HERIJKING RES 2024 NHN DEF (2024-33)
Tekst van het document
Noord-Holland Noord
29
Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
30
4
Kop van Noord-Holland Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
31
De Kop van Noord-Holland (hierna ook: ‘de Kop’) is een wijds en dunbevolkt gebied. In dit gebied liggen kansen voor duurzame energie. Windpark Wieringermeer is hier een voorbeeld van. In de RES 1.0 sprak de Kop de
4.1 Opwekcijfers en zoekgebieden
ambitie uit om dé energie-innovatieregio van
van een nieuwe dataset van grote daken. In deze dataset is, in tegenstelling tot bij de RES 1.0, alleen gekeken naar grote daken waar nog geen zonnepanelen op liggen. Deze, meer verfijnde, realistischere dataset was ten tijde van de RES 1.0 nog niet beschikbaar en kon dus nog niet worden gebruikt.
Nederland te zijn. De mogelijkheden zijn niet oneindig. De Kop heeft waardevolle natuur en landschappen. De land- en tuinbouw en
Opwekcijfers Kop van Noord-Holland Herijking RES 2024 en RES 1.0 (2021)
het toerisme zijn belangrijke economische dragers. Leefbaarheid staat hoog in het vaandel van de regio. Zon en wind op
Theoretische potentie Kop van Noord-Holland
agrarische percelen liggen vanuit het huidige
De theoretische potentie voor de opwekking van duurzame energie in de zoekgebieden in de Kop van Noord-Holland is 2.144 GWh (2,14 TWh). Deze potentie is opgebouwd uit bestaande (gerealiseerde) opwek en de potentie van de zoekgebieden. De bestaande opwek in de Kop van Noord-Holland is 1.769 GWh (1,77 TWh). De theoretische potentie van zoekgebieden is 375 GWh (0,38 TWh). Deze potentie voor opwek uit zoekgebieden is onder te verdelen in zon op grote daken en parkeerplaatsen (276 GWh) en zon op veld in zoekgebieden (98 GWh).
zelfs onbespreekbaar.
Potentie 375 GWh
Potentie 515 GWh
beleid niet voor de hand; in de duinen is het Bestaand 1.750 GWh
+19 GWh
Bestaand 1.769 GWh
Ontwikkelingen sinds de RES 1.0 Sinds de RES 1.0 is in de Kop van NoordHolland meer hernieuwbare elektriciteit opgewekt, hierdoor is de bestaande opwek toegenomen tot 1.769 GWh. De theoretische potentie voor de zoekgebieden is in diezelfde periode afgenomen van 515 GWh naar 375 GWh. Dit komt doordat de potentie van zon op grote daken in de regio is afgenomen. De oorzaak hiervoor is dat er gebruik gemaakt is
Herijking RES 2024
RES 1.0 2.265 GWh
Herijking RES 2.144 GWh
Belangrijkste mutaties Toename: duurzame opwekking met 19GWh Afname: potentie, voornamelijk door rekenmethode zon op daken
Noord-Holland Noord
32
Het grootste gedeelte van de bestaande energieopwekking in de regio NoordHolland Noord komt voort uit het windpark Wieringermeer. Er zijn afspraken gemaakt dat er in dit windpark nog 32 windturbines worden gesaneerd. Daarnaast ziet de regio meer mogelijkheden voor de opwekking van duurzame energie. Voor wat betreft de zoekgebieden is in de Kop één zoekgebied toegevoegd in de gemeente Hollands Kroon. In de kaart op de volgende pagina zijn de zoekgebieden ingetekend.
Zoekgebieden De zoekgebieden in deze Herijking RES 2024 zijn richtinggevend. De zoekgebieden worden nader onderzocht op precieze haalbaarheid, wenselijkheid en invulling. Daarnaast sluit deze kaart met zoekgebieden bestaande initiatieven én nieuwe initiatieven niet uit, deze zullen ook op haalbaarheid en wenselijkheid worden onderzocht. Er kunnen in de toekomst zowel zoekgebieden bijkomen als afvallen.
Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
33
ZOEKGEBIEDEN Zon op grote daken
Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
GWh 2030
hectares of turbines
Zon op grote daken
260,3
225 ha
Zon boven parkeerplaatsen
16
8 ha
Zon op geluidschermen e.d.
3,1
3 ha
Opwek op Rijksvastgoed (OER)
-
-
Zoekgebieden
8 ha.
3,1
3 ha.
-
-
Zon*
95,3
93 ha.
Wind
-
-
-
-
Totaal potentiële opwekking (GWh)
375
Totaal potentiële opwekking (TWh)
0,38
Bestaande duurzame opwekking (TWh)
1,77
Afsluitdijk Wieringerhoek* Den Helder A7 spoorweg Heerhugowaard-Den Helder N9/N249 Energy & Health campus Schagerweg Breekland Oudevaart Warmenhuizen Lagedijk Amsteldijk
05
95,3
93 ha
Wind
-
-
Zon + wind
-
-
Totaal potentiële opwekking (GWh)
375
Totaal potentiële opwekking (TWh)
0,38
Bestaande duurzame opwekking (TWh)
1,77
07
Legenda
* 17
Bestaande windturbines
06
Mogelijkheid tot opwaarderen bestaande windtrubines 11
Geplande windturbines
10
Gebouwde omgeving
08
16
* De potentiële opbrengst van het zoekbegied Wieringerhoek is niet opgenomen in de tabel.
Water
10
Herijking RES 2024
225 ha.
* De potentiële opbrengst van het zoekgebied Wieringerhoek is niet opgenomen in de tabel.
Zon*
7,5
260,3 16
05 06 07 08 10 11 13 14 15 16 17
13
0
hectares / turbines
Zon boven parkeerplaatsen Zon op geluidschermen e.d. Opwek op Rijksvastgoed (OER)
Zon plus wind
Kop van Noord-Holland
GWh 2030
14
15 km
LEGENDA Bestaande windturbines Mogelijkheid tot opwaarderen bestaande windturbines Geplande windturbines
15
34
Gebouwde omgeving Water
Noord-Holland Noord
Uitgangspunten bij de Kop van Noord-Holland Landschappelijke uitgangspunten bij de zoekgebieden in de Kop zijn: • Er zijn diverse beperkingen door de aanwezigheid van luchthavens bij Den Helder en op Texel, monumentale landschappen zoals Wieringen en Texel, natuur en duinen, vogeltrekroutes (geen zoekgebieden in vogelfoerageergebieden), waterkeringen/dijken, radarinstallaties van de Marine en verspreid liggende woningen. • Wind- en zonne-energie in het Amstelmeer en Robbenoordbos zijn niet bespreekbaar. Op agrarische gronden verschilt dit per gemeente voor wat betreft zon, wind is in de meeste gevallen ook uitgesloten. Rondom de opwek van zonne-energie spelen de volgende uitgangspunten en ontwikkelingen: • Zon op (grote) daken wordt gezien als een kans, mede gezien de aanwezigheid van agrarische gebouwen (grote schuren) in de Kop.
• Zon rondom bedrijventerreinen biedt kansen en wordt verkend, ook hier is netcongestie een uitdaging en een mogelijke showstopper tot 2030. • De Gemeenteraad van Schagen heeft het beleidskader zonneparken geactualiseerd en vastgesteld, zie Gemeente Schagen Beleid zonneparken. Met deze actualisatie wordt voorzien in het mogelijk maken van grote zonneparken binnen bepaalde zoekgebieden. Daarnaast wordt extra aandacht besteed aan lokaal eigendom en participatie om zo de inwoners van Schagen beter te betrekken en mee te laten doen. De regio denkt ook na over beleid rondom kleinschalige windturbines: • Agrariërs hebben aangegeven dat zij graag kleinschalige windturbines op hun erf willen. De regio onderzoekt de ruimtelijke impact hiervan. In Schagen en Den Helder is hier inmiddels beleid voor gemaakt. De eerste kleinschalige windturbines zijn inmiddels operationeel in Schagen. Hollands Kroon voert hier ook gesprekken over en gaat mogelijk ook over tot beleid.
Herijking RES 2024
Rondom opwek langs infrastructuur spelen de volgende uitgangspunten en ontwikkelingen: • Zon op geluidsschermen, tussen knooppunten en boven parkeerplaatsen biedt kansen. Dit geldt met name voor een aantal grotere parkeerterreinen bij de kust. Uit een analyse ‘zon op parkeren Texel’ is gebleken dat niet alle locaties haalbaar zijn voor 2030. • Zon langs waterwegen en snelwegen wordt in veel gevallen verkend middels een OER traject (A7, Wieringerhoek, Luchthaven de Kooy, marineterrein Den Helder en de N9). • Zon langs N-wegen is in principe een optie, ook wegen in lokaal beheer kunnen eventueel worden gebruikt, waarbij er geen aantasting mag zijn van aanliggende agrarisch bestemde percelen.
Noord-Holland Noord
35
Rondom energieopwekking op/nabij assets van het hoogheemraadschap HHNK spelen de volgende ontwikkelingen: • Wind langs dijken kan worden verkend; hier gelden strikte voorwaarden voor wat betreft de waterkeringsfunctie, natuur, ecologie en het landschap. • HHNK wil bij gemaal ‘Helsdeur’ in Den Helder twee bestaande windturbines ‘opwaarderen’. Dit past binnen de huidige provinciale verordening. Aanvullend is het HHNK van zins in Den Helder nabij het gemaal een nieuwe turbine te realiseren. Omdat het geen ontwikkeling op de korte termijn betreft, is deze locatie nog niet toegevoegd als zoekgebied binnen deze herijking. Wel worden aanvullend op de verkenning door HHNK alvast de milieueffecten onderzocht via de plan-MER door de Provincie Noord-Holland. • HHNK is bezig met het verkennen van de mogelijkheden van windenergie op de RWZI Geestmerambacht. Dit betekent niet dat gemeenten hier per definitie actief op acteren. De plannen zijn gedeeld met de raad van Schagen bij een werkbezoek aan de locatie in september 2023. Omdat
het geen ontwikkeling op de korte termijn betreft en de gemeente Schagen alleen beleid heeft voor kleine windturbines en zonneparken, is deze locatie nog niet toegevoegd als zoekgebied in de Herijking RES 2024. Wel onderzoekt de provincie Noord-Holland via de plan-MER alvast de milieueffecten, aanvullend op de verkenning door HHNK.
Aandachtspunt zon op land Aandachtspunt voor zon op veld is het gegeven dat landbouw een van de belangrijkste economische dragers is in de Kop. Goede land- en tuinbouwgrond moet agrarisch blijven en niet worden ingenomen door zonneweides. Er is ogenschijnlijk veel ruimte in de Kop, maar de duinen, de natuur en de weidevogelgebieden vormen hoogwaardige functies die beperkingen opleggen. Vanuit het provinciaal beleid liggen er onder andere beperkingen langs de randen van het IJsselmeer, de Waddenzee en de Noordzee. Met name op Texel is het duingebied onderdeel van het Natuurnetwerk. De stuwwallenlandschappen van Texel en
Herijking RES 2024
Wieringen zijn beschermd. Rondom Schagen en Callantsoog is een aantal gebieden aangemerkt als weidevogelleefgebied (onderdeel van NNN of BPL) of onderdeel van het Natuurnetwerk. Dit laatste geldt ook rondom Kolhorn en Anna Paulowna.
Specifieke zoekgebieden De afgelopen tweeënhalf jaar zijn de zoekgebieden onderzocht op haalbaarheid en wenselijkheid. Hierdoor zijn zoekgebieden verder geconcretiseerd, toegevoegd of verwijderd. Onderstaand wordt de laatste stand van zaken en eventuele wijzigingen per zoekgebied toegelicht.
Nieuwe (specifieke) zoekgebieden Zoekgebied 18 - Amsteldijk 21 (zon op land), een voormalige vuilstortlocatie. Door deze voormalige functie is het perceel voor weinig andere functies inzetbaar. De grond is in eigendom van de gemeente. De ontwikkeling grenst aan NNN. De ontwikkeling kan met de juiste inrichting en meerjarig natuurbeheer ook bijdragen aan natuurontwikkeling.
Noord-Holland Noord
36
De overige zoekgebieden in de Kop van Noord-Holland zijn als volgt:
zoekgebied, zoals het OER-programma, blijft
11 - N9 - N249 Dit zoekgebied is onderdeel
Hollands Kroon aan tafel zitten om invloed
van het OER-traject en kent ten opzichte van
te behouden en belangen te behartigen. Op
de RES 1.0 geen wijzigingen in omvang of
Dit zoekgebied wijzigt niet
het moment dat zich een keuzemogelijkheid
type opwek.
in omvang of type opwek. Het zoekgebied
aandient om te stoppen of door te gaan met
voor zon langs de Afsluitdijk kan nog
de uitwerking van het zoekgebied, zal het
13 - Energy en healthcampus
steeds op steun rekenen van de gemeente.
college hier eerst de raad over consulteren,
van de RES 1.0 is dit zoekgebied ongewijzigd
De herinrichting van Afsluitdijk zorgt er
alvorens een definitief besluit over de
voor wat betreft omvang en type opwek.
echter voor, dat er op dit moment geen
voortgang binnen de gemeente wordt
ontwikkelingen kunnen plaatsvinden. Na
genomen. De laatste stand van zaken van de
14 - Schagerweg Breekland
de afronding van de herinrichting wordt
Wieringerhoek wordt beschreven in
van de RES 1.0 is dit zoekgebied ongewijzigd
gekeken naar verdere uitwerking van
paragraaf 3.1.
voor wat betreft omvang en type opwek. De
05 - Afsluitdijk
het zoekgebied. De planning voor het
Ten opzichte
initiatiefnemer is gemeente Dijk en Waard en
zoekgebied is afhankelijk van de realisatie
07 - Den Helder
van de herinrichting van de Afsluitdijk. Het
1.0 is dit zoekgebied ongewijzigd voor wat
zoekgebied wordt meegenomen in het OER-
betreft omvang en type opwek.
Ten opzichte van de RES
traject.
Schagen kijkt mee. 15 - Oudevaart Warmenhuizen Het zoekgebied wordt aangehouden in
08 - A7 06 - Wieringerhoek
Ten opzichte
De gemeenteraad
Het zoekgebied betreft vier afritten
deze herijking.
van de A7 en wordt meegenomen in het
van Hollands Kroon heeft een motie
OER-traject. Ten opzichte van de RES 1.0 is
16 – Lagedijk
aangenomen om Wieringerhoek te
dit zoekgebied ongewijzigd voor wat betreft
1.0 is dit zoekgebied ongewijzigd voor wat
schrappen. Het college beseft dat deze
omvang en type opwek.
betreft omvang en type opwek.
Ten opzichte van de RES
samenwerking niet eenzijdig kan worden opgezegd. De wens van de raad om het
10 - Spoorweg Heerhugowaard-Den Helder
zoekgebied te laten vallen wordt serieus
Volgt het beleid zon op land. Dit zoekgebied
genomen en zal uitgedragen worden.
is aangepast op basis van het vastgestelde
Voor de lopende trajecten rondom dit
beleidskader Schagen.
Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
37
4.2 Ambities en ontwikkelingen Kop van NoordHolland De Kop van Noord-Holland staat in de Nederlandse top van regio’s waar wind- en zonne-energie wordt opgewekt. Niet alleen op land maar ook voor de energieopwekking op zee speelt de Kop een rol van nationale betekenis. Een belangrijke drijvende kracht achter de innovatie is de wens om de kwaliteit van het landschap te behouden. De Kop wil zich niet beperken tot de opwekking van wind- en zonne-energie. Innovatie is belangrijk. Experimenten met getijdenenergie bij Texel, Energieonderzoek
Centrum Nederland (ECN part of TNO) dat onderzoek doet in Hollands Kroon naar onder andere de effectiviteit van het windmolenpark, de belangrijke positie van Den Helder in het aan land brengen van waterstof en de Energy & Health Campus in Petten, geven aan dat duurzame energie hier volop leeft. Dit biedt kansen om de koppositie de komende decennia te handhaven en uit te bouwen.
internationale topspeler op het gebied van energie-innovatie gericht op duurzame energie. Op de locatie in Petten wordt gewerkt aan uiteenlopende projecten. Op de Energy & Health Campus wordt innovatie waar mogelijk in de praktijk gebracht. Duurzaamheidsaspecten spelen een prominente rol in het ruimtelijke ontwikkelingsplan en het informatiecentrum.
Combinaties maken
Mariene energie
De kennis en kunde in de regio bieden mogelijkheden om in te stappen in bijvoorbeeld het onderhoud van windparken op zee (logistieke dienstverlening), waterstofproductie en -transport, CO2-afvang en -opslag en zonneparken.
Voor de kust van Texel loopt een proef met energiewinning uit water. In opdracht van het Waddenfonds en de betrokken gemeenten en provincies, onderzoekt TNO het potentieel van energie uit water in en rondom het Waddengebied. Specifiek gaat het om drie technieken: golfenergie, getijdenenergie en energie door het spanningsverschil tussen zoet en zout water. Het verschilt per techniek of realisatie vóór 2030 haalbaar is. Opschaling van deze technieken is nodig om te kunnen voorzien in de elektriciteitsbehoefte van de Waddeneilanden en gemeenten aan de Waddenzee-kust. Voor een aantal van deze technieken is ontwikkeling binnen de Kop van Noord-Holland, met name rondom
Den Helder zet de komende jaren in om de waterstofeconomie verder te ontwikkelen. Dit betreft het op duurzame manier produceren, transporteren, opslaan en de hele keten van bedrijvigheid die daarbij betrokken is.
Energy & Health Campus De Energy & Health Campus in Petten huisvest onder meer ECN part of TNO: een
Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
38
het Marsdiep en de Noorzeekustzone, een mogelijkheid. Verder onderzoek zal moeten uitwijzen of dit daadwerkelijk haalbare en wenselijke ontwikkelingen zijn.
Kernenergie De gemeente Den Helder is benaderd door een initiatiefnemer voor de realisatie van een kleine kernreactor, ook wel Small Modular Reactor ofwel SMR genaamd. Het elektrisch vermogen bedraagt circa 300 Megawatt. In dit stadium betreft het een eerste verkenning waarin de gemeente de kaders en uitgangspunten vormgeeft. Te denken valt aan randvoorwaarden waaronder veiligheid, werkgelegenheid, ruimtebeslag, draagvlak en effect op het elektriciteitsnet. De vergunningverlening, op basis van de Kernenergiewet, duurt naar verwachting enkele jaren.
Kleine windmolens In Schagen en Den Helder is er op dit moment beleid voor kleinschalige windturbines in Hollands Kroon is men zich hierin aan het verdiepen. Er zijn om en nabij vijf turbines gerealiseerd in de Kop voor 2024.
Biomassa De potentie voor verbrandbare en vergistbare biomassa is groot in de Kop, bijvoorbeeld in gemeente Hollands Kroon, vanwege de hoeveelheid organische reststromen. Eveneens is er in de Kop een aantal verbrandingsen vergistingsinstallaties. Daarbij heeft initiatiefnemer Nature Energy Netherlands BV (NEN) plannen om een grootschalige vergistingsinstallatie te bouwen op het bedrijventerrein Kooypunt. Grondstoffen zijn onder andere mest en organische reststromen. Er wordt groen gas geproduceerd dat via de bestaande gasinfrastructuur wordt gedistribueerd. Groen gas kan woningen en buurten verduurzamen waarvoor er niet of nauwelijks alternatieven zijn.
Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
39
4.3 Energieinfrastructuur De Kop van Noord-Holland kenmerkt zich nu al door een grote hoeveelheid duurzaam opgewekte elektriciteit. Uit de RES 1.0 bleek al dat de volledige ambitie van de regio grotendeels niet past op de huidige energieinfrastructuur. De netbeheerder en de gemeenten staan dan ook voor een serieuze opgave in de Kop om de energie-infrastructuur passend te maken voor de verdere ambities van de regio. De afgelopen jaren zijn het verbruik en opwek verder toegenomen in de regio, wat zich de komende jaren doorzet. Gasloze woningen worden bijgebouwd, de industrie stapt over op groene stroom en elektrificeert, het vervoer wordt steeds meer elektrisch en bestaande
huizen gaan van het aardgas af. Ook de opwekking van duurzame energie neemt verder toe, vooral via zonnepanelen op daken waar mede in de RES groots op wordt ingezet.
Huidige situatie op het elektriciteitsnet in de Kop De ambities en ontwikkelingen leiden ertoe dat het elektriciteitsnet in de Kop van Noord-Holland sinds de vaststelling van de RES 1.0 verder toenemende beperkingen kent. Enerzijds zit het gebied voor de vraag naar elektriciteit voor grote aanvragers op slot. Dit komt deels door congestie op het hoogspanningsnet van TenneT dat sinds 18 oktober 2023 speelt. De te verwachten oplostermijn voor TenneT is voor de Kop van Noord-Holland rond 2034 – 2036.
van de regio wordt pas na 2030 weer aansluitmogelijkheden voor grote duurzame elektriciteits-opwekkers verwacht. Het tekort aan velden of capaciteit op verdeelstations maken het aansluiten van grote zon- en windprojecten (<2MW) op de korte termijn niet mogelijk. Zie daarvoor de kaart Netsituatiekaart Kop van Noord-Holland (> 2MW) waarin wordt weergegeven op welk termijn er weer vermogen en of velden beschikbaar zijn om terugleververmogen op te kunnen nemen.
Anderzijds zit de regio op dit moment ook voor teruglevering van elektriciteit voor een groot gedeelte op slot. In grote delen
Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
40
art Kop van Noord-Holland (>2MW), rzien
Netsituatie Kop van Noord-Holland (>2MW, huidig
Toelichting bij kaart
1. Transportcapaciteit. Transport van
en voorzien)
In de kaart is per elektriciteitsstation
opgewekte energie zorgt voor een
(bestaand of nieuw te bouwen) aangegeven
hogere belasting op alle delen van ons
wanneer Liander verwacht zowel capaciteit
elektriciteitsnet. De verschillende kabels
als velden beschikbaar te hebben en dus
en transformatoren die nodig zijn om
Netsituatiekaart Kop van Noord-Holland (>2MW), grootschalige opwek te kunnen aansluiten. huidig en voorzien Het gaat hier niet om het jaar waarin de >2030
>2030 opgewekte energie van opweklocatie
naar verbruikslocatie te brengen, moeten
>2030
>2030 >2030
>2030 >2030
’28-’32 >2030
’25-’26
>2030 >2030
>2030
‘27
>2030
uitbreiding op het station zelf gereed is. Voor
voldoende capaciteit hebben. Meerdere
informatie over planning en realisatie van de
delen in het elektriciteitsnetwerk kunnen
elektriciteitsstations verwijst Liander naar de
zorgen voor een beperking in de
voortgangsrapportages binnen Spoor 1 van
transportcapaciteit.
de Taskforce Energie-Infrastructuur Noord-
2. Beschikbare velden. Om een
Holland. Omdat grote opwekprojecten veel
grootschalige opwekinstallatie op een station
tijd in beslag nemen voordat ze in gebruik
aan te sluiten is een veld (stopcontact)
worden genomen, is het van belang om ruim van tevoren te starten met de voorbereiding
>2030
nodig om op in te prikken. Meerdere
>2030
ontwikkelingen, buurten of bedrijven kunnen
van het project en een aanvraag in te dienen
op>2030 één veld aangesloten worden. Maar bij
bij Liander.
een aansluiting groter dan 2MW is een eigen
De inpassing van grootschalige opwek
>2030
veld en kabel nodig. Dat betekent dat zowel (niet-)beschikbare transportcapaciteit als >2030
(>2MW) van duurzame energie is afhankelijk
(niet-)beschikbare velden’28-’32 ervoor zorgen
van twee factoren:
dat een grootschalig opwekproject niet
>2030
aangesloten kan worden. ’25-’26
>2030 >2030
>2030
‘27
>2030
Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
41
Daarnaast ziet Liander dat de ruimte voor teruglevering op de kabels in de regio zeer beperkt is. Dit komt met name door de groei van zonnepanelen op daken, zowel bij inwoners, bedrijven, als maatschappelijke instellingen. Deze zonnepanelen leveren terug op het laag- en middenspanningsnet. Dit zijn de kabels en elektriciteitshuisjes in buurten en op bedrijventerreinen. De regio heeft op dit netvlak overwegend te maken met netcongestie voor teruglevering. Totdat het elektriciteitsnet is verzwaard met extra kabels en elektriciteitshuisjes is teruglevering in deze gebieden niet mogelijk. Slim inpassen van zon op dak kan, afhankelijk van de lokale mogelijkheden, uitkomst bieden. De onderstaande afbeelding van de Kop van Noord-Holland laat de situatie in het gebied zien voor teruglevering voor projecten met vermogens tussen 3x80A en <2MW.
Impact Herijking RES 2024 De potentie in de Kop van Noord-Holland bestaat voor het overgrote deel uit duurzame energie door zon op dak en zon boven parkeerterreinen (ca. 80 procent).
Deze potentie kan overal in de regio gerealiseerd worden en is lastig te sturen. Zoals beschreven in paragraaf 3.3 brengt de versnippering van zon op dak grote uitdagingen met zich mee. Slim inpassen van zon op dak is dan ook essentieel. Er zijn in de Kop op dit moment geen extra mogelijkheden om wind en/of ‘zon op veld’ (>2MW) in de regio aan te kunnen sluiten. Dit blijkt uit de netsituatiekaart voor de Kop waarin per verdeelstation wordt aangegeven of er (op korte termijn) velden en capaciteit beschikbaar is. Dit zal overwegend rond 2030 weer het geval zijn. Liander werkt samen met de regio hard aan de versterking van de stations en versnelling van de netuitbreiding. Liander gaat uit van drie nieuwe en zeven uit te breiden stations. Met deze uitbreidingen kunnen huidige knelpunten worden opgelost én bouwt Liander een toekomstvast elektriciteitsnet dat de ontwikkelingen in de regio, zoals duurzame opwek, kan faciliteren.
Herijking RES 2024
Voor de bouw en uitbreiding van stations geldt een gemiddelde realisatietijd van vijf tot zeven jaar. Maar in veel gevallen duurt het langer door de zoektocht naar geschikte locaties en de te doorlopen vergunningprocedures. In de Taskforce energie-infrastructuur NoordHolland werken de provincie Noord-Holland, gemeenten en netbeheerders samen om de opgave op het hoogspanningsnet te versnellen. Naast de genoemde handelingsperspectieven in paragraaf 3.3 en de netimpactrapportage RES 1.0 wordt verwezen naar de slimme oplossingen-pagina van de Taskforce Energieinfrastructuur en naar de brochure van Liander, waarin de netbeheerder een aantal principes meegeeft.
Noord-Holland Noord
42
Netsituatie Kop van Noord-Holland voor grootverbruikklanten voor teruglevering - (> 3x80A tot < 2MW) - situatie januari 2024
• • ••••• • ••• •• • • ••• • •• • • •• • • •• • • •• ••••• •• ••• • •••••••••••••• • • • ••••••• • • •• • •••••• • •• • •••• ••••••••• • •• • •••••••••••••• • • • • • • • • • • • • • • Er is geen extra capaciteit op het elektriciteitsnet beschikbaar. •• • • • • • ••• ••• • • • ••• • • • • • • • • • • • • • • •
Rode gebieden:
Liander heeft hier de mogelijkheden voor congestiemanagement
onderzocht, maar dit geen Er biedt is geen extrauitkomst. capaciteit op het elektriciteitsnet beschikbaar. Liander heeft hier de mogelijkheden Er is geen capaciteit op het net beschikbaar. We onderzoeken voor congestiemanagement onderzocht, maar dit of congestiemanagement eenuitkomst. oplossing biedt voor de biedt geen Oranje gebieden: capaciteitsproblemen. Er is geen capaciteit op het net beschikbaar. We congestiemanagement een Gele gebieden: Ook bekijken we ofonderzoeken hier andere of slimme netoplossingen mogelijk zijn. oplossing biedt voor de capaciteitsproblemen. Er is nog wel capaciteit beschikbaar, we zienslimme op basis van onze Ook bekijken we ofmaar hier andere netoplossingen mogelijk zijn. voorspellingen en uitstaande aanvragen dat er binnen afzienbare tijd Gele gebieden: Er is nog wel capaciteit beschikbaar, maar we zien transportschaarste kan ontstaan. op basis van onze voorspellingen en uitstaande Transparante Op dit moment zijnaanvragen er geen knelpunten in het gebiedtijd en is er dat er binnen afzienbare transportschaarste kan ontstaan. gebieden: capaciteit op het elektriciteitsnet beschikbaar. Transparante gebieden: Op dit moment zijn er geen knelpunten in het gebied en is er capaciteit op het elektriciteitsnet beschikbaar. Rode gebieden: Oranje gebieden:
Deze afbeelding toont de netsituatie voor het terugleveren van elektriciteit. De kleuren geven
• • •• •• •• • • •• •• • ••• • • ••• • •• • ••••• • ••• ••• • ••• • •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• •• •• • •• •• •• • ••• • •• ••••••• •••••••• • • • • • •••••• • •• •• • •• • •• • •• • ••••••••••••••••••••••••••••••••••••• • • ••••• • ••• •• • • •• • ••• • • •• • ••• ••• • • ••• •• • •• • •• •• • •••• • •• • •• • •• •• • •• • •••••• • • • •••• •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• •• •• • •• •• ••• • • • • • • • • • • • • • • mogelijk. Om het net efficiënt te benutten en hoge pieken te voorkomen is het van • • • • •••• ••• • •• • ••• • ••• •••••• • •••• •• • • • ••• • •• • •• • • • •• •• •• • ••• ••• • ••• • • • ••••• • ••••belang • •• • •• • • •• • ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• de •door zonnepanelen • • •••• • • • • • • • •• • ••opgewekte • • • • • ••• ••elektriciteit •• •••••••• ••••direct ••• ••••gedurende • • • •• • • • ••de • ••dag • • ••ook • • •••te•••verbruiken •• •• ••• • ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• ••• • • • • ••‘opwek • ••• • • •achter • •• •• ••de •••meter’). • •• • •• •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• (zogeheten de situatie aan per gebied. Alleen in de gele en transparante delen is (beperkte) teruglevering
• • ••• • • • •• • • • ••• • •• •• •• ••• • • • • • •• • • ••• •• •• • •• •••• • • • • ••• •• ••• • •• • • •• • • • • ••• •• • ••• • • • • ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• • • •• • • •••• •• •• •• • •• • •• • •• • •• • • •• • • •• • ••• • • •• • • ••• •••• • ••• ••• • •••• •• • ••••• • • • •• • • •• • • ••••• • • ••• •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• worden) in kleine aansluiting realiseren • •• •••••••• •••••• delen ••• • •••om • • •daarmee • • •• •• •••wel • •••een • • • ••• •• •• •• • ••te• ••• •• • • •••••is• geen •• • •• haalbaar ••• • ••• •• • ••••• ••• • ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• scenario. Elektriciteitsstations hebben hiervoor geen ruimte op de velden (stopcontacten in • • ••••• •••• • •••• •• • • • • •••••••••••••••••••••••• Het opknippen van grote zonneweiden (die op dit moment niet meteen aangesloten kunnen
het station), en het is bij wet verboden.
Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
43
4.4 Warmte Bovengemeentelijke warmteinfrastructuur In de Kop van Noord-Holland is regelmatig overleg over de activiteiten op weg naar fossielvrije verwarming in 2050. Er is op dit moment geen sprake van bovengemeentelijke warmte-infrastructuren. Het is gezien de lage woningdichtheid en de grote afstanden tot warmtebronnen niet erg waarschijnlijk dat die er zullen komen. • Vanwege de geschiktheid van de bodem liggen er in de Kop kansen voor geothermie. Energie Combinatie Wieringermeer (ECW) heeft op Agriport A7 enkele geothermiedoubletten en Hoge Temperatuur Opslag (HTO) gerealiseerd. De putten zijn 2.250 meter diep en pompen water van ongeveer 92°C omhoog. Het is
niet de verwachting dat deze putten kunnen worden benut voor de verwarming van woningen. • Er zijn potentiële restwarmtebronnen, afkomstig uit de glastuinbouw en datacenters. De verwachting dat die kunnen worden benut voor verwarming van woningen is laag, mede door de lage temperatuur van de restwarmte uit datacenters, de grote transportafstanden en de lage woningdichtheid. Er zijn enkele kleine warmtenetten aanwezig in Den Helder. Den Helder heeft de Nijverheidsweg aangewezen als mogelijke locatie voor het realiseren van een aardwarmtebron met een grootschalig warmtenet. Hiermee worden onder meer de wijk Schooten en delen van defensieterrein van collectieve warmte voorzien. • De mogelijkheden voor warmtekoudeopslag (WKO) worden als goed ingeschat. Ook lopen er al diverse WKOprojecten in de Kop van Noord-Holland.
Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
44
4.5 Participatie en proces Participatie en draagvlak Bij de totstandkoming van de RES 1.0 was er een uitgebreid participatieproces. De Herijking RES 2024 is een voortzetting van de RES met wijzigingen of toevoegingen. Om die reden is voor de Herijking RES 2024 geen nieuw participatieproces gestart. Voor de invulling van de zoekgebieden wordt door iedere gemeente een participatie traject opgestart of zal dit worden uitgevoerd door de projectontwikkelaar met input vanuit de gemeente.
Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
45
Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
5
Westfriesland Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
47
5.1 Opwekcijfers en zoekgebieden Theoretische potentie Herijking RES 2024 De theoretische potentie voor de opwekking van duurzame energie in de zoekgebieden in Westfriesland is 812 GWh (0,81 TWh). Deze potentie is opgebouwd uit bestaande (gerealiseerde) opwek en de potentie van zoekgebieden. De bestaande opwek in Westfriesland is 306 GWh (0,31 TWh). De theoretische potentie van zoekgebieden is 506 GWh (0,51 TWh). Deze potentie uit zoekgebieden is onder te verdelen in zon op grote daken en parkeerplaatsen (269 GWh), zon op veld in zoekgebieden (227 GWh) en wind op land in zoekgebieden (9 GWh).
Ontwikkelingen sinds de RES 1.0 Sinds de RES 1.0 is in Westfriesland meer opwek gerealiseerd, dit verklaart de toename van de huidige opwek tot 306 GWh. De theoretische potentie van de zoekgebieden is in diezelfde periode toegenomen van 466 GWh naar 506 GWh. Dit komt door de toename van de potentie van zon op grote daken in de regio. De belangrijkste oorzaak voor de toename is dat door de voortschrijdende techniek voor hetzelfde oppervlakte zon op dak meer potentie wordt toegerekend dan in de RES 1.0. Verder zijn in de deelregio twee zoekgebieden toegevoegd, een in Hoorn en een in Enkhuizen. Het laatste zoekgebied is onderdeel van het OER-traject.
Herijking RES 2024
Opwekcijfers Westfriesland Herijking 2024 en RES 1.0 (2021)
Potentie 506 GWh
Potentie 466 GWh
Bestaand 230 GWh
RES 1.0 696 GWh
+76 GWh
Bestaand 306 GWh
Herijking RES 812 GWh
Belangrijkste mutaties Toename: duurzame opwekking met 76GWh, zon op grote daken. Toename: potentie zon op grote daken i.v.m. verouderde dataset in RES 1.0.
Noord-Holland Noord
48
Uitgangspunten Westfriesland
Hieraan voorafgaand heeft brede participatie
De regio Westfriesland wil haar aandeel
plaatsgevonden met inwoners, bedrijven en
leveren aan de landelijke doelstelling om 35
stakeholders om input op de halen. Paragraaf
TWh duurzame energie op te wekken op land
5.5 gaat dieper op de manier waarop
in 2030. Hiervoor gaat de regio voornamelijk
participatie is georganiseerd in Westfriesland.
uit van opwek van zonne-energie. Allereerst zet de regio in op zon op dak. Tegelijkertijd is de regio zich bewust dat naast zon op dak ook duurzame energieopwekking op
Zoekgebieden
land gerealiseerd moet worden om het
De zoekgebieden in de RES 1.0 zijn richtinggevend. De precieze haalbaarheid, wenselijkheid en invulling van de zoekgebieden worden nader onderzocht. In 2023 kwamen de Westfriese gemeenten met regionale beleidskaders voor zon- en windenergie (zie verder paragraaf 5.5).
Westfriese bod te halen. Mogelijkheden voor windenergie worden daarnaast ook verkend. Daar waar mogelijk ondersteunen de gemeenten het gebruik van kleine windturbines, ofwel erfmolens. Recent startte de gemeente Medemblik hiervoor een pilot, tegelijkertijd sluit de gemeente Medemblik opwek via grootschalige windturbines uit. Naast de duurzame ambities is de regio trots en zuinig op haar traditionele identiteit met karakteristieke (lint)dorpen, open ruimtes en de mooie historische stadjes Hoorn, Enkhuizen en Medemblik. Duurzame opwek moet dan ook passend worden geïntegreerd. In de zomer van 2023 hebben de Westfriese gemeenten daarom regionale beleidskaders vastgesteld.
De Westfriese gemeenten zetten in op zoekgebieden voor zon rond transformatorstations, infrastructuur en bedrijventerreinen. Daarnaast onderzoeken de samenwerkende overheden (Rijk, provincie en betrokken gemeenten) op dit moment de mogelijkheden van een integraal zonneproject in het zoekgebied Wieringerhoek. Zonneenergie kan in het IJsselmeer worden gecombineerd met het vergroten van natuurwaarden in de Wieringerhoek op het grondgebied van de gemeenten Medemblik en Hollands Kroon.
Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
49
263,5
227 ha.
5,9
3 ha.
1,1
1 ha.
-
-
Zon*
220,1
216 ha.
Wind
-
-
5,8 + 9,2
6 ha. + 1 tur.
Zon op grote daken Zon boven parkeerplaatsen Zon op geluidschermen e.d. Opwek op Rijksvastgoed (OER)
Zon plus wind
01 02 03 04 05 06 07 08 09 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21
Totaal potentiële opwekking (GWh)
506
Totaal potentiële opwekking (TWh)
0,51
Bestaande duurzame opwekking (TWh)
0,31
Herijking RES 2024
*
02 05 01 08
17
06
hectares of turbines
Zon op grote daken
263,5
227 ha
Zon boven parkeerplaatsen
5,9
3 ha
Zon op geluidschermen e.d.
1,1
1 ha
Opwek op Rijksvastgoed (OER)
-
-
Zon*
220,1
216 ha
Wind
-
-
Zon + wind
5,8 + 9,2
6 ha + 1 turbines
Totaal potentiële opwekking (GWh)
506
Totaal potentiële opwekking (TWh)
0,51
Bestaande duurzame opwekking (TWh)
0,31
04 09
07
21
03
Bestaande windturbines
18 16 11
Geplande windturbines Gebouwde omgeving
GWh 2030
Zoekgebieden
Legenda
Mogelijkheid tot opwaarderen bestaande windtrubines
Westfriesland
19
Grootslaggebied Bedrijventerrein Medemblik Bedrijventerrein Zwaagdijk-Oost Middenstation Zwaagdijk-Oost A7 – tussen afslagen Abbekerk-Medemblik A7 – nabij Broerdijk Bedrijventerrein Wognum Wester Boekelweg Bedrijventerrein De Veken en omgeving spoorweg Obdam-Hoorn Vredemaker/Jaagweg A7 - Oudendijk Kamersloot Elbaweg Oosterwijzend Bedrijventerrein Andijk Krabbersplaat/Schepenwijk Wieringerhoek* Hoorn80 Krabbersgat
* De potentiële opbrengst van het zoekgebied Wieringerhoek is niet opgenomen in de tabel. De regio ziet dit als kans en daagt het rijk uit om deze locatie samen te ontwikkelen.
Noord-Holland Noord
14 12
15
20
* De potentiële opbrengst van het zoekbegied Wieringerhoek is niet opgenomen in de tabel.
Water
LEGENDA
Bestaande windturbines
13
Mogelijkheid tot opwaarderen bestaande windturbines
0
Herijking RES 2024
50
5
Geplande windturbines
Noord-Holland 10 kmNoord Gebouwde omgeving Water
Westfriesland heeft zoekgebieden voor hernieuwbare energie langs infrastructuur en op enkele bedrijventerreinen. Windenergie op het IJsselmeer is voor de Herijking RES 2024 uitgesloten en wordt op dit moment niet verder onderzocht. Westfriesland neemt in totaal 21 zoekgebieden op in de herijking RES 2024. Zie het kader op pagina 52 voor een overzicht van de zoekgebieden. Voor deze zoekgebieden gaat Westfriesland ook na de herijking RES 2024 de haalbaarheid, inpasbaarheid en precieze invulling nader onderzoeken.
Gewijzigde en nieuwe zoekgebieden Sinds de RES 1.0 is één specifiek zoekgebied verplaatst naar de generieke zoekgebieden: • Voor zoekgebied 10 (De Braken) heeft een technische correctie plaatsgevonden. In dit zoekgebied zijn er kansen voor (grootschalig) zon op dak bij bedrijventerrein De Braken. Zon op dak valt onder generieke zoekgebieden, daarom wordt zoekgebied 10 in de Herijking 2024 niet meer als apart zoekgebied gerekend. Dit heeft geen effect op de potentie, ambitie of het bod van Westfriesland.
En zijn twee zoekgebieden toegevoegd: • Zoekgebied 20 (Hoorn 80 zuidkant) is nieuw ten opzichte van de RES 1.0. Het gaat hier om een verkenning voor windenergie. In deze herijking wordt er geen potentie aan dit zoekgebied verbonden, omdat eerst de participatie- en verkenningstrajecten moeten worden afgerond voordat daarover besloten kan worden. • Zoekgebied 21 (Krabbersgat) betreft een nieuw zoekgebied voor wind. Rijkswaterstaat ziet kansen om het opwaarderen van het windpark Krabbersgat mee te koppelen met het OER-traject nabij het viaduct Krabbersgat. Onderzoek naar het toepassen van zonne-energie liep al op dit punt. Ook is een aantal zoekgebieden gewijzigd in omvang of type opwek: • Zoekgebied 02 (Bedrijventerrein Medemblik) Met een raadsbesluit is besloten dat er geen zonneweide komt in de ‘Poort van Medemblik’, hierop is de omvang van het zoekgebied aangepast.
Herijking RES 2024
• Zoekgebied 11 (Spoorweg Obdam-Hoorn) Ten opzichte van de RES 1.0 heeft er een kleine wijziging plaatsgevonden in de afbakening van het zoekgebied. • Zoekgebied 12 (Jaagweg) Ten opzichte van de RES 1.0 heeft er een kleine wijziging plaatsgevonden in de afbakening van het zoekgebied. • Zoekgebied 14 (Kamersloot) Als gevolg van een bijeenkomst met de raad is zoekgebied 14 gewijzigd in omvang en van zoekgebied voor wind en zon gewijzigd naar zoekgebied zon. • Zoekgebied 15 (Elbaweg) Dit zoekgebied is vergroot in omvang ten opzichte van de RES 1.0. • Zoekgebied 16 (Oosterwijzend) Ten opzichte van de RES 1.0 is het zoekgebied voor zon- en wind-energie verplaatst naar het zuiden. De omvang is hetzelfde gebleven.
Noord-Holland Noord
51
Onderstaand een complete lijst van de
04 Middenstation Zwaagdijk Oost
zoekgebieden in Westfriesland
ruimte rond het transformatorstation biedt
zijn er diverse mogelijkheden voor de opwek
mogelijk ruimte voor de opwek van zonne-
van zonne-energie. Ten opzichte van de RES
kassengebied tussen
energie. Ten opzichte van de RES 1.0 is het
1.0 is het zoekgebied ongewijzigd in omvang
Wervershoof en Andijk biedt ruimte voor de
zoekgebied ongewijzigd in omvang en type
of type opwek.
opwek van zonne-energie. Ten opzichte van
opwek.
01 Grootslaggebied
de
08 Wester Boekelweg
09 De Veken
de RES 1.0 is het zoekgebied ongewijzigd in
aan de noordkant
dit (toekomstige)
05 A7 tussen afslagen Abbekerk Medemblik
bedrijventerrein biedt mogelijk ruimte voor
de omgeving biedt mogelijk ruimte voor de
de opwek van zonne-energie. De optie voor
02 Bedrijventerrein Medemblik ten westen
opwek van zonne-energie. Het zoekgebied
zon opwek is meegenomen in de concept
van het bedrijventerrein in Medemblik biedt
maakt onderdeel uit van het OER-traject. Ten
gebiedsvisie Hoogwoud Oost.
mogelijk ruimte voor de opwek van zonne-
opzichte van de RES 1.0 zijn er verder geen
energie. Ten opzichte van de RES 1.0 is
wijzigingen voor wat betreft type opwek en
10 De Braken
het zoekgebied gewijzigd in omvang. Met
omvang van het zoekgebied.
binnen het bestaande terrein mogelijk ruimte
omvang en type opwek.
een raadsbesluit is besloten dat er geen
dit bedrijventerrein biedt
voor de opwek van zonne-energie op daken.
zonneweide komt in het gebied ‘Poort
06 A7 nabij Broerdijk
langs de infrastructuur
Dit zoekgebied gaat enkel over zon op dak,
van Medemblik’, hierop is het zoekgebied
is mogelijk ruimte voor de opwek van zonne-
daarom wordt het in deze herijking onder de
aangepast.
energie. Ten opzichte van de RES 1.0 zijn er
‘generieke zoekgebieden’ onder gebracht.
geen wijzigingen voor wat betreft type opwek
Dit is een technische correctie en heeft geen
en omvang van het zoekgebied.
impact op het bod, de potentie of de ambitie.
03 Bedrijventerrein Zwaagdijk Oost
het
bedrijventerrein Zwaagdijk Oost biedt mogelijk ruimte voor de opwek van zonne-
07 Bedrijventerrein Wognum
energie. Ten opzichte van de RES 1.0 is het
bedrijventerrein biedt mogelijk ruimte voor de
infrastructuur is in de spoorberm mogelijk
zoekgebied ongewijzigd in omvang en type
opwek van zonne-energie. Ten opzichte van
ruimte voor de opwek van zonne-energie.
opwek. Momenteel voert de gemeente
de RES zijn er geen wijzingen voor wat betreft
Ten opzichte van de RES 1.0 wordt de
Medemblik een pilot uit voor de aanleg van
omvang en type opwek. Het zoekgebied
afbakening van het zoekgebied gecorrigeerd
een zonneweide.
moet nog verder geconcretiseerd worden.
naar de omvang van het talud.
Herijking RES 2024
dit
11 Spoorweg Obdam-Hoorn
langs de
Noord-Holland Noord
52
12 Jaagweg
langs de infrastructuur
16 Oosterwijzend
ten opzichte van de
is mogelijk ruimte voor de opwek van
RES 1.0 is het zoekgebied voor zon- en
zonne-energie. Ontwikkelingen voor een
wind-energie verplaatst naar het zuiden. De
zonneweide lopen hier. De afbakening
omvang is hetzelfde gebleven.
Wieringerhoek uitvoeriger omschreven. 20 Hoorn 80
van het zoekgebied is aangepast aan die
Hoorn 80 zuidkant,
verkenning voor windenergie. Dit zoekgebied 17 Bedrijventerrein Andijk
ontwikkelingen.
Wieringerhoek. In paragraaf 3.1 is de
op en rond
is nieuw ten opzichte van de RES 1.0. In deze
het bedrijventerrein Andijk worden de
herijking wordt geen opgave gekoppeld aan
langs de infrastructuur is
mogelijkheden voor de opwek van zonne-
het zoekgebied. Voordat hierover besloten
in de berm mogelijk ruimte voor de opwek
energie nader bekeken. In dit zoekgebied
wordt doorloopt de gemeente eerst een
van zonne-energie. Dit zoekgebied maakt
is een zonneweide gerealiseerd. Daarnaast
participatie- en verkenningstraject met lokale
onderdeel van het OER-programma.
wordt er nog een pilot voor zonne-energie
stakeholders
13 A7-Oudendijk
uitgewerkt. Netcongestie bemoeilijkt de 14 Kamersloot
dit zoekgebied is gewijzigd
21 Krabbersgat
ontwikkeling hiervan echter.
in omvang, en van zoekgebied voor wind en
zoekgebied voor wind.
Dit is onderdeel van het OER-traject. De
zon gewijzigd naar zoekgebied voor alleen
18 Krabbersplaat/Schepenwijk
zon. Het zoekgebied is gehalveerd en smaller
bedrijventerrein is mogelijk ruimte voor de
meegenomen in het onderzoek naar het
gemaakt en verplaatst richting de weg op
opwek van zonne-energie. Ten opzichte van
toepassen van zonne-energie langs de
grotere afstand van de Omringdijk.
de RES 1.0 zijn er geen wijzingen voor dit
Houtribdijk. Dit zoekgebied wordt regionaal
zoekgebied.
uitgewerkt.
15 Elbaweg
naast dit
bestaande windmolens in Enkhuizen worden
naast dit bedrijventerrein
is mogelijk ruimte voor wind- en zonne-
19 Wieringerhoek
energie. Het zoekgebied is vergroot voor
OER-verkenning plaats door de ministeries
zowel windenergie als voor zonne-energie.
EZK, IW, LNV, RW, RVB, provincie Noord-
op dit moment vindt een
Holland en de gemeenten Medemblik en Hollands Kroon naar de mogelijkheden van een integraal zonneproject in de
Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
53
Wind in Opmeer De gemeente Opmeer laat ter oriëntatie de mogelijkheden van windenergieopwekking binnen de gemeentegrenzen onderzoeken, via de plan-MER door de provincie. Met deze informatie kan de gemeenteraad van Opmeer bij de besluitvorming over de herijking RES een besluit nemen over mogelijk toe te voegen zoekgebieden wind.
Wijzigingen wind en zon in Drechterland De gemeente Drechterland heeft op 18 januari 2024 een raadsbijeenkomst gehouden over de zoekgebieden 14, 15 en 16. Het college heeft toen de raad uitgenodigd om eventuele wijzigingen in deze zoekgebieden aan te geven en te bespreken. Het resultaat van deze bijeenkomst heeft zich vertaald in de nodige aanpassingen van de drie zoekgebieden. De raad heeft het college daarbij een aantal randvoorwaarden meegegeven: 1. Er moet rekening gehouden worden met 600 meter afstand tussen windmolens en woningen. 2. In het zoekgebied 16 dient er rekening gehouden te worden met de mogelijke woningbouwlocatie Hoogkarspel Zuid. Dit betekent ook de afstand van 600 meter van een windturbine tot deze mogelijke nieuwe woningbouwlocatie handhaven.
3. Bewoners moeten kunnen meeprofiteren van de opbrengsten van zon- en windenergie projecten. Naast de mogelijkheden in deze specifieke zoekgebieden wil Westfriesland de kansen voor duurzame opwek zoveel mogelijk benutten door zon op daken, parkeerplaatsen en langs infrastructuur. Net als bij de RES 1.0 gaat de regio bij het benutten van deze kansen zorgvuldig om met agrarische gronden, en houdt de regio rekening met zaken als stiltegebieden en ontwikkelruimte bij bedrijventerreinen. Westfriesland ziet dat zon op (grote) daken in de afgelopen drie jaar een grote vlucht heeft genomen. De ambitie zon op dak uit de RES 1.0 is hiermee al grotendeels behaald. Ondernemers combineren opwek van zonneenergie vaak met andere maatregelen om hun onderneming te verduurzamen. Door oplossingen ‘achter de meter’ wordt het elektriciteitsnet in sommige gevallen niet extra belast.
Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
54
5.2 Ambitie en inzet Westfriesland Een veelomvattende opgave Westfriesland ziet de energietransitie als een veelomvattende opgave. Het behelst meer dan de opwek door wind en zon op land (de focus van de RES). De regio richt zich ook op energiebesparing, een warmtevoorziening zonder aardgasgebruik, duurzaam ondernemen en schone mobiliteit. De overgang naar een duurzaam energiesysteem heeft impact op de samenleving, maar kan ook niet zonder de inbreng van de samenleving. Betrokkenheid van inwoners is bijvoorbeeld nodig om energiebesparing te realiseren. Daarbij zorgt Westfriesland ervoor dat de
energietransitie de bewoners niet overkomt. De kaders voor duurzame energieopwekking op land (o.a. over ruimtelijke inpassing, biodiversiteit en financiële participatie) zijn tot stand gekomen na gesprekken met inwoners en stakeholders.
Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
55
5.3 Energieinfrastructuur In de afgelopen jaren is het energieverbruik en de opwekking ervan in de regio gestaag toegenomen, en deze trend zal zich naar verwachting de komende jaren voortzetten. Er staat een aanzienlijke uitbreiding met betrekking tot nieuwbouwen van (gasloze) woningen in de planning, de industrie stapt over op groene stroom en elektrificeert, het vervoer wordt steeds meer elektrisch en bestaande huizen gaan van het aardgas af en ook de opwekking van duurzame energie, vooral via zonnepanelen op daken, neemt sterk toe.
Wat is de huidige situatie op het elektriciteitsnet? De genoemde ontwikkelingen leiden ertoe dat het energienetwerk in Westfriesland na vaststelling RES 1.0 toenemende beperkingen kent. In delen van de regio zit het energienetwerk inmiddels op slot voor extra aansluitingen voor verbruik en opwek. De afgelopen jaren heeft ook in Westfriesland netcongestie meer en meer zijn intrede gedaan. Voor wat betreft de vraag naar elektriciteit zit het gebied voor grote verbruikers op slot, mede ook door congestie op het hoogspanningsnet van TenneT dat sinds 18 oktober 2023 speelt.
Herijking RES 2024
Feit is dat ook hier in de regio forse netuitbreidingen gepland staan om alle ambities te kunnen waarmaken. Voor wat betreft opwek van elektriciteit zijn er gebieden waar op dit moment mogelijkheden zijn voor teruglevering, maar niet overal zal het elektriciteitsnet in de regio mogelijkheden bieden voor 2030. Het tekort aan velden of capaciteit op verdeelstations maken inpassing daar op de korte termijn niet mogelijk. Onderstaande kaart van Westfriesland laten zien waar dit zich af speelt.
Noord-Holland Noord
56
Netsituatie Westfriesland voor grootverbruikklanten voor teruglevering - (> 3x80A tot < 2MW) - situatie januari 2024
Rode gebieden:
Er is geen extra capaciteit op het elektriciteitsnet beschikbaar. Liander heeft hier de mogelijkheden voor congestiemanagement onderzocht, maar dit biedt geen uitkomst.
Oranje gebieden:
Er is geen capaciteit op het net beschikbaar. We onderzoeken of congestiemanagement een oplossing biedt voor de capaciteitsproblemen.
Gele gebieden:
Ook bekijken we of hier andere slimme netoplossingen mogelijk zijn. Er is nog wel capaciteit beschikbaar, maar we zien op basis van onze voorspellingen en uitstaande aanvragen dat er binnen afzienbare tijd transportschaarste kan ontstaan.
Transparante
Op dit moment zijn er geen knelpunten in het gebied en is er
gebieden:
capaciteit op het elektriciteitsnet beschikbaar.
Deze afbeelding toont de netsituatie voor het terugleveren van elektriciteit. De kleuren geven de situatie aan per gebied. Alleen in de gele en transparante delen is (beperkte) teruglevering mogelijk. Om het net efficiënt te benutten en hoge pieken te voorkomen is het van belang de door zonnepanelen opgewekte elektriciteit direct gedurende de dag ook te verbruiken (zogeheten ‘opwek achter de meter’). Het opknippen van grote zonneweiden (die op dit moment niet meteen aangesloten kunnen worden) in kleine delen om daarmee wel een aansluiting te realiseren is geen haalbaar scenario. Elektriciteitsstations hebben hiervoor geen ruimte op de velden (stopcontacten in het station), en het is bij wet verboden.
Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
57
Daarnaast ziet Liander dat de ruimte voor teruglevering op de kabels in de regio krapper wordt. Dit komt door de groei van zonnepanelen op daken, zowel bij inwoners als bij bedrijven en maatschappelijke instellingen. Deze zonnepanelen leveren terug op het laag- en middenspanningsnet. Dit zijn de kabels en elektriciteitshuisjes in buurten en op bedrijventerreinen. Ook op deze kabels is er in enkele gebieden in de regio sprake van netcongestie. Totdat het elektriciteitsnet is verzwaard met extra kabels en elektriciteitshuisjes is teruglevering in deze gebieden niet mogelijk. Dit treft bijvoorbeeld de gebieden rondom Andijk en Venhuizen (rode gebieden op de kaart).
Impact Herijking RES 2024 De potentie in de Westfriese regio bestaat voor het overgrote deel uit duurzame energie door zon op dak en zon boven parkeerterreinen (>54%). Deze potentie kan overal in de regio gerealiseerd worden en is lastig te sturen. Zoals beschreven in paragraaf 3.3 brengt de versnippering van zon op dak grote uitdagingen met zich mee. Slim inpassen van zon op dak is dan ook essentieel.
Er zijn in Westfriesland nog beperkt mogelijkheden om wind en/of ‘zon op veld’ (>2MW) in de regio aan te kunnen sluiten. Dit blijkt uit de onderstaande netsituatiekaart voor Westfriesland waarin per verdeelstation wordt aangegeven of er (op korte termijn) velden en capaciteit beschikbaar is. Voor een deel van de opwekgebieden is pas rond 2030 capaciteit beschikbaar. Liander werkt samen met de regio hard aan de versterking van de stations en de versnelling van de netuitbreiding. Liander gaat uit van zes nieuwe en vijf uit te breiden stations die uiterlijk voor 2033 in bedrijf moeten gaan. Met deze uitbreidingen kunnen huidige knelpunten worden opgelost én bouwt Liander aan een toekomstvast elektriciteitsnet dat de ontwikkelingen in de regio, zoals duurzame opwek, kan faciliteren.
door provincie Noord-Holland, gemeenten en netbeheerders om de opgave op het hoogspanningsnet te versnellen. Naast de genoemde handelingsperspectieven in paragraaf 3.3 en de netimpactrapportage RES 1.0 wordt verwezen naar de slimme oplossingen-pagina van de Taskforce Energieinfrastructuur en naar de brochure van Liander, waarin de netbeheerder een aantal principes meegeeft.
Voor de bouw en uitbreiding van stations geldt een gemiddelde realisatietijd van vijf tot zeven jaar. Maar in veel gevallen duurt het langer door de zoektocht naar geschikte locaties en de te doorlopen vergunningprocedures. In de Taskforce energie-infrastructuur Noord-Holland wordt er samengewerkt
Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
58
Westfriesland Netsituatiekaart Westfriesland (>2MW) Westfriesland
Netsituatie Westfriesland (>2MW, huidig
Toelichting bij de kaart
1. Transportcapaciteit. Transport van
en voorzien)
In de kaart is per elektriciteitsstation
opgewekte energie zorgt voor een
(bestaand of nieuw te bouwen) aangegeven
hogere belasting op alle delen van>2030 ons
wanneer Liander verwacht zowel capaciteit
elektriciteitsnet. De verschillende kabels
als velden beschikbaar te hebben en dus
en transformatoren die nodig zijn om
grootschalige opwek te kunnen aansluiten.
opgewekte energie van opweklocatie
Het gaat hier niet om het jaar waarin de
naar verbruikslocatie te brengen, moeten
uitbreiding op het station zelf gereed is. Voor
voldoende capaciteit hebben. Meerdere
informatie over planning en realisatie van‘23-’24 de
delen in het elektriciteitsnetwerk kunnen
elektriciteitsstations verwijst Liander naar de
zorgen voor een beperking in de
voortgangsrapportages binnen Spoor 1 van
transportcapaciteit.
de Taskforce Energie-Infrastructuur Noord-
2. Beschikbare velden. Om een
Holland. Omdat grote opwekprojecten veel
grootschalige opwekinstallatie op een station
tijd in beslag nemen voordat ze in gebruik
aan’28-’32 te sluiten is een veld (stopcontact)
worden genomen, is het van belang om ruim
nodig om op in te prikken. Meerdere
van tevoren te starten met de voorbereiding
ontwikkelingen, buurten of bedrijven kunnen
van het project en een aanvraag in te dienen
’28-’32 op één veld aangesloten worden. Maar bij
bij Liander.
een ’29-’32 aansluiting groter dan 2MW is een eigen
Netsituatiekaart Westfriesland (>2MW) >2030
>2030
‘24
‘23-’24 ’28-’32
‘24-’25 ’26-’30
>2030
‘30-’32 ’28-’32 >2030
’28-’32 ’29-’32
‘30-’32
’28-’32
>2030
‘24
‘24-’25 ’26-’30
>2030
>2030
veld en kabel nodig. Dat betekent dat zowel De inpassing van grootschalige opwek
(niet-)beschikbare transportcapaciteit als
(>2MW) van duurzame energie is afhankelijk
(niet-)beschikbare velden ervoor zorgen
van twee factoren:
dat een grootschalig opwekproject niet aangesloten kan worden.
Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
59
5.4 Warmte In 2023 is een regionale warmtevisie opgesteld met als doel inzicht te geven in vraag en aanbod van warmte en de verbinding te leggen tussen de gebouwde omgeving en andere sectoren als glas- en tuinbouw, productiebedrijven en HHNK. Een stip op de horizon is dat verschillende warmteclusters op den duur aan elkaar geregen kunnen worden waardoor een Westfries warmtenet ontstaat. De eerste resultaten laten zien dat er geen groot collectief georganiseerd kan worden op warmte. Wel laat het rapport zien dat er clusters zijn waar vraag en aanbod op elkaar kunnen worden afgestemd. Hiervoor wordt nu een samenwerking opgestart tussen bedrijfsleven, onderwijs en overheid
om vanuit communities de warmtevraag te organiseren. De gelden vanuit het Nationaal Programma Lokale Warmte worden ingezet om een warmteregisseur aan te stellen om de samenwerking binnen de communities te faciliteren.
Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
60
5.5 Participatie en proces In 2023 kwamen de Westfriese gemeenten met regionale beleidskaders voor zon- en windenergie. Dit beleidskader geeft regels voor initiatiefnemers hoe projecten in te passen in het Westfriese landschap. Draagvlak voor projecten voor de opwek van energie door de omgeving vinden de gemeenten van belang. Daarom geeft het beleidskader ook aan hoe initiatiefnemers de omgeving vooraf betrekken en hoe de omgeving (financieel) kan participeren. De gemeente Koggenland koos ervoor om haar eigen beleidskader te hanteren. Via een representatieve enquête haalden de Westfriese gemeenten input op bij haar inwoners.
Daarnaast zijn verschillende partners en stakeholders geconsulteerd zoals bijvoorbeeld landschapsarchitecten, ondernemers, provincie, LTO, NMF en kernraden. In september 2023 nodigde de regio alle eigenaren van gronden in de RES-zoekgebieden en geïnteresseerde projectontwikkelaars uit om hun initiatieven kenbaar te maken.
Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
61
Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
6
Regio Alkmaar Herijking RES 2024
Noord-Holland Noord
63
6.1 Opwekcijfers en zoekgebieden De regio Alkmaar heeft, door de aanwezigheid van veel (natuur-)beschermingsregimes, ruimtelijk gezien in Noord-Holland Noord de minste potentie voor duurzame energieopwekking. De regio blijft desalniettemin inzetten op een ambitie van 0,62 TWh voor 2030. Deze ambitie is ongewijzigd t.o.v. de RES 1.0.
Theoretische potentie Herijking RES 2024 De theoretische potentie voor de opwekking van duurzame energie in de zoekgebieden in regio Alkmaar is 661 GWh (0,66 TWh). Deze potentie is opgebouwd uit bestaande (gerealiseerde) opwek en de potentie van zoekgebieden. De bestaande opwek in regio Alkmaar is 267 GWh (0,27 TWh). De
theoretische potentie van zoekgebieden is 394 GWh (0,39 TWh). Deze potentie uit zoekgebieden is onder te verdelen in potentie voor zon op grote daken en parkeerplaatsen (211 GWh), potentie voor zon op veld in zoekgebieden (72 GWh) en potentie voor wind op land in zoekgebieden (111 GWh).
Ontwikkelingen sinds de RES 1.0 Sinds de RES 1.0 is in regio Alkmaar meer opwek gerealiseerd en is de bestaande opwek toegenomen van 98 GWh naar 267 GWh. De theoretische potentie van de zoekgebieden is in diezelfde periode afgenomen van 516 GWh naar 394 GWh. Dit is grotendeels te verklaren door het feit dat de potentie van zon op grote daken voor de regio is afgenomen. De oorzaak hiervoor is dat er gebruik gemaakt is van een nieuwe dataset van grote daken. In deze dataset is, in tegenstelling tot bij de RES 1.0, alleen gekeken naar grote daken waar nog geen zonnepanelen op liggen. Deze meer verfijnde en realistischere dataset was ten tijde van de RES 1.0 nog niet beschikbaar en kon dus nog niet worden gebruikt. Daarnaast is door concretisering van zoekgebieden preciezer in beeld waar mogelijk zon op veld kan worden gerealiseerd. Als gevolg hiervan is de potentie naar beneden bijgesteld.
Herijking RES 2024
Opwekcijfers Regio Alkmaar Herijking 2024 en RES 1.0 (2021)
Potentie 394 GWh
Potentie 516 GWh +47 GWh Bestaand 98 GWh
Bestaand 267 GWh
RES 1.0 614 GWh
Herijking RES 661 GWh
Belangrijkste mutaties Toename: duurzame opwekking met 74 GWh. Afname: potentie, voornamelijk door rekenmethode zon op daken.
Noord-Holland Noord
64
Ten opzichte van de RES 1.0 is in de deelregio één zoekgebied zon op veld geschrapt, namelijk in de gemeente Uitgeest (zoekgebied 18). Er is tevens één zoekgebied veranderd van zoekgebied voor zon naar een zoekgebied voor wind met daarbij een aanpassing van de begrenzing, dit vindt plaats in de gemeente Heiloo (zoekgebied 13). Ook zijn twee zoekgebieden toegevoegd, een zoekgebied zon op veld in Heiloo en in Dijk en Waard een verkenning naar een zoekgebied wind op land.
Wijzigingen zoekgebieden De afgelopen jaren zijn de zoekgebieden uit de RES 1.0 onderzocht en verkend op haalbaarheid, wenselijkheid en invulling. Hierop zijn zoekgebieden verder geconcretiseerd, toegevoegd en verwijderd. In de toekomst kunnen er zowel zoekgebieden bijkomen als afvallen. Onderstaand wordt de laatste stand van zaken en eventuele wijzigingen per zoekgebied toegelicht. Sinds de RES 1.0 zijn twee specifieke zoekgebieden toegevoegd: • 31 Toekomstige afslag A9 Heiloo Zoekgebied voor zonne-energie in de restruimtes van de toekomstige afslag die momenteel nog in ontwerp is. De ontwerpregels van de Energieroute Noord-
Holland worden hierbij aangehouden. Aan dit zoekgebied is in deze herijking geen potentie toegekend, omdat realisatie voor 2030 niet haalbaar lijkt. • 32 N504 Verkenning van zoekgebied voor de opwek van windenergie langs de N504. In gemeente Dijk en Waard wordt op verzoek van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en het Recreactieschap Geestmerambacht langs de N504 ter hoogte van de rioolwaterzuivering gestart met een verkenning voor een zoekgebied voor windturbines. Vanwege de onzekerheid is dit zoekgebied niet als afgebakend zoekgebied opgenomen op de kaart en is er geen potentie aan toegerekend. Voor de Herijking van de RES is in regio Alkmaar het volgende zoekgebied aangepast: • 13 Boekelermeer III (voorheen 13 Kanaalweg – deel Heiloo). Ten opzichte van de RES 1.0 is dit zoekgebied, ten zuidwesten van industrieterrein Boekelermeer, gewijzigd van zon op veld naar opwek van windenergie. Ook is de begrenzing van het zoekgebied gewijzigd. De reden hiervoor is dat de grondeigenaren geen medewerking wilden verlenen aan zonne-energie en omdat de realisatie van zonne-energie