Bijlage Jaarstukken 2021 Drechterland (2022-13)
Tekst van het document
3
60
-587
Toevoeging aan de reserves
1.302
1.302
1.068
Onttrekking aan de reserves
-553
-581
-269
Resultaat
752
781
212
Bedrag
V/N
Toelichting op afwijkingen Toelichting afwijkingen JR2021 t.o.v. B2021 (>€ 20.000) Lasten: Bijdrage SED OVH ruimtelijk kader Zon en Wind OVH Omgevingswet Bouwgrondexploitaties Visie actief grondbeleid Optieovereenkomst grondaankopen VTH Beleid OVH uitvoeringsprogramma woonakkoord Overige verschillen
-259 N 20 V 231 V -1222 N 21 V 22 V 25 V 4 V -35 N
Totaal lasten:
-1.193 N
Baten: Bouwgrondexploitaties Leges bouwvergunningen
1552 V 282 V
Overige verschillen
7 V
Totaal baten:
1.841 V
Totaal verschil
648 V
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
58
Lasten Overheveling ruimtelijk kader Zon en Wind (€ 20.000 voordeel) Het budget "Ruimtelijk Kader zon en wind" is nodig voor de uitwerking van het RO-kader voor de RES. Dit om bij besluitvorming over het gemeentelijk beleid ook te beschikken over de te volgen procedures om ruimtelijk invulling te kunnen geven aan dit beleid. In 2021 is in regionaal verband de visie Landschap en Energie Westfriesland uitgewerkt, wat input levert voor de uitwerking van het gemeentelijk beleid. In december is deze Visie opgeleverd. Het gemeentelijk beleid en de ruimtelijke procedure worden zodoende uitgewerkt in 2022. Verzoek is het benodigde budget uit de begroting 2021 over te hevelen naar 2022. Overheveling uitvoeringsprogramma Omgevingswet (€ 231.000 voordeel) In het SED-brede programmaplan implementatie Omgevingswet 2021 is afgesproken te werken volgens de begroting voor dat jaar (bedrag € 1.000.000) en om minstens € 500.000 te sparen om over te hevelen naar 2022. Dat heeft te maken met het uitstel van de datum dat de wet van kracht wordt (1/1/2023) en de voorbereidende werkzaamheden die nog moeten plaatsvinden. Het gaat daarbij om vervolgstappen voor de omgevingsvisie, omgevingsvergunning- en plan, en digitalisering. Door activiteiten zorgvuldig te plannen is het gelukt om meer geld beschikbaar te houden. Begin 2022 wordt door de afdeling RO een nieuw programmaplan gemaakt.
Bouwgrondexploitaties (€ 1.222.000 nadeel) Jaarlijks wordt het saldo van lasten en baten geactiveerd en verantwoord op de balans. Op deze wijze ontstaat op de balans een boekwaarde per project. Deze lasten en baten hebben dus in eerste instantie geen invloed op begroting en jaarrekening. Pas wanneer een exploitatie is afgerond wordt een financiële afwikkeling gemaakt en komt een eventueel eindresultaat ten gunste of ten laste van de begroting en de jaarrekening van dat jaar. Visie actief grondbeleid (€ 21.000 voordeel) Dit onderdeel komt vanuit Ambitie 6, woningbouw voor alle doelgroepen, en is bedoeld om een visie te ontwikkelen op actief grondbeleid welke kan bijdragen om de woningbouwopgave te realiseren. In de visie wordt aandacht besteed aan o.a. de woningbouwopgave, potentiële en kansrijke locaties en de in te zetten middelen en instrumenten, en planning. Deze CUP/visie is volgend op de visie van Drechterland waar de gewenste woningbouw plaats zou moeten vinden. Optieovereenkomst grondaankopen (€ 22.000 voordeel) Dit betreft een budget voor de betalingen van een optievergoeding op mogelijk te verwerven (strategische) gronden in Hoogkarspel voor o.a. woningbouw. Dit conform het raadsbesluit in 2019. De optie, en betaling, heeft een maximale doorlooptijd van 3 jaar tot en met 2022.
Deze optie/dit budget hangt dus wederom samen met de in ontwikkeling zijnde visie van Drechterland waar de gewenste woningbouw plaats zou moeten vinden. VTH beleid (€ 25.000 voordeel) Het budget voor de herziening van het VTH beleidsplan, de verordening en het uitvoeringsprogramma is niet benut. Overheveling uitvoeringsprogramma woonakkoord (€ 4.000 voordeel) Bedrag is begroot voor activiteiten 2021 uitvoeringsprogramma woonakkoord. Een deel van de geplande regionale activiteiten in 2021 schuiven door naar 2022. Om deze zaken te kunnen bekostigen in 2022 dienen de middelen te worden overgeheveld.
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
59
Baten Bouwgrondexploitaties (€ 1.552.000 voordeel) Zie toelichting op de lasten. Het verschil is het saldo van de winstnemingen en de hogere toerekening van uren aan de grondexploitatie. Bouwleges (€ 282.000 voordeel) De legesopbrengsten zijn flink hoger uitgevallen dan in de (bijgestelde) begroting is opgenomen. Jaarlijks worden er gemiddeld genomen 6 vergunningen verleend voor grote utiliteitswerken (meer dan € 300.000 bouwkosten). In 2021 waren dat er 12. In de nieuwbouwwijken De Overhaal in Hem, Sally in Wijdenes en Reigersborg Zuid fase 5 in Hoogkarspel zijn omgevingsvergunningen verleend voor in totaal 115 projectmatige woningen. Daarnaast zijn er in die nieuwbouwwijken 36 omgevingsvergunningen verleend voor de bouw van een vrijstaande woning op door de gemeente uitgegeven bouwkavels. Ook dat is in vergelijking met voorgaande jaren een heel hoog aantal. Toelichting op mutaties reserves Toelichting afwijkingen JR2021 t.o.v. B2021 (>€ 20.000)
Bedrag
V/N
Onttrekking AR - visie actief grondbeleid Onttrekking AR - optie overeenkomst grondaankopen Onttrekking AR - aanvulling verliesvoorziening Hemschool Onttrekking AR - aanvulling verliesvoorziening dorpshuis Schellinkhout Storting AR - winstneming RGBZ5 Storting AR - winstneming Kerkbuurt
-22 N -21 N 47 V 73 V -336 N 195 V
Overige verschillen
-14 N
Totaal verschil
-78 N
Onttrekking AR - visie actief grondbeleid (€ 22.000 nadeel) Het budget is in 2021 niet uitgegeven en daardoor is de onttrekking aan de Algemene Reserve - die als dekking tegenover deze uitgaven is gezet - ook lager. Onttrekking AR – optieovereenkomst grondaankopen (€ 21.000 nadeel) Het budget is in 2021 niet volledig uitgegeven, daardoor is de onttrekking aan de Algemene Reserve - die als dekking tegenover deze uitgaven is gezet - ook lager. Onttrekking AR - aanvulling verliesvoorziening Hemschool (€ 47.000 voordeel) In 2021 heeft er een extra dotatie aan de verliesvoorziening Hemschool plaatsgevonden. Daar waar winsten ten gunste komen van de Algemene reserve, worden verliezen ten laste van de Algemene reserve gebracht. Onttrekking AR - aanvulling verliesvoorziening dorpshuis Schellinkhout (€ 73.000 voordeel) In 2021 heeft er een extra dotatie aan de verliesvoorziening Dorpshuis Schellinkhout plaatsgevonden. Daar waar winsten ten gunste komen van de Algemene reserve, worden verliezen ten laste van de Algemene reserve gebracht.
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
60
Storting AR – hogere winstneming Reigersborg Zuid V (€ 336.000 nadeel) De winstneming in 2020 is op basis van de voorgeschreven methode hoger dan ingeschat. Hierdoor heeft er een hogere storting plaatsgevonden in de Algemene Reserve. Storting AR – lagere winstneming Kerkbuurt Wijdenes (€ 195.000 voordeel) De winstneming in 2021 is op basis van de voorgeschreven methode lager dan ingeschat. Hierdoor heeft er een lagere storting plaatsgevonden in de Algemene Reserve.
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
61
Algemene dekkingsmiddelen Portefeuillehouders: J.H.N. Broeders
Inleiding In dit hoofdstuk lichten we de algemene dekkingsmiddelen toe. Dit zijn inkomsten die geen specifiek bestedingsdoel hebben. Voor een aantal dekkingsmiddelen verwijzen we voor een uitgebreidere toelichting naar andere onderdelen in deze jaarrekening. Overzicht algemene dekkingsmiddelen Begroting
Begroting
primitief
na wijziging
Jaarrekening
Lokale heffingen
2.706
2.752
2.903
Gemeentefonds (algemene uitkering)
26.209
27.974
28.283
105
105
106
1.056
1.056
1.113
0
0
-1
30.076
31.887
32.404
Dividenden en rente op obligaties Grondexploitatie Saldo financieringsfunctie
Totaal
Voor een toelichting op de lokale heffingen wordt verwezen naar paragraaf 1 Lokale heffingen. Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds In de primaire begroting 2021 is uitgegaan van een algemene uitkering met een totale omvang van € 26.209.000. Bij de Najaarsnota 2020, Kadernota 2021-2025 en de Najaarsnota 2021 is de raming op basis van onder andere de juni en septembercirculaire bijgesteld tot een bedrag van € 27.974.000. Het uiteindelijke bedrag dat in 2021 ontvangen is als algemene uitkering bedraagt € 28.283.000, een positief verschil van € 309.000. Dit komt doordat bij de decembercirculaire van 2021 extra middelen, onder andere in verband met Covid-19, zijn ontvangen (€ 258.000). Vanwege het tijdstip van bekendmaking kon de raming in de begroting hier niet meer op worden aangepast. Hiernaast zijn nog extra middelen ontvangen uit voorgaande jaren als gevolg van bijstellingen in de aantallen waarop de algemene uitkering gebaseerd wordt (bijstellingen 2019 en 2020).
Met wie hebben we samengewerkt? Deelneming - NV Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Doelstelling en openbaar belang: De BNG Bank oefent het bedrijf van bankier ten dienste van overheden uit. Daarmee draagt de Bank bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burgers. Activiteiten en ontwikkelingen: De BNG Bank wil haar positie als bankier van en voor overheden en voor instellingen met een maatschappelijk belang onverkort handhaven. Daarnaast wil de bank zich explicieter profileren op het gebied van duurzaamheid.
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
62
De BNG Bank heeft toegang tot financieringsmiddelen tegen scherpe prijzen die weer door worden gegeven aan de decentrale overheden en aan instellingen met een maatschappelijk belang. Dit leidt uiteindelijk tot lagere kosten voor tal van voorzieningen. Deelneming - Alliander N.V. Doelstelling en openbaar belang: Alliander is een netwerkbedrijf dat zorgt voor een betrouwbare, betaalbare en bereikbare energievoorziening in een groot deel van Nederland. Door hun netwerk continu te verbeteren bereiden ze zich voor op de toekomst waarin iedereen duurzame energie kan gebruiken, produceren en delen. Drechterland heeft aandelen in Alliander, waarvan het dividend op Algemene dekkingsmiddelen wordt ontvangen. Activiteiten en ontwikkelingen: Alliander heeft het afgelopen jaar opnieuw meer werk verzet ten opzichte van voorgaande jaren. Niet eerder legde het netwerkbedrijf in één jaar tijd bijna 2.300 kilometer aan elektriciteitskabels en gasleidingen. Ondertussen ziet Alliander dat de vraag naar elektriciteit exponentieel toeneemt. In sommige sectoren groeit de verwachte vraag in 2030 veel sneller dan eerder was voorzien. Dit zet nog meer druk op de uitbreiding van het elektriciteitsnet. Alliander investeerde het afgelopen jaar fors om het totale energienet uit te breiden en te onderhouden.
Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2021
Begroting 2021
Werkelijk 2021
Totaal lasten
478
561
419
Totaal baten
-29.184
-30.995
-31.540
Saldo van baten en lasten
-28.706
-30.434
-31.121
Toevoeging aan de reserves
0
0
0
Onttrekking aan de reserves
-484
-519
-489
-29.190
-30.953
-31.610
Resultaat Toelichting op afwijkingen Toelichting afwijkingen JR2021 t.o.v. B2021 (>€ 20.000)
Bedrag
V/N
Lasten: Bijdrage SED Rente naheffingsaanslag oude jaren Belastingdienst Uitvoeringskosten WOZ woningen en niet woningen Uitvoeringsbudget CUP Onvoorzien Vitale dorpen Indexatie GR'n Onvoorzien (algemeen) Overige verschillen
-24 N -21 N -38 N 140 V 35 V 41 V 19 V -11 N
Totaal lasten:
141 V
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
63
Baten: OZB woningen en niet woningen Algemene uitkering gemeentefonds Specifieke uitkering Sport 2021 (SPUK)
138 V 309 V 81 V
Overige verschillen
17 V
Totaal baten:
545 V
Totaal verschil
687 V
Lasten Rente naheffingsaanslag oude jaren Belastingdienst (€ 21.000 nadeel) Vanwege een veranderend standpunt van de Belastingdienst inzake de BTW op kosten die betrekking hebben op het scheiden en registreren van afval (BTW voorbelasting in plaats van BTW compensatiefonds) is er in 2021 een incidenteel nadeel ontstaan als gevolg van de te betalen belastingrente. Uitvoeringskosten WOZ woningen en niet woningen (€ 38.000 nadeel) In verband met de toename van het aantal no cure no pay bezwaren, zijn de kosten hoger dan verwacht. Daarnaast zijn er meer aanslagen opgelegd, in verband met voorgaande jaren, wat meer bezwaren tot gevolg heef. Uitvoeringsbudget CUP (€ 140.000 voordeel) In 2021 was een budget van € 200.000 beschikbaar voor de uitvoering CUP gerelateerde doelstellingen. Hiervan is 2021 € 25.000 bestemd voor Biodiversiteit, € 25.000 voor het Fietsbeleidsplan en € 10.000 voor de Nieuwvestiging horeca. Per saldo resteerde er in 2021 nog een bedrag van € 140.000 waaraan nog geen invulling is gegeven. Onvoorzien Vitale dorpen (€ 35.000 voordeel) In het project Vitale dorpen was een bedrag van € 35.000 opgenomen voor onvoorziene zaken. In 2021 is hierop geen beroep gedaan. Het bedrag is via het overhevelingsbesluit naar 2022 overgebracht.
Indexatie GR'n (€ 41.000 voordeel) Binnen het programma Algemene Dekkingsmiddelen was nog een stelpost opgenomen ter dekking van de indexatie van de uitgaven van de gemeenschappelijke regelingen. De werkelijke uitgaven zijn verantwoord op de programma's waar de gemeenschappelijke regelingen onderdeel vanuit maken. Onvoorzien (Algemeen) (€ 19.000 voordeel) Er zijn in 2021 geen uitgaven ten laste gebracht van onvoorzien 2021. Baten OZB woningen en niet woningen (€ 138.000 voordeel) In verband met het opleggen en boeken van aanslagen over voorgaande jaren in 2021, is er een meeropbrengst ontstaan.
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
64
Algemene uitkering gemeentefonds (€ 309.000 voordeel) Dit voordeel is ontstaan doordat bij de decembercirculaire van 2021 extra middelen, onder andere in verband met Covid-19, zijn ontvangen (€ 258.000). Vanwege het tijdstip van bekendmaking kon de raming in de begroting hier niet meer op worden aangepast. Hiernaast zijn nog extra middelen ontvangen uit voorgaande jaren als gevolg van bijstellingen in de aantallen waarop de algemene uitkering gebaseerd wordt (bijstellingen 2019 en 2020). Specifieke uitkering sport 2021 (SPUK) (€ 81.000 voordeel) In 2021 is een hogere vergoeding ontvangen vanuit de regeling specifieke uitkering stimulering sport. Deze regeling dient ter vervanging van het recht op BTW-aftrek op sportaccommodaties. Toelichting op mutaties reserves Toelichting afwijkingen JR2021 t.o.v. B2021 (>€ 20.000) Onttrekking reserve Vitale Dorpen - onvoorzien Overige verschillen Totaal verschil
Bedrag
V/N -35 N 5 V -30 N
Baten Onttrekking reserve Vitale dorpen - onvoorzien (€ 35.000 nadeel) In het project Vitale dorpen was een bedrag van € 35.000 opgenomen voor onvoorziene zaken. In 2021 is hierop geen beroep gedaan. De hier tegenover staande onttrekking aan de Reserve Vitale dorpen hoefde daardoor ook niet plaats te vinden.
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
65
Overhead
Inleiding Overhead moet centraal begroot en verantwoord worden in de begroting en jaarstukken. Onder overhead wordt verstaan het geheel van functies gericht op de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Enkele voorbeelden zijn: leidinggevenden primair proces, communicatie, juridische zaken, bestuurszaken, bestuursondersteuning, facilitaire zaken, ICT, huisvesting en financiën, toezicht en controle op de eigen organisatie. Uitgangspunt is dat kosten zoveel mogelijk direct worden toegerekend aan de betreffende taken/activiteiten. In het BBV worden baten en lasten van overhead niet meer onder de afzonderlijke beleidsprogramma’s geregistreerd maar centraal onder een afzonderlijk taakveld Juridische zaken In 2021 is het aantal bezwaarschriften ten opzichte van 2020 gestegen van 68 in 2020 naar 91 in 2021. Bij het domein Samenleving zijn in 2021 het aantal aanvragen om bijzondere bijstand afgenomen. Het aantal meldingen op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning is enorm toegenomen. Dit heeft niet geresulteerd in een toename van het aantal bezwaarschriften daarover. Het aantal bezwaarzaken voor het domein Samenleving is ten opzichte van 2020 nagenoeg gelijk gebleven. De bezwaarschriften voor het domein Ruimte zijn daarentegen met 49% toegenomen. In 2020 was het aantal ten opzichte van 2019 gestegen met 142,9%.
Met name het aantal bezwaarschriften over omgevingsvergunningen is fors toegenomen. Dit is verdubbeld. Dit aantal was in 2020 ten opzichte van 2019 en in 2019 ten opzichte van 2018 ook verdubbeld. Bij het domein Ruimte zijn in 2021 ten opzichte van voorgaande jaren bijna 40% meer vergunningen verleend. De afhandeling van bezwaarschriften op het gebied van Ruimte kent in verband met de complexiteit daarvan een langere doorlooptijd. Ondanks de toename van het aantal bezwaarschriften daarover zijn we er in 2021 geslaagd om 72,7% van de bezwaarschriften binnen de wettelijke termijn af te handelen. De verdere toename van het aantal bezwaarschriften voor het domein Ruimte heeft geleid tot meer benodigde expertise op het gebied van het omgevingsrecht. We hebben daarvoor meer expertise in huis gehaald. Het aantal ingebrekestellingen is gedaald van 39 in 2020 naar 10 in 2021. Bij het domein Samenleving waren er in 2021 geen achterstanden bij de afhandeling van aanvragen om bijzondere bijstand en minima. Bij de afhandeling van meldingen op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning zijn de achterstanden toegenomen. Dit heeft niet geleid tot een toename van het aantal ingebrekestellingen. Het aantal klachten is in 2021 meer dan verdubbeld. Bij de andere gemeenten is dit ook verdubbeld. Er zijn geen klachten gegrond verklaard.
Communicatie We zetten diverse communicatiemiddelen in om inwoners en ondernemers te bereiken. In 2021 hebben we de digitale communicatiemiddelen verder ontwikkeld. In juni 2021 is de nieuwe website gelanceerd. Doel was tot een verbetering van de gebruikerservaring te komen, onder andere door een modern design en een verbeterde zoekfunctionaliteit. We voldoen met de nieuwe website aan de standaard voor websites van overheidsinstanties (toegankelijkheidsnorm WCAG 2.1, niveau A + AA). Social media In 2021 is de ‘social media’ strategie verder uitgewerkt. Door de inzet van sociale media willen wij meer zichtbaarheid, interactie en bereik realiseren. Dit doen we door zelf actief relevante content te verspreiden via de daarvoor meest geschikte kanalen, maar ook door in te spelen Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
66
op actuele onderwerpen en wat er leeft onder inwoners en ondernemers van de gemeente. Door goed te ‘luisteren’ oftewel het monitoren van ‘social media’ weten we beter wat er leeft onder de inwoners en kunnen we in onze communicatie hierop aansluiten. Participatie Participatie wordt steeds belangrijker in het vormgeven van gemeentelijk beleid, denk bijvoorbeeld aan de nieuwe Omgevingswet en de verwachtingen daarin rondom participatie. De coronabeperkingen hebben de ontwikkeling van interactieve, online participatie versneld. De mogelijkheden van het Burgerpanel bleken hiervoor te beperkt. In 2021 zijn we gestart met interactieve, online participatie voor de Omgevingsvisie via samen.drechterland.nl. We willen deze werkwijze bij meerdere projecten toepassen en zo de online mogelijkheden vergroten om inwoners te betrekken en mee te laten denken bij het opstellen van beleid. Gemeentenieuws: We hebben de uitgifte van het gemeentenieuws teruggebracht naar een maandelijkse uitgave in De Streker. Dit maakte deel uit van het bezuinigingspakket dat in 2020 is vastgesteld.
Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2021
Begroting 2021
Werkelijk 2021
Totaal lasten
6.455
7.032
6.334
Totaal baten
-916
-931
-998
Saldo van baten en lasten
5.539
6.100
5.336
Toevoeging aan de reserves
0
0
0
Onttrekking aan de reserves
0
-4
0
5.539
6.100
5.336
Lasten
Baten
Resultaat Overhead
Overhead
4.511
Huisvesting
623
123
ICT DeSom
859
837
Ondersteuning organisatie
143
Communicatie
44
Juridische Zaken
19
Algemene kosten bedrijfsvoering
99
7
Werkplaats
36
31
6.334
998
Totaal Overhead
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
67
Toelichting op afwijkingen Toelichting afwijkingen JR2021 t.o.v. B2021 (>€ 20.000)
Bedrag
V/N
Lasten: Bijdrage SED Bijdrage SSC Desom
732 V -94 N
Overige verschillen
60 V
Totaal lasten:
698 V
Baten: Bijdrage SSC DeSom Overige verschillen
77 V -10 N
Totaal baten:
67 V
Totaal verschil
765 v
Lasten Bijdrage De Som (€ 94.000 nadeel) Per saldo uitgaven en inkomsten is er een verschil van 17.000 Euro nadelig. Dit wordt veroorzaakt door een voorjaarsnota 2020 mutatie van de Som waarbij als gevolg van actuele inzichten de bijdrage is verhoogd. Deze mutatie is niet verwerkt in de begrotingscijfers 2021 van de gemeente Drechterland. Baten Bijdrage De Som (€ 77.000 voordeel/nadeel) Per saldo uitgaven en inkomsten is er een verschil van 17.000 Euro nadelig. Dit wordt veroorzaakt door een voorjaarsnota 2020 mutatie van de Som waarbij als gevolg van actuele inzichten de bijdrage is verhoogd. Deze mutatie is niet verwerkt in de begrotingscijfers 2021 van de gemeente Drechterland.
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
68
Vennootschapsbelasting
Voor de berekening van de vennootschapsbelasting is onderzocht bij welke activiteiten opbrengsten van derden worden ontvangen en of de activiteiten mogelijk te kwalificeren zijn als ondernemingsactiviteiten. Voor 2021 lijkt winst te worden gemaakt op de grondexploitaties. Op de overige activiteiten wordt geen winst gemaakt. Grondexploitaties Gemeente Drechterland heeft in 2020 met de belastingdienst een vaststellingsovereenkomst afgesloten voor de waardebepaling van de grondvoorraad die wordt aangehouden voor grondexploitatie ten behoeve van de openingsbalans en de toerekening van rente aan deze grondexploitatie. Inmiddels zijn de belastingaangiften voor 2016 tm 2019 ingediend waarbij rekening wordt gehouden met deze VSO. Op basis van de eerste berekeningen lijkt de gemeente Drechterland winst te maken in 2021. Er zijn geen verliezen meer te verrekenen van voorgaande jaren, maar er is nog wel sprake van voorzienbare toekomstige lasten. De vennootschapsbelasting over het jaar 2021 zal gedurende het jaar 2022 berekend en begroot worden. De definitieve aangifte 2021 zal begin 2023 worden ingediend.
Onvoorzien Het bedrag aan onvoorzien is bepaald op € 1 euro per inwoner. Voor 2021 is het bedrag voor onvoorzien vastgesteld op € 19.000. Gedurende het jaar zijn er geen besluiten genomen die ten laste van het budget onvoorzien zijn gekomen. Onvoorzien Omschrijving
Saldo
Raadsbesluit
Primitieve begroting 2021
19.000
2-11-2020
Totaal
19.000
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
69
Paragrafen
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
70
Lokale heffingen Inleiding In de Gemeentewet en in enkele bijzondere wetten is geregeld welke lokale heffingen de gemeente aan inwoners en bedrijven mag opleggen. De raad heeft bepaald dat in 2020 de volgende heffingen daadwerkelijk worden geheven in Drechterland: - Belastingen waarvan de opbrengst vrij besteedbaar is. Hiertoe behoren de onroerendezaakbelastingen (OZB), forensenbelasting en toeristenbelasting. - Belastingen om kosten mee te verhalen: de heffingen en rechten. De opbrengst is niet vrij besteedbaar maar is gerelateerd aan de betreffende gemeentelijke zorgplicht of specifieke dienstverlening. Hiertoe behoren de rioolheffing, afvalstoffenheffing, secretarieleges, begrafenisrechten, marktgelden en pachtsommen kermissen.
De paragraaf lokale heffingen bevat op grond van artikel 10 BBV ten minste: de geraamde inkomsten; het beleid ten aanzien van lokale heffingen; een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd; een aanduiding van de lokale lastendruk; een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid.
Overzicht lokale heffingen In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de heffingen en de verwachte opbrengsten in de begroting 2021 en de daadwerkelijke inkomsten. Belastingen Onroerendezaakbelastingen op woningen (eigenaren)
Begroting 2021 Werkelijk 2021 2.036
2.094
Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (eigenaren)
427
466
Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (gebruikers)
259
300
Forensenbelasting
15
15
Toeristenbelasting
15
28
2.752
2.903
Totaal Heffingen Secretarieleges
Begroting 2021 Werkelijk 2021 0
232
Leges omgevingsvergunningen
817
1.098
Begrafenisrechten
35
83
Rioolheffing
1.458
1.479
Afvalstoffenheffing
2.954
2.908
Staangelden markten
7
4
Pachtsommen kermissen
19
11
Overige heffingen
20
79
5.310
5.894
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
71
Het totaal aan belastingen en heffingen bedraagt circa € 8,8 miljoen. Onderstaande grafiek laat de verdeling van de opbrengsten uit de belastingen en heffingen voor 2021 zien:
Beleid ten aanzien van lokale heffingen Onroerendezaakbelasting (OZB) De OZB wordt geheven van onroerende zaken die binnen de gemeente zijn gelegen, te weten een gebruikersbelasting en eigenarenbelasting op niet-woningen (dit zijn vooral kantoor- en bedrijfspanden) en een eigenarenbelasting op woningen. Voor 2021 heeft de gemeenteraad de volgende tarieven vastgesteld: Tarieven OZB heffing
2020
2021
OZB woning eigenaar OZB niet-woning eigenaar
0,0846% 0,1494%
0,0820% 0,1550%
OZB niet-woning gebruiker
0,1206%
0,1251%
De berekening van de OZB-tarieven wordt gedaan aan de hand van de door de raad goedgekeurde methode. De tarieven voor de onroerendezaakbelastingen (OZB) worden berekend naar een percentage van de WOZ-waarde van het onroerend goed in de gemeente. Bij het bepalen van dit tarief wordt een relatie gelegd met de waardeontwikkeling van het onroerend goed. Ten opzichte van 2020 zijn de OZB opbrengsten met 3% (exclusief inflatiecorrectie) uitgebreid. Toeristenbelasting Deze belasting wordt geheven naar het aantal overnachtingen. Het tarief bedraagt in 2021 € 1,11 per overnachting. Tarieven Toeristenbelasting Per persoon per nacht
2020
2021 € 1,09
€ 1,11
Forensenbelasting Forensenbelasting wordt geheven van degene die voor zichzelf of voor zijn gezin meer dan 90 dagen per jaar een gemeubileerde woning beschikbaar houdt zonder in de gemeente
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
72
hoofdverblijf te hebben. Onder gemeubileerde woningen vallen ook zomerhuisjes, chalets en caravans. Het tarief voor de forensenbelasting is voor 2021 vastgesteld op € 249,- per woning per jaar. Tarieven Woonforensenbelasting Per object
2020 € 245,00
2021 € 249,00
Rioolheffing De rioolheffing wordt geheven van de eigenaar van een eigendom van waaruit afvalwater direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. De uitgangspunten voor de heffing zijn het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2016-2021 (vGRP) en volledige kostendekking. Voor 2021 is het basistarief berekend op € 167,00. De rioolheffing mag maximaal 100% kostendekkend opgelegd worden. Het percentage kostendekkendheid is in 2021 100%. Hieronder vindt u een overzicht met betrekking tot de kostendekkendheid van de riolering: Bedragen * 1.000 Euro 2021 Kosten riolering Inkomsten riolering excl. heffingen Netto kosten riolering
1.186 12 1.174
Toe te rekenen kosten: Overhead BTW
114 189
Totale kosten
1.477
Opbrengsten heffingen
1.479
Dekking
100%
Afvalstoffenheffing De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn afhankelijk van de kosten die de Huisvuilcentrale (HVC) te Alkmaar aan de gemeente in rekening brengt. Met HVC is overeengekomen dat de kostprijs per huishouden met een jaarlijkse indexering wordt aangepast voor de tariefstelling op lokaal niveau. In het kader van kostendekkendheid worden aan de afvalkosten de kosten van administratie en inning (de zogenaamde perceptiekosten) toegevoegd. Tevens wordt rekening gehouden met de doorwerking van het BTW-compensatiefonds. De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn in 2021 met 2,3 % gestegen en bedragen respectievelijk € 279,25 en € 386,70 voor eenpersoons- en meerpersoonshuishoudens. Afvalstoffenheffing mag maximaal 100% kostendekkend opgelegd worden. Het percentage kostendekkendheid is in 2021 97%. Hieronder vindt u een overzicht met betrekking tot de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing:
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
73
Bedragen * 1.000 Euro 2021 Kosten afvalinzameling
2.551
Inkomsten afvalinzameling excl. heffingen
297
Netto kosten afvalinzameling
2.254
Toe te rekenen kosten: Overhead
68
BTW
510
Overige toe te rekenen kosten
167
Totale kosten
2.999
Opbrengsten heffingen
2.908
Dekking
97%
Leges Leges zijn betalingen aan de gemeente waar een individueel aanwijsbare tegenprestatie van die gemeente tegenover staat. Het gaat om een bedrag dat betaald moet worden aan de gemeente voor het gebruik van haar diensten of producten. De leges worden geheven van de aanvrager van de dienst dan wel van degene ten behoeve van wie de dienst is verleend. De leges mogen per titel maximaal 100% kostendekkend zijn. Hieronder vindt u een overzicht met betrekking tot de kostendekkendheid van de leges: Titel 1 Algemene dienstverlening hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 hoofdstuk 4 hoofdstuk 9 hoofdstuk 12 hoofdstuk 16 hoofdstuk 18 hoofdstuk 19 hoofdstuk 21
Burgerlijke stand Reisdocumenten Rijbewijs Verstrekkingen uit de basisregistratie personen Overige publiekszaken Leegstandwet Kansspelen AVOI Verkeer en Vervoer Diversen
Kostendekking Titel 1
Titel 2 Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning hoofdstuk 3 hoofdstuk 5 hoofdstuk 7
Omgevingsvergunning Teruggaaf Wijziging omgevingsvergunning als gevolg van wijziging project
Kostendekking Titel 2
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
Lasten
Baten
Dekking
18 99 112 2 5 1 2 17 14 0
15 81 93 1 4 1 1 24 2 0
85% 82% 83% 52% 83% 66% 35% 139% 11% 63%
271
222
82%
Lasten
Baten
Dekking
960 0
1149 -22
120% 0%
1
0
19%
961
1.127
117%
74
Titel 3 Europese dienstenrichtlijn hoofdstuk 1 hoofdstuk 7
Lasten
Horeca In titel niet benoemde vergunningen, ontheffingen of andere beschikking
Kostendekking Titel 3 Recapitulatie Titel 1,2 en 3
Baten
Dekking
2
1
36%
3
1
46%
4
2
42%
Lasten
Baten
Dekking
Kostendekkendheid Titel 1
271
222
82%
Kostendekkendheid Titel 2
961
1.127
117%
Kostendekkendheid Titlel 3
4
2
42%
1.236
1.351
109%
Kostendekkendheid totale tarieventabel
Begraaf- en grafrechten Grafrechten worden geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor door de gemeente verleende diensten in verband met de begraafplaats. Daarbij mogen de baten niet hoger zijn dan de kosten. Het tarief mag maximaal 100% kostendekkend zijn. Markten en kermissen De staangelden voor markten zijn lager dan de raming die hiervoor is opgenomen. De kermisgelden zijn gelijk aan de raming.
Een aanduiding van de lokale lastendruk Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo) heeft de cijfers van de gemeentelijke belastingdruk voor 2021 bekend gemaakt. Tot de gemeentelijke woonlasten worden gerekend de bedragen die huishoudens betalen aan OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. De gemiddelde woonlasten in 2021 voor een meerpersoonshuishouden in Nederland bedraagt € 813. Onderstaande tabel laat zien wat de gemiddelde bruto woonlasten in de omringende gemeenten zijn. De gemeente met de laagste gemiddelde lastendruk in onze regio staat op nummer één in de rangorde. Woonlasten per huishouden Rangorde
Gemeente
Bruto Woonlasten
Bruto Woonlasten
één persoonshuishouden
meer persoonshuishouden
2020
2021
2020
2021
1 Koggenland
€ 582
€ 608
€ 663
€ 692
2 Hoorn 3 Enkhuizen
€ 645 € 654
€ 623 € 707
€ 733 € 774
€ 702 € 832
4 Drechterland 5 Medemblik
€ 680 € 681
€ 716 € 702
€ 763 € 786
€ 801 € 810
6 Opmeer 7 Stede Broec
€ 736 € 800
€ 874 € 800
€ 833 € 920
€ 977 € 922
Bron: Atlas Coelo - atlas van de lokale lasten, bijlage 3 woonlasten per gemeente
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
75
Conclusie Op basis van de aangegeven cijfers zijn de woonlasten voor gezinnen in Drechterland in 2021 gestegen met 5%. Uit deze cijfers blijkt dat de gemeente Drechterland voor deze regio een gemiddelde lastendruk kent en onder het Nederlandse gemiddelde zit met gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden van € 801.
Kwijtschelding Als een belastingplichtige niet of over te weinig financiële middelen beschikt om de belastingaanslag te voldoen, dan kan onder bepaalde voorwaarden aan deze belastingplichtige kwijtschelding worden verleend. Systematiek kwijtscheldingsberekening Voor beantwoording van de vraag of een belastingschuldige voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding in aanmerking komt, vindt een vermogens- en een inkomenstoets plaats. Met de vermogenstoets wordt bekeken of er op het moment van de aanvraag voldoende middelen (bezittingen) aanwezig zijn om de openstaande belastingschuld te betalen. Zijn deze middelen aanwezig, dan wordt geen kwijtschelding verleend. Ontbreken deze middelen of zijn deze onvoldoende, dan wordt met de inkomenstoets gekeken of er in de nabije toekomst alsnog betalingscapaciteit zal ontstaan waaruit de belastingschuld kan worden voldaan. Samenwerkingsverband De gemeente heeft voor de behandeling van kwijtscheldingsverzoeken een samenwerkingsverband gesloten met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). Indien iemand in aanmerking wil komen of denkt te komen voor kwijtschelding van gemeentelijke heffingen of waterschapsbelastingen, dan kan volstaan worden met het indienen van een kwijtscheldingsverzoek bij een van deze twee organisaties.
De organisatie waar het verzoek wordt ingediend, zorgt ervoor dat het verzoek ook bij de andere organisatie wordt behandeld. Wat kan worden kwijtgescholden? De gecombineerde belastingaanslag (OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing) komt in aanmerking voor kwijtschelding. Hoogte kwijtschelding In 2021 is voor € 59.000 aan kwijtschelding verleend.
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
76
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt. Het weerstandsvermogen is afhankelijk van de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit (hoeveel middelen zijn er nodig om alle risico’s op te kunnen vangen). Beide komen in het vervolg van deze paragraaf aan de orde. De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing bevat op grond van artikel 11 BBV ten minste: een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; een inventarisatie van de risico's; het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico's; een kengetal voor de: - netto schuldquote - netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen - solvabiliteitsratio - grondexploitatie - structurele exploitatieruimte - belastingcapaciteit - een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie.
Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel middelen beschikbaar zijn om eventuele risico’s op te kunnen vangen. De volgende onderdelen maken deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit: de onbenutte belastingcapaciteit; onvoorzien; de vrij aanwendbare reserves; stille reserves. 2021 Berekening weerstandscapaciteit
Onbenutte belastingcapaciteit Onvoorzien
2.472 19
Totale weerstandscapaciteit (exploitatie)
2.491
Weerstandsvermogen Vrij aanwendbare reserves Stille reserves
8.664 418
Subtotaal
9.082
Totale weerstandscapaciteit
11.573
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
77
Onbenutte belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij een financiële tegenvaller deze in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of dat er ruimte is voor nieuw beleid. Wanneer het berekende gemiddelde OZB-tarief voor de gemeente lager is dan het percentage voor toelating tot artikel 12, dan is er in principe sprake van een onbenutte belastingcapaciteit. In navolgende berekening is bij benadering aangegeven welke opbrengst deze verhoging genereert. Er is voor gekozen het verschil in percentages te vermenigvuldigen met de WOZwaarde van de woningen + de WOZ-waarde van de niet-woningen.
OZB-percentage van de Woz-waarde voor toelating art.12
0,1809%
Werkelijk gewogen % Woz-waarde gemeente Verschil
0,0933% 0.0876%
Onbenutte belastingcapaciteit
2.472
Onvoorzien De post onvoorzien bedraagt per 31 december 2021 € 19.000. Vrij aanwendbare reserves Onder de vrij aanwendbare reserves vallen de algemene reserve en de bestemmingsreserves waarvan de bestemming kan worden gewijzigd zodat deze kunnen worden ingezet voor onverwachte financiële tegenvallers. De stand van de vrij aanwendbare reserves bedraagt per 31 december 2021 € 8.664.000. Stille reserves Stille reserves hebben te maken met activa die te laag of tegen nul zijn gewaardeerd. De stille reserves maken alleen deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit als de betrokken activa op korte termijn (binnen 1 jaar) verkoopbaar zijn, verkoop van de stille reserves niet leidt tot een gat in de gemeentebegroting en verkoop de taakuitoefening van de gemeente niet aantast. De volgende objecten kunnen tot de stille reserves worden gerekend: - Garagebox aan de Dahliastraat te Hoogkarspel - Woning Dorpsweg 104 te Schellinkhout Totaal
€ 11.000 € 407.000 € 418.000
Risicomanagement Aanleiding en achtergrond De gemeente voert een actief beleid op de beheersing van de risico’s die we gezamenlijk lopen. Door een scherp inzicht in de actuele risico’s worden de betrokken partijen in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen. Risico´s Volgens de toelichting op artikel 11 BBV zijn de risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen de risico’s die niet anderszins te ondervangen zijn. Reguliere risico’s risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn - maken geen deel uit van de risico’s in de paragraaf weerstandsvermogen. Hiervoor zijn immers verzekeringen afgesloten of voorzieningen gevormd. De risico’s worden tweemaal per jaar uitgevraagd. De bedrijfsvoeringsrisico’s zijn risico’s voor de SED organisatie.
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
78
Het uitgangspunt voor de deelnemende gemeentes in de SED organisatie is dat de gemeenschappelijke regeling de rekeningresultaten volledig afwikkelt op de deelnemende gemeenten. De gemeenschappelijke regeling kent, als beschikbare weerstandscapaciteit, geen reserves. Voor de beschikbare weerstandscapaciteit kan alleen de post onvoorzien worden meegenomen. Indien zich dus tegenvallers voordoen die niet opgevangen kunnen worden in de reguliere begroting of uit de post onvoorzien, dan komen deze tegenvallers ten laste van de gemeenten. In evenredigheid van de verdeelsleutel dient deze benodigde weerstandscapaciteit meegenomen te worden in de jaarrekening van onze gemeente als risico’s bij de verbonden partij. De risico’s zijn eind 2021 opnieuw geïnventariseerd. Deze risico’s, met een hoge kans x effect, zijn in onderstaande tabel uiteengezet. Daarbij is onderscheid gemaakt in de beschrijving van het risico en de getroffen/gewenste beheersmaatregel. De kolom daarnaast geeft het maximaal financieel gevolg in euro’s. Vervolgens wordt de kans en impact weergegeven. De laatste kolom geeft inzicht in het beslag dat het risico legt op de benodigde weerstandscapaciteit. De risico’s zonder hoge kans x effect zijn opgenomen onder “overige risico’s”
In 2021 hebben zich geen significante problemen voorgedaan. De opgesomde risico’s uit de risicoparagraaf van de begroting 2021 hebben niet geleid tot een beroep op de algemene reserve. Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Voor het bepalen van het benodigde weerstandsvermogen moet een keuze worden gemaakt over het zekerheidspercentage. Met welke mate van zekerheid worden de geïdentificeerde risico’s afgedekt? In de beleidsnota weerstandsvermogen is bepaald dat dit percentage minimaal 75% van het risicobedrag betreft en maximaal 90%. De kans dat alle genoemde risico’s tegelijkertijd en met een maximale omvang optreden is immers nihil.
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
79
Het totaalbedrag van alle risico’s bedraagt € 1.621.000. De benodigde weerstandscapaciteit bij de minimale en maximale zekerheidspercentage bedraagt: Percentage 75% 90%
Bedrag € 1.216.000 € 1.459.000
De beschikbare weerstandscapaciteit is € 11.573.000. De benodigde maximale weerstandscapaciteit is € 1.459.000. Daarmee beschikken wij over een ratio weerstandsvermogen van 7,9 (beschikbaar in relatie tot benodigd). Om het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen is er een normtabel (zie onderstaande tabel) ontwikkeld door het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR) in samenwerking met de Universiteit Twente. Het biedt een waardering van de berekende ratio. Ons weerstandsvermogen krijgt als waarderingscijfer A: Uitstekend. Waarderingscijfer Ratio A >2,0 B 1,4 – 2,0 C 1,0 – 1,4 D 0,8 – 1,0 E 0,6 – 0,8 F
<0,6
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
Financiële kengetallen en toelichting kengetallen Om de financiële positie van de gemeente inzichtelijker te maken schrijft het rijk een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen voor. Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van de gemeente. De opgenomen kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel financiële ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven inzicht in de financiële wend- en weerbaarheid. De kengetallen moeten daarbij in samenhang en in onderlinge verhouding beoordeeld worden.
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
80
Onderstaande tabel geeft de berekende kengetallen van Drechterland weer.
Jaar 2020
Verloop van de kentallen
Jaarrekening
Begroting
Jaarrekening
2020
2021
2021
a. zonder correctie doorgeleende gelden
26%
24%
4%
b. met correctie doorgeleende gelden
14%
13%
-6%
2 solvabiliteitsratio
46%
50%
53%
3 grondexploitatie
13%
-6%
-6%
4 structurele exploitatieruimte
-1%
0%
0%
106%
102%
104%
Kengetallen: 1 netto schuldquote
5 belastingcapaciteit
Bij de beoordeling van de kengetallen maken we gebruik van zogeheten ‘signaleringswaarden’ die afkomstig zijn uit onder meer de stresstest voor gemeenten en die door meerdere gemeenten worden gehanteerd. In de tabel hieronder is te zien welke waarden bij welke categorie (A, B of C) behoren. Wij zullen de kengetallen opnemen en indelen in onderstaande drie categorieën waarbij categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest.
Specificering kengetal naar categorie
Cat. A
Cat. B
Cat. C
a. zonder correctie doorgeleende gelden
< 90%
90 - 130 %
> 130 %
2.
b. met correctie doorgeleende gelden Solvabiliteitsratio
< 90% > 50%
90 - 130 % 20 - 50 %
> 130 % < 20%
3. 4.
Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte
< 20% > 0%
20 - 35 %
5.
Belastingcapaciteit
< 95 %
95 - 105 %
1.
Netto schuldquote:
> 35% 0 <0% > 105 %
Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en zegt het meest over de financiële vermogenspositie van de gemeente. De netto schuldquote geeft aan of een gemeente investeringsruimte heeft of juist op haar tellen moet passen. Het kengetal wordt berekend door het totaal van de geleende gelden weer te geven als percentage van de totale baten. Hoe lager het percentage des te gunstiger en minder risicovol. Toelichting percentages De netto schuldquote van een gemeente ligt meestal tussen de 0% en 90% (bron: ministerie van BZK). Bij een hogere netto schuldquote is de gemeenteschuld relatief hoog. Als de netto schuldquote boven de 130% uitkomt, dan bevindt de gemeente zich in de gevarenzone. De Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
81
genoemde percentages zijn grove vuistregels. Drechterland heeft een netto schuldquote van 4% in 2021. Dit impliceert dat de gemeente een lage schuldenlast heeft. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager dit percentage, hoe beter. Toelichting percentages De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen bedraagt -6%. Drechterland zit ruim onder de signaleringswaarde van categorie A. Het getal impliceert dat de gemeente goed in staat is om de rentelasten en de aflossingen te voldoen. De solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Het gemiddelde voor alle gemeenten is circa 40% (bron: CBS). Hoe hoger dit percentage is, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer.
Toelichting percentages De solvabiliteitsratio van Drechterland ligt met een percentage van 53% boven het gemiddelde van 40% en is dan ook goed te noemen. Kengetal grondexploitatie In de crisisjaren is gebleken dat de grondexploitatie forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden is van belang omdat deze moet worden terugverdiend bij verkoop. De accountant beoordeelt ieder jaar of de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten en is een indicatie van het risico. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 35% of hoger wordt als zeer risicovol beschouwd (bron: ministerie van BZK). Hoe lager het percentage, des te geringer het risico. Toelichting percentages Drechterland zit met haar kengetal op -6% in 2021. Dit komt omdat er sprake is van een credit stand van de grondexploitaties. In de komende jaren zullen er meer kosten worden gemaakt binnen de grondexploitaties (bouwrijp en woonrijp maken).
Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt een onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Wanneer het percentage negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage.
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
82
Toelichting percentages Dit percentage is in Drechterland voor 2021 0%. De structurele baten en structurele lasten zijn in evenwicht. Belastingcapaciteit: Woonlasten meerpersoonshuishoudens De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen om bijvoorbeeld opgetreden risico’s op te vangen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en de reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Een belastingcapaciteit van 100% is gelijk aan het landelijk gemiddelde. Een lage belastingcapaciteit houdt in dat de gemeente nog ruimte heeft om structurele baten te genereren. Toelichting percentages De gemeentelijke tarieven zijn iets hoger dan de landelijke tarieven. Dit betekent dat de mogelijkheid om extra baten te genereren door de belastingen te verhogen beperkter zijn dan gemiddeld. Samenhang kengetallen De gemeente Drechterland heeft ten opzichte van de VNG-norm een lage schuldpositie. Dit komt doordat Drechterland weinig leningen heeft. De solvabiliteitsratio is goed en de structurele exploitatieruimte is in 2021 0% wat wil zeggen dat de structurele baten en lasten met elkaar in evenwicht zijn..
Het weerstandsvermogen van de gemeente Drechterland is voldoende om financiële tegenvallers op te vangen. Op basis van de vijf kengetallen kan de conclusie getrokken worden dat er geen maatregelen genomen hoeven te worden.
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
83
Onderhoud kapitaalgoederen Beleidsverantwoording De gemeente heeft het eigendom en beheer van de openbare ruimte. De openbare ruimte is voor een ieder toegankelijk en speelt een belangrijke rol in het publieke leven. In de openbare ruimte zijn voorzieningen aanwezig zoals verhardingen, groen, verlichting, water en civiele kunstwerken. Deze voorzieningen hebben een grote invloed op de leefbaarheid en belevingskwaliteit van de openbare ruimte. Ze zijn van groot belang voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Het in stand houden van deze voorzieningen is een van de kerntaken van de gemeente. De gemeente streeft naar een betaalbare, functionele, veilige en duurzame openbare ruimte. In 2018 zijn de financiële consequenties van de kapitaalgoederen door de gemeenteraad voor het beheer van de openbare ruimte vastgesteld: de openbare ruimte wordt degelijk en voldoende onderhouden. Over het algemeen is het heel, veilig en redelijk schoon met uitzonderingen van het centrum van Hoogkarspel. Hier is sprake van een plus: goed, mooi en comfortabel. De openbare ruimte wordt daar goed onderhouden; het is er vrijwel geheel schoon en netjes. Op basis van de financiële consequenties zijn in 2018 door het college de beheerplannen vastgesteld.
Financiële consequenties De volgende tabel laat zien welke middelen in 2021 zijn gereserveerd voor het dagelijks en groot onderhoud van de kapitaalgoederen. Onderdeel
Primitieve
Begroting
begroting
na wijziging
Rekening
verschil
Dagelijks onderhoud
398
380
346
34
Groot onderhoud
205
290
210
80
Storting reserve
0
0
0
0
Onttrekking reserve
314
314
314
0
Dagelijks onderhoud
43
43
21
21
Storting voorziening
18
18
18
0
Aanwending voorziening
30
30
54
-24
58
58
69
-11
Groot onderhoud
68
68
45
23
Dagelijks onderhoud
9
9
11
-3
Omschrijving
Reserve Wegen
Voorzieningen Bruggen
Openbare verlichting Dagelijks onderhoud
Waterwegen
Storting voorziening
0
0
0
0
Aanwending voorziening
17
17
0
17
Openbaar groen
Dagelijks onderhoud
598
643
623
20
Riolering
Dagelijks onderhoud
196
196
345
-149
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
84
Begraafplaatsen
Gebouwen
Dagelijks onderhoud
7
7
5
2
Storting voorziening
29
29
55
-26
Aanwending voorziening
25
25
11
14
Dagelijks onderhoud
127
175
265
-90
Storting voorziening
116
179
179
0
Aanwending voorziening
202
178
113
66
Stand van zaken kapitaalgoederen Wegen Op basis van de technische wegeninspectie 2021 blijkt dat het areaal wat wegen betreft niet voldoet aan het kwaliteitsniveau. De voorgaande inspectie die in 2016 is uitgevoerd heeft onvoldoende inzicht gegeven over de staat van onderhoud van het areaal. Hieruit is gebleken dat de inspectie niet geheel volgens de CROW norm is uitgevoerd. Dit betekent dat een deel van de wegen niet voldoet aan het kwaliteitskader zoals is opgenomen in het Beleidsplan ‘Beheren op beeldkwaliteit 2012’. Het Beleidsplan is in 2012 door de raad vastgesteld met als uitgangspunt dat de beeldkwaliteit voldoet aan de CROW norm ‘B’ (basis, met een + in het centrum van Hoogkarspel). Om de veiligheid van de wegen te waarborgen, schadeclaims en kapitaalvernietiging te voorkomen waren de beschikbare middelen in 2021 niet toereikend om te voldoen aan het kwaliteitskader. Nu in 2022 is er extra budget beschikbaar gekomen om deze achterstand weg te werken. Riolering Door een gebrek aan formatie in de riolering is er een achterstand ontstaan in het nemen van maatregelen om het functioneren van de riolering te waarborgen. Er is een achterstand ontstaan in het verwerken van revisiegegevens, wettelijke termijnen worden hierbij ruim overschreden. Water De voorbereiding voor de overdracht van het stedelijk watersysteem aan het Hoogheemraadschap heeft plaatsgevonden.
Hierbij is geconstateerd dat een deel van het areaal achterstallig onderhouden is. Met de overdracht van het stedelijk water naar het Hoogheemraadschap wordt het beheer en onderhoud overgedragen waarbij het achterstallig onderhoud door het Hoogheemraadschap wordt weggewerkt. Groen Op basis van vier metingen kan gezegd worden dat de huidige beeldkwaliteit wederom op hoofdlijnen op een B-niveau uitkomt. Enkele onderdelen scoren minder goed. Dit betreft voornamelijk de hoogte van het gras en het onkruid in de beplanting. Een oorzaak hiervoor is te vinden in de zachte winter waardoor en gras en de onkruiden bijna het hele jaar door blijven groeien. Daarnaast speelt steeds meer het gegeven dat tijdens pieken de krapte op de arbeidsmarkt een tijdige inzet van personeel bemoeilijkt. Ten opzichte van 2019 en 2020 is een lichte verbetering te zien in de beeldkwaliteit. Groentechnisch gezien voldoet de beplanting in het algemeen ruimschoots aan de kwaliteitsnormen.
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
85
De bestrijding van Reuzenberenklauw en Japanse Duizendknoop in het openbaar groen blijft een punt van aandacht. De huidige maatregelen laten een afname zien van het areaal. Voor een definitieve uitroeiing zal gedurende meerdere jaren consequent ingrijpen noodzakelijk zijn. Uit onderzoek blijkt dat nog geen enkele toepasbare maatregel lijdt tot een effectieve bestrijding van de Japanse duizendknoop. Na een toename in 2020 van de eikenprocessierups is in 2021 het aantal aantastingen iets afgenomen. Spelen In 2020 is het Uitvoeringsplan Speelruimtebeleid door de raad vastgesteld. Er is geen sprake van achterstallig onderhoud. De speelvoorzieningen zijn veilig en voldoen aan de daaraan gestelde kwaliteitseisen Gebouwen Het gemeentelijk vastgoed voldoet aan de daaraan gestelde kwaliteitseisen: conditieniveau 3 (redelijk). De MeerJarenOnderhoudsPlanningen (MJOP's) zijn in 2020 herzien en in 2021 vastgesteld. Bruggen Het areaal bruggen is op orde en is uitgebreid met o.a. een aantal betonnen brug in Reigersborg, dat het totaal aantal gemeentelijke bruggen op 142 brengt. Aandachtspunten zijn de houten fiets- en voetgangersbruggen, waarvan de onderbouw extra wordt geïnspecteerd. Van een klein aantal van deze houten bruggen is achterstand ontstaan in de vervaging van de antislip lagen; deze achterstand wordt in 2022 en 2023 weggewerkt.
Beschoeiingen Er is een achterstand in het vervangen van beschoeiingen. De komende drie jaar wordt alleen beschoeiing vervangen waar onveilige situaties ontstaan. De achterstand voor het planmatig vervangen van beschoeiingen wordt, conform het vastgestelde beheerplan in 16 jaar uitgevoerd; vanwege de bezuinigingen in 2020 wordt de achterstand voor het vervangen van de beschoeiingen in 20 jaar uitgevoerd. Openbare verlichting Het areaal is op orde en bestaat momenteel uit 4200 verlichtingsobjecten waarvan ca. 2% lichtmasten en ca. 23% armaturen aan vervanging toe zijn. Verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen zijn in beeld en worden jaarlijks projectmatig en wijkgericht vervangen. Deze vervangingsmethode zorgt voor een afname van de verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen, maar zal het niet helemaal wegnemen, omdat er jaarlijks te vervangen objecten bij komen.
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
86
Financiering In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeheer van de gemeente. In ieder geval beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille en geeft inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte.
Financieringsfunctie De financieringsfunctie ondersteunt de uitvoering van de programma’s. Deze functie omvat de financiering van het beleid en het uitzetten van geldmiddelen die niet direct nodig zijn. De Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) schrijft de decentrale overheden een aantal zaken voor op het gebied van financiering. In deze wet staan transparantie en risicobeheersing centraal. De belangrijkste verplichtingen die uit deze wet voortvloeien zijn: het opstellen van een financieringsstatuut; het opnemen van een financieringsparagraaf in de begroting en de jaarrekening; het voldoen aan de kasgeldlimiet; het voldoen aan de renterisiconorm.
Financieringsstatuut Treasury is het sturen op, beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. Het Treasurystatuut is in 2017 vastgesteld.
Financieringsbeleid De financieringsportefeuille bestaat uit: opgenomen langlopende leningen; eigen vermogen welk als financieringsmiddel is ingezet (reserves); in beheer gekregen waarborgsommen. Opgenomen langlopende leningen en waarborgsommen Het onderstaande overzicht geeft de ontwikkeling aan van langlopende opgenomen leningen. 2021 Stand langlopende leningen per 1 januari
13.538
Stand Waarborgsommen per 1 januari Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Stand totaal per 31 december
0 500 934 13.104
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
87
Uitgezette leningen De gemeente verstrekt langlopende leningen aan lokale– en regionale instellingen en verenigingen. De basis voor verstrekking is het Treasurystatuut. Onderstaand overzicht geeft de ontwikkeling aan van langlopende uitgezette leningen. 2021 Stand uitgezette leningen per 1 januari
6.373
Nieuwe leningen
500
Reguliere aflossingen
153
Extra of vervroegde aflossingen
496
Stand totaal per 31 december
6.225
Indicatoren Om de financieringsrisico’s (renterisico’s) te beperken, staan in de Wet Fido twee instrumenten: renterisiconorm en kasgeldlimiet. Daarnaast is met het schatkistbankieren een drempelbedrag bepaald. De provincie toetst of de gemeente aan deze normen voldoet. Middels het schema onder Rentetoerekening wordt inzicht gegeven in de rentelasten, het renteresultaat en de wijze waarop rente wordt toegerekend aan investeringen, grondexploitaties en projecten. Renterisiconorm De norm voor het renterisico stelt een grens aan financiering op lange termijn. Het doel is om overmatige renterisico’s op de vaste schuld (met een looptijd gelijk of langer dan 1 jaar) te vermijden. Het renterisico wordt verkleind door aflossingen in de tijd te spreiden. De norm wordt berekend door het begrotingstotaal te vermenigvuldigen met een door het Rijk vastgesteld percentage (20%). Het totaal van renteaanpassingen en de herfinanciering van de aflossingen in een begrotingsjaar mag deze norm niet overschrijden.
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
88
Omschrijving
2021
2022
2023
2024
Renterisico 1.
Renteherzieningen
-
-
5.425
2.
Te betalen aflossingen
934
938
841
780
3.
renterisico (1+2)
934
938
841
6.205
52.496
44.782
43.455
43.637
Renterisiconorm 4a.
Omvang begroting 1 januari
4b.
Vastgesteld percentage
20%
20%
20%
20%
4.
Renterisiconorm (4a x 4b)
10.499
8.956
8.691
8.727
934
938
841
6.205
Renterisiconorm (4)
10.499
8.956
8.691
8.727
Ruimte (3-4)
-9.565
-8.018
-7.850
-2.522
Toets renterisiconorm Renterisico op vaste schuld (3)
(4 > 3) Ruimte onder renterisiconorm (3 > 4) Overschrijding renterisiconorm
De tabel laat zien dat binnen de norm wordt gebleven. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft voor de gemeente de maximale toegestane omvang van de kortlopende schuld (met een looptijd korter dan 1 jaar) aan. Wettelijk moet worden overgegaan tot omzetting naar langlopende schulden zodra de limiet meer dan twee achtereenvolgende kwartalen wordt overschreden. Het doel van deze limiet is het renterisico op korte financiering te beperken. Fluctuaties in korte rente kunnen namelijk een relatief grote invloed hebben op de rentelasten. De kasgeldlimiet wordt uitgedrukt in een percentage van het begrotingstotaal (8,5%) en bedraagt voor de gemeente Drechterland voor 2021 € 4.500.000. Bij het financieringsbeleid in 2021 wordt rekening gehouden met deze limiet.
Gemeente Drechterland Jaarstukken 2021
89
Drechterland Omschrijving 1.
2.
Toegestane kasgeldlimiet Omvang begroting (lasten)
52.496
Percentage kasgeldlimiet
8,50%
Omvang kasgeldlimiet
4.462
Omvang vlottende schuld (gemiddeld dienstjaar) Opgenomen gelden < 1 jaar
625
Schuld in rekening courant