Begroting 2026 Drechterland definitief (2025-31)

Begroting jaar 2026

Verloop van de kengetallen

Kengetallen: 1. Netto schuldquote a. zonder correctie doorgeleende gelden b. met correctie doorgeleende gelden 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit

56 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Versl. Begr. (t-2) (t-1) 2024 2025

Begr.

3% -6% 53% 1% 3% 104%

33% 24% 48% 4% -3% 99%

2026

mrj (t+1) 2027

mjr (t+2) 2028

mjr (t+3) 2029

47% 38% 43% 5% 1% 98%

53% 44% 41% -1% 0% 98%

62% 53% 37% -1% -2% 98%

64% 56% 35% 0% 0% 97%

Het ministerie van BZK heeft onderstaande signaleringswaarden opgesteld. Hierbij is A het minst risicovol, B gemiddeld en C het meest risicovol.

Specificering kengetal naar categorie 1. Netto schuldquote: a. zonder correctie doorgeleende gelden b. met correctie doorgeleende gelden 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit

Cat. A

Cat. B

Cat. C

< 90% < 90% > 50% < 20% > 0% < 95 %

90 - 130 % 90 - 130 % 20 - 50 % 20 - 35 % 0% 95 - 105 %

> 130 % > 130 % < 20% > 35% <0% > 105 %

Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en zegt het meest over de financiële vermogenspositie van de gemeente. De netto schuldquote geeft aan of een gemeente investeringsruimte heeft of juist op haar tellen moet passen. Het kengetal wordt berekend door het totaal van de geleende gelden weer te geven als percentage van de totale baten. Hoe lager het percentage des te gunstiger en minder risicovol. Toelichting percentages De netto schuldquote van een gemeente ligt meestal tussen de 0% en 90% (bron: ministerie van BZK). Bij een hogere netto schuldquote is de gemeenteschuld relatief hoog. Als de netto schuldquote boven de 130% uitkomt, dan bevindt de gemeente zich in de gevarenzone. De genoemde percentages zijn grove vuistregels. Drechterland heeft begroot voor 2026 een netto schuldquote van 47%. Dit impliceert dat de gemeente een lage schuldenlast heeft. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden.

Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager dit percentage, hoe beter. Toelichting percentages De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen is voor 2026 begroot op 38%. Drechterland zit onder de signaleringswaarde van categorie A. De solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Het gemiddelde voor alle gemeenten is circa 40% (bron: CBS). Hoe hoger dit percentage is, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft een soort toekomstvisie weer. Toelichting percentages De solvabiliteitsratio van Drechterland begroot voor 2026 ligt, met een percentage van 43%, nabij het gemiddelde van 50% en is dan ook goed te noemen. 57 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Kengetal grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat de grondexploitatie forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden is van belang, omdat deze moet worden terugverdiend bij de verkoop. De accountant beoordeelt ieder jaar of de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten en is een indicatie van het risico. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 35% of hoger wordt als zeer risicovol beschouwd (bron: ministerie van BZK). Hoe lager het percentage des te geringer het risico. Toelichting percentages Drechterland zit met haar kengetal op 5% in 2026 en dat houdt in een laag financieel risico. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt een onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten.

Wanneer het percentage negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage. Toelichting percentages Dit percentage is in Drechterland voor 2026 begroot op 1%. Het percentage is meerjarig rond de 0% wat een gemiddeld risico met zich meebrengt. Belastingcapaciteit: Woonlasten meerpersoonshuishoudens De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen om bijvoorbeeld opgetreden risico’s op te vangen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en de reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Een belastingcapaciteit van 100% is gelijk aan het landelijk gemiddelde. Een lage belastingcapaciteit houdt in dat de gemeente nog ruimte heeft om structurele baten te genereren.

Toelichting percentages De gemeentelijke tarieven zijn begroot lager dan de landelijke tarieven. Dit betekent dat er mogelijkheid is om extra baten te genereren door de belastingen te verhogen. Samenhang kengetallen De gemeente Drechterland heeft ten opzichte van de VNG-norm een lage schuldpositie. Dit komt doordat Drechterland weinig leningen heeft. De solvabiliteitsratio is goed en blijft stabiel in de komende jaren. Het weerstandsvermogen van de gemeente Drechterland is voldoende om financiële tegenvallers op te vangen. Op basis van de vijf kengetallen afgezet tegen de signaleringswaarden van BZK kan de conclusie getrokken worden dat er geen maatregelen genomen hoeven te worden, behalve om te komen tot een reëel en structureel begrotingsevenwicht.

58 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Kapitaalgoederen zijn onze eigendommen, zoals bruggen, groen, wegen en sportaccommodaties. We moeten deze goederen beheren en onderhouden om een veilige en leefbare gemeente voor onze inwoners te kunnen garanderen. Dit kost geld. Het kwaliteitsniveau van de kapitaalgoederen dat we willen, stellen we vooraf vast. In het programma staat meer informatie over: • het gewenste kwaliteitsniveau van onze kapitaalgoederen; • de uitgaven die we voor het onderhoud begroten; • de omvang van het areaal; • in de paragraaf ‘Onderhoud kapitaalgoederen’ is de staat van onderhoud en het achterstallig onderhoud opgenomen. Drechterland groeit en bloeit en is volop in ontwikkeling. Klimaatadaptatie, energietransitie en digitalisering zijn voorbeelden van trends die consequenties hebben voor nieuwe ontwikkelingen in het beheer en onderhoud van onze kapitaalgoederen. We gaan daarom door met de ontwikkeling van ons integrale beheersysteem. Beheerprogramma/ beheersoftware betekent dat we vanuit de waarden, prestaties, gebruik en risico’s van de openbare ruimte, bepalen wat me moeten doen om de openbare ruimte aan het ambitieniveau te laten voldoen. We verbeteren het beheerprogramma/ beheersoftware door de processen van de levenscyclus van de kapitaalgoederen integraal aan elkaar te koppelen. Dus: van ontwikkeling via ontwerp, bouw en beheer tot sloop.

Ook leggen we nadrukkelijker de koppeling tussen de technische staat en het gebruik van het kapitaalgoed. In de hele beheeren uitvoeringsorganisatie voeren we beheerprogramma/ beheersoftware in. Hierdoor kunnen we in de toekomst gerichter sturen op de balans tussen prijs, prestaties en risico’s van het kapitaalgoed en op de voorspelbaarheid hiervan over de hele levenscyclus. Wij werken integraal waar dat nodig is, snel waar het kan, en altijd met oog voor de toekomst: klimaatadaptief, circulair en emissiereducerend. Daarbij wordt aandacht besteed aan vraagstukken zoals boomwortelopdruk, verbetering van groeiplaatsen in verharding en vergroening van de openbare ruimte. Zo zorgen we ervoor dat de kapitaalgoederen van Drechterland niet alleen vandaag, maar ook morgen bijdragen aan een veilige, duurzame en aantrekkelijke leefomgeving. In de laatste decennia is de druk op de openbare ruimte toegenomen, enerzijds door de toename van het aantal bewoners en bezoekers aan de gemeente en anderzijds door het veranderende en intensievere gebruik. Zo is bijvoorbeeld het verkeer in de afgelopen tientallen jaren toegenomen en worden voertuigen zwaarder. Ook wordt verblijfsruimte als pleinen en parken intensiever gebruikt. Hier hebben we tijdens de bouw van de infrastructuur onvoldoende rekening mee gehouden. Tegelijkertijd groeit de beheeropgave mee met de groei van de gemeente.

Achterstallig onderhoud kan leiden tot hogere lasten en onveilige situaties. Daarom moeten we achterstallig onderhoud zo snel mogelijk herstellen. Gestuurd wordt op het gewenste kwaliteitsniveau B. De financiële druk op beheer en onderhoud neemt echter toe. De prijzen van bouwstoffen zijn de afgelopen jaren sterk gestegen, mede door de afhankelijkheid van olie- en gasprijzen. Hierdoor is de reguliere indexatie van de begroting onvoldoende om de kostenstijgingen, zoals de 35% stijging ten opzichte van 2020 conform de CBS-index voor grond-, weg- en waterbouw, volledig te dekken. Dit brengt het risico met zich mee dat geplande werkzaamheden niet kunnen worden uitgevoerd met de huidige middelen.

59 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Ook het onderhoud van rioleringen, sportvelden en gebouwen gebeurt aan de hand van beheerplannen (respectievelijk het PSWR (Programma Stedelijk Water en Riolering 20232024) en het MJOP-gebouwen. Hierdoor zijn ook hiervan de onderhoudsmaatregelen meerjarig inzichtelijk.

Stand van zaken kapitaalgoederen Wegen Onder het kapitaalgoed wegen verstaan we alle openbare verhardingen in beheer bij gemeente Drechterland. Gemeente Drechterland heeft een totale oppervlakte van 80,5 km2, waarvan 20,7 km2 water en 59,8 km2 vaste grond, waarvan 2,04 procent verharding is. De gemeente Drechterland heeft daarmee een totale oppervlakte aan verharding van 1.222.760 m2. Het gaat hierbij om: • Rijbanen en markeringen • Fiets en voetpaden • Parkeerplaatsen • Overige verhardingen, waaronder plateaus, inritten, bermverharding etc. Om het jaar wordt er een visuele weginspectie uitgevoerd. De uitkomst van de visuele weginspectie uit 2025 wordt verwerkt in een onderhoudsplanning voor de komende vijf jaar. De onderhoudsplanning voor 2026 en verder zal in het 4e kwartaal van 2025 bekend zijn en wordt de voorbereiding gestart. In de inspectierapportage van 2025 wordt een percentage van de wegen als onvoldoende weergegeven. Deze worden de komende 5 jaar weggewerkt om de wegen op het vastgestelde kwaliteitsniveau te houden. Kwaliteitsniveau verhardingen visuele inspectie 2023 Binnen de bebouwde kom; Asfaltwegen: Elementenverharding; 13 % onvoldoende 19 % onvoldoende 15 % matig 6 % matig 72 % voldoende 75 % voldoende Buiten de bebouwde kom; Asfaltwegen: 11 % onvoldoende 30 % matig 59 % voldoende

Elementenverharding; 41 % onvoldoende 3 % matig 56 % voldoende

In vergelijking met 2019, 2021 en 2023 zijn we nagenoeg in kwaliteit gelijk gebleven. De visuele inspectie van 2025 kon in dit overzicht nog niet worden meegenomen. Op basis van onderzoeken naar de restlevensduur van de wegen en aanvullende onderzoeken krijgen we inzicht welke wegen er op termijn hun einde levensduur bereiken. Met deze informatie kunnen we een lange termijnplanning realiseren.

60 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Riolering Drechterland beschikt over 8.643 kolken en een vrijvervalnetwerk bestaande uit: • 74 km hemelwaterleidingen (HWA) • 55 km vuilwaterleidingen (DWA) • 45,5 km gemengde leidingen (DWA + HWA) • 9,2 km drainage Daarnaast bestaat het areaal uit het mechanische rioolstelsel met: • 47 hoofdgemalen • 443 drukgemalen • 65,5 km persleidingen Samen zorgen deze onderdelen voor de afvoer en verwerking van afvalwater. Onderhoud en beheer. Een goed functionerend rioolstelsel is cruciaal om wateroverlast, storingen en onnodige kosten te voorkomen. Daarom voeren we structureel onderhoud uit: • Vrijvervalleidingen (HWA, DWA en gemengd) word elk jaar 1/10 deel volledig gereinigd en geïnspecteerd. Voor specifieke delen geldt een kortere cyclus van vijf jaar dus hiervan wordt elk jaar 1/5 deel gedaan, zodat we tijdig kunnen ingrijpen waar extra aandacht nodig is. • Gemalen worden jaarlijks geïnspecteerd. Zo brengen we de technische staat in beeld en kunnen we onderhoud gericht uitvoeren. Dit verkleint de kans op storingen en voorkomt dat onderdelen onnodig vroeg vervangen moeten worden. • Persleidingen hebben weinig regulier onderhoud nodig. Alleen bij verstoringen wordt ingegrepen, bijvoorbeeld door het reinigen van leidingen.

Met dit beheer zorgen we ervoor dat het rioolstelsel betrouwbaar blijft functioneren, storingen tot een minimum worden beperkt en investeringen doelmatig worden ingezet. De huidige staat van het areaal is redelijk. Wel zien we dat de onderhoudsbehoefte de komende jaren toeneemt ten opzichte van voorgaande jaren.

Waterwegen en baggeren Het Areaal beschoeiing is op orde en op een aantal trajecten einde levensduur. Bij de noodzakelijke vervanging van een traject beschoeiingen wordt meer ingezet op het ombouwen van een harde walkant naar natuurvriendelijke oevers met oog voor de doorvaarbaarheid. Tevens wordt gelet op het voorkomen/wegnemen van gevaarlijke situaties.

Openbaar groen De staat van het onderhoudsniveau wordt 4 keer per jaar beoordeeld. Aan de hand van de objectieve beoordeling heeft de algemene kwaliteit van de buitenruimte een waardering op Bniveau. Er wordt hiermee voldaan aan het ambitieniveau B.

Speelvoorzieningen Binnen het dagelijks beheer vinden werkzaamheden plaats aan, speeltoestellen (onder andere schommels, balanceertoestellen, speelhuisjes, glijbanen, combinatietoestellen, zandbakken, duikelrekken), het afhandelen van meldingen en het uitvoeren van kleine wijzigingen. De speeltoestellen worden vervangen op basis van de resultaten uit de veiligheidsinspectie, gecombineerd met de afschrijvingstermijn. Reparaties aan speeltoestellen worden op basis van meldingen gedaan en de inspectie resultaten.

61 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Dit kapitaalgoed bevat onder andere • 358 speeltoestellen verdeeld over 49 speellocaties • 102 sporttoestellen verdeeld over 13 locaties De huidige kwaliteit van dit kapitaalgoed is op dit moment over het algemeen op orde, namelijk het gewenste niveau B. Vanwege strengere wettelijke veiligheid en regelgeving is voor het grootste deel van de asset speelvoorzieningen een hoog beheerniveau vereist. Zodoende ligt de focus van het onderhoud op het voldoen aan deze wettelijke veiligheidseisen.

Gebouwen Het gemeentelijk vastgoed voldoet aan de daaraan gestelde kwaliteitseisen: conditieniveau 3 (redelijk). We onderhouden en verduurzamen het gemeentelijk vastgoed. Het groot onderhoud gebouwen wordt uitgevoerd volgens het vastgestelde MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP). We geven invulling aan het strategisch vastgoedplan. We werken effectief en transparant en maken werk met werk als het gaat om toegankelijkheid en duurzaamheid.

Openbare verlichting Het areaal is op orde en bestaat momenteel uit 5137 verlichtingsobjecten. Verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen zijn in beeld en worden jaarlijks projectmatig en wijkgericht vervangen. Deze vervangingsmethode zorgt voor een tijdelijke afname van de verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen, maar zal het niet helemaal wegnemen, omdat er jaarlijks te vervangen objecten bij komen. Circa zeventig procent van de verlichtingsobjecten zijn voorzien van led lichtbronnen. Om het veilig werken aan de elektrische installaties te waarborgen en de openbare verlichting te laten functioneren, worden voedingskasten en kabels planmatig vervangen. De vervangingen en onderhoud wordt in 2026 voortgezet.

Kunstwerken De staat van de civiele kunstwerken (bruggen/steigers) in de gemeente Drechterland is op orde. Ambitie is om het areaal dusdanig te onderhouden, dat alle civiele objecten veilig en functioneel zijn.

Verkeer Het verkeerskundig meubilair bestaat uit verkeersborden en dragers, markeringen en overige zaken als komborden en schrikhekken. Jaarlijks wordt een deel van het areaal geïnspecteerd en gecontroleerd op juridische status (staan de juiste borden op de juiste plaats). Met deze aanpak worden alle verouderde borden en bijbehorende dragers vervangen. De vervangingen worden in 2026 voortgezet.

Begraafplaatsen Binnen het dagelijks beheer vinden werkzaamheden plaats aan, het groen op de openbare begraafplaats (snoeien, maaien, opnieuw aanplanten en reinigingswerkzaamheden) het uitvoeren van kleine wijzigingen en dagelijks onderhoud. De huidige kwaliteit van dit kapitaalgoed zijn op orde, namelijk het gewenste niveau B. De focus van het onderhoud van de begraafplaatsen focust zich op het behouden en netjes onderhouden van de asset.

Bomen Het kapitaalgoed groen in Drechterland bestaat uit: • 13.233 bomen (dit aantal is het in het databeheersysteem geregistreerde aantal bomen) 62 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

De kwaliteit van het bomenbestand is op orde. Elk jaar wordt 1/3 deel van het bomenbestand gecontroleerd en wordt het boomonderhoud uitgevoerd zoals beschreven in het omgevingsprogramma bomen. Naast de zorgen voor Essentaksterfte zien we een toename van Iepenziekte. Diverse bomen zijn aangetast en worden gekapt en vervangen. Bij nieuwe aanplant wordt bij de soortkeuze rekening gehouden met vatbaarheid voor ziekte en plagen. Wij doen dit doormiddel van het toepassen van verschillende boomsoorten om een monocultuur in het bomenbestand te voorkomen.

Straatmeubilair Binnen het dagelijks beheer vinden werkzaamheden plaats aan, straatmeubilair (onder andere zitbanken, hekwerken , fietsenrekken, palen), het afhandelen van meldingen en het uitvoeren van kleine wijzigingen. Het straatmeubilair wordt op basis van meldingen vervangen. Bij straatmeubilair is momenteel geen sprake van achterstallig onderhoud. Dit kapitaalgoed bevat onder andere: • 213 vuilnisbakken • 230 zitbanken • 24 plantenbakken • 7 fiets parkeervoorzieningen • 5,4 kilometer hekwerk De huidige kwaliteit van dit kapitaalgoed is op dit moment over het algemeen op orde, namelijk het gewenste niveau B. Vanwege strengere wettelijke veiligheid en regelgeving is voor het grootste deel van de asset Straatmeubilair een hoog beheerniveau vereist. Zodoende ligt de focus van het onderhoud op het voldoen aan deze wettelijke veiligheidseisen.

Financiële consequenties Voor het klein onderhoud worden budgetten geraamd en voor het groot onderhoud zijn voorzieningen gevormd. Gebiedsuitbreiding of wijzigingen in de kwaliteit kunnen leiden tot stijging van de lasten.

63 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Onderstaande tabel laat zien welke middelen in 2026 gereserveerd zijn voor het klein- en groot onderhoud van de genoemde kapitaalgoederen.

In € 1.000 Categorie

Jaar vaststelling beheerplan Beheerplan loopt tot en met Kwaliteitsniveau Financiële vertaling beheerplan Opgenomen in Begroting 2026 Is er sprake van uitgesteld onderhoud? Is er een reserve aanwezig? Is er een voorziening aanwezig? Zo ja, is de omvang van de reserve/voorziening op niveau?

Wegen

Kunstwerken

2018 2028 Binnen de kom B Buiten de kom C 1.449 1.226 Nee Nee Ja Ja

2018 2028 Veilig en functioneel 100 79 Nee Nee Ja Ja

64 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Riolering Gebouwen

Openbaar groen

Openbare verlichting

Waterwegen en baggeren

2024 2027 n.v.t.

2022 2025 3

2018 2028 B

2018 2028 n.v.t.

2018 2028 n.v.t.

567 569 Ja Nee Ja Ja

179 179 Nee Nee Ja Nee

1.032 1.418 Nee Nee Nee n.v.t.

173 162 Nee Nee Nee n.v.t.

172 211 Nee Nee Nee n.v.t.

Financiering Inleiding In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeheer van de gemeente. Het geeft ook inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. Het wettelijk kader ligt besloten in: • de Gemeentewet, • de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet fido) en de bijbehorende ministeriële regelingen en • de Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet hof). In de Gemeentewet staat dat de provincies het financieel toezicht op gemeenten uitvoeren. De taken van de toezichthouder op dit terrein vloeien voort uit de Wet fido. Het beleidskader binnen de gemeente is: • het Treasurystatuut 2017 en • het Leningen- en borgstellingenbeleid.

Financieringsfunctie De financieringsfunctie zorgt ervoor dat voldoende geld beschikbaar is, zodat aan alle financiële verplichtingen kan worden voldaan. Hiervoor worden kortlopende en langlopende leningen aangetrokken. Onder de financieringsfunctie valt ook het verstrekken van leningen en garanties en het beheersen van financiële risico’s. De Wet fido schrijft de decentrale overheden een aantal zaken voor op het gebied van financiering. In deze wet staan transparantie en risicobeheersing centraal. De belangrijkste verplichtingen die uit deze wet voortvloeien zijn: • het opstellen van een financieringsstatuut, • het opnemen van een financieringsparagraaf in de begroting en de jaarrekening, • het voldoen aan de kasgeldlimiet en • het voldoen aan de renterisiconorm.

Financieringsbeleid Het aantrekken van geldleningen gebeurt overeenkomstig de kaders van het Treasurystatuut 2017. De financieringsportefeuille bestaat uit: • opgenomen langlopende leningen en • in beheer gekregen waarborgsommen Het beleid van de gemeente is erop gericht om de financieringsbehoefte af te dekken met kortlopende schulden, omdat de rente op de kortlopende schulden in het algemeen lager is dan de rente op langlopende middelen. Hierbij is de gemeente gehouden aan de kasgeldlimiet. Die bepaalt dat de gemiddelde vlottende schuld over drie maanden niet boven de 8,5% van het begrotingstotaal mag uitkomen. Overtollige middelen worden belegd bij de schatkist.

65 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Opgenomen langlopende leningen en waarborgsommen Het onderstaande overzicht is een raming van het verloop van de vaste financiering. Naar verwachting is er eind 2026 langlopende financiering noodzakelijk. In € 1.000 2026

2027

2028

2029

Stand langlopende leningen per 1 januari Nieuwe leningen Reguliere aflossingen

9.625 10.000 800

18.825 5.000 1.200

22.625 5.000 1.400

26.225 5.000 1.600

Verwachte stand 31 december

18.825

22.625

26.225

29.625

Uitgezette leningen De gemeente verstrekt langlopende leningen aan lokale– en regionale instellingen en verenigingen. De basis voor verstrekking is het Leningen- en borgstellingenbeleid. Het onderstaande overzicht is een raming van het verloop van de langlopende uitgezette leningen. In € 1.000 2026

2027

2028

2029

Stand uitgezette leningen per 1 januari Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Extra of vervroegde aflossingen

5.683 139 -

5.544 139 -

5.405 139 -

5.266 139 -

Verwachte stand 31 december

5.544

5.405

5.266

5.127

Indicatoren De belangrijkste financiële risico’s bij de uitvoering van de financieringsfunctie zijn koersrisico’s, renterisico’s en kredietrisico’s. Hieronder staat hoe deze risico’s worden beheerst. Koersrisico De gemeente beschikt niet over aandelen van beursgenoteerde ondernemingen en loopt als zodanig geen risico’s. Wel neemt de gemeente deel in het aandelenvermogen van de BNG Bank, Alliander en HVC Groep. Het risico op waardeverlies van deze aandelen is zeer beperkt. Kredietrisico Kredietrisico's bestaan uit het risico dat uitgeleend geld niet wordt terug ontvangen. De gemeente verstrekt in beginsel geen leningen uit hoofde van de publieke taak en anders worden zoveel mogelijk zekerheden opgenomen. Door invoering van het schatkistbankieren kunnen overtollige middelen alleen nog worden aangehouden in de schatkist van het Rijk. Schatkistbankieren De gemeente is verplicht om de overtollige middelen aan te houden bij het Rijk.

66 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Renterisico Het renterisicobeheer is het beheersen van de risico’s die gepaard gaan met een in de toekomst hoger dan gewenst niveau van de rentelasten van het vreemd vermogen of lagere rentebaten. Ter beperking van het renterisico heeft de wetgever de kasgeldlimiet en de renterisiconorm ingesteld. Renterisiconorm De norm voor het renterisico stelt een grens aan financiering op lange termijn (looptijd van één jaar of langer). Het voorkomt dat de gemeente gelijktijdig teveel leningen gaat herfinancieren. Het doel is om overmatige renterisico’s op de vaste schuld te vermijden. De norm wordt berekend door het begrotingstotaal te vermenigvuldigen met een door het Rijk vastgesteld percentage van 20%. De bedragen aan langlopende leningen waar de gemeente de komende jaren een renterisico over loopt blijven de komende periode binnen de norm. In € 1.000 Omschrijving

2026

2027

2028

2029

1. 2.

Renterisco Renteherzieningen Te betalen aflossingen

800

1.200

1.400

1.600

3.

renterisico (1+2)

800

1.200

1.400

1.600

4a. 4b. 4.

Renterisiconorm Omvang begroting 1 januari Vastgesteld percentage Renterisiconorm (4a x 4b)

59.383 20% 11.877

59.883 20% 11.977

61.322 20% 12.264

63.209 20% 12.642

Toets renterisconorm Renterisco op vaste schuld (3) Renterisiconorm (4)

800 11.877

1.200 11.977

1.400 12.264

1.600 12.642

Ruimte (3-4)

-11.077 -10.777 -10.864 -11.042

(4 > 3) Ruimte onder renterisiconorm (3 > 4) Overschrijding renterisiconorm

67 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is door het Rijk ingevoerd om risico’s te beperken bij het aantrekken van geld. De limiet bepaalt in hoeverre we tekorten op de bank mogen aanvullen met kortlopend geld. De limiet is 8,5% van het begrotingstotaal (totaal lasten). Bij het financieringsbeleid wordt rekening gehouden met deze limiet. Bij het financieringsbeleid wordt rekening gehouden met deze limiet. In € 1.000

2026 Omschrijving

1.

2.

Toegestane kasgeldlimiet Omvang begroting per 1 januari Percentage kasgeldlimiet

59.383 8,50%

Omvang kasgeldlimiet

5.048

Omvang vlottende schuld (gemiddeld 2025) Opgenomen gelden < 1 jaar Schuld in rekening courant Gestorte gelden door derden < 1 jaar Overige geldleningen (geen vaste schuld)

3.250 0 0 0 3.250

3.

Vlottende middelen (gemiddeld 2025) Contante gelden in kas Tegoeden in rekening courant Overige uitstaande gelden < 1 jaar

2 0 0 2

4.

5.

Toets kasgeldlimiet Toegestane kasgeldlimiet

5.048

Totaal netto vlottende schuld (2-3)

3.248

Ruimte (4-5)

1.800

68 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Rentetoerekening Rentekosten moeten aan de taakvelden worden toegerekend met behulp van een (rente)omslag. Dit geeft inzicht in de kosten per taakveld en de toerekening gebeurt op een gelijke wijze. Het gehanteerde renteomslagpercentage bedraagt 0,623%. In onderstaand schema staat hoe de rentetoerekening plaats vindt.

De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten (idem) Totaal door te rekenen externe rente De rente die aan de grondexploitatie moet worden toegerekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken, die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

311 16 -/295 14 -/1 -/10 +/+

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente

-5

Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen

0 +/+ 0 +/+

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

290

De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)

339 -/-

Renteresultaat op het taakveld Treasury

-49

69 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Bedrijfsvoering In deze paragraaf komen de beleidsvoornemens op het gebied van bedrijfsvoering aan de orde. Met bedrijfsvoering worden de bedrijfsprocessen bedoeld die nodig zijn om de beleidsdoelstellingen uit de programma’s te realiseren. Het gaat hierbij om de bedrijfsprocessen van de drie gemeenten die zijn ondergebracht bij de SED organisatie. In de begroting 2026 van de SED organisatie is uitgebreid ingegaan op wat we in 2026 willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en hoeveel dat kost. In deze paragraaf staan de belangrijkste ontwikkelingen en focus voor het jaar 2026. We hebben drie doelstellingen vastgesteld die we uitvoeren naast de continuering van bedrijfsvoeringswerkzaamheden. Ombuigingskeuzes We voeren de ombuigingskeuzes van de Gemeente Drechterland en de effecten die dit heeft op de inzet van mensen en middelen uit. De keuzes die de Gemeente Drechterland maakt leiden tot het opstellen van een plan van aanpak om tot implementatie te komen van ombuigingen op mensen en middelen. Verkiezingsjaar We geven een goede uitvoering aan het verkiezingsjaar waarbij we de coalitieuitvoeringsplannen (CUP) planmatig en integraal per jaarschijf opnemen in de jaarplannen van de SED. Wij ondersteunen projectmatig zodat de CUP's gereed zijn. Organisatieontwikkeling De ingeslagen koers rondom organisatieontwikkeling gaan we verder verankeren.

We zetten in op opleiden en ontwikkelen, op rolvastheid en definiëren gezamenlijk de unieke identiteit van de SED-organisatie. We versterken, herijken en verbeteren processen zodat eigenaarschap en rolvastheid ontstaat. We gebruiken digitale oplossingen die bijdragen aan de programma’s en we voldoen aan veranderende wet- en regelgeving. Dit doen we zoveel mogelijk vanuit bestaand budget.

70 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Verbonden partijen Inleiding Verbonden partijen stellen beleid op en/of voeren beleid uit dat de gemeente in principe ook in eigen beheer kan doen. De gemeente mandateert als het ware de verbonden partijen, maar houdt wel de eindverantwoordelijkheid voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de programma’s. Van belang is te controleren of de doelstellingen van de verbonden partijen nog steeds corresponderen met die van de gemeente en of de doelstellingen van de gemeente via de verbonden partijen zijn gerealiseerd. Een ander belang is het kostenbeslag en de financiële risico’s die de gemeente met verbonden partijen kan lopen en de daaruit voortvloeiende budgettaire gevolgen. Voor het adequaat invullen van de toezichthoudende rol door de gemeenteraad is het belangrijk dat de begroting en de jaarrekening inzicht geven in de verbonden partijen waarin de gemeente deelneemt, het belang dat de gemeente hierin heeft en de financiële positie van de verbonden partijen. In deze paragraaf wordt enkel gerapporteerd over de partijen waarin de gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft. Gekozen is voor de indeling: gemeenschappelijke regelingen en deelnemingen.

Overzicht verbonden partijen In € 1.000 Rekening Begroting Begroting 2024 2025 2026 Gemeenschappelijke regelingen: SED organisatie SSC DeSom Westfries Archief Ondersteuning Bestuurlijke Samenwerking West-Friesland Veiligheidsregio Noord-Holland Noord Afvalbeheer Westfriesland Omgevingsdienst Noord-Holland Noord Recreatieschap Westfriesland Gemeenschappelijke gezondheidsdienst Hollands Noorden WerkSaam Westfriesland Archeologie Westfriese gemeenten Deelnemingen: Ontwikkelbedrijf Noord-Holland Noord HVC Groep BNG Bank Alliander NV

71 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

13.663 1.052 204 69 1.387 7 632 137 1.188 774 38

13.978 1.134 213 68 1.450 7 585 145 1.361 822 30

14.938 960 226 106 1.545 7 625 156 1.470 926 30

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

19.151

19.793

20.989

Gemeenschappelijke regelingen SED organisatie Gerelateerd aan programma: Bestuur en dienstverlening Vertegenwoordiging: Lid van het dagelijks bestuur en het algemeen bestuur. Doel en openbaar belang: De SED organisatie werkt aan een prettige woon- werk- en leefomgeving. Zij staat voor goede dienstverlening aan inwoners en ondernemers, en krachtige en deskundige ondersteuning aan de besturen van de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. Activiteiten en ontwikkelingen: De SED organisatie werkt aan een prettige woon- werk- en leefomgeving van de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. Zij staat voor goede dienstverlening aan inwoners en ondernemers, en een krachtige en deskundige ondersteuning aan de besturen van gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. Vanuit de kadernota SED 2026 zijn 3 doelstellingen vastgesteld die uitgevoerd worden naast de continuering van bedrijfsvoeringswerkzaamheden voor de 3 gemeenten: • • •

Ombuigingen Verkiezingen Organisatieontwikkeling

Risico’s: • Datalek, cybercrime en uitval ICT systemen

Eigen vermogen Vreemd vermogen

01-01-2026

31-12-2026

0

0

17.333

16.875

Verwacht resultaat

0*

*De SED-organisatie brengt alle lasten in rekening bij de deelnemende gemeenten.

72 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

SSC DESOM Gerelateerd aan programma: Bestuur en dienstverlening. Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur. Doel en openbaar belang: Doelstelling van het Shared Service Center DeSom is om de deelnemers en afnemer WerkSaam Westfriesland een hoogwaardige, gestandaardiseerde, robuuste ICT dienstverlening te bieden. Deze dienstverlening sluit aan op de groeiende behoeften van organisaties om te digitaliseren, informatiseren en automatiseren. De dienstverlening van SSC DeSom bestaat uit gezamenlijke, gestandaardiseerde basisdienstverlening gericht op een gegarandeerd veilige digitale (samen)werkplek en flexibele diensten voor applicatiehosting en ander maatwerk. Activiteiten en ontwikkelingen: DeSom heeft een nieuwe visie op haar dienstverlening gepresenteerd, ‘DeSom 2.0’. Deze visie is opgesteld op verzoek van de deelnemers in samenwerking met de hoofden Bedrijfsvoering van de aangesloten gemeenten. Kenmerken van de nieuwe koers van SSC DeSom -oftewel ‘DeSom 2.0’- zijn: • Standaard basisdienstverlening; Focus op ICT kantoorautomatisering en connectiviteit • Standaard hostingdiensten; Hosting en Differentiatie ICT diensten • Begroting is gebaseerd op het leveren van de gedefinieerde basisdienstverlening • Flexibele diensten op basis van individuele en gezamenlijke opdrachten. De realisatie van ‘DeSom 2.0’ vergt een veranderopgave.

Deze veranderopgave kost tijd en is geschat op ongeveer drie jaar. In de business case is een globale planning opgenomen voor de veranderopgave naar ‘DeSom 2.0. Risico's • Tempo van besluitvorming over DeSom 2.0 veroorzaakt vertragingen in realisatie DeSom 2.0 • Frictiekosten kunnen toenemen doordat het langer duurt voordat activiteiten voor DeSom 2.0 gestart kunnen worden • Risico op behalen doelen binnen planning neemt toe • ICT-inkoopkosten (licenties, hardware) stijgen sterker dan inflatiecorrectie • Mogelijke aanpassingen governance treden later in werking • Overheadkosten en bedrijfsvoering kosten worden omgeslagen naar de verschillende niveaus van dienstverlening.

01-01-2026

31-12-2026

Eigen vermogen

47

47

Vreemd vermogen

3.946

3.135

Verwacht resultaat

0

73 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Westfries Archief Gerelateerd aan programma: Bestuur en dienstverlening Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur Doel en openbaar belang: Goed informatiebeheer maakt het handelen van de gemeente transparant en dient zo de democratie. Archiefinstellingen hebben de opdracht om (overheids-)informatie te bewaren, te beheren en beschikbaar te stellen. Informatie van nu is ook na vele jaren nog waardevol. Als historische bronnen maken ze deel uit van het cultureel erfgoed van ons land. Het Westfries Archief heeft daartoe drie kerntaken die volgen uit de Archiefwet en de Gemeenschappelijke Regeling: 1. Het ondersteunen van en diensten verlenen aan aangesloten overheden; 2. Informeren, enthousiasmeren en helpen van het publiek om archieven optimaal te gebruiken en de geschiedenis van de regio te leren kennen; 3. Beheren, toegankelijk maken en uitbreiden van de collectie. In het beleidsplan voor de periode 2024-2027 wordt de missie als volgt verwoordt: Het Westfries Archief is hét centrum voor informatiebeheer in Westfriesland en draagt daarmee bij aan een transparante overheid en tegelijkertijd voor een duurzaam, toegankelijk, betrouwbaar en levend geheugen van Westfriesland.

Verwachtingen ten aanzien van de periode 2026-2029: • De nieuwe Archiefwet zal in werking treden waardoor archieven van overheden na 10 jaar, in plaats van 20 jaar, openbaar zullen worden en in beheer overgedragen aan het Westfries Archief. Dit zal een inhaalslag en grote toename in digitale opslag en beheer met zich meebrengen, waarbij het Westfries Archief ook meer betrokken zal zijn bij informatievorming en -beheer van gemeenten en deelnemende GR’en. • De regio Westfriesland is een voorbeeld in het landelijke traject “Het archief als nutsvoorziening”, waarbij het Westfries Archief steeds meer zal worden benut als centraalpunt van informatie beheer binnen de regio. • De doorontwikkeling en intensivering van onlinedienstverlening en geografische informatie specialisatie. • De aanpassing van het functioneel gebruik van de publieksruimte. • Voortzetting van de digitalisering van analoge archieven. • Intensivering van de inzet van data analyse, data netwerken en artificial intelligence. • Het continueren van een enthousiaste vast groep vrijwilligers. • De samenwerking met studenten vergroten. • Verduurzaming van systemen. • Een transformatie van klassieke archiefdienstverlening naar modern informatiemanagement en online service.

01-01-2026

31-12-2026

Eigen vermogen

100

250

Vreemd vermogen

398

575

Verwacht resultaat

0

74 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Ondersteuning Bestuurlijke Samenwerking West-Friesland (OBS) Gerelateerd aan programma: Bestuur en dienstverlening Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur Doel en openbaar belang: Ondersteuning samenwerking op het gebied van bestuurlijk overleg in de regio Westfriesland. Periodiek worden er bestuurlijke overleggen georganiseerd, gefaciliteerd en gecoördineerd op een aantal werkterreinen in de vormen van portefeuillehoudersoverleggen. De OBS kent de volgende portefeuillehoudersoverleggen: Madivosa (Maatschappelijke Dienstverlening, Volksgezondheid en Sociale aangelegenheden), VVRE (verkeer en vervoer, Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening, Economie) en ABZ (Algemeen Bestuurlijke Zaken). Activiteiten en ontwikkelingen: De kerntaken zijn: Het regioteam richt zich op de ondersteuning van de regionale samenwerking en draagt bij aan de regionale samenwerking en de ambities in het Pact van Westfriesland door: 1. Faciliteren regionale afstemming in stuurgroep Pact, portefeuillehoudersoverleggen ABZ, VVRE en Madivosa en afdelingshoofden VVRE en Madivosa, de Westfriese Samenwerkingsdriehoek, Kring Gemeentesecretarissen, strategisch adviseurs en projectleiders Pact. 2.

Versterken van de samenwerking tussen gemeenten en maatschappelijke partners door het aandragen van oplossingen voor knelpunten en doen van voorstellen voor de ontwikkeling van het Pact en mogelijkheden voor financiering. 3. Zichtbaar maken van de ambities, ontwikkelingen, successen en aandachtspunten van het Pact en de regio. 4. Bewaken van de samenhang in het Pact door het leggen van verbindingen tussen projecten en projectleiders die verbonden zijn aan het Pact. 5. Versterken en onderhouden van verbindingen van de activiteiten van het Pact met regio Alkmaar, De Kop, Noord-Holland Noord, de MRA, de Provincie NH en ministeries. Het Pact van Westfriesland is de kapstok om de gezamenlijke ambities van de zeven Westfriese gemeenten te realiseren. Vanuit het regioteam is een project gestart om de Uitvoeringsagenda te evalueren en met voorstellen te komen voor een nieuwe strategische agenda voor Westfriesland.

75 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Veiligheidsregio Noord-Holland Noord Gerelateerd aan programma: Ruimte Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur Doel en openbaar belang: Veiligheidsregio Noord-Holland Noord richt zich op het verkleinen van risico’s en het beperken van leed en schade bij incidenten en realiseert dit door het bieden van adequate hulp en het samenwerken met alle bij de veiligheid en hulpverlening betrokken partijen. Daarbij worden burgers en bedrijven gestimuleerd tot het nemen van eigen verantwoordelijkheid en worden zij actief betrokken bij de hulpverlening. Activiteiten en ontwikkelingen: Lokale veiligheid is ons grootste goed en de vrijwilligheid als de ruggengraat van ons brandweerstelsel is daarbij randvoorwaardelijk. De brandweer beschikt over een fijnmazig netwerk van 52 posten - verspreid over 16 gemeenten - en bestaat uit circa 1150 vrijwilligers en 250 beroepsmedewerkers. De doorontwikkeling van brandweerzorg is bedoeld om de veiligheid te garanderen door de vrijwilligheid te versterken, zodat onze mensen kunnen (blijven) doen waar zij goed in zijn: het voorkomen, beperken en bestrijden van brand en bieden van hulp. Het meerjarenontwikkelplan 2024-2027 geldt als basis voor de toekomst waarbij we investeren in de veiligheid van al onze inwoners. Het beschrijft de actuele ontwikkelingen en knelpunten.

Daarnaast doet het plan een voorstel op hoofdlijnen voor de uitwerking van een 3-tal ontwikkelopgaven: 1. Vakbekwaamheid 2. Paraatheid en beschikbaarheid 3. Noodzaak tot modernisering Risico's: • Brandweervrijwilligers van rechtswege overgaan in een arbeidsovereenkomst, • langdurige uitval, • IT dreigingen (bijv. virus, cyberaanval enz.), • tekort ambulanceverpleegkundigen, • materiële en personele schade bij omvangrijke incidenten en • aanbestedingsclaim.

01-01-2026

31-12-2026

Eigen vermogen

4.701

4.979

Vreemd vermogen

63.768

70.122

Verwacht resultaat

0

76 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Afvalbeheer Westfriesland (ABWF) Gerelateerd aan programma: Ruimte Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur Doel en openbaar belang: Het ABWF is een gemeenschappelijke regeling waarin de zeven westfriese gemeenten zaken afstemmen op het gebied van de afvalinzameling, het contractmanagement HVC en aandeelhouderszaken. Eveneens is het ABWF de eigenaar van en verantwoordelijk voor de voormalige stortplaats te Westwoud. Activiteiten en ontwikkelingen: • Het ABWF zet zijn taken op het gebied van afvalinzameling, contractmanagement en aandeelhouderszaken voort. • Op basis van het afkoopvoorstel voor de voormalige vuilstort te Westwoud, wordt de koers voor de nazorg bepaald. Risico's: • Ondersteuning (geen eigen huisvesting en personeel) en • Stortplaats Westwoud.

01-01-2026

31-12-2026

Eigen vermogen

1.538

1.521

Vreemd vermogen

27

31

Verwacht resultaat

40

77 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN) Gerelateerd aan programma: Ruimte Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur Doel en openbaar belang: De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN) is een professionele en onafhankelijke organisatie die op een efficiënte manier en volgens geldende kwaliteitsstandaarden uitvoering geeft aan de opgedragen milieutaken op het gebied van de fysieke leefomgeving. Ze spelen een belangrijke rol bij de maatschappelijke opgaven waar de regio voor staat en richten zich vooral op complexe vraagstukken rondom milieu, duurzaamheid en natuur. Daarnaast zetten ze zich in voor een veilige regio op het gebied van milieu en natuur, het voorkomen van incidenten en het bieden van meerwaarde door specialistische kennis te bundelen. Activiteiten en ontwikkelingen: De ambitie van de OD NHN is om in 2026 robuust te worden in de uitvoering van hun taken. Aanleiding hiervoor zijn de resultaten van de commissie Van Aartsen in 2022 en het Interbestuurlijk Programma Versterking VTH-stelsel (IBP VTH). Naast de robuustheid van de organisatie wordt in het IBP VTH ook gesproken over normfinanciering, de schaarste op de arbeidsmarkt en de kwaliteitscriteria. Het plan van aanpak Robuustheid is op 27 juni 2024 in het algemeen bestuur vastgesteld.

Voor de financiële dekking van de 1e tranche van dit plan is voor 2026 incidentele dekking gevonden met de vorming van een bestemmingsreserve Robuustheid. In de nog op te stellen kadernota 2027 wordt een voorstel voor structurele dekking uitgewerkt, waarbij de uitkomsten van het efficiencyonderzoek worden meegenomen. De vastgestelde Handhavings- en Uitvoeringsstrategie 2024 – 2027 milieutaken geeft inzicht in de prioriteiten en vormt het kader voor de uitvoering van de wettelijke milieutaken, het beleid en de ambities van de deelnemers. Het geeft aan wat we gezamenlijk willen bereiken en welke instrumenten daarvoor ingezet worden. In de strategie zijn de ontwikkelingen als gevolg van de Omgevingswet, het IBP-VTH en de maatschappelijke opgaven zoals circulaire economie, energietransitie, stikstof, indirecte lozingen, Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) en ondermijning meegenomen. Risico's: • Claims, • datalek van geregistreerde gegevens, • aanbestedingsrisico's; • projecten ten laste van het rekeningresultaat.

01-01-2026

31-12-2026

Eigen vermogen

1.025

1.025

Vreemd vermogen

6.805

6.805

Verwacht resultaat

0

78 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Recreatieschap Westfriesland Gerelateerd aan programma: Ruimte Vertegenwoordiging: Lid van het dagelijks bestuur en het algemeen bestuur. Doel en openbaar belang: Behartigt voor de Westfriese gemeenten de belangen van de openluchtrecreatie en het landschap in het samenwerkingsgebied. Inzet voor een rijkere, gevarieerdere natuur met meer recreatiemogelijkheden, beheer en onderhoud van terreinen. Activiteiten en ontwikkelingen: De Recreatievisie ‘Gezond en aantrekkelijk Westfriesland’ is vastgesteld. De Recreatievisie vervangt het Natuur- en Recreatieplan Westfriesland uit 2016 en zal een leidraad zijn voor de opgaven voor de recreatie die ons nu voorliggen en in de toekomst op ons af gaan komen. Risico's: • Langdurige afwezigheid van een werknemer door ziekte, • beëindigen overeenkomst door verhuurders en/of verpachters, • imagoschade, • gevolgen van klimaatverandering en • aansprakelijkheid door incidenten in openbare buitenruimte.

01-01-2026

31-12-2026

Eigen vermogen

1.578

1.514

Vreemd vermogen

1.638

2.094

Verwacht resultaat

0

Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD) Gerelateerd aan programma: Samenleving Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur Doel en openbaar belang: GGD HN draagt zorg voor de volksgezondheid van alle inwoners van Noord-Holland-Noord. De focus ligt op gezondheid en preventie en het voorkomen van (verergering) van ziekte. De GGD opereert voor een groot deel vanuit wettelijke kaders: Wet publieke gezondheid, Wet maatschappelijke ondersteuning, Toezicht op de kinderopvang, Wet op de lijkbezorging en Ondersteuning bij rampen en crises. De basistaken (uniformdeel) zijn: • kennis hebben van en informatie geven over de gezondheid van inwoners; • het organiseren van collectieve preventie (preventie gericht op alle inwoners); • uitvoering van infectieziektebestrijding, en • uitvoering van de taken op het terrein van jeugdgezondheid en ouderengezondheidszorg vanaf 65 jaar. Tot de basistaken behoren tevens Openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ) en Veilig thuis. 79 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Activiteiten en ontwikkelingen: Een belangrijk deel van de activiteiten concentreert zich in het ‘voorveld’ (preventie, signaleren, monitoren), maar de GGD voert ook vangnettaken voor de gemeente uit. Naast de basistaken levert de GGD ook aanvullende producten (maatwerkdeel). Deze aanvullende producten vallen niet onder de Gemeenschappelijke regeling. Vanuit het maatwerkdeel wordt ingezet op activiteiten die aanvullend zijn op de werkzaamheden vanuit de GR GGD, bijvoorbeeld extra begeleiding contacten. Indien nodig kan er worden opgeschaald naar Video Home Training, Stevig Ouderschap en VoorZorg. In het jaar 2026 voert de GGD HN bezuinigingen door. Op 12 maart 2025 is in het algemeen bestuur besloten om 11 bezuinigingsmaatregelen met een totaal bezuinigingsbedrag van 1,6 miljoen door te voeren. Deze 11 bezuinigingsmaatregelen resulteren in een effectief bezuinigingspercentage van 3,9%. Hierdoor stopt o.a. het wegen en meten van scholieren in de 2e klas voortgezet onderwijs, opvoedspreekuren, en themabijeenkomsten en cursussen tijdens de zwangerschap. De deelnemersbijdragen zijn geïndexeerd met het regionaal afgesproken percentage van 7,4%.

Risico's: • Frictiekosten en beperkte mogelijkheid tot opbouwen vermogen door bezuinigingsopgave gemeenten, • verbetering basispakket & ziekteverzuim JGZ, • implementatie ICT-applicaties, • hogere instroom Veilig Thuis, • seksuele gezondheid, • medische arrestantenzorg, • infectieziektebestrijding &pandemische paraatheid en • aanvullende diensten JGZ.

01-01-2026

31-12-2026

Eigen vermogen

750

807

Vreemd vermogen

28.146

28.146

Verwacht resultaat

0

80 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

WerkSaam Westfriesland Gerelateerd aan programma: Samenleving Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur. Doel en openbaar belang: WerkSaam Westfriesland voert de algemene bijstand uit voor de zeven Westfriese gemeenten. De uitvoering van de bijzondere bijstand doet de gemeente zelf. WerkSaam helpt onze inwoners bij de zoektocht naar een baan. De talenten van mensen en de wensen van de werkgever staan centraal. WerkSaam gaat uit van de eigen kracht van onze cliënten. Het doel van WerkSaam is voor deze cliënt passend werk te vinden. Regulier werk waar dat kan, en beschut werken waar het moet. Activiteiten en ontwikkelingen: WerkSaam gaat per 1 januari 2026 van start met de uitvoering van het nieuwe beleidsplan. Daarnaast houdt WerkSaam zich bezig met het implementeren van de te verwachten wijzigingen vanuit de Participatiewet in balans. WerkSaam informeert u hierover via de Planning en controle documenten. 01-01-2026

31-12-2026

Eigen vermogen

7.294

6.676

Vreemd vermogen

11.931

12.018

Verwacht resultaat

0

Archeologie Westfriese gemeenten Gerelateerd aan programma: Ruimte Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur. Doel en openbaar belang: Archeologie West-Friesland is onze gecertificeerde instelling die verantwoordelijk is voor het (laten) doen van archeologische opgravingen op het land en in het water zoals dit is vastgelegd in de Omgevingswet. Activiteiten en ontwikkelingen: Archeologie West-Friesland geeft als certificaathouder advies. Door middel van een quickscan beoordeelt zij of en zo ja, in welke mate archeologisch onderzoek nodig is. Vervolgens voert zij dit onderzoek uit of voert zij de monitoring op het onderzoek uit. Zo wordt er voor gezorgd dat bij een opgraving de verrichte handelingen en aangetroffen archeologische vondsten worden gedocumenteerd, de vondsten worden geconserveerd en een rapport wordt opgesteld waarin de resultaten van de handelingen zijn beschreven. Naast advisering en uitvoering draagt Archeologie West-Friesland bij aan gemeentelijke beleidsontwikkeling en verzorgt zij publieksactiviteiten en pr.

81 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Deelnemingen Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord Gerelateerd aan programma: Ruimte Doel en openbaar belang: Het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord (ONHN) is een economische uitvoeringsorganisatie en heeft als doel het bevorderen van de economische ontwikkeling van Noord-Holland Noord vanuit het perspectief van brede welvaart. Activiteiten en ontwikkelingen: Voor de periode 2025 tot en met 2031 is een nieuwe Dienstverleningsovereenkomst (DVO) gesloten tussen de aandeelhouders (17 gemeenten van Noord-Holland Noord en de provincie Noord-Holland) en het ONHN. In de DVO is afgesproken dat het ONHN de volgende activiteiten uitvoert: • Het ondersteunen van (de randvoorwaarden voor) een aantrekkelijk vestigingsklimaat, • Het ondersteunen van bestaande MKB bedrijven en • Het aantrekken en faciliteren van nieuwe bedrijven. • Het betrekken van bedrijven uit de regio bij regionale en provinciale opgaven.

BNG Bank Gerelateerd aan programma: Bestuur en dienstverlening Doel en openbaar belang: De uitoefening van het bedrijf van bankier ten dienste van overheden. Draagt bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Activiteiten en ontwikkelingen: BNG Bank – Financieren met maatschappelijke impact: BNG Bank richt zich volledig op het versterken van de publieke sector in Nederland. Vanuit haar oorsprong als overheidsbank financiert BNG Bank gemeenten, woningcorporaties, zorg- en onderwijsinstellingen en andere publieke organisaties. Daarbij staat het vergroten van maatschappelijke impact centraal. De bank maakt hierin scherpe keuzes, stuurt actief op vijf Sustainable Development Goals (SDG’s) en investeert gericht in duurzame steden, goede zorg, kwaliteitsonderwijs, betaalbare energie en klimaatactie. De ambitie van BNG Bank is om een natuurlijke partner te zijn bij het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Niet alleen als financier, maar ook als meedenkende en deskundige gesprekspartner. Door een sterke focus op klantpartnerschap en publieke meerwaarde, helpt de bank gemeenten en andere organisaties bij het realiseren van hun maatschappelijke doelen. BNG Bank werkt daarbij vanuit haar kernwaarden: verbindend, deskundig en optimistisch.

Door actief te investeren in kennis, samenwerking en duurzame oplossingen, draagt BNG Bank bij aan een mooier en toekomstbestendig Nederland. Gedreven door impact, betrouwbaar in uitvoering. Risico's: Er zijn geen risico's bekend. Financieel belang: De gemeente heeft als aandeelhouder 15.756 aandelen. De aandeelhouder is niet aansprakelijk voor de schulden van de BNG Bank N.V.

82 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Alliander Gerelateerd aan programma: Bestuur en dienstverlening. Doel en openbaar belang: Alliander is een netwerkbedrijf dat zorgt voor een betrouwbare, betaalbare en bereikbare energievoorziening in een groot deel van Nederland. Door hun netwerk continu te verbeteren, bereiden ze zich voor op een toekomst waarin iedereen duurzame energie kan gebruiken, produceren en delen. Drechterland heeft aandelen in Aliander, waarvan de dividend op Algemene dekkingsmiddelen wordt ontvangen. Activiteiten en ontwikkelingen: Alliander en de energietransitie – op weg naar een toekomstbestendig energiesysteem De energietransitie is onomkeerbaar en brengt ingrijpende maatschappelijke uitdagingen met zich mee op het gebied van wonen, werken, welvaart en welzijn. Om deze uitdagingen het hoofd te bieden en toekomstige knelpunten te voorkomen, zijn de komende jaren stevige keuzes nodig. Denk aan korte termijn besluiten over de plaatsing van nieuwe elektriciteitshuisjes, maar ook aan langetermijnvisies zoals de aanleg van warmtenetten. Daarnaast is innovatie essentieel om energie anders en bewuster te gebruiken en het elektriciteitsnet toegankelijk en betrouwbaar te houden. Alliander speelt hierin een sleutelrol. Het bedrijf zet zich in om dromen, ambities en duurzame ontwikkelingen mogelijk te maken.

Bedrijven willen uitbreiden, consumenten hun woning verduurzamen en gemeenten duurzame woonwijken realiseren. Om deze doelen waar te maken is een flexibel, toekomstbestendig energiesysteem noodzakelijk — één dat gebaseerd is op duurzaam opgewekte elektriciteit, groen gas, waterstof en warmte. Terwijl elektriciteit momenteel circa 18% van het totale energiegebruik beslaat, stijgt dit aandeel richting 2050 naar meer dan 50%. Samen met gemeenten, inwoners en bedrijven bouwt Alliander aan een duurzame toekomst. Hun ambitie is helder: in 2030 voor iedere klant tijdig een passende oplossing bieden binnen een betaalbaar en betrouwbaar energiesysteem. Alleen zo kunnen we de energietransitie succesvol realiseren. Risico's: Er zijn geen risico's bekend. Financieel belang: De gemeente heeft als aandeelhouder 113.140 aandelen. De aandeelhouder is niet aansprakelijk voor de schulden van de N.V.

NV HVC Gerelateerd aan programma: Ruimte Doel en openbaar belang HVC is een afval- en energiebedrijf met zowel publieke als commerciële activiteiten op het gebied van afval en energie. Voor de verwerking en inzameling van het huishoudelijk afval heeft de gemeente een dienstverleningsovereenkomst (DVO) afgesloten. Eveneens heeft de gemeente aandelen in het bedrijf en daarmee stemrecht in de Algemene Ledenvergadering. Aan het aandeelhouderschap is een ballotageovereenkomst verbonden waarin onder meer geregeld is dat het brandbaar afval afgestaan moet worden en de gemeente, samen met de andere aandeelhouders, garant staat voor een deel van de leningen. Activiteiten en ontwikkelingen • De initiële looptijd van de dienstverleningsovereenkomst is afgelopen en wordt per 1 januari voor onbepaalde tijd verlengd. 83 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

•

HVC ontwikkelt zich verder door tot afval- en energiebedrijf. Dit vereist aanpassing en professionalisering van het aandeelhouderschap. Het beoordelen van voorstellen uit de aandeelhoudersvergadering en kennis van de bedrijfsrisico's worden steeds belangrijker.

Risico's • Veiligheid, betrouwbaarheid en continuïteit van de installaties • Volatiliteit prijzen commodities, kostprijzen grondstof/transport materieel • Obstakels voor realisatie bouwprojecten • Impact overheidsmaatregelen • Prijs- en renterisico

en

Financieel belang: De gemeente heeft als aandeelhouder 31 aandelen voor een totaal van € 1.400.

84 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

levering

Grondbeleid Inleiding In de paragraaf grondbeleid wordt verslag gedaan over de visie, ontwikkelingen en stand van zaken van de grondexploitaties in relatie tot de doelstellingen uit de begroting. Visie De geldende Nota Grondbeleid is vastgesteld in 2026 en een nieuwe nota Grondbeleid tezamen met een nota Kostenverhaal zal naar verwachting dit jaar ter vaststelling aan de gemeenteraad worden voorgelegd. De huidige nota gaat op hoofdlijnen uit van 'situationeel' grondbeleid, waarbij per project gekeken wordt welke rol de gemeente het beste past. In alle gevallen zijn marktconforme prijsstellingen het vertrekpunt. Nieuwe (wettelijke) ontwikkelingen Ontwikkelingen in wet- en regelgeving. Vanuit de Omgevingswet worden ook enkele regels voor het grondbeleid geactualiseerd. De grootste wijziging is dat het mogelijk wordt om een gebied ''organisch'' te kunnen ontwikkelen onder een grondexploitatie zonder 'eindtijd'. Dit kan een optie zijn als vooraf nog veel onzekerheden bestaan over concrete planinvullingen. Prognose resultaten In 2026 beschikt de gemeente Drechterland over de volgende twee actieve grondexploitaties. 1.

Schellinkhout sportveldlocatie Door het beëindigen van de sportactiviteiten ter plaatse van de sportvelden in Schellinkhout, gekoppeld aan de behoefte aan het realiseren van een gedifferentieerd woonprogramma heeft de raad in 2020 een start en kaders (mee) gegeven aan de gebiedsontwikkeling en grondexploitatie op deze locatie. Wegens nieuwe inzichten en participatie heeft de raad op 30 oktober 2023 unaniem vastgesteld het stedenbouwkundig plan met bijbehorende beeldkwaliteitsplan en het financiële resultaat. Vervolgens is in september 2024 het bestemmingsplan “Havenweg 1” unaniem vastgesteld en inmiddels is het bestemmingsplan onherroepelijk. In 2025 is de procedure gestart voor de selectie van een ontwikkelaar voor de projectmatige woningen en is de opdracht in december definitief gegund. De overige grond met 12 vrije kavels zullen door de gemeente zelf worden uitgegeven. Dit biedt de mogelijkheid voor de grondeigenaren om eigen woningen te (laten) ontwerpen, waarmee meer diversiteit in het plan ontstaat. Bovendien kan hierdoor een hogere grondopbrengst worden gerealiseerd. In 2026 wordt het definitieve inrichtingsplan openbare ruimte opgesteld en worden de locatie bouwrijp gemaakt. Naar verwachting kan in het eerste kwartaal van 2027 worden gestart met de bouw.