Bijlage Programmabegroting 2023 Drechterland (2022-29)
Tekst van het document
39 V
NJN2021 - Jeugdhulp aanpak wachttijden regionale Jeugdhulp NJN2021 - WMO Maatschappelijk opvang - beschermd wonen OVH2022 - Speelvoorzieningen
50 V 21 V 35 V
OVH2022 - Jeugdhulp Beschikbaarheidswijzer
20 V
KN2022 - Gemeentelijke Cofinanciering ventilatie KN2022 - Projectleider voorbereidingskosten Onderwijshuisvesting
24 V 25 V
KN2022 - Investeringssubsidie Sporthal de Banne KN2022 - Noodfonds Corona
-20 N 35 V
KN2022 - Aanbesteding WMO en Jeugdhulp KN2022 - Inburgeringsvoorzieningen
25 V 120 V
KN2022 - Beperking afname productie Maatwerkdeel GGD BG2023 - Uitkering WSW BG2023 - Uitkering re-integratie BG2023 - Bijdrage Veilig Thuis BG2023 - Bijdrage GGD
-23 N -62 N -40 N -29 N -12 N
Bijstelling agv Spuk BTW
-71 N
NJN2022 - Tekorten jeugd NJN2022 - Tekorten WMO Overige verschillen
-357 N -120 N -14 N
Totaal lasten:
41 V
Baten:
NJN2021 - Eigen bijdrage collectief vervoer NJN2021 - NPO middelen KN2022 - Inburgeringsvoorzieningen
21 V -41 N -120 N
Inkomsten BUIG
96 V
Overige verschillen
-14 N
Totaal baten
-58 N
Totaal verschil
-17
Begroting 2023 gemeente Drechterland
N
35
Toelichting op afwijkingen (baten en lasten) Lasten: Verzekeringen (€ 19.000 nadeel) Door de aanbesteding brandverzekering stijgen diverse premies binnen dit programma. Budgetten kadernota 2022 en Voorjaarsnota 2021 (€ 45.000 nadeel) In de Kadernota 2022 en de Voorjaarsnota zijn de volgende baten gewijzigd: - Subsidie ventilatie scholen Skitteljacht - Ombuiging Scherper aan de poort - Ombuiging WLZ indicaties Incidentele budgetten begroting 2022 (€ 333.000 voordeel) In de begroting 2022 zijn de volgende incidentele budgetten opgenomen: - Coronamiddelen September circulaire 2021 - De Stofmolen Budgetten Najaarsnota 2021 (€ 241.000 voordeel) In de najaarsnota 2021 zijn de volgende budgetten opgenomen: - Nationaal Programma Onderwijs - Coronamiddelen 2021 - Overheveling Inburgering, invoeringskosten Wet inburgering - Jeugdhulp aanpak wachttijden regionale Jeugdhulp - WMO Maatschappelijk opvang - beschermd wonen Budgetten overhevelingen 2021-2022 (€ 55.000 voordeel) In het overhevelingsbesluit is besloten om de volgende budgetten op te nemen: - Speelvoorzieningen - Jeugdhulp Beschikbaarheidswijzer Budgetten kadernota 2023 en voorjaarsnota 2022 (€ 186.000 voordeel) In de Kadernota 2023 en Voorjaarsnota 2022 zijn de volgende budgetten vrijgemaakt: - Gemeentelijke Cofinanciering ventilatie - Projectleider voorbereidingskosten Onderwijshuisvesting - Investeringssubsidie Sporthal de
Banne - Noodfonds Corona - Aanbesteding WMO en Jeugdhulp - Inburgeringsvoorzieningen - Beperking afname productie Maatwerkdeel GGD Uitkering Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) (€ 62.000 nadeel) De rijksbijdrage is aangepast naar de aangeleverde cijfers. Uitkering re-integratie (€ 40.000 nadeel) De bijdrage aan WerkSaam voor re-integratiekosten is aangepast aan wat in de begroting van WerkSaam is opgenomen. Bijdrage Veilig Thuis (€ 29.000 nadeel) Het budget voor de afdracht aan Veilig Thuis is aangepast aan wat in de begroting 2023 van de GGD is opgenomen. Bijdrage GGD (€ 12.000 nadeel) Het budget voor de afdracht aan GGD is aangepast aan wat in de begroting 2023 van de GGD is opgenomen.
Begroting 2023 gemeente Drechterland
36
Bijstelling agv Spuk BTW (€ 71.000 nadeel) Er zijn meer uitgaven gedaan. Hiertegenover staan extra baten in de algemene uitkering. Zie programma 1. Tekorten Jeugd (€ 357.000 nadeel) Voor de jeugd wordt er een nadeel verwacht van € 357.000 als gevolg van de relatief hoge lasten van de top 10 cliënten (nieuwe cliënten in de top 10) en de stijging van het aantal cliënten in 2022. Tekorten WMO (€ 120.000 nadeel) Gedurende 2022 stijgt het aantal cliënten meer dan waarmee rekening is gehouden in de kadernota 2022. Het structurele nadeel wordt geraamd op € 120.000. Baten Budgetten Najaarsnota 2021 (€ 20.000 nadeel) In de najaarsnota 2021 zijn de volgende baten opgenomen/gewijzigd: - Eigen bijdrage collectief vervoer - NPO middelen Budgetten kadernota 2023 en Voorjaarsnota 2022 (€ 120.000 nadeel) In de Kadernota 2023 en de Voorjaarsnota zijn de volgende baten gewijzigd: - Inburgeringsvoorzieningen Inkomsten BUIG (voordeel 96.000) De rijksbijdrage voor de lasten voor de BUIG neemt in 2023 toe. Toelichting op afwijkingen reserves Toelichting afwijkingen B2023 t.o.v. B2022 (>€ 20.000)
Bedrag
V/N
Baten: Onttrekking AR rest afschrijving MFA Westwoud
-116 N
Onttrekking AR onderhoud en rest boekw stofmolen
-450 N
Onttrekking Res afschrijvingslasten MFA Westwoud
-23 N -50 N
Aanpak wachttijd jeugdhulp Overige verschillen
0 N
Totaal baten
-639 N
Totaal verschil
-639
N
Baten: Onttrekking AR – afschrijvingslast MFA Westwoud (€ 116.000 nadeel) In 2022 is er een incidentele onttrekking geraamd uit de algemene reserve ter dekking van een gedeelte van de verwachte afschrijvingslast van het MFA Westwoud. Nu de oplevering later gepland is, kan deze incidentele onttrekking aan de algemene reserve komen te vervallen.
Begroting 2023 gemeente Drechterland
37
Onttrekking AR – onderhoud en restant boekwaarde Stofmolen (€ 450.000 nadeel) In 2022 is het onderhoud en het eigendom van de Stofmolen overgedragen. Voor de afkoop van het onderhoud heeft in 2022 een incidentele onttrekking plaatsgevonden uit de algemene reserve. Onttrekking reserve afschrijvingslasten MFA Westwoud (€ 23.000 nadeel) In 2022 is er een structurele onttrekking geraamd uit de reserve afschrijvingslasten ter dekking van een gedeelte van de verwachte afschrijvingslast van het MFA Westwoud. Nu de oplevering later gepland is, kan deze structurele onttrekking aan de reserve afschrijvingslasten later ingaan. Onttrekking reserve Sociaal Domein – aanpak wachttijd jeugdhulp (€ 50.000 nadeel) In 2021 zijn extra incidentele middelen ontvangen voor de aanpak van de wachttijd jeugdhulp. Deze middelen zijn in 2021 aan de reserve Sociaal Domien toegevoegd. De uitgaven vinden plaats in 2022.
Begroting 2023 gemeente Drechterland
38
Paragrafen
Begroting 2023 gemeente Drechterland
39
Lokale heffingen 1.1 Inleiding In de Gemeentewet en in enkele bijzondere wetten is geregeld welke lokale heffingen de gemeente aan de inwoners en bedrijven mag opleggen. De raad bepaalt welke van die heffingen daadwerkelijk worden geheven. De gemeente Drechterland kent de volgende lokale heffingen: Belastingen waarvan de opbrengst vrij besteedbaar is. Hiertoe behoren de onroerendezaakbelastingen (OZB), forensenbelasting en toeristenbelasting. Belastingen om kosten mee te verhalen: de heffingen en rechten. De opbrengst is niet vrij besteedbaar maar is gerelateerd aan de betreffende gemeentelijke zorgplicht of specifieke dienstverlening. Hiertoe behoren de rioolheffing, afvalstoffenheffing, secretarieleges, begrafenisrechten, marktgelden en pachtsommen kermissen.
De paragraaf lokale heffingen bevat op grond van artikel 10 BBV ten minste: de geraamde inkomsten; het beleid ten aanzien van lokale heffingen; een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd; een aanduiding van de lokale lastendruk; een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid.
Geraamde inkomsten In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de heffingen en de verwachte opbrengsten in de begroting 2023 en de daadwerkelijke inkomsten. Belastingen Onroerendezaakbelastingen op woningen (eigenaren)
Begroting 2022 Begroting 2023 2.334
3.166
Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (eigenaren)
396
430
Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (gebruikers)
267
274
Forensenbelasting
15
20
Toeristenbelasting
165
165
3.177
4.055
Totaal Heffingen
Begroting 2022 Begroting 2023
Secretarieleges
206
229
Leges omgevingsvergunningen
367
367
Begrafenisrechten
35
35
Rioolheffing
1.496
1.535
Afvalstoffenheffing
3.077
3.193
Staangelden markten
7
7
Pachtsommen kermissen
20
20
Overige heffingen
5.208
Begroting 2023 gemeente Drechterland
5.386
40
Beleid ten aanzien van lokale heffingen De gemeentelijke heffingen zijn geïndexeerd met de inflatiecorrectie van 3 %. Conform GRP gaan de tarieven voor de rioolheffing met 2,6% omhoog en het uitgangspunt voor de tarieven van de afvalstoffenheffing is 100% kostendekkendheid. Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Onroerendezaakbelasting (OZB) De OZB wordt geheven van onroerende zaken, die binnen de gemeente zijn gelegen, te weten een gebruikersbelasting en eigenarenbelasting op niet-woningen (dit zijn vooral kantoor- en bedrijfspanden) en een eigenarenbelasting op woningen. Op basis van de wet Waardering onroerende zaken (WOZ) wordt van elke onroerende zaak de waarde vastgesteld. De tarieven worden geheven als percentage van de WOZ-waarde. Bij de bepaling van het tarief wordt rekening gehouden met de totale waardeontwikkeling van het onroerend goed in de gemeente. De waarderingsgrondslag voor de OZB-aanslagen van 2023 is de WOZ-peildatum 1-1-2022. Op basis van de voorlopige WOZ-waardes is de verwachting dat de waardeontwikkeling van woningen 20% bedraagt. Voor niet- woningen wordt uitgegaan van een marktontwikkeling van 3%. Voor het bepalen van de inkomsten wordt uitgegaan van een opbrengststijging van 3% (inflatiecorrectie).
Daarnaast wordt er in 2023 rekening gehouden met een opbrengstenstijging in verband met de kosten van de overdracht wegen van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier naar de gemeente. Forensenbelasting Forensenbelasting wordt geheven van degene die voor zichzelf of voor zijn gezin meer dan 90 dagen per jaar een gemeubileerde woning beschikbaar houdt zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben. Onder gemeubileerde woningen vallen ook zomerhuisjes, chalets en caravans. Toeristenbelasting Deze belasting wordt geheven naar het aantal overnachtingen. Rioolheffing De rioolheffing wordt geheven van de eigenaar van een eigendom van waaruit afvalwater direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. De uitgangspunten voor de heffing zijn het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2016-2021 (vGRP) en volledig kostendekkend. Hieronder vindt u een overzicht met betrekking tot de kostendekkendheid van de riolering: Bedragen * 1.000 Euro 2023 Kosten riolering Inkomsten riolering excl. heffingen
665 -
Netto kosten riolering
665
Toe te rekenen kosten: Overhead BTW
677 193
Totale kosten
1.535
Opbrengsten heffingen
1.535
Dekking
100%
Begroting 2023 gemeente Drechterland
41
Afvalstoffenheffing De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn afhankelijk van de kosten die voortkomen uit de dienstverleningsovereenkomst (DVO) met HVC en de overige activiteiten, zoals beleidsontwikkeling en inningskosten, die geheel of gedeeltelijk zijn toe te wijzen aan de zorgplicht voor de inzameling en verwerking van huishoudelijke afvalstoffen. Tevens wordt rekening gehouden met de doorwerking van het BTW -compensatiefonds. Er wordt uitgegaan van 100% kostendekkendheid. In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen met betrekking tot de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing. Bedragen * 1.000 Euro 2023 Kosten afvalinzameling Inkomsten afvalinzameling excl. heffingen Netto kosten afvalinzameling
2.641 151 2.490
Toe te rekenen kosten: Overhead
151
BTW
468
Overige toe te rekenen kosten
84
Totale kosten
3.193
Opbrengsten heffingen
3.193
Dekking
100%
Marktgelden Voor het innemen van een standplaats om daarop zaken of voorwerpen te plaatsen, uit te stallen of te verkopen tijdens de weekmarkt, jaarmarkten, braderieën, themamarkten of andere evenementen worden onder de naam “marktgelden” rechten geheven. Begraaf- en grafrechten De tarieven voor de begraaf- en grafrechten zijn verhoogd met 3 %.
Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Leges Leges zijn betalingen aan de gemeente waar een individueel aanwijsbare tegenprestatie van die gemeente tegenover staat. Het gaat om een bedrag dat betaald moet worden aan de gemeente voor het gebruik van hun diensten of producten. De leges worden geheven van de aanvrager van de dienst dan wel van degene ten behoeve van wie de dienst is verleend. De leges mogen per titel maximaal 100% kostendekkend zijn. In onderstaande tabellen zijn overzichten opgenomen met betrekking tot de kostendekkendheid van de leges:
Begroting 2023 gemeente Drechterland
42
Titel 1 Algemene dienstverlening hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 hoofdstuk 4 hoofdstuk 9 hoofdstuk 17 hoofdstuk 18 hoofdstuk 19
Burgerlijke stand Reisdocumenten Rijbewijs Verstrekkingen uit de basisregistratie personen Overige publiekszaken Kinderopvang AVOI Verkeer en Vervoer
Lasten
Baten
19 118 88 16 6 0 17 22
15 102 73 10 5 2 25 2
Dekking 79% 87% 83% 60% 84% 0% 147% 11%
Kostendekking Titel 1
285
234
82%
Titel 2 Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning
Lasten
Baten
Dekking
hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 hoofdstuk 4 hoofdstuk 5
Vooroverleg/ beoordeling conceptaanvraag Omgevingsvergunning Vermindering Teruggaaf
1 381 0 0
1 373 -2 -1
67% 98% 0% 0%
382
372
97%
Lasten
Baten
1 76
0 10
53% 13%
77
11
14%
Lasten
Baten
Kostendekkendheid Titel 1
285
234
82%
Kostendekkendheid Titel 2
382
372
97%
Kostendekkendheid Titel 3
77
11
14%
Kostendekkendheid totale tarieventabel
744
616
83%
Kostendekking Titel 2
Titel 3 Europese dienstenrichtlijn hoofdstuk 1 hoofdstuk 2
Horeca Organiseren evenementen of markten
Kostendekking Titel 3
Recapitulatie Titel 1, 2 en 3
Begroting 2023 gemeente Drechterland
Dekking
Dekking
43
Een aanduiding van de lokale lastendruk Het Coelo (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) heeft de cijfers van de gemeentelijke belastingdruk voor 2022 bekend gemaakt. Tot de gemeentelijke woonlasten worden gerekend de bedragen die huishoudens betalen aan OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. De gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden in Nederland bedragen € 904. Onderstaande tabel laat zien wat de gemiddelde bruto woonlasten van de omringende gemeenten zijn. De gemeente met de laagste gemiddelde lastendruk in onze regio staat op nummer één in de rangorde. Woonlasten per huishouden Rangorde
Gemeente
Bruto Woonlasten
Bruto Woonlasten
één persoonshuishouden
meer persoonshuishouden
2022
2021
2022
2021
1 Koggenland 2 Hoorn 3 Enkhuizen 4 Drechterland 5 Medemblik 6 Opmeer
€ 675 € 775 € 802 € 787 € 800 € 1.012
€ 608 € 623 € 707 € 716 € 702 € 874
€ 772 € 867 € 882 € 901 € 905 € 1.123
€ 692 € 702 € 832 € 801 € 810 € 977
7 Stede Broec
€ 865
€ 800
€ 994
€ 922
Bron: Atlas Coelo - atlas van de lokale lasten, bijlage 3 woonlasten per gemeente
Conclusie Op basis van de aangegeven cijfers stijgen de woonlasten voor gezinnen in Drechterland in 2022 met 3%. Uit deze cijfers blijkt dat de gemeente Drechterland voor deze regio een gemiddelde lastendruk kent en op het Nederlandse gemiddelde zit met gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden van € 904.
Kwijtschelding Als een belastingplichtige niet of over te weinig financiële middelen beschikt om de belastingaanslag te voldoen kan onder bepaalde voorwaarden aan deze belastingplichtige kwijtschelding worden verleend. Systematiek kwijtscheldingsberekening Voor beantwoording van de vraag of een belastingschuldige voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding in aanmerking komt, vindt een vermogens- en een inkomenstoets plaats. Met de vermogenstoets wordt bekeken of er op het moment van de aanvraag voldoende middelen (bezittingen) aanwezig zijn om de openstaande belastingschuld te betalen. Zijn deze middelen aanwezig, dan wordt geen kwijtschelding verleend. Ontbreken deze middelen of zijn deze onvoldoende, dan wordt met de inkomenstoets gekeken of er in de nabije toekomst alsnog betalingscapaciteit zal ontstaan waaruit de belastingschuld kan worden voldaan. Inwoners met een uitkering ingevolge de Wet werk en bijstand krijgen ambtshalve kwijtschelding van de gemeentelijke heffingen.
Begroting 2023 gemeente Drechterland
44
Samenwerkingsverband De gemeente heeft voor de behandeling van kwijtscheldingsverzoeken een samenwerkingsverband gesloten met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). Indien iemand in aanmerking wil komen of denkt te komen voor kwijtschelding van gemeentelijke heffingen of waterschapsbelastingen, kan volstaan worden met het indienen van een kwijtscheldingsverzoek bij een van deze twee organisaties. De organisatie waar het verzoek wordt ingediend, zorgt ervoor dat het verzoek tevens bij de andere organisatie wordt behandeld. Wat kan worden kwijtgescholden? De gecombineerde belastingaanslag (OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing) komt in aanmerking voor kwijtschelding. Hieraan verwante kosten, zoals aanmanings- en dwangbevelkosten, kunnen eveneens worden kwijtgescholden. Raming hoogte kwijtschelding In 2023 wordt rekening gehouden met € 61.000 aan kwijtschelding voor OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing.
Begroting 2023 gemeente Drechterland
45
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt. Het weerstandsvermogen is afhankelijk van de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit (hoeveel middelen zijn er nodig om alle risico’s op te kunnen vangen). Beide komen in het vervolg van deze paragraaf aan de orde. De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing bevat op grond van artikel 11 BBV ten minste: een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; een inventarisatie van de risico's; het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico's; een kengetal voor de: - netto schuldquote - netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen - solvabiliteitsratio - grondexploitatie - structurele exploitatieruimte en - belastingcapaciteit. een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie.
Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel middelen beschikbaar zijn om eventuele risico’s op te kunnen vangen. De volgende onderdelen maken deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit: de onbenutte belastingcapaciteit; onvoorzien; de vrij aanwendbare reserves; Berekening weerstandscapaciteit
Onbenutte belastingcapaciteit Onvoorzien
2.974 20
Totale weerstandscapaciteit (exploitatie)
2.994
Weerstandsvermogen Algemene reserve Stille reserves
5.718 418
Subtotaal
6.136
Totale weerstandscapaciteit
9.130
Begroting 2023 gemeente Drechterland
46
Onbenutte belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij een financiële tegenvaller deze in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of dat er ruimte is voor nieuw beleid. Wanneer het berekende gemiddelde OZB-tarief voor de gemeente lager is dan het percentage voor toelating tot artikel 12 is er in principe sprake van een onbenutte belastingcapaciteit. In de navolgende berekening is bij benadering aangegeven welke opbrengst deze verhoging genereert. Er is voor gekozen het verschil in percentages te vermenigvuldigen met de WOZwaarde van de woningen + de WOZ-waarde van de niet-woningen.
OZB-percentage van de Woz-waarde voor toelating art.12
0,1729
Werkelijk gewogen % Woz-waarde gemeente Verschil
0,0976 0,0753
Onbenutte belastingcapaciteit
2.974
Onvoorzien De post onvoorzien bedraagt € 19.500. Vrij aanwendbare reserves Onder de vrij aanwendbare reserves vallen de algemene reserve en de bestemmingsreserves waarvan de bestemming kan worden gewijzigd zodat deze kunnen worden ingezet voor onverwachte financiële tegenvallers. De stand van de vrij aanwendbare reserves bedraagt per 31 december 2021 € 6.169.000. Algemene reserve
5.718
Totaal
5.718
Stille reserves Stille reserves hebben te maken met activa die te laag of tegen nul zijn gewaardeerd. De stille reserves maken alleen deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit als de betrokken activa op korte termijn (binnen 1 jaar) verkoopbaar zijn, verkoop van de stille reserves niet leidt tot een gat in de gemeentebegroting en verkoop de taakuitoefening van de gemeente niet aantast.
-Garagebox aan de Dahliastraat te Hoogkarspel
11
- Woning Dorpsweg 104 te Schellinkhout
407 418
Risicomanagement Aanleiding en achtergrond De risico’s voor de gemeente Drechterland zijn in kaart gebracht. Door inzicht in de risico’s is de gemeente in staat om op verantwoorde wijze besluiten te nemen zodat de risico’s nu en de
Begroting 2023 gemeente Drechterland
47
risico’s gerelateerd aan toekomstige ontwikkelingen vermogenspositie van de gemeente.
in
verhouding
staan
tot
de
Niet alle risico’s laten zich financieel vertalen. Er zijn diverse risico’s die geen directe financiële gevolgen hebben, bijvoorbeeld imagoschade. In deze paragraaf ligt de nadruk op de financiële risico’s omdat aan de hand daarvan het weerstandsvermogen wordt bepaald. Risico´s Volgens de toelichting op artikel 11 BBV zijn de risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen de risico’s die niet anderszins te ondervangen zijn. Reguliere risico’s, risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn, maken geen deel uit van de risico’s in de paragraaf weerstandsvermogen. Hiervoor zijn immers verzekeringen afgesloten of voorzieningen voor gevormd. De risico’s worden tweemaal per jaar geïnventariseerd met alle verantwoordelijke afdelingshoofden, teamleiders en specialisten. In de gemeentelijke begroting van 2023 zijn 12 risico’s opgenomen. De bedrijfsvoeringsrisico’s zijn risico’s voor de SED organisatie. Om een risico te kunnen analyseren en beoordelen bepalen we de kans op het risico (percentage waarschijnlijkheid) en de gevolgen van het risico (impact) voor de organisatie. De kansberekening wordt onderverdeeld in vijf niveaus. Deze kunnen als volgt worden uitgelegd: Klasse 1 2 3 4 5
Kans < of 1x per 10 jaar 1x per 5-10 jaar 1x per 2-5 jaar 1x per 1-2 jaar 1x per jaar of >
Percentage 10% 30% 50% 70% 90%
De klassen van impact zijn als volgt: Klasse impact 5 = > € 500.000 4 = > € 100.000 < € 500.000 3 = > € 50.000 < € 100.000 2 = > € 25.000 < € 50.000 1 = < € 25.000 0 = Geen geldgevolgen Door de kans en impact in klassen te verdelen wordt aan beide een score toebedeeld. Op basis van deze scores wordt een statistische berekening gemaakt van de benodigde weerstandscapaciteit. In de beleidsnota is bepaald dat alleen de risico’s met een score van 15 of hoger (score =kans*impact) worden gepresenteerd. Risico’s met een score lager dan 15 zijn onderaan in de tabel opgenomen onder ‘overige risico’s’. De onderstaande tabel bevat een overzicht van de risico’s die na toepassing van de beheersmaatregelen een financieel risico laten zien en waarvoor geen voorziening of reserve voor is opgenomen. Alleen risico’s met een score van 15 of hoger worden apart genoemd in de tabel om focus te houden op de risico’s die substantieel van aard zijn.
Begroting 2023 gemeente Drechterland
48
De bedrijfsvoering risico’s, opgenomen onder de SED organisatie, zijn financieel door de verdeelsleutel (begroting 2023) bepaald en opgenomen onder het weerstandsvermogen van de gemeente Drechterland voor € 443.058. Voor de SED organisatie zijn deze risico’s (3) opgenomen : Datalekken en Cybercrime Bezettingsprobleem structurele formatie door krapte op de arbeidsmarkt Het onvoldoende beschikbaar hebben van juridische kennis op afdelingen De beschikbare weerstandscapaciteit is € 9.581.000 en de benodigde weerstandscapaciteit is € 1.497.183 (= 90% * € 1.663.537). Het ratio weerstandsvermogen is 6,4. Om het weerstandsvermogen te beoordelen heeft het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR) in samenwerking met de universiteit Twente een normtabel ontwikkeld. Ons weerstandsvermogen krijgt als waardering ‘uitstekend’.
Waardering A B C D E
Ratio >2,0 1,4 – 2,0 1,0 – 1,4 0,8 – 1,0 0,6 – 0,8
F
<0,6
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
Financiële kengetallen en toelichting kengetallen Om de financiële positie van de gemeente inzichtelijker te maken schrijft het rijk een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen voor. Kengetallen zijn getallen die de verhouding
Begroting 2023 gemeente Drechterland
49
uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van de gemeente. De opgenomen kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel financiële ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven inzicht in de financiële wend- en weerbaarheid. De kengetallen moeten daarbij in samenhang en in onderlinge verhouding beoordeeld worden. Onderstaande tabel geeft de berekende kengetallen van Drechterland weer.
Begroting jaar 2023
Verloop van de kentallen Versl. (t-2) Begr. (t-1)
Kengetallen:
Begr. mrj (t+1) mjr (t+2) mjr (t+3)
2021
2022
2023
2024
2025
2026
-1%
9%
26%
33%
26%
23%
-12% 53% -6% 0% 104%
-4% 51% -8% 2% 111%
15% 47% 3% 2% 100%
22% 46% 0% 4% 100%
15% 51% -1% 6% 100%
12% 53% 0% 2% 100%
1. Netto schuldquote a. zonder correctie doorgeleende gelden b. met correctie doorgeleende gelden 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit
Het ministerie van BZK heeft onderstaande signaleringswaarden opgesteld. Hierbij is A het minst risicovol, B gemiddeld en C het meest risicovol.
Specificering kengetal naar categorie
Cat. A
Cat. B
Cat. C
a. zonder correctie doorgeleende gelden
< 90%
90 - 130 %
> 130 %
2. 3.
b. met correctie doorgeleende gelden Solvabiliteitsratio Grondexploitatie
< 90% > 50% < 20%
90 - 130 % 20 - 50 % 20 - 35 %
> 130 % < 20% > 35%
4. 5.
Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit
> 0% < 95 %
0 95 - 105 %
<0% > 105 %
1.
Netto schuldquote:
Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en zegt het meest over de financiële vermogenspositie van de gemeente. De netto schuldquote geeft aan of een gemeente investeringsruimte heeft of juist op haar tellen moet passen. Het kengetal wordt berekend door het totaal van de geleende gelden weer te geven als percentage van de totale baten. Hoe lager het percentage des te gunstiger en minder risicovol.
Begroting 2023 gemeente Drechterland
50
Toelichting percentages De netto schuldquote van een gemeente ligt meestal tussen de 0% en 90% (bron: ministerie van BZK). Bij een hogere netto schuldquote is de gemeenteschuld relatief hoog. Als de netto schuldquote boven de 130% uitkomt, dan bevindt de gemeente zich in de gevarenzone. De genoemde percentages zijn grove vuistregels. Drechterland heeft begroot voor 2023 een netto schuldquote van 26%. Dit impliceert dat de gemeente een lage schuldenlast heeft. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager dit percentage, hoe beter. Toelichting percentages De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen is voor 2023 begroot op 15%. Drechterland zit onder de signaleringswaarde van categorie A. De solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten.
Het gemiddelde voor alle gemeenten is circa 40% (bron: CBS). Hoe hoger dit percentage is, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. Toelichting percentages De solvabiliteitsratio van Drechterland begroot voor 2023 ligt, met een percentage van 47%, nabij het gemiddelde van 50% en is dan ook goed te noemen. Kengetal grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat de grondexploitatie forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden is van belang, omdat deze moet worden terugverdiend bij de verkoop. De accountant beoordeelt ieder jaar of de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten en is een indicatie van het risico. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 35% of hoger wordt als zeer risicovol beschouwd (bron: ministerie van BZK). Hoe lager het percentage des te geringer het risico. Toelichting percentages Drechterland zit met haar kengetal op 3% in 2023 en dat houdt in een laag financieel risico.
2.4.4 Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt een onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Wanneer het percentage negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken.
Begroting 2023 gemeente Drechterland
51
De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage. Toelichting percentages Dit percentage is in Drechterland voor 2023 begroot op 2%. Het percentage loopt meerjarig eerst op en dan weer terug dicht naar de nul wat een gemiddeld risico inhoudt. Belastingcapaciteit: Woonlasten meerpersoonshuishoudens De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen om bijvoorbeeld opgetreden risico’s op te vangen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en de reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Een belastingcapaciteit van 100% is gelijk aan het landelijk gemiddelde. Een lage belastingcapaciteit houdt in dat de gemeente nog ruimte heeft om structurele baten te genereren. Toelichting percentages De gemeentelijke tarieven zijn iets hoger of gelijk aan de landelijke tarieven. Dit betekent dat de mogelijkheid om extra baten te genereren door de belastingen te verhogen beperkter zijn dan gemiddeld.
2.4.6 Samenhang kengetallen De gemeente Drechterland heeft ten opzichte van de VNG-norm een lage schuldpositie. Dit komt doordat Drechterland weinig leningen heeft. De solvabiliteitsratio is goed en ontwikkelt zich de komende jaren nog iets positiever. Het weerstandsvermogen van de gemeente Drechterland is voldoende om financiële tegenvallers op te vangen. Op basis van de vijf kengetallen afgezet tegen de signaleringswaarden van BZK kan de conclusie getrokken worden dat er geen maatregelen genomen hoeven te worden.
Begroting 2023 gemeente Drechterland
52
Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De gemeente heeft het eigendom en het beheer van de openbare ruimte. De openbare ruimte is voor een ieder toegankelijk en speelt een belangrijke rol in het publieke leven. In de openbare ruimte zijn voorzieningen aanwezig zoals verhardingen, groen en civiele kunstwerken. Deze voorzieningen worden kapitaalgoederen genoemd. De kapitaalgoederen hebben een grote invloed op de leefbaarheid en belevingskwaliteit van de openbare ruimte. Ze zijn van groot belang voor de verschillende gebruikers: inwoners, ondernemers en bezoekers. Het instandhouden van de kapitaalgoederen is een van de kerntaken van de gemeente. Deze paragraaf gaat over het in stand houden van de bestaande Kapitaalgoederen door het uitvoeren van (klein en groot) onderhoud. De kapitaalgoederen dragen bij aan het realiseren van doelstellingen van diverse programma’s uit de begroting en zijn terug te vinden in de programma's Ruimte en Samenleving.
Beleidsuitgangspunten Het onderhoud aan de kapitaalgoederen in de gemeente Drechterland vindt plaats op basis van nut en noodzaak. Veiligheid en functionaliteit zijn daarbij belangrijke aspecten. Algemene beleidskaders In de ’Kadernotitie beheer openbare ruimte’ (2011) en de uitwerking ervan in de rapportage ’Beheren op beeldkwaliteit’ (2012) zijn algemene kaders beschreven voor het beheer van de openbare ruimte (domeinen openbaar groen, verharding, straatmeubilair en reiniging). Als ambitie voor het beheer van deze domeinen is gekozen voor beeldkwaliteitsniveau B: Veilig en functioneel beheer. De openbare ruimte wordt degelijk en voldoende onderhouden; over het algemeen is het heel, veilig en redelijk schoon. Met de ombuigingsvoorstellen is afgesproken om de beeldkwaliteitsniveau van het openbaar groen aan te passen aan het feitelijk gerealiseerde beeldkwaliteitsniveau C. Als gevolg van de huidige crisis zijn de prijzen van bouwstoffen explosief gestegen. De kosten voor de fabricatie van bouwstoffen hebben een relatie met de olie en gasprijzen. Hiermee is de indexatie van de begroting niet voldoende toereikend om de indexatie conform de CBS voor de grond- weg- en waterbouw te dekken. Hierbij bestaat de kans dat werken niet kunnen worden uitgevoerd omdat de huidige middelen niet toereikend zijn of omdat materialen niet voorradig of leverbaar zijn.
Stand van zaken kapitaalgoederen Wegen In 2023 wordt de operatie voortgezet om het achterstallig onderhoud van onze wegen weg te werken. Dit vindt plaats op basis van een weginspectie die in 2021 is uitgevoerd. In het kader van deze begroting is voor 2022 € 1,3 miljoen vrijgemaakt om het achterstallig onderhoud, aan de hand van die eerdergenoemde weginspectie weg te gaan werken. Die financiële ruimte wordt gecreëerd door € 672.000 te onttrekken aan de reserve Verkeersinfrastructuur, en € 628.000 ten laste te brengen van de exploitatie. Hierbij kunnen we er vanuit gaan dat het achterstallig onderhoud binnen vijf jaar is weggewerkt
Begroting 2023 gemeente Drechterland
53
Riolering Gemeentelijk Rioleringsplan Er is sprake van achterstallig onderhoud met betrekking op de rioleringszorg. De achterstand in het onderhoud van de riolering wordt opgenomen in het GRP 2023-2024 dat wordt voorbereid. Watergangen en beschoeiingen In het areaal beschoeiingen is sprake van een achterstand in onderhoud. De veiligheid en functionaliteit van de oever zijn niet in het geding, echter de beschoeiing zelf is in veel gevallen einde levensduur. De komende 10 jaar worden de achterstanden weggewerkt. Met de overdracht van het stedelijk water is het stedelijk water in onderhoud bij het HHNK. Voor de resterende watergangen is het beheer op orde. Groen In het kader van de ombuigingen is in 2021 besloten het onderhoudsniveau te verlagen naar C niveau (laag). De afgelopen jaren is gebleken dat door het verlengen van het groeiseizoen de afgesproken beeldkwaliteit niet werd gehaald en feitelijk al op C niveau werd onderhouden. Het onderhoudsniveau van gazons en de onkruidbestrijding in beplanting wordt hiermee geconsolideerd. Dit zal op den duur leiden tot een achteruitgang van de technische kwaliteit van het openbaar groen. Zorg blijft voor de essentaksterfte. Diverse bomen zijn aangetast. Wanneer de technische kwaliteit van de bomen tot een verhoogd risico voor de omgeving leidt worden de bomen gekapt en vervangen.
Bij nieuwe aanplant wordt bij de soortkeuze rekening gehouden met vatbaarheid voor ziekten en plagen. De aanwezigheid van de eikenprocessierups stelt de gemeente voor nieuwe uitdagingen. Voor beheersing van de overlast zal gebruik worden gemaakt van de kennis en richtlijnen van het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD), het landelijke coördinatiecentrum voor de eikenprocessierups. Daar waar ernstige overlast wordt verwacht worden de rupsennesten actief verwijderd. Op andere locaties wordt meer ingezet op een natuurlijke beheersing door het vergroten van de biodiversiteit om daarmee meer natuurlijke vijanden te trekken die voor de bestrijding kunnen zorgen. De locaties van de Japanse Duizendknoop en de Reuzenberenklauw zijn bekend en worden actief bestreden. In het kader van de klimaatambities zal meer aandacht geschonken moeten worden aan het vergroenen van de buitenruimte. Vervangen en nieuwe aanplant van bomen zal meer aandacht en middelen vragen. Om de doelstelling van de 30% kroonbedekking uit het omgevingsprogramma bomen te realiseren zal er structureel meer geld beschikbaar gesteld moeten worden. Spelen De technische kwaliteit en daarmee de veiligheid van de speelvoorzieningen is op orde. Echter de functionaliteit en de speelwaarde laat op sommige locaties te wensen over.
Begroting 2023 gemeente Drechterland
54
Gebouwen Het gemeentelijk vastgoed voldoet aan de daaraan gestelde kwaliteitseisen: conditieniveau 3 (redelijk). Het groot onderhoud gebouwen MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP).
wordt
uitgevoerd
volgens
het
vastgestelde
Openbare verlichting Het areaal is op orde en bestaat momenteel uit 4200 verlichtingsobjecten waarvan ca. 2% lichtmasten en ca. 23% armaturen aan vervanging toe zijn. Verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen zijn in beeld en worden jaarlijks projectmatig en wijkgericht vervangen. Deze vervangingsmethode zorgt voor een afname van de verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen, maar zal het niet helemaal wegnemen, omdat er jaarlijks te vervangen objecten bij komen. Om het veilig werken aan de elektrische installaties te waarborgen en de openbare verlichting te laten functioneren, worden voedingskasten en kabels planmatig vervangen. De vervangingen worden in 2023 voortgezet. Bruggen Het areaal bruggen (142 objecten) is op orde. De komende jaren zal worden ingezet op het vervangen van houten fiets/voetgangersbruggen door bruggen van composiet. Houten onderdelen van bruggen worden niet gereinigd en/of geschilderd. Begraafplaatsen Het beheer is op orde en voldoet aan het gestelde beeldkwaliteitsniveau.
Financiële consequenties Voor het klein onderhoud worden budgetten geraamd en voor het groot onderhoud zijn voorzieningen gevormd. Gebiedsuitbreiding of wijzigingen in de kwaliteit kunnen leiden tot stijging van de lasten. Onderstaande tabel laat zien welke middelen in 2023 gereserveerd zijn voor het klein- en groot onderhoud van de genoemde kapitaalgoederen.
Onderdeel
Omschrijving
Openbare verlichting
Dagelijks onderhoud
97
Speelterreinen
Dagelijks onderhoud
84
Waterwegen
Dagelijks onderhoud
228
Openbaar groen
Dagelijks onderhoud
904
Wegen
Dagelijks onderhoud
496
Groot onderhoud
668
Begroting 2023 gemeente Drechterland
Begroting 2023
55
Riolering
Dagelijks onderhoud
171
Bruggen
Dagelijks onderhoud
48
Storting voorziening groot onderhoud
34
Aanwending voorziening groot onderhoud
31
Dagelijks onderhoud
8
Storting voorziening groot onderhoud
44
Aanwending voorziening groot onderhoud
25
Dagelijks onderhoud
142
Storting voorziening groot onderhoud
179
Aanwending voorziening groot onderhoud
244
Begraafplaatsen
Gebouwen
Begroting 2023 gemeente Drechterland
56
Financiering Inleiding In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeheer van de gemeente. Volgens artikel 13 van het BBV bevat de paragraaf over de financiering in ieder geval beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille. Het geeft ook inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. Het wettelijk kader ligt besloten in: de Gemeentewet, de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet fido) en de bijbehorende ministeriële regelingen en de Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet hof). In de Gemeentewet staat dat de provincies het financieel toezicht op gemeenten uitvoeren. De taken van de toezichthouder op dit terrein vloeien voort uit de Wet fido. Het beleidskader binnen de gemeente is: het Treasurystatuut 2017 en het Leningen- en borgstellingenbeleid.
Financieringsfunctie De financieringsfunctie ondersteunt de uitvoering van de programma’s. Deze functie omvat de financiering van het beleid en het uitzetten van geldmiddelen die niet direct nodig zijn. De Wet fido schrijft de decentrale overheden een aantal zaken voor op het gebied van financiering. In deze wet staan transparantie en risicobeheersing centraal. De belangrijkste verplichtingen die uit deze wet voortvloeien zijn: het opstellen van een financieringsstatuut, het opnemen van een financieringsparagraaf in de begroting en de jaarrekening, het voldoen aan de kasgeldlimiet en het voldoen aan de renterisiconorm.
Financieringsbeleid Het aantrekken van geldleningen gebeurt overeenkomstig de kaders van het Treasurystatuut 2017. De financieringsportefeuille bestaat uit: opgenomen langlopende leningen en in beheer gekregen waarborgsommen Het beleid van de gemeente is erop gericht om de financieringsbehoefte af te dekken met kortlopende schulden, omdat de rente op de kortlopende schulden in het algemeen lager is dan de rente op langlopende middelen. Hierbij is de gemeente gehouden aan de kasgeldlimiet. Die bepaalt dat de gemiddelde vlottende schuld over drie maanden niet boven de 8,5% van het begrotingstotaal mag uitkomen. Overtollige middelen worden belegd bij de schatkist. Opgenomen langlopende leningen en waarborgsommen Het onderstaande overzicht is een raming van het verloop van de vaste financiering. Naar verwachting is er in 2023 en verder geen langlopende financiering noodzakelijk.
Begroting 2023 gemeente Drechterland
57
Stand langlopende leningen per 1 januari
2023
2024
2025
2026
12.116
11.225
10.425
9.625
891
800
800
800
11.225
10.425
9.625
8.825
Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Verwachte stand 31 december
Uitgezette leningen De gemeente verstrekt langlopende leningen aan lokale– en regionale instellingen en verenigingen. De basis voor verstrekking is het Leningen- en borgstellingenbeleid. Het onderstaande overzicht is een raming van het verloop van de langlopende uitgezette leningen. 2023 Stand uitgezette leningen per 1 januari Nieuwe leningen Reguliere aflossingen
2024
2025
2026
5.901
5.745
5.604
5.465
-
-
-
-
156
141
139
139
Extra of vervroegde aflossingen
-
-
-
-
Verwachte stand 31 december
5.745
5.604
5.465
5.326
Indicatoren De belangrijkste financiële risico’s bij de uitvoering van de financieringsfunctie zijn koersrisico’s, renterisico’s en kredietrisico’s. Hieronder staat hoe deze risico’s worden beheerst. Koersrisico De gemeente beschikt niet over aandelen van beursgenoteerde ondernemingen en loopt als zodanig geen risico’s. Wel neemt de gemeente deel in het aandelenvermogen van de N.V. Bank Nederlandse Gemeenten en in Alliander. Het risico op waardeverlies van deze aandelen is zeer beperkt. Renterisico Het renterisicobeheer is het beheersen van de risico’s die gepaard gaan met een in de toekomst hoger dan gewenst niveau van de rentelasten van het vreemd vermogen of lagere rentebaten. Ter beperking van het renterisico heeft de wetgever de kasgeldlimiet en de renterisiconorm (zie hieronder) ingesteld. Renterisiconorm De norm voor het renterisico stelt een grens aan financiering op lange termijn (looptijd van één jaar of langer). Het doel is om overmatige renterisico’s op de vaste schuld te vermijden. Door een gelijkmatige opbouw van de leningportefeuille spreidt de gemeente het renterisico op vaste schuld. De norm wordt berekend door het begrotingstotaal te vermenigvuldigen met een
Begroting 2023 gemeente Drechterland
58
door het Rijk vastgesteld percentage van 20%. Het totaal van renteherzieningen en de aflossingen in een begrotingsjaar mag deze norm niet overschrijden.
Omschrijving
2023
2024
2025
2026
Renterisco 1.
Renteherzieningen
5.425
2.
Te betalen aflossingen
891
800
800
800
3.
renterisico (1+2)
891
6.225
800
800
49.163
48.925
49.531
49.545
Renterisiconorm 4a.
Omvang begroting 1 januari
4b.
Vastgesteld percentage
20%
20%
20%
20%
4.
Renterisiconorm (4a x 4b)
9.833
9.785
9.906
9.909
Toets renterisconorm Renterisco op vaste schuld (3) Renterisiconorm (4)
891
6.225
800
800
9.833
9.785
9.906
9.909
Ruimte (3-4)
-8.942
-3.560
-9.106
-9.109
(4 > 3) Ruimte onder renterisiconorm (3 > 4) Overschrijding renterisiconorm
De bedragen aan langlopende leningen waar de gemeente de komende jaren een renterisico over loopt blijven de komende periode binnen de norm. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft voor de gemeente de maximale toegestane omvang van de kortlopende schuld (looptijd korter dan 1 jaar) aan. Wettelijk moet worden overgegaan tot omzetting naar langlopende schulden zodra de limiet meer dan twee achtereenvolgende kwartalen wordt overschreden. Het doel van deze limiet is het renterisico op korte financiering te beperken. Fluctuaties in korte rente kunnen namelijk een relatief grote invloed hebben op rentelasten. De kasgeldlimiet wordt uitgedrukt in een percentage van het begrotingstotaal (8,5%) en is voor de gemeente voor 2023 € 4.179.000. 2023 Omschrijving 1.
Toegestane kasgeldlimiet Omvang begroting per 1 januari
49.163
Percentage kasgeldlimiet
8,50%
Omvang kasgeldlimiet
4.179
Begroting 2023 gemeente Drechterland
59
2.
Omvang vlottende schuld (gemiddeld 2023) Opgenomen gelden < 1 jaar
2.535
Schuld in rekening courant
0
Gestorte gelden door derden < 1 jaar
0
Overige geldleningen (geen vaste schuld)
0 2.535
3.
Vlottende middelen (gemiddeld 2023) Contante gelden in kas
0
Tegoeden in rekening courant
0
Overige uitstaande gelden < 1 jaar
0 0
4.
5.
Toets kasgeldlimiet Toegestane kasgeldlimiet
4.179
Totaal netto vlottende schuld (2-3)
2.535
Ruimte (4-5)
1.644
Bij het financieringsbeleid wordt rekening gehouden met deze limiet. Kredietrisico Kredietrisico's bestaan uit het risico dat uitgeleend geld niet wordt terug ontvangen. De gemeente verstrekt in beginsel geen leningen uit hoofde van de publieke taak en anders worden zoveel mogelijk zekerheden opgenomen. Door invoering van het schatkistbankieren kunnen overtollige middelen alleen nog worden aangehouden in de schatkist van het Rijk. Op openstaande debiteuren wordt een actieve debiteurenbewaking toegepast. Schatkistbankieren De gemeente moet de middelen die zij (tijdelijk) niet nodig hebben aanhouden bij het ministerie van Financiën.
Rentetoerekening Rentekosten moeten aan de taakvelden worden toegerekend met behulp van een (rente)omslag. Dit geeft inzicht in de kosten per taakveld en de toerekening gebeurt op een gelijke wijze. In onderstaand schema staat hoe de rentetoerekening plaats vindt. Hiermee wordt inzicht gegeven in de rentelasten externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening.
De externe rentelasten over de korte en lange financiering
108
De externe rentebaten (idem)
13 -/-
Begroting 2023 gemeente Drechterland
60
Totaal door te rekenen externe rente De rente die aan de grondexploitatie moet worden toegerekend
95 -10 -/-
De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
0 -/-
De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken, die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
0 +/+
Aan taakvelden toe te rekenen externe rente
10
Rente over eigen vermogen
0 +/+
Rente over voorzieningen
0 +/+
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op het taakveld Treasury
Begroting 2023 gemeente Drechterland
105 129 -/-24
61
Bedrijfsvoering In deze paragraaf geven we inzicht in de stand van zaken over en de beleidsvoornemens voor de bedrijfsvoering. Het gaat hierbij om de bedrijfsprocessen van de drie SED gemeenten die zijn ondergebracht bij de SED-organisatie, waarbij we ingaan op de sturing en beheersing van de verdere optimalisatie van de bedrijfsvoering. Eén van de vier speerpunten van de SED-organisatie is een gezonde bedrijfsvoering. Naast de reguliere werkzaamheden gaan we in 2023 verder met het doorontwikkelen en het op een hoger plan brengen van de bedrijfsvoering. Uiteraard gaat daarbij veel aandacht uit naar voldoende kwalitatieve en kwantitatieve personele bezetting, daarnaast zijn nog enkele andere belangrijke onderdelen: het verder verbeteren van de sturingsinformatie, het in kaart brengen van de financieringsstromen, de implementatie van de WOO, de digitale transformatie, informatie-beveiliging, procesoptimalisatie en robotisering.
Personeel en organisatie De krappe arbeidsmarkt houdt nog steeds aan en maakt het steeds belangrijker dat we ons kunnen profileren als aantrekkelijke werkgever. In 2022 is het programma arbeidscommunicatie gestart om verschillende interventies te ontwikkelen om de SED goed te positioneren en zo nieuwe mensen te verleiden de overstap naar de SED te maken. Met de resultaten hiervan en de positionering van de SED gaan we in 2023 uiteraard door. Daarnaast zorgen de krapte op de arbeidsmarkt en de toenemende inflatie voor een opwaartse druk op de salariskosten. Voor specifieke functiegroepen is steeds vaker eenvoudigweg geen vast personeel te vinden (denk aan riolering en verkeer) en is het nodig terug te vallen op inhuur, waardoor de salariskosten toenemen. Dit is niet alleen voor de SED een probleem, maar elke gemeente worstelt hiermee. Om goed te kunnen sturen op de salariskosten hebben wij in 2022 het Prognosemodel Salariskosten geïmplementeerd. Hierin worden de kosten van personeel en inhuur nauwkeurig gemonitord en geprognotiseerd. Door middel van kwartaalrapportages informeren wij het Dagelijks Bestuur van de SED. Uiteraard zetten wij dit in 2023 voort. Het project onderhoudsronde HR21 voeren wij uit in 2022/ 2023. De financiële gevolgen zijn nog niet bekend en daarom nog niet in de begroting verwerkt. Voor 2023 is nog geen nieuwe CAO afgesloten.
Juridisch De focus blijft het nastreven van een hoge juridische kwaliteit binnen de organisatie. We bieden ondersteuning voor een juiste, correctie en tijdige besluitvorming. Juridische risico’s worden geanalyseerd en zo nodig afgedekt. We coördineren de afhandeling van ingebrekestellingen en klachten, en handelen WOO-verzoeken, aansprakelijkstellingen en bezwaar- en beroepszaken af.
Informatie Informatiebeveiliging en privacy zijn en blijven belangrijke thema’s voor de SED, zeker gezien de wereldwijde ontwikkelingen en bedreigingen. In 2022 zijn we verdergegaan met de invoering van de eisen die gesteld zijn aan de BIO (beveiliging), zowel technisch als organisatorisch. In 2023 gaan we hiermee verder en implementeren we organisatorisch de rollen. Voor een goede Informatiebeheer- en voorziening zijn we in 2022 gestart met het project Informatiegericht werken. Ook de nieuwe Wet Open Overheid (WOO) stelt eisen aan het beheer en toegankelijkheid van Informatie. In 2022 zijn deze projecten in een plan gegoten en zijn de eerste stappen gemaakt. In 2023 brengen we deze plannen verder tot uitvoering. In 2022 is een Zaaksysteem aanbesteed en geïmplementeerd. In 2023 gaan we verder met de optimalisatie van dit systeem, gecombineerd met de eisen van de WOO.
Begroting 2023 gemeente Drechterland
62
Om zo efficiënt mogelijk te werken en daarmee de bedrijfsvoering te verbeteren, ontwikkelen we toepassingen met robotisering die manuele processtappen omzetten naar geautomatiseerd. In het kader van data-gedreven werken en meten, ontwikkelen we toepassingen en platforms om data makkelijk te ontsluiten en om te zetten naar managementinformatie.
Communicatie We vertalen gemeentelijk beleid naar een heldere boodschap/uitleg voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Deze boodschap verspreiden we via allerlei laagdrempelige kanalen zoals: - sociale media - onze uitingen via de regionale pers - gemeentenieuws in huis-aan-huis krant - gemeentelijke website - digitale nieuwsbrief - gemeentegids De gemeente betrekt inwoners op verschillende manieren bij besluitvorming, bijvoorbeeld met enquêtes, bewonersbijeenkomsten of interactieve beleidsvorming. In 2022 hebben we online participatie toegepast op diverse projecten. We zetten deze werkwijze in 2023 voort. Op het gebied van social media ligt in 2023 de focus op webcare. Het doel hiervan is om de dienstverlening via alle kanalen te verbeteren. Dit om te voorkomen dat inwoners online vragen stellen en daar vervolgens geen antwoord op krijgen.
Facilitaire zaken Facilitair speelt in op de behoefte van de primaire bedrijfsprocessen van de organisatie. De dienstverlening is meer gestructureerd en kaders zijn gesteld in verantwoordelijkheden en afbakening van taken. De behoeften van de diverse interne klanten brengen we in kaart waardoor we de dienstverlening, waar mogelijk, aanpassen aan die behoeftes. Werkprocessen richten we nog efficiënter in en we maken kengetallen inzichtelijk, zodat de basisgegevens op orde zijn en er meer grip komt op de bedrijfsvoering. In 2022 is het project hybride werken gestart en in 2023 zijn de resultaten bekend en kunnen eventueel benodigde aanpassingen plaatsvinden. Daarbij maken we ook een nadere analyse van het zo efficiënt mogelijk inzetten van de huisvesting en eventuele investeringen hierin. In 2024 start de verhuizing van afdelingen en medewerkers uit het Stadskantoor naar het Stadhuis in Enkhuizen. In de voorbereidingsfase kan voor afdelingen van Bedrijfsvoering al in 2023 inzet verwacht worden. Voor wat betreft de beveiliging van de gebouwen is in 2022 een plan van aanpak opgesteld en geïmplementeerd. In 2023 werken we dit plan structureel uit om de continuïteit te kunnen waarborgen.
Planning en control In 2021 is op verzoek van de 3 raden gestart met het verbeteren en leesbaarder maken van de begroting. Met de auditcommissies van de 3 gemeenten is sindsdien in de periodieke vergaderingen overleg gevoerd over de verbeteringen die gewenst zijn. In de begroting 2023 krijgen de verdere verbeteringen naar aanleiding van deze besprekingen hun beslag. De meest in het oog springende vernieuwing is het aantal programma’s in de begroting terugbrengen en de indeling van de programma’s meer een afspiegeling te laten zijn van de wijze waarop de aansturing van de SED-organisatie plaatsvindt. Daarmee wordt de toegankelijkheid van de begroting verbeterd en de aansturing van de te realiseren (bestuurlijke) doelen vergroot. Deze wijziging valt samen met de nieuwe collegeperiode en geeft tevens handvatten om de voorgenomen doelen die in de CUP worden overgenomen in de begroting te verwerken, zodat gedurende de raadsperiode goed gevolgd kan worden of de voorgenomen doelen gerealiseerd zijn.
Begroting 2023 gemeente Drechterland
63
Financiën De afdeling Financiën gaat de regie op de Planning en Controlcyclus verder versterken. Binnen de formatie is ruimte vrijgespeeld om een coördinator P&C aan te stellen, waardoor er meer regie gevoerd wordt op het tot stand brengen van de P&C producten. De drie colleges hebben in december 2021 in SED verband een besluit genomen over het aangaan (of vernieuwen) van een convenant Horizontaal Toezicht (HT) tussen de Belastingdienst en de gemeente. Ter voorbereiding op het af te sluiten convenant worden alle ‘achterstallige werkzaamheden’ zoals de (her)controles voor de btw en andere fiscale regelingen zoveel als mogelijk in 2022 afgewikkeld. Na deze voorbereidende stappen kan het convenant op 1 januari 2023 ingaan. Door intensievere afstemming met de Belastingdienst is de verwachting dat we nog tegen enkele onvolkomenheden zullen aanlopen die extra aandacht en inzet op dit punt nodig maken. Hierbij kan gedacht worden aan de mogelijke gevolgen voor de vennootschapsbelasting vanwege de grondexploitaties. Daarnaast is in 2022 bezwaar aangetekend tegen de btw aangifte wegens het niet hanteren van de koepelvrijstelling voor de SED. Dit vanwege een recentelijke uitspraak van het Gerechtshof over het toepassen van de btw-koepelvrijstelling bij de BAR gemeenten, waartegen de belastingdienst niet in beroep is gegaan.
Inkoop Inkoop wil een maatschappelijke meerwaarde creëren en bijdragen aan een duurzame, sociale en economisch gezonde omgeving. Inkoop informeert, adviseert en ondersteunt de organisatie op een professionele, efficiënte en effectieve wijze met als hoofddoel rechtmatig en doelmatig inkopen. Het volgen van opleidingen, deelnemen aan regionale samenwerkingen en het bijwonen van kennissessies moet bijdragen aan een verdere professionalisering van inkoop en het inkoopproces in 2023. Ook het verder ontwikkelen van instrumenten als de spendanalyse en de contractenbank draagt hieraan bij. Tot nu toe heeft de spendanalyse zich beperkt tot de controle van de rechtmatigheid van de uitgaven boven de Europese drempel. Vanaf 2023 zal de spendanalyse de organisatie inzicht geven in de rechtmatigheid van de uitgaven boven de € 50.000. Doel hiervan is om bewustzijn te creëren met betrekking tot het opvolgen van het eigen inkoop- en aanbestedingsbeleid.
AO/IB De SED blijft werken aan het verder verbeteren van haar interne beheersing. Concern control en het team AO/IB monitoren de opvolging van de aanbevelingen van de accountant en voeren audits en bijzondere onderzoeken uit omwille van onafhankelijke oordeelsvorming. Ook blijft het team AO/IB kritisch kijken naar processen en adviseert zij op het gebied van procesoptimalisatie en harmonisatie. Aan de hand van het IC/VIC plan voeren de vakafdelingen zelf interne controles uit, waarbij continu wordt gekeken naar beheersing van de risico’s. Naar verwachting moet over het boekjaar 2023 het college voor het eerst een rechtmatigheidsverantwoording opnemen in de jaarrekening. Het wetsvoorstel hiertoe is op 31 mei 2022 door de Tweede Kamer aangenomen. De vervolgstap is dat de Eerste Kamer het wetsvoorstel behandelt en de onderliggende regelgeving wordt aangepast. De organisatie treft intussen de nodige voorbereidingen voor de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording.
Begroting 2023 gemeente Drechterland
64
Verbonden partijen Verbonden partijen stellen beleid op en/of voeren beleid uit dat de gemeente in principe ook in eigen beheer kan doen. De gemeente mandateert als het ware de verbonden partijen, maar houdt wel de eindverantwoordelijkheid voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de programma’s. Van belang is te controleren of de doelstellingen van de verbonden partijen nog steeds corresponderen met die van de gemeente en of de doelstellingen van de gemeente via de verbonden partijen zijn gerealiseerd. Een ander belang is het kostenbeslag en de financiële risico’s die de gemeente met verbonden partijen kan lopen en de daaruit voortvloeiende budgettaire gevolgen. Voor het adequaat invullen van de toezichthoudende rol door de gemeenteraad is het belangrijk dat de begroting en de jaarrekening inzicht geven in de verbonden partijen waarin de gemeente deelneemt, het belang dat de gemeente hierin heeft en de financiële positie van de verbonden partijen. In deze paragraaf wordt enkel gerapporteerd over de partijen waarin de gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft. Gekozen is voor de indeling: gemeenschappelijke regelingen, deelnemingen en regionale samenwerking.
Ontwikkelingen De gemeenschappelijke regeling Afvalbeheer Westfriesland (ABWF) is de voortzetting van de gemeenschappelijke regeling Centraal afvalverwijderingsbedrijf Westfriesland (CAW), waarbinnen tot 2020 het afvalbeleid binnen de regio West-Friesland werd uitgevoerd. Door de wijzigingen binnen de regeling hebben de gemeenten de, voorheen aan de CAW gedelegeerde, verordende- en beleidsbevoegdheden terug en zijn de aandelen overgedragen aan de individuele gemeenten. Nu kent de GR nog maar een klein aantal verantwoordelijkheden. Het ABWF heeft geen eigen huisvesting en geen eigen personeel. De ondersteuning is ondergebracht bij de SED organisatie.
Verbonden partijen In onderstaande tabel staan de verbonden partijen en, indien van toepassing, de gemeentelijke bijdrage. rekening 2021
begroting 2022
begroting 2023
10.986
10.833
11.309
SSC DeSom (ICT) Westfries Archief Ondersteuning Bestuurlijke Samenwerking WestFriesland