Samenleving

246.000

nadeel

Totaal

74.000 voordeel

Kapitaallasten (€109.000 voordeel) De kapitaallasten zijn de rente- en afschrijvingslasten. De kapitaallasten worden toegerekend aan de programma's. Drechterland heeft een totaal voordeel van € 343.000 aan kapitaallasten. Dit komt hoofdzakelijk door het vooruitschuiven van investeringen van riolering, kunstwerken, wegen en onderwijs. Programma Bestuur en Dienstverlening

10.000

Programma Ruimte

244.000 voordeel

Programma Samenleving

109.000 voordeel Totaal

nadeel

343.000 voordeel

Overhevelingsbesluit programma Ruimte (€ 175.000 voordeel) In het Overhevelingsbesluit 2026 zijn de volgende niet-bestede incidentele budgetten overgeheveld naar boekjaar 2026. Dit levert een voordeel op voor de jaarstukken 2025. • • • • • • • • • • •

Visieleertraject inzet projectleider Uitvoeringskosten Wet Inburgering Laaggeletterdheid CUP Talentontwikkeling Haalbaarheidsonderzoek Jozefschool Bouwkundig onderzoek JGZ Reg. projectleider kleinschalige woonvoorzieningen Opstellen Erfgoednota Erfgoed en monumenten Onderzoekskosten bibliotheek meerjarenplan Padlandbos

Specifieke uitkering (€ 449.000 voordeel) Dit betreft het niet uitgegeven deel van de specifieke uitkeringen. Zie ook de baten.

46

Ontheemden (€2.548.000 nadeel) De baten en lasten, om ontheemde Oekraïners op te vangen, zijn gelijkmatig verdeeld over de gemeente Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. Per saldo levert dit per gemeente incidenteel een batig resultaat op van € 174.000. Subsidies (€ 54.000 voordeel) Er is een zeer beperkte onderbesteding van het totale subsidieplafond van 3,2%. Binnen de subsidiesystematiek is het niet ongebruikelijk dat niet alle vastgestelde plafonds (maximale budgetten) volledig worden benut. Dat neemt niet weg dat ernaar moet worden gestreefd om de onderbesteding zo klein als mogelijk te houden. De subsidieplafonds waarbij sprake is van beperkte onderbesteding, zijn veelal posten waar incidentele aanvragen kunnen worden ingediend en zijn hierbij dus afhankelijk van het aanvragen die door de organisaties worden ingediend. Onderwijshuisvesting (€ 23.000 voordeel) Het haalbaarheidsonderzoek naar de huisvestingsmogelijkheden van Jozefschool, Venhuizen is ruimer begroot dan noodzakelijk. Dit heeft geleid tot een onverwachte meevaller van €13.000 op het budget ad €30.000 dat in de Voorjaarsnota 2025 beschikbaar is gesteld. Collectief gehandicaptenvervoer (€ 66.000 voordeel) De kosten voor het gebruik van de Regiotaxi zijn afhankelijk van het gebruik ervan door cliënten die via een indicatie een Regiotaxipas toegekend hebben gekregen.

De vervoerder van de Regiotaxi is overgegaan op een andere manier van plannen, waardoor de stiptheid van 92% veelal niet gehaald is. Een verklaring voor het minder gebruik zou kunnen zijn dat cliënten ontevreden zijn over het gebruik van de Regiotaxi en dat zij een andere manier van vervoer hebben georganiseerd. optioneel: De vervoerder heeft een boete opgelegd gekregen voor het niet halen van de stiptheid zoals deze vermeld staat in het contract. De ontvangen kosten voor de boete zijn ook verwerkt in de totaalcijfers van 2025. Wmo kosten algemeen (€ 47.000 voordeel) Er zijn bedragen gereserveerd voor crisis-opnamen op grond van de Wmo, incidentele kosten en onderzoeken. Beide budgetten zijn in 2025 niet gebruikt. Daarnaast zijn er budgetten van 1.090 voor de Beschikbaarheidswijzer en 3.198 als subsidie voor het Hospice in Hoorn. Beide bedragen kunnen vervallen en zijn ook in de nabije toekomst niet nodig. De Beschikbaarheidswijzer wordt in zijn geheel uit het Jeugdbudget betaald, ook het onderdeel Wmo. In het verleden is dit apart gefactureerd. Het Hospice heeft aangegeven dat zij de in 2010 toegekende jaarlijkse subsidie niet meer nodig hebben. Op het budget voor cliëntervaringsonderzoeken Jeugd en Wmo is ook een bedrag overgehouden doordat een factuur in 2026 betaald is in plaats van 2025.

Bijzondere bijstand (€ 23.000 nadeel) Er is dit jaar meer bijzondere bijstand verstrekt voor de kosten van woninginrichting. Statushouders die in de gemeente komen wonen ontvangen bijzondere bijstand voor de kosten van woninginrichting. Er zijn meer statushouders in onze gemeente komen wonen dan voorgaand jaar. 39 personen zijn in 2025 gehuisvest ten opzichte van 15 personen in 2024. Het is vaak niet te voorspellen hoeveel woningen er jaarlijks vrij zullen komen. Dit zorgt voor een stijging van de bijzondere bijstand voor de kosten van woninginrichting. WerkSaam (€ 304.000 voordeel) Er is een positief resultaat op de BUIG. De gemeente Drechterland heeft meer geld ontvangen voor het verstrekken van uitkeringen dan dat het heeft gekost om alle uitkeringen te betalen. Het resultaat op de BUIG is moeilijk te voorspellen. Het budget fluctueert en is pas tegen het einde van het jaar definitief. Derhalve is het budget niet eerder naar beneden bijgesteld.

47

Jeugdgezondheidszorg (€ 30.000 voordeel) Jaarlijks worden er bij de GGD extra aanvullende diensten afgenomen. Deze diensten subsidieert de gemeente op basis van de realisatie met een maximaal beschikt bedrag. In 2025 is er iets minder dan voorspeld aan aanvullende diensten gerealiseerd. Dit komt onder andere door de in 2026 vastgestelde bezuinigingen bij de GGD HN, die in 2025 al hebben geleid tot personeelsverloop en het vroegtijdig beëindigen van aanvullende diensten. Daardoor zijn sommige diensten niet uitgevoerd en niet gedeclareerd. Voor de aanvullende diensten die wel zijn uitgevoerd, kon een deel van de kosten worden gedekt uit de specifieke uitkering GALA, omdat binnen deze regeling nog middelen beschikbaar waren. Hierdoor is er minder ten laste van onze eigen gemeentelijke begroting komen te liggen. Cliëntgebonden kosten (€ 1.394.000 voordeel) De werkelijk gerealiseerde (cliëntgebonden) kosten voor jeugdzorg waren in 2025 iets meer dan €1.232.000 (15%) lager dan in de bijgestelde begroting opgenomen. In Wmo waren de kosten ook bijna € 161.000 (3%) lager waardoor het voordeel uiteindelijk €1.394.000 bedraagt. De begroting voor cliëntgebonden kosten jeugd werd in 2025 op twee momenten bijgeraamd.

De inschatting die in juni werd gemaakt met betrekking tot de kosten van dagbehandeling blijkt zowel in aantallen (Q) als de gemiddelde waarde van de declaratie (P) sterk lager uit te vallen. Deze verklaart met een afwijking van €1.100.000 bijna het gehele verschil in de jaarkosten. Daarnaast bleek de post nog te betalen kosten in de jaarrekening over 2024 een bedrag van € 170.000 te hoog wat de positieve afwijking verder vergrootte. Ten opzichte van het vorige dienstjaar zien we de cliëntgebonden kosten voor jeugdzorg met 7,0% toenemen. Het grootste deel daarvan kan worden verklaard vanuit de gevolgen van indexatie (door zorgaanbieders), deze indexatie bedroeg in 2025 gemiddeld 5,1%. We zijn verheugd dat het aantal declaraties dat tijdig is ingediend is gestegen. Dat is een positieve trendbreuk waarop in de volgende jaren hopelijk kan worden voortgeborduurd. De uitgaven aan de grootste (top tien) cliënten namen met €372.000 af maar die daling werd door de overige cliënten gecompenseerd waardoor de totale kosten toch iets meer stegen dan de indexatie. In Wmo was de groei in cliënten 5,0% en is het opvallend dat, zeker wanneer ook de indexatie daaraan wordt toegevoegd, dat de totale kosten met 1,4% maar beperkt stijgen.

Omdat de vergrijzing binnen Drechterland in het komende decennium verder zal toenemen is de verwachting dat dit een tijdelijk effect is wat in aankomende jaren wellicht een wat groter dan gemiddelde stijging teweeg kan brengen. Uitvoering kwijtscheldingsbeleid (€ 27.000 voordeel) De raming voor de kwijtschelding van de afvalstoffenheffing is gebaseerd op 2024. In 2025 is het vaste tarief verlaagd vanwege de invoering van Diftar, terwijl de opbrengsten uit Diftar pas vanaf 2026 worden gerealiseerd. Daardoor is in 2025 kwijtschelding verleend over lagere opbrengsten dan in 2024. In 2026 zal de kwijtschelding naar verwachting hoger uitvallen, omdat dan zowel het vaste tarief als het Diftar-tarief meetellen. Onderhoud vastgoed (€ 87.000 nadeel) Bij het zwembad het Streekbad hebben we meer uitgegeven, omdat we werkzaamheden naar voren hebben gehaald. In verband met het verduurzamen van het zwembad om zo werk met werk te maken. Bij de Sluis zijn er afgelopen jaar een aantal eenmalige incidentele kosten in de exploitatie gemaakt waardoor er een overschrijding is van het budget. Ook hier hebben we werk met werk gemaakt. Onderhoud speelterreinen (€ 45.000 voordeel) Door de vertraging van implementatie van het nieuwe beheersysteem (Geo Visia) is ook de opdracht voor de inspectie van de speeltoestellen vertraagd. Na de inspectie volgen reparaties.

Door de vertraging was het niet meer mogelijk om de reparaties die vanuit de inspecties kwamen nog op tijd aan te besteden/gunnen aan de aannemer. 48

Storting in voorziening onderhoud gebouwen (€ 1.009.000 nadeel) Het is gebleken dat de voorziening vanaf 2026 ontoereikend is. Conform de regelgeving wordt de eenmalige storting van ruim € 1 miljoen daarom in 2025 verwerkt. Deze storting was niet opgenomen in de begroting 2025. Baten: Specifieke uitkering (€ 449.000 nadeel) Het niet uitgegeven deel van de Specifieke uitkeringen kan worden uitgegeven in 2026. Ontheemden (€ 2.723.000 voordeel) Het projectresultaat voor de opvang van ontheemde Oekraïners over 2025 is voordelig. Na samenvoeging van de projectresultaten van de gemeente Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland en gelijkmatige verdeling per gemeente levert dit per saldo een incidenteel batig resultaat op van € 174.000. Inkomsten kinderopvangtoeslag (€ 25.000 voordeel) De kosten die gemaakt worden voor hulp aan de slachtoffers van kinderopvangtoeslag worden door het rijk vergoed. Daarnaast ontvangen we een bijdrage voor de uitvoeringskosten. Huuropbrengsten sociaal-culturele accommodaties (€ 95.000 voordeel) De begrote huuropbrengsten zijn de afgelopen jaren amper gestegen. Daarentegen zijn de werkelijke huuropbrengsten als gevolg van de inflatiecijfers behoorlijk gestegen. We hebben meerdere huurder zitten op de locatie van het dorpshuis. Denk aan de huisartsen, de GGD, team inzet, het dorpshuis etc. Dit geldt ook voor de begrote doorberekende energiekosten.

Die zijn sinds 2022 meer dan verdubbeld. De kosten voor de energie die wij betalen zijn ook gestegen.

49

Verplichte indicatoren Hieronder staan de verplichte beleidsindicatoren voor programma Samenleving. Deze staan op de website https://www.waarstaatjegemeente.nl. De indicatoren laten ons zien of we beter of slechter presteren dan andere gemeenten. Naam indicator

Eenheid

Bron

2021 2022 2023 2024 2025

Banen

Aantal per 1.000 inwoners 15-74 jaar

LISA

480,8 491,2 501,3 501,7 n.b.

Jongeren met een delict voor de rechter

% 12 t/m 21 jarigen

CBS

1

0

n.b.

n.b.

n.b.

Kinderen in uitkeringsgezin

% kinderen tot 18 jaar

CBS

4

3

n.b.

3

n.b.

Netto arbeidsparticipatie

% van de werkzame beroepsbevolking ten CBS opzichte van de beroepsbevolking

72,7 73,7 74,3 74,5

n.b.

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie

% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs

DUO

1,3

2

1,3

1,7

n.b.

Werkloze jongeren

% 16 t/m 22 jarigen

CBS

1

n.b.

n.b.

1

n.b.

Personen met een bijstandsuitkering

Aantal per 10.000 inwoners

CBS

176,1 136,8 127,5 n.b. 102,5

Lopende re-integratievoorzieningen

Aantal per 10.000 inwoners van 15-64 jaar CBS

259 250,5 262,2 347,1 n.b.

Jongeren met jeugdhulp

% van alle jongeren t/m 18 jaar

CBS

8,2

10,6

10

10,3

n.b.

Jongeren met jeugdbescherming

% van alle jongeren t/m 18 jaar

CBS

1,3

1,2

0,7

0,8

n.b.

Jongeren met jeugdreclassering

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

CBS

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo

Aantal per 10.000 inwoners

GMSD

640

670

690

710

690

Absoluut verzuim

Aantal per 1.000 leerlingen

DUO

-

-

-

-

n.b.

Relatief verzuim

Aantal per 1.000 leerlingen

DUO

15

19

16

14

n.b.

Niet-sporters

% inwoners dat niet wekelijks gesport (vanaf 12 jaar)

RIVM, CBS

n.b.

44,8

n.b.

39,1

n.b.

50

Paragrafen Lokale heffingen In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in de door de gemeente Drechterland geheven belastingen, bestemmingsheffingen en retributies (rechten en leges). In de gemeentewet en enkele bijzondere wetten is geregeld welke lokale heffingen de gemeente aan inwoners en bedrijven mag opleggen. De raad heeft de bevoegdheid welke lokale heffingen geheven worden. • • •

Onder belastingen vallen de onroerendezaakbelastingen, toeristenbelasting en de forensenbelasting. De opbrengst van deze belastingen komen toe aan de algemene middelen van de gemeente en zijn vrij besteedbaar. Onder de bestemmingsheffingen vallen de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Tot de rechten en leges behoren onder andere de marktgelden, leges omgevingsvergunningen, reisdocumenten begrafenisrechten, burgerlijke stand etc.

Voor zowel de bestemmingsheffingen als de rechten en leges, geldt dat de opbrengst niet vrij besteedbaar is, maar gebruikt wordt voor de dekking van de gemaakte kosten.

Gerealiseerde inkomsten In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de begrote opbrengsten van de lokale heffingen in 2025 en de daadwerkelijke inkomsten. Het totaal aan opbrengsten bedraagt ruim € 11,2 miljoen in 2025. In € 1.000 Begroting 2025

Werkelijk 2025

Belastingen Onroerendezaakbelastingen op woningen (eigenaren) Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (eigenaren) Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (gebruikers) Forensenbelasting Toeristenbelasting

3.415 599 394 20 226

3.417 609 400 22 368

Totaal

4.654

4.816

Begroting 2025

Werkelijk 2025

431 505 80 1.736 3.035 7 20 807

406 959 123 1.748 3.088 6 24 953

6.621

7.307

Heffingen Secretarieleges Leges omgevingsvergunningen Begrafenisrechten Rioolheffing Afvalstoffenheffing Staangelden markten Pachtsommen kermissen Overige heffingen

51

Beleid ten aanzien van lokale heffingen Gelet op de ombuigingen en wijzigingen in het beleid zijn deze per heffing benoemd. In algemene zin wordt op de algemene belastingen jaarlijks een stijgingspercentage doorgevoerd ter grootte van het inflatiepercentage. In 2025 is rekening gehouden met 2,7%. Het uitgangspunt voor de tarieven van de rioolheffing en afvalstoffenheffing is 100% kostendekkendheid. Onroerendezaakbelasting (OZB) De onroerendezaakbelastingen zijn de belangrijkste en grootste eigen inkomstenbron van de gemeente. Het betreft een gebruikersbelasting en een eigenarenbelasting op niet-woningen en een eigenarenbelasting op woningen. De tarieven voor de onroerendezaakbelastingen (OZB) bedragen een percentage van de WOZ-waarde van het onroerend goed in de gemeente. Bij het bepalen van het tarief wordt een relatie gelegd met de waardeontwikkeling van het onroerend goed en het inflatiepercentage. De WOZ-waarde voor woningen is het afgelopen jaar gestegen met 2,8 %. Voor niet woningen is dat 6,7 %. De realisatie van de OZB 2025 loopt in de pas met de begroting 2025. Tarieven onroerendezaakbelasting 2025

2024

2025

Eigenaren woningen

0,0915

0,0931

Eigenaren niet-woningen

0,1859

0,1886

Gebruikers niet-woningen

0,1470

0,1519

Forensenbelasting Forensenbelasting wordt geheven van degene die voor zichzelf of voor zijn gezin meer dan 90 dagen per jaar een gemeubileerde woning beschikbaar houdt zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben. Onder gemeubileerde woningen vallen ook zomerhuisjes, chalets en caravans. In 2025 bedroeg het tarief € 278,00 per woning per jaar. De forensenbelasting 2025 wordt opgelegd in het eerste kwartaal van 2026. Toeristenbelasting Toeristenbelasting is bedoeld om mensen die wel gebruik maken van de gemeente maar geen inwoner zijn, mee te laten betalen aan de gemeentelijke voorzieningen. Deze algemene belasting wordt geheven naar het aantal overnachtingen. De toeristenbelasting 2025 wordt opgelegd in het eerste kwartaal van 2026. Het tarief in 2025: € 1,65 per persoon per nacht. Marktgelden Voor het innemen van een standplaats om daarop zaken of voorwerpen te plaatsen, uit te stallen of te verkopen tijdens de weekmarkt, jaarmarkten, braderieën, themamarkten of andere evenementen worden onder de naam 'marktgelden' rechten geheven. Het tarief voor marktgeld wordt berekend per strekkende meter standplaats. De opbrengst mag maximaal 100% kostendekkend zijn. De tarieven zijn in 2025 verhoogd met het inflatiepercentage van 2,7%. Rioolheffing De rioolheffing wordt geheven van de eigenaar van een perceel dat direct of indirect is aangesloten op de gemeentelijke riolering.

De uitgangspunten voor de heffing zijn het PSWR (Programma stedelijk water en riolering) en volledige kostendekking. Het tarief voor woningen bedroeg in 2025 € 188,75. Voor nietwoningen is een gedifferentieerd tarief vastgesteld. 52

In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen met betrekking tot de kostendekkendheid van de rioolheffing: In € 1.000 2025 1.089 -110 -5

Directe kosten riolering Onttrekking voorziening Inkomsten riolering excl. heffingen Netto kosten riolering

973

Toe te rekenen kosten Overhead BTW

479 296

Totale kosten

1.748

Opbrengsten heffingen

1.748

Dekking

100%

Afvalstoffenheffing De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn afhankelijk van de kosten die voortkomen uit de dienstverleningsovereenkomst (DVO) met HVC en de overige activiteiten, zoals overhead, beleidsontwikkeling en inningskosten, die geheel of gedeeltelijk zijn toe te wijzen aan de zorgplicht voor de inzameling en verwerking van huishoudelijke afvalstoffen. Tevens wordt rekening gehouden met de doorwerking van het BTW-compensatiefonds. In beginsel wordt uitgegaan van 100% kostendekkendheid. In 2025 is het recycle tarief ingevoerd. Hierbij wordt het tarief van de afvalstoffenheffing in een vast en variabel deel. Het vaste gedeelte wordt geheven aan het begin van het belastingjaar. Het variabele deel is afhankelijk van het aantal ledigingen van de restafvalbak. De kosten voor de afvalinzameling zijn voor 75% omgeslagen naar het vastrecht. De overige 25% is omgeslagen naar het variabele deel van de heffing. Het vastrecht in 2025 bedroeg; • Voor eenpersoonshuishoudens € 231,08 • Voor meerpersoonshuishoudens € 321,52 In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen met betrekking tot de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing. In de begroting is uitgegaan van 100%. Het percentage kostendekkendheid 2025 komt in de realisatie uit op 94%.

Belangrijkste reden hiervoor is het minder aanbieden van restafvalbak, waardoor er minder inkomsten binnenkwamen op het variabele deel dan voorzien.

53

In € 1.000 Kosten afvalinzameling Inkomsten afvalinzameling excl. heffingen

2025 2.921 318

Netto kosten afvalinzameling

2.602

Toe te rekenen kosten: Overhead BTW Overige toe te rekenen kosten

90 530 66

Totale kosten

3.289

Opbrengsten heffingen

3.088

Dekking

94%

Begraaf- en grafrechten Deze rechten worden geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor door de gemeente verleende diensten in verband met de begraafplaats. Daarbij mogen de baten niet hoger zijn dan de kosten. De opbrengst mag maximaal 100% kostendekkend zijn. Hieronder een overzicht van de kostendekking in 2025. In € 1.000 2025 57 -