Begroting 2026 Drechterland definitief (2025-31)
Tekst van het document
Schellinkhout sportveldlocatie Door het beëindigen van de sportactiviteiten op de sportvelden in Schellinkhout en de behoefte aan de realisatie van een gedifferentieerd woonprogramma, heeft de raad in 2020 de kaders vastgesteld voor de gebiedsontwikkeling en grondexploitatie op deze locatie. Door nieuwe inzichten en participatie heeft de raad op 30 oktober 2023 unaniem ingestemd met het stedenbouwkundig plan met bijbehorende beeldkwaliteitsplan en het financiële resultaat. Vervolgens is in september 2024 het bestemmingsplan “Havenweg 1” unaniem vastgesteld en is inmiddels het bestemmingsplan onherroepelijk. 26 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
In 2025 is de procedure doorlopen voor de selectie van een ontwikkelaar voor de projectmatige woningen en de opdracht is aan het einde van het jaar gegund. De overige 12 vrije kavels zullen door de gemeente zelf worden uitgegeven. Dit biedt de mogelijkheid om eigen woningen te (laten) ontwerpen, waarmee meer diversiteit in het plan kan ontstaan. Bovendien kan hiermee naar verwachting een hogere grondopbrengst worden gerealiseerd. Verder is gewerkt aan het definitieve inrichtingsplan openbare ruimte en het bouwrijp maken. Naar verwachting kan in 1e kwartaal van 2027 worden gestart met de bouw. Het project kent een positief resultaat welke oorspronkelijk was begroot op circa € 700.000 en na de verkoop van de vrije kavels zal worden geactualiseerd. Het positieve resultaat van deze grondexploitatie komt, conform genomen raadsbesluit, ten gunste aan de Algemene Reserve. Woningmarkt • We versnellen de woningbouw met een aanbod van betaalbare, aantrekkelijke, verschillende en duurzame woningen voor elke doelgroep. • We bouwen duurzame woningen. Vooral betaalbare huur- en koopwoningen, in lijn met de Woondeal 2.0 Noord-Holland Noord. • We spreken een nieuw woonprogramma af dat overeenkomt met de omgevingsvisie en voeren het uitvoeringsprogramma uit. • We werken aan de ontwikkeling en uitvoering van diverse woningbouwprojecten.
• We maken ruimte voor woonzorgconcepten in woningbouwplannen. Ouderen blijven zo in de eigen omgeving wonen, met de meest passende woonomstandigheden. • We voeren samen met woningcorporaties Het Grootslag, De Woonschakel en de huurdersraden de prestatieafspraken uit. Woonakkoord Westfriesland in de top 10 beste woonregio’s van Nederland. • Eind 2030 zijn er in Westfriesland 12.500 nieuwe woningen gebouwd. Het streven is ruim 1.500 nieuwe woningen per jaar.• We versnellen de woningbouw, met aandacht voor betaalbare, gevarieerde, aantrekkelijke en duurzame woningen voor iedereen. • Het bestaande woningaanbod blijft goed en aantrekkelijk en verbeteren we als het nodig is. • We voegen nieuwe, unieke en aanvullende woningen toe aan de regionale woningvoorraad. • We stimuleren zelfstandig wonen voor langere tijd. Wat gaan we er voor doen? • Samen met belanghebbenden organiseren we minstens twee keer per jaar een versnellingstafelbijeenkomst. • Dan bekijken we de knelpunten en kansen om woningbouwprojecten te versnellen. • Er wordt een flexibel plan gebruikt voor nieuwbouwprojecten, dat de regio richting geeft en ruimte biedt voor ideeën van de markt.
Woonprogramma In december 2025 is het Woonprogramma voor de komende jaren vastgesteld, welke als kader dient voor de ontwikkeling en uitvoering van diverse woningbouwprojecten, waaronder Hoogkarspel Zuid, Schellinkhout en meerdere particuliere initiatieven.
27 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
Met wie werken wij samen Voor het programma Ruimte werken we samen met de volgende verbonden partijen: • • • • • •
Omgevingsdienst Noord-Holland Noord Veiligheidsregio Noord-Holland Noord Archeologie West-Friesland Recreatieschap Westfriesland (RSW) Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord en Afvalbeheer Westfriesland (ABWF)
Deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen.
Verplichte indicatoren Naam indicator
Eenheid
Bron
Verwijzingen Halt
Aantal per 1.000 jongeren
Bureau Halt
6
9
6
n.b.
Winkeldiefstallen
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
0,3
1
0,5
n.b.
Geweldsmisdrijven
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
2
3,2
3,2
n.b.
Diefstallen uit woning
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
0,8
1,2
0,5
n.b.
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
5
3,4
2,4
n.b.
Functiemenging
%
LISA
41,8 42,2
n.b.
n.b.
Vestigingen (van bedrijven)
Aantal per 1.000 LISA inwoners van 15 tm 64 jaar
164,8 170
n.b.
n.b.
Omvang huishoudelijk restafval
kg per inwoner
CBS
116
122
n.b.
n.b.
Hernieuwbare elektriciteit
%
RWS
34,8
n.b.
n.b.
n.b.
Gemiddelde WOZ waarde
x € 1.000
CBS
337
399
413
426
Nieuw gebouwde woningen
Aantal per 1.000 woningen
Basisregistratie adressen en gebouwen
16,2 13,3
3,7
n.b.
Demografische druk
%
CBS
79,6 79,6 79,1 80,4
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden
In euro's
COELO
787
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
In euro's
COELO
901 1.004 1.034 1.029
28 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
2022 2023 2024 2025
884
913
903
Wat mag het kosten Werkelijk 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Totale lasten Totale baten
-19.117 8.323
-20.695 8.583
-17.772 6.844
Saldo baten en lasten
-10.794
-12.112
-10.928
Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves
-3.560 4.225
0 1.868
-657 579
Resultaat programma Ruimte
-10.128
-10.244
-11.006
Toelichting op afwijkingen (baten en lasten) Toelichting afwijkingen B2026 t.o.v. B2025 (> € 50.000) Lasten: Bijdrage SED Kapitaallasten
Bedrag
V/N
-225 N -264 N
Overhevelingsbesluit 2024-2025 Kadernota 2025-2029 Ombuigingen B2026 - beperken onderhoudsbudget openbare verlichting Ombuigingen B2026 - resultaat aanbesteding luchtfoto's Bijdrage Veiligheidsregio 2026 Inrichten schoolzones Herstel brug Lakemanweg Afvalinzameling Soorten Management Plan Hoogkarspel Zuid Woonprogramma Overige verschillen Totaal lasten:
530 V 1.701 V 15 V 20 V -93 N 92 V 63 V 160 V 177 V 645 V 60 V 42 V 2.923 V
Baten: Kadernota 2025-2029 Ombuigingen B2026 - doorbelasten evenementen Ombuigingen B2026 - doorbelasten onderhoud particuliere bomen Ombuigingen B2026 - doorbelasten kosten aanleg inritten Riolering Afvalinzameling Inkomsten anterieure overeenkomsten gebiedsontwikkeling Subsidies klimaat en duurzaamheid Overige verschillen Totaal baten
-1.779 N 15 V 5V 5V 61 V -178 N 225 V -85 N -8 N -1.739 N
Totaal verschil
1.184
29 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
V
Lasten: Bijdrage SED (€225.000 nadeel) De bijdrage SED betreft de bijstelling naar de bijdrage SED conform de begroting van de SED. Kapitaallasten (€264.000 nadeel) De kapitaallasten zijn geactualiseerd. Overhevelingsbesluit 2024-2025 (€530.000 voordeel) In het overhevelingsbesluit 2025 zijn de volgende incidentele budgetten opgenomen. Deze budgetten komen niet terug in de begroting 2026. - CUP ontwikkelen verkeersmodel - Noord Zuid verbinding - Komportalen - Project eenduidige werkwijze - Donatie kruidenrijke grasmengels - Herstellen schade bermen - Herstellen en aanplanten bomen t.a.v. stormschade - CUP ondermijning - CUP Aanmoedigen buurtpreventie - CUP Maatregelen cybercrisis - CUP Aandacht wapenbezit en drugs - Handhaving oneigenlijk gebruik woningen - Ruimtelijke klimaatadaptatie - Parkeren Uiterdijk - Gebiedsgericht programma Hoogkarspel Zuid - CUP Woonprogramma - Stolpenbeleid - Generatiewonen Kadernota 2025-2029 (€1.701.000 voordeel) In de voorjaarsnota is besloten om incidenteel budgetten op te nemen in 2025 en niet in de begroting 2026. Dit resulteert in een voordeel op de lasten voor de begroting 2026. Onder andere budgetten vanuit de specifieke uitkering (SPUK), hiertegenover staat ook een inkomst geboekt.
Ombuigingen B2026 - Beperken onderhoudsbudget OVL (€15.000 voordeel) Uit een analyse van de budgetten voor openbare verlichting blijft dat circa € 15.000 structureel resteert binnen het onderhoudsbudget. Ombuigingen B2026 - Resultaat aanbesteding luchtfoto's (€20.000 voordeel) In 2024 is het maken van luchtfoto's aanbesteed. Het resultaat hiervan is € 20.000 voordelig. Bijdrage Veiligheidsregio 2026 (€93.000 nadeel) Op basis van de begroting 2026 van de Veiligheidsregio. Inrichten schoolzones (€92.000 voordeel) Incidenteel budget 2025 wat niet terugkomt in 2026. Herstel brug Lakemanweg (€63.000 voordeel) Incidenteel budget 2025 wat niet terugkomt in 2026. 30 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
Afvalinzameling (€160.000 voordeel) Per 1 januari 2025 is het Recycletarief ingevoerd. Dit betekent dat een deel van de afvalstoffenheffing afhankelijk is van hoe vaak de restafvalcontainer wordt aangeboden. Dit systeem slaat goed aan: het aantal ledigingen is lager dan aanvankelijk geprognotiseerd. Dit betekent enerzijds minder inkomsten, maar anderzijds ook lagere kosten voor met name restafval. Soorten Managementplan (€177.000 voordeel) Incidenteel budget 2025 wat niet terugkomt in 2026. Hoogkarspel-Zuid (€645.000 voordeel) Incidenteel budget 2025 wat niet terugkomt in 2026. Woonprogramma (€60.000 voordeel) Incidenteel budget 2025 wat niet terugkomt in 2026. Baten: Kadernota 2025-2029 (€1.779.000 nadeel) In de voorjaarsnota is besloten om incidentele inkomsten op te nemen in 2025 en niet in de begroting 2026. Dit resulteert in een nadeel voor de baten voor de begroting 2026. Onder andere inkomsten vanuit de specifieke uitkering (SPUK), hiertegenover staat ook een uitgave geboekt. Ombuigingen B2026 - Doorbelasten evenementen (€15.000 voordeel) Bij het doorbelasten van kosten aan georganiseerde evenementen wordt gedacht aan materiaalgebruik zoals hekken en borden, nutsvoorzieningen, uren van medewerkers maar ook schoonmaakkosten en herstelwerkzaamheden achteraf.
Ombuigingen B2026 - Doorbelasten onderhoud particuliere bomen (€5.000 voordeel) Er worden bomen op particuliere gronden onderhoud door de gemeente. Voorstel is om de kosten van onderhoud middels een abonnement door te belasten of de inzet te beëindigen. De opbrengst betreft een eerste indicatie. Ombuigingen B2026 - Doorbelasten kosten aanleg inritten (€5.000 voordeel) De gemeente legt bij verzoek inritten aan voor inwoners en ondernemers wanneer deze aan lopende projecten grenzen. Tot op heden werden alleen materiaalkosten doorbelast. Voorstel is om ook een toeslag van 20% van de investering aan plankosten (vergoeding voor menskracht) in rekening te brengen. Dit is een regulier percentage bij infrastructuurprojecten. Rioolheffing (€61.000 voordeel) De opbrengsten van Rioolheffing komen € 65.000 hoger uit dan begroot. Hiervan is € 58.000 een structurele meeropbrengst voor de komend jaren. Dit wordt veroorzaakt door de opbrengsten van Riool Eigendom woningen. Omdat de realisatie Riool Eigendom woningen van 2024 was al hoger was dan de begroting van 2025 moet de meeropbrengst structureel worden opgenomen in de begroting van 2026 en verder. Deze structurele meeropbrengst is ontstaan door de tariefverhoging voor 2025. Afvalinzameling (€178.000 nadeel) Zie toelichting bij lasten.
Inkomsten anterieure overeenkomsten gebiedsontwikkeling (€225.000 voordeel) In 2026 worden € 225.000 aan inkomsten uit anterieure overeenkomsten verwacht. 31 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
Subsidies klimaat en duurzaamheid (€85.000 nadeel) In 2025 hebben we incidentele subsidies ontvangen die niet terugkomen in 2026.
Toelichting op afwijkingen (reserves) Toelichting afwijkingen B2026 t.o.v. B2025
Bedrag
V/N
Lasten: Storting reserve klimaat en duurzaamheid CDOKE
-657 N
Totaal lasten:
-657 N
Baten: Onttrekking Algemene reserve door Overhevelingsbesluit (2025) Onttrekking reserve klimaat en duurzaamheid (2025)
-1.159 N -130 N
Totaal baten
-1.289 N
Totaal verschil
-1.946
N
Lasten: Storting reserve klimaat en duurzaamheid CDOKE (€657.000 nadeel) In de septembercirculaire 2025 zijn middelen ontvangen voor de CDOKE. De middelen zijn voor de uitvoering van de gemeentelijke taken op het gebied van het klimaat- en energiebeleid. De middelen worden gestort in de reserve klimaat en duurzaamheid. Lopende het boekjaar 2026 worden de benodigde middelen geïnventariseerd en vrij gemaakt (voorjaarsnota of najaarsnota) uit de reserve. Baten: Onttrekking Algemene Reserve - overhevelingsbesluit (€1.159.000 nadeel) Tegenover de budgetten uit het overhevelingsbesluit 2025 stond een dekking uit de Algemene Reserve. Onttrekking reserve klimaat en duurzaamheid (€1.289.000 nadeel) In 2025 was een onttrekking aan de reserve klimaat en duurzaamheid geraamd, welke in de begroting 2026 niet terug komt.
32 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
Programma Samenleving Inleiding Als gemeente hebben wij de verantwoordelijkheid om zorg en ondersteuning te bieden aan inwoners die dat nodig hebben. In 2026 zetten we ons onverminderd in voor een sociaal domein dat aansluit bij de lokale behoeften en de leefwereld van onze inwoners. We bieden passende ondersteuning – zowel voor de gemeenschap als voor het individu. Meer dan ooit ligt de focus op preventie. Door problemen vroegtijdig te signaleren of zelfs te voorkomen, versterken we de zelfredzaamheid van mensen en vergroten we hun kansen om volwaardig mee te doen in de samenleving. Preventie is daarmee geen aparte taak, maar een integraal onderdeel van ons beleid. Concreet betekent dit dat we inzetten op een gezonde en inclusieve leefomgeving, waarin gezondheidsverschillen worden verkleind en iedereen zich kan ontwikkelen. Ook zetten we in op het versterken van de sociale basis: bewoners die naar elkaar omzien, gemeenschappen die samen oplossingen vinden en maatschappelijke initiatieven die ruimte krijgen om te groeien. Het naar elkaar omkijken begint op een jonge leeftijd en daarom zetten we in op inclusief onderwijs. Naast het onderwijs hebben we ook aandacht voor ontwikkelingen van de jeugd op sociale cultureel vlak en sport. Ontwikkelingen Jeugd en Wmo Het afgelopen jaar hebben we veel stappen ondernomen met als doel om: 1.
De kwaliteit van onze dienstverlening aan inwoners te vergroten; 2. Hulp tijdig in te zetten; 3. De kosten te beheersen. Lokaal hebben we de regionale inkoop en implementatie van specialistische jeugdhulp en Wmo afgerond. De consulenten hebben de tools om de regionale afspraken te hanteren. Deze zijn bekrachtigd in de verordening, waarbij de reikwijdte jeugdhulp is ingeperkt. Daarnaast hebben wij, in SED verband, een beheersteam opgezet. Dit beheersteam heeft als doel om de cliëntgebonden kosten jeugd te verminderen. Het beheersteam stuurt op de maatwerkovereenkomsten, verwijzingen van o.a. huisartsen en Gecertificeerde Instellingen en acteert op de top 10 duurste jeugdigen per gemeente. Dit heeft de eerste positieve financiële resultaten opgeleverd. Uiteraard hebben we blijvend aandacht voor onze processen en bekijken we kritisch op welke punten we nog meer efficiency kunnen realiseren door aanpassingen te doen in ons proces. Jeugd Onze consulenten zetten zich blijvend iedere dag in om tijdig de meest passende zorg in te zetten. Echter zien we een toenemende complexiteit van de problematiek van gezinnen, groeiende wachtlijsten bij aanbieders en langdurende hulptrajecten. Ook is de rol van de consulent in de afgelopen jaren veranderd: van enkel een keukentafelgesprek en beschikken, is de Jeugdconsulent nu actief betrokken bij hulptrajecten van gezinnen.
Onderdeel van de overeenkomsten per 1 juli 2025 is dat consulenten nu nog actiever betrokken zijn bij gezinnen. Enerzijds om te voldoen aan het wettelijke kader van één gezin, één plan, één regisseur, maar ook om tijdig bij hulpverleningstrajecten te kunnen bijsturen. Regie door een consulent zorgt voor grip op dat wat wordt ingezet: zij sturen op effectiviteit, doorstroom en uitstroom. Dit geldt voor alle trajecten, maar zeker bij de hoog specialistische, dure trajecten, is de rol van de consulent cruciaal om de kosten beheersbaar te houden. Dit vraagt om een, soms, (tijds-) intensieve rol van de Jeugdconsulent. 33 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
Wmo Ook bij de Wmo zien we een toenemende druk ontstaan op het consulententeam. Voor de Wmo geldt ook de gewijzigde regierol, alleen minder (tijds-) intensief en zijn hulpvragen complexer. Bij de Wmo zien we dat het aantal meldingen per gemeente groeit. Dit kunnen we verklaren door de toenemende vergrijzing. Echter groeit de formatie niet mee. Het aantal meldingen is toegenomen van ongeveer 1900 meldingen in 2022, naar ongeveer 2500 in 2024. Het gaat om nieuwe instroom en verlengingen van lopende indicaties). Ontwikkelingen schuldhulp Bij schuldhulpverlening constateren we ook toenemende aantal meldingen. Er zijn meer meldingen bij de vroegsignalering en meer aanmeldingen vanwege een mogelijke woningontruiming. Ook team schuldhulpverlening staat onder druk. De beschikbare formatie binnen de SED is de afgelopen jaren gelijk gebleven, terwijl de meldingen en de complexiteit van casuïstiek toeneemt. Bij schuldhulpverlening is de gemeentelijke inzet personeel (bijvoorbeeld coaching, begeleiding en bemiddeling. Anders dan de Wmo en Jeugdhulp verstrekt de gemeente geen financiële voorzieningen in het kader van schuldhulpverlening. Gevolgen Om onze inwoners goed en tijdig te kunnen helpen, kan het nodig zijn om de bestaande formatie van de teams jeugd, Wmo en schuldhulp op termijn uit te breiden.
Dit is mede afhankelijk van (landelijke) maatregelen om de wachtlijstproblematiek bij aanbieders te beheersen. Uitgangspunt is dat we onze inwoners snel helpen en voorkomen we dat problematiek verergerd. Al met al voorkomen we daarmee duurdere vormen van zorg.
Ambities programma Samenleving Minimabeleid Wat willen we bereiken? Drechterland let op mensen in een kwetsbare positie. Wat gaan we ervoor doen? Via het reguliere minimabeleid bieden wij mensen de mogelijkheid tot financiële ondersteuning om onder anderen mee te kunnen doen in de maatschappij. Wij zijn bezig met een actualisatie van de beleidsregels bijzondere bijstand. Gestreefd wordt om de regels te versoepelen, verruimen en beter aan te laten sluiten op de behoeften vanuit de samenleving. Daarnaast worden de te verwachte ontwikkelingen vanuit de Participatiewet in balans meegenomen. Alleenverdieners In 2025 zijn we begonnen met het uitvoeren van de regeling voor de alleenverdienersproblematiek. Mensen met lage inkomens krijgen verschillende toeslagen via de Belastingdienst. Door een ongunstige samenloop van regelingen hebben huishoudens waarvan een persoon een uitkering ontvangt via het UWV een lager besteedbaar inkomen dan vergelijkbare huishoudens met een bijstandsuitkering. Dit komt omdat zij lagere toeslagen vanuit de Belastingdienst ontvangen dan zou moeten. Door een wetswijziging is het per 1 januari 2025 voor gemeenten mogelijk om jaarlijks een bijdrage te verstrekken om dit verschil op te vangen. De bijdrage is een vast bedrag, waarvan de hoogte jaarlijks bij ministeriele regeling wordt vastgesteld. Het betreft een tijdelijke regeling tot 1 januari 2028.
Het Rijk verwacht per 1 januari 2028 een structurele oplossing te bieden. Gemeenten ontvangen via de circulaires budget om dit uit te voeren. U wordt via de P&C documenten op de hoogte gehouden van de uitgaven.
34 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
Onderwijs Wat willen we bereiken? Kinderen in gemeente Drechterland krijgen les in een fijne omgeving die ze helpt zich te ontwikkelen. En in veilige, gezonde en prettige schoolgebouwen. Wat gaan we ervoor doen? Onderwijs Achterstanden Beleid (OAB) • We werken volgens het nieuwe Onderwijskansenconvenant, waardoor we de samenwerking met onderwijs, kinderopvang, GGD en andere partners rondom het jonge kind versterken , om alle kinderen in gemeente Drechterland gelijke kansen te bieden. • We aan een nieuwe subsidieregeling voor het onderwijsachterstandenbudget, zodat beschikbare middelen efficiënt en doelgericht kunnen worden ingezet. Onderwijshuisvesting • We passen het Integraal Huisvestingsplan Drechterland 2020-2024 aan, inclusief een financiële paragraaf en een langetermijnvisie. • We werken een concrete businesscase uit voor de toekomst van de Jozefschool, Venhuizen. • We zorgen voor efficiënter ruimtegebruik van de bestaande onderwijsruimtes. • We werken toe naar realisatie vervangende nieuwbouw voor de Jan Luykenschool, Schellinkhout. Professionele zorg Wat willen we bereiken? De gemeente geeft professionele zorg tegen verantwoorde kosten. Wat gaan we ervoor doen? Hervormingsagenda In 2026 blijven we uitvoering geven aan de gestelde maatregelen uit de Hervormingsagenda Jeugd. We willen dat kinderen en jongeren sneller passende hulp krijgen, zoveel mogelijk dichtbij huis.
Daarbij versterken we preventie en signaleren we problemen eerder, zodat zwaardere zorg vaker kan worden voorkomen. • We versterken het lokale team zodat zij zelf hulp kunnen leveren, ook bij onveiligheid (Toekomstscenario voor Jeugd en gezin). • We zorgen voor een betere samenwerking tussen team Inzet en de huisartsen waardoor kinderen en gezinnen sneller passende hulp krijgen en onnodige doorverwijzing worden voorkomen. • We zorgen voor een preventief dekkend zorglandschap en focussen daarmee op het versterken van het 'normale' leven van de inwoner, zodat problemen vroeg worden opgepakt. • We realiseren voor jeugdigen die niet meer thuis kunnen wonen een zorgvorm die zo ' thuis en dichtbij als mogelijk' is. Denk hierbij aan het realiseren van kleinschalige woonvoorzieningen. • We bakenen de reikwijdte van de Jeugdhulp af waardoor jeugdhulp alleen wordt ingezet daar waar het echt nodig is. Andere vragen worden in de sociale basis of andere domeinen opgepakt.
35 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
Toekomstvisie voor kwetsbare inwoners De zeven Westfriese gemeenten werken sinds 2024 gezamenlijk aan de uitvoering van de Toekomstvisie (psychisch) kwetsbare inwoners 2024–2028+. De visie en het bijbehorende implementatieplan richten zich op de thema’s: Ondersteun(en)de samenleving, Wonen, Zorg & Ondersteuning, Veiligheid, Bestaanszekerheid, Zinvolle daginvulling en Samenwerken in de regio. De regionale projectgroep Kwetsbare Inwoners geeft, in nauwe samenwerking met interne en externe partners, uitvoering aan de vastgestelde doelen en actiepunten. In 2026 zetten we de ingezette koers voort en bouwen we verder aan een samenhangende, integrale aanpak voor deze doelgroep. Uitvoeringsplan visie sociaal domein Samen met verschillende samenwerkingspartners, waaronder Team Inzet, wordt het uitvoeringsplan visie sociaal domein opgesteld. Het uitvoeringsplan geeft antwoord op de vraag op welke wijze er de komende jaren uitvoering gegeven wordt aan de visie sociaal domein. Wonen met ondersteuning Per 1 januari 2025 is een nieuw contract Wonen met Ondersteuning ingegaan met een consortium van zorgaanbieders. De centrumgemeente Hoorn voert, namens de regiogemeenten, het mandaat voor uitvoering en houdt via intensief contractmanagement scherp toezicht op naleving van de vernieuwde werkwijze en kwaliteitseisen.
De SEDgemeenten zijn hierin actief betrokken als vertegenwoordiger van de regio. In 2026 sturen we, naast het waarborgen van kwaliteit, nadrukkelijk op de ontwikkelopgaven die bij ondertekening van het contract zijn vastgelegd. De huidige samenwerkingsovereenkomst tussen de centrumgemeente Hoorn en de regiogemeenten, waarin dit mandaat is vastgelegd, loopt eind 2026 af. Daarom wordt de overeenkomst in 2026 geëvalueerd en volgt in datzelfde jaar een voorstel voor een nieuwe overeenkomst. Sociaal domein Wat willen we bereiken? Drechterland is een gezonde gemeente waarin iedereen meedoet. Wat gaan we ervoor doen? Onderwijszorgarrangementen • We zetten zowel individuele als groepsgewijze jeugdzorg in tijdens schooltijd (onderwijszorgarrangement). • In een pilot, lopend tot september 2026, bieden we in regionaal verband jeugdzorg aan elke leerling op het Integraal Kind Expertise Centrum (IKEC) Hoorn. Team inzet Versterking preventieve inzet door team Inzet door verbinding met de Toegang. Voor inwoners moet het helder en eenvoudig zijn waar zij met een hulpvraag terechtkunnen. De Toegang fungeert als het herkenbare en laagdrempelige eerste aanspreekpunt, waar inwoners snel op weg worden geholpen naar passende ondersteuning of activiteiten in hun eigen buurt.
Dit gaan we doen door het benutten van signalen vanuit scholen en huisartsenpraktijken, die in nauwe verbinding staan met de Toegang. Het versterken van samenwerking tussen vrijwilligersorganisaties en maatschappelijke partners en het ontwikkelen van integrale werkwijze in de toegang die de samenwerking verbeteren en de inwoner centraal stellen. In navolging van het visieleertraject van de VNG wordt samen met de drie gebiedsteams verder vorm gegeven aan de inrichting van de lokale toegang. Het 'wat' en het 'hoe' worden uitgewerkt. Dit proces gaat hand in hand met één van de opgaven uit de Hervormingsagenda jeugd (Stevige lokale teams) en wordt daarom integraal aangepakt. 36 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
Sport, cultuur en recreatie Wat willen we bereiken? Drechterland is een sportieve en cultuurrijke gemeente door een goed en gevarieerd aanbod. Drechterland heeft een rijk verenigingsleven, goede sportactiviteiten en gevarieerd cultureel aanbod. Wat gaan we ervoor doen? Cultuur We geven inwoners de kans hebben om zich te ontwikkelen op persoonlijk, sociaal en cultureel vlak door organisaties als een bibliotheek te subsidiëren. We ondersteunen verenigingen op het gebied van historie, zang, toneel, muziek en volksfeesten om het aanbod op kunst en cultuur te behouden. Daarmee kunnen inwoners deelnemen aan diverse culturele activiteiten binnen de gemeente Drechterland. We bieden kinderen tot en met 21 jaar de mogelijkheid om kennis te maken met muziek, het spelen van een instrument en zich verder te bekwamen. We laten kinderen op de basisschool in aanraking komen met cultuureducatie en diverse vormen van kunst. We doen mee met het programma Cultuureducatie met Kwaliteit. We gaan een nieuw convenant en een meerjarenplan opstellen met de bibliotheek ter voorbereiding op de zorgplicht. Recreatie We vergroten de recreatieve voorzieningen in de gemeente met het continueren van de volgende projecten: • Recreatiestrand Oosterleek voordragen bij de provincie als officiële zwemlocatie.
• Realiseren van nutsvoorzieningen bij recreatiegebied Uiterdijk waarmee op termijn toiletten gerealiseerd kunnen worden. • Uitbreiden van de parkeervoorzieningen bij Recreatiegebied Uiterdijk in samenwerking met het Recreatieschap Westfriesland. • Verkennen van de mogelijkheden voor een nieuwe vaarroute tussen Hoogkarspel en Medemblik. Sportaccommodaties We behouden de huidige sportvoorzieningen die toegankelijk zijn voor alle inwoners van de gemeente. Daar waar mogelijk verbeteren we, in samenwerking met andere afdelingen (in fases), de gemeentelijke sportaccommodaties. Sportbevordering In 2026 zetten we het uitvoeringsplan van het Gezond Actief Leven Akkoord (GALA) voort via het lokale sportakkoord en de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC). Hiermee stimuleren we een gezonde leefstijl en versterken we het sport- en beweegaanbod. Daarnaast ondersteunen we sportverenigingen bij het behouden en versterken van een toegankelijk en gevarieerd sport- en beweegaanbod voor onze inwoners. Samen met de Westfriese gemeenten werken we aan een gerichte aanpak om een veilig en positief sportklimaat te bevorderen, waarin iedereen met plezier en respect kan sporten. We gaan verkennen of binnen onze gemeente op passende wijze topsportbeleid ontwikkeld kan worden, met aandacht voor het stimuleren van talentontwikkeling.
Talentontwikkeling We ondersteunen kinderen en jongeren in het ontdekken van hun talenten en hun interesses via sport, cultuur en gezondheid. Daarnaast bieden we preventieve, laagdrempelige ondersteuning aan kinderen/jongeren en hun gezinnen. Bijvoorbeeld door middel van de diensten vanuit Buurtgezinnen. We zullen de pilot van het Jongerencafé Hoogkarspel evalueren en waar mogelijk voortzetten. Daarnaast zal er een doorontwikkeling plaatsvinden rondom het professioneel jeugd- en jongerenwerk. 37 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
Welzijn We investeren in toegankelijke voorzieningen die mensen ondersteunen zo lang mogelijk zelfstandig te blijven, onder andere met project Lekker Blijven Wonen. We ondersteunen en versterken wijkteams en welzijnsorganisaties voor sociale samenhang, vroegtijdige signalering en preventieve hulp dichtbij. We ondersteunen initiatieven die sociale participatie, cohesie en mentale veerkracht bevorderen. We investeren in dementievriendelijke voorzieningen, zoals voorlichting, mantelzorgondersteuningen en ontmoetingsplekken om zelfstandigheid en sociale deelname van ouderen te bevorderen. We voeren preventieve programma's uit gericht op gezondheidsbevordering en het terugdringen van eenzaamheid en valpreventie. We promoten gezonde leefstijlkeuzes en voeren preventieve campagnes en voorzieningen tegen overmatig alcoholgebruik bij volwassenen 18+. Verantwoordelijkheid voor ontheemden en statushouders Wat willen we bereiken? Drechterland neemt haar verantwoordelijkheid voor de opvang van ontheemden, statushouders en asielzoekers en zorgt voor adequate opvang. Wat gaan we ervoor doen? Ontheemden We realiseren medio 2026 een opvanglocatie in Hoogkarspel-Zuid, in samenwerking met het COA. Deze locatie wordt veilig, betaalbaar en goed bereikbaar ingericht en biedt een menswaardige opvang.
We voeren de Spreidingswet uit door een evenredige bijdrage te leveren aan de landelijke opvangopgave en werken hierbij samen met de regio. We zorgen dat bewoners van de opvanglocatie toegang krijgen tot onderwijs, zorg en maatschappelijke ondersteuning, in samenwerking met partners. We blijven in gesprek met inwoners, bedrijven en direct-belanghebbenden om aandachtspunten en zorgen te betrekken bij de uitvoering. Ook in 2026 zetten we ons in voor de opvang van Oekraïense ontheemden, conform de landelijke taakstelling. Statushouders • We breiden de sociale woningvoorraad uit met flexwoningen voor verschillende doelgroepen, waaronder statushouders. Tevens worden de mogelijkheden onderzocht voor het creëren van een Doorstroomlocatie waardoor meer statushouders eerder kunnen beginnen met inburgeren. (Zie ook het programma Ruimte, voor een gezonde en evenwichtige woningmarkt met passende woningen voor nu en in de toekomst.) • We onderzoeken regionaal hoe we doelgroepen het beste kunnen opvangen. • We werken samen met de woningcorporaties om de taakstelling te halen. • We anticiperen op de juiste manier op nieuwe wet- en regelgeving zodat we deze optimaal kunnen uitvoeren en gebruiken om de taakstelling te halen.
38 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
Volksgezondheid Wat willen we bereiken? Drechterland is een gezonde gemeente. Wat gaan we ervoor doen? • We gaan door met het uitvoeren het actieplan van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), dat hoort bij de Brede Specifieke Uitkering (SPUK), en het Integraal Zorgakkoord (IZA). Dit houdt onder andere in: o Welzijn op Recept o Aanpak voor valpreventie o JOGG-aanpak en programma Kind naar Gezond Gewicht. o Bewezen interventies in het kader van een Kansrijke Start (eerste 1000 dagen van het kind) • We werken verder aan de verbetering van de huisvesting van het consultatiebureau. • We stellen een nieuwe gezondheidsnota op. Hierin wordt tevens suïcidepreventiebeleid verankerd in overeenstemming met de ingang van de Wet integrale suïcidepreventie. • We zetten onze nauwe samenwerking voort met lokale verenigingen en organisaties, de regio en de GGD HN.
Met wie werken wij samen Voor het programma Samenleving werken we samen met de volgende verbonden partijen, deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen: • •
WerkSaam Westfriesland Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD)
Deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen.
39 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
Verplichte indicatoren Naam indicator
Eenheid
Bron
2022 2023 2024 2025
Banen
Aantal per 1.000 inwoners 15-74 jaar
LISA
490,4 498,9 n.b.
Jongeren met een delict voor de rechter
% 12 t/m 21 jarigen
CBS
0
n.b.
n.b.
n.b.
Kinderen in uitkeringsgezin % kinderen tot 18 jaar
CBS
3
3
n.b.
n.b.
Netto arbeidsparticipatie
CBS
73,7 74,3 74,5 n.b.
Vroegtijdig schoolverlaters % deelnemers aan het VO en MBO zonder startkwalificatie onderwijs
DUO
2
1,3
1,7
n.b.
Werkloze jongeren
% 16 t/m 22 jarigen
CBS
n.b.
1
n.b.
n.b.
Personen met een bijstandsuitkering
Aantal per 10.000 inwoners
CBS
136,8 127,5 126,4 n.b.
Lopende re-integratievoor- Aantal per 10.000 inwoners van 15-64 zieningen jaar
CBS
250,5 262,2 347,1 n.b.
Jongeren met jeugdhulp
% van alle jongeren t/m 18 jaar
CBS
10,7 10,2
10
n.b.
Jongeren met jeugdbescherming
% van alle jongeren t/m 18 jaar
CBS
1,2
0,7
0,7
n.b.
Jongeren met jeugdreclassering
% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar
CBS
n.b.
n.b.
n.b.
n.b.
Cliënten met een maatwerk- arrangement Wmo
Aantal per 10.000 inwoners
GMSD 670
690
710
n.b.
Absoluut verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
DUO
-
-
n.b.
n.b.
Relatief verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
DUO
19
16
14
n.b.
Niet-sporters
% inwoners dat niet wekelijks gesport (vanaf 12 jaar)
RIVM, 44,8 CBS
n.b.
39,1 n.b.
% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking
n.b.
Wat mag het kosten Werkelijk 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Totale lasten Totale baten
-32.136 8.764
-31.859 5.892
-30.445 4.509
Saldo baten en lasten
-23.373
-25.967
-25.936
-326 234
-1.888 2.165
-3 183
-23.464
-25.690
-25.756
Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Resultaat programma Samenleving
40 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
Toelichting op afwijkingen (baten en lasten) Toelichting afwijkingen B2026 t.o.v. B2025 (> € 50.000)
Bedrag
V/N
Lasten: Bijdrage SED Kapitaallasten
86 V -316 N
Overhevelingsbesluit 2024-2025 Kadernota 2025-2029 Ombuiging B2026 - inkoopvoordeel assurantie Ombuiging B2026 - gas zwembad Ombuiging B2026 - sociaal domein Ombuiging B2026 - taakstelling sociaal domein Decentralisatie-uitkering Openbare bibliotheken Peuterspeelzaalwerk Team Inzet Bijdrage GGD
321 V 1.208 V 18 V 44 V 138 V 100 V 50 V 33 V -86 N -67 N
Overige verschillen
-115 N
Totaal lasten:
1.414 V
Baten: Kadernota 2025-2029 Rijksbijdrage BUIG
-1.453 N 119 V
Overige verschillen
-49 N
Totaal baten:
-1.383 N
Totaal verschil
31
V
Lasten: Bijdrage SED (€86.000 voordeel) De bijdrage SED betreft de bijstelling naar de bijdrage SED conform de begroting van de SED. Kapitaallasten (€316.000 nadeel) De kapitaallasten zijn geactualiseerd. Overhevelingsbesluit 2025 (€ 321.000 voordeel ) In het overhevelingsbesluit 2025 zijn de volgende incidentele budgetten opgenomen. Deze budgetten komen niet terug in de begroting 2026. - Leges MFA Schellinkhout - CUP Herijking IHP Drechterland - Laaggeletterdheid 41 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
- Onderhoud kunst in de openbare ruimte - Erfgoed en monumenten - Padlandbos - GGZ-expertise - Visieleertraject inzet projectleider - Inkoop WMO en Jeugd - CUP Talentontwikkeling - Uitvoeringskosten Wet Inburgering - Bouwkundig onderzoek JGZ huisvesting Voorjaarsnota 2025/Kadernota 2025-2029 (€ 875.000 voordeel) In de voorjaarsnota en kadernota 2025 is besloten om de volgende budgetten op te nemen in 2025 en niet of lager in de begroting 2026: - Haalbaarheidsonderzoek Jozefschool - SPUK Onderwijs achterstanden beleid - Opstellen Erfgoednota - SPUK en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen - SPUK Informatiepunt Digitale Overheid - WMO Cliëntgebonden kosten - Jeugd Cliëntgebonden kosten - Nazorg ex-gedetineerden (correctie P2) - Reg. projectleider Hervormingsagenda Jeugd - Reg. projectleider kleinschalige woonvoorzieningen - SPUK inburgeringsvoorzieningen en onderwijsroute - WerkSaam/BUIG Ombuiging B2026 - Inkoopvoordeel assurantie (€ 18.000 voordeel) Er is een meevaller geconstateerd op de post verzekeringslasten gemeentelijke gebouwen. Deze meevaller is het gevolg van de heraanbesteding van de gebouwenpolissen vanaf 2026. Ombuiging B2026 - Gas zwembad (€ 44.000 voordeel) Doordat het zwembad volledig van het gas af is, vallen de kosten voor gas structureel weg.
Ombuigingen B2026 - Sociaal Domein (€ 138.000 voordeel) - Vrijval budget technische/functioneel beheersysteem - Peuterspeelzaalwerk - Leerlingenvervoer - RET budget - Veiligheid & opvang Jeugd - Onderwijshuisvesting - Schuldhulpverlening - Beschermd wonen Ombuiging B2026 - Taakstelling sociaal domein (€ 100.000 voordeel) Voor € 36.000 is er invulling gegeven aan de taakstelling d.m.v. Beschermd Wonen, Onderwijs en Veiligheid & Opvang Jeugd. Het restant van € 64.000 staat nog open als taakstelling en zal in een P&C-document verder worden ingevuld. Decentralisatie-uitkering Openbare bibliotheken (€ 50.000 voordeel) In 2025 en 2026 krijgen gemeenten een decentralisatie-uitkering van het Rijk om de bibliotheekcapaciteit voor te zetten en de bestaande bibliotheken te verbeteren. Het bedrag van de decentralisatie-uitkering is afgeraamd.
42 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
Peuterspeelzaalwerk (€ 33.000 voordeel) Deze lasten kunnen uit het budget Onderwijs Achterstanden Beleid betaald worden. Team inzet (€ 86.000 nadeel) De budgetten zijn geïndexeerd en de loonlasten zijn gestegen door de CAO-verhoging(en). Bijdrage GGD (€ 67.000 nadeel) Aangepast conform de begroting 2026 van de GGD Baten: Voorjaarsnota 2025 /Kadernota/VJN 2025-2029 (€ 1.453.000 nadeel) In de voorjaarsnota en kadernota 2025 is besloten om de volgende budgetten op te nemen in 2025 en niet of lager in de begroting 2026: - SPUK Onderwijs achterstanden beleid - SPUK inburgeringsvoorzieningen en onderwijsroute - SPUK en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen - SPUK Informatiepunt Digitale Overheid - Teruggave overschot MO/BW incl. urencompensatie - Kosten BUIG Rijksbijdrage BUIG (€ 119.000 voordeel) De Rijksbijdrage voor de BUIG neemt in 2026 toe.
Toelichting op afwijkingen (reserves) Toelichting afwijkingen B2026 t.o.v. B2025
Bedrag V/N
Lasten: Storting in Algemene reserve door onttrekking uit reserve Ontheemden (2025) Storting in reserve sociaal domein door MOBW (2025)
1.670 V 215 V
Totaal lasten:
1.885 V
Baten: Onttrekking Algemene reserve door Overhevelingsbesluit (2025) Onttrekking reserve afschrijvingslasten MFA Westwoud Onttrekking reserve ontheemden (2025)
-336 N 23 V -1.670 N
Overige verschillen
1V
Totaal baten
-1.982 N
Totaal verschil
-97 N
Lasten: Storting in Algemene reserve door onttrekking uit reserve Ontheemden (€1.670.000 voordeel) In de Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 is voorgesteld om een minimaal deel van 43 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
de bestemmingsreserve Ontheemden blijvend te reserveren voor voorzienbare kosten en risico’s verband houdend met de opvang. Het overige deel kon gezien de naderende “ravijn”jaren toegevoegd worden aan de algemene reserve. Deze storting is incidenteel in 2025 en komt niet terug in de begroting 2026. Storting reserve sociaal domein door MOWB middelen (€215.000 voordeel) In de Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 is voorgesteld om het incidentele voordeel van de MOWB middelen te storten in de reserve sociaal domein voor 2025. Deze storting is incidenteel in 2025 en komt niet terug in de begroting 2026. Baten: Onttrekking uit Algemene reserve door Overhevelingsbesluit 2025 (€336.000 nadeel) Tegenover de budgetten uit het Overhevelingsbesluit 2025 stond een dekking uit de Algemene Reserve. Onttrekking reserve afschrijvingslasten - MFA Westwoud (€23.000 voordeel) Vanaf 2026 is er een onttrekking vanuit de reserve afschrijvingslasten. Onttrekking reserve Ontheemden 2025 (€1.670.000 nadeel) Zie toelichting lasten. De onttrekking uit de reserve Ontheemden is incidenteel in 2025 en komt niet terug in de begroting 2026.
44 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
Paragrafen Lokale heffingen Inleiding In de Gemeentewet en in enkele bijzondere wetten is geregeld welke lokale heffingen de gemeente aan haar inwoners en bedrijven mag opleggen. De raad bepaalt welke van die heffingen daadwerkelijk worden geheven. De gemeente Drechterland kent de volgende lokale heffingen: • Belastingen waarvan de opbrengst vrij besteedbaar is. Hiertoe behoren de onroerendezaakbelastingen (OZB), forensenbelasting en toeristenbelasting. • Bestemmingsheffingen: de opbrengst is niet vrij besteedbaar maar kunnen uitsluitend worden besteed aan de specifieke lasten verband houdend met collectieve voorzieningen. De gemeente mag niet meer in rekening brengen dan de kosten die zij voor deze voorziening maakt. De afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn bestemmingsheffingen. • Rechten: worden geheven om kosten te verhalen voor een specifieke dienst of het gebruik van een gemeentebezitting of openbare dienst. Hiertoe behoren de secretarieleges, leges omgevingsvergunningen, begrafenisrechten, marktgelden en pachtsommen kermissen.
De paragraaf lokale heffingen bevat op grond van artikel 10 BBV ten minste: • de geraamde inkomsten; • het beleid ten aanzien van lokale heffingen; • een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd; • een aanduiding van de lokale lastendruk; • een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid.
Geraamde inkomsten In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de verwachte opbrengsten van algemene belastingen (€ 4.761.000) en van de bestemmingsheffingen (€ 6.168.000). Het totaal aan opbrengsten bedraagt ruim € 10,9 miljoen in 2026.
45 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
In € 1.000 Begroting 2025
Begroting 2026
Belastingen Onroerendezaakbelastingen op woningen (eigenaren) Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (eigenaren) Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (gebruikers) Forensenbelasting Toeristenbelasting
3.230 575 368 20 126
3.495 614 401 21 230
Totaal
4.320
4.761
Begroting 2025
Begroting 2026
376 405 80 1.671 3.367 7 20 88
449 415 82 1.784 3.285 7 21 126
6.015
6.168
Heffingen Secretarieleges Leges omgevingsvergunningen Begrafenisrechten Rioolheffing Afvalstoffenheffing Staangelden markten Pachtsommen kermissen Overige heffingen
Beleid ten aanzien van lokale heffingen Gelet op de ombuigingen en wijzigingen in het beleid zijn deze per heffing benoemd. De inflatiecorrectie is vastgesteld op 2,74%. Wanneer er bij de heffing niets expliciet staat benoemd met betrekking tot de stijging geldt alleen de inflatiecorrectie. De tarieven van 2026 zijn niet in deze begroting opgenomen. Dat komt omdat de vaststelling van de begroting in november plaatsvindt en het vaststellen van de tarieven in december.
Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Onroerendezaakbelasting (OZB) De OZB wordt geheven van onroerende zaken die binnen de gemeente zijn gelegen. Het gaat om een gebruikersbelasting en eigenarenbelasting op niet-woningen (dit zijn vooral kantooren bedrijfspanden) en een eigenarenbelasting op woningen. De tarieven voor de OZB worden berekend naar een percentage van de WOZ waarde van het onroerend goed in de gemeente. Bij het bepalen van dit tarief wordt een relatie gelegd met de waardeontwikkeling van het onroerend goed. Voor de onroerendezaakbelastingen geldt als uitgangspunt dat de opbrengsten stijgen met 2,5%. De waarderingsgrondslag voor de OZB-aanslagen van 2026 is de WOZ-peildatum 1-1-2025. Op basis van de voorlopige prognoses van het taxatiebureau is de verwachting dat de waardeontwikkeling van woningen tussen de 7,5% en 9,5% bedraagt. Voor niet-woningen wordt uitgegaan van een marktontwikkeling van 10%. Forensenbelasting Forensenbelasting wordt geheven van degene die voor zichzelf of voor zijn gezin meer dan 90 dagen per jaar een gemeubileerde woning beschikbaar houdt zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben. Onder gemeubileerde woningen vallen ook zomerhuisjes, chalets en caravans. Als uitgangspunt geldt dat de opbrengsten in 2026 met de inflatiecorrectie stijgen. 46 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
Toeristenbelasting Toeristenbelasting is bedoeld om mensen die wel gebruik maken van de gemeente maar geen inwoner zijn, mee te laten betalen aan de gemeentelijke voorzieningen. De inkomsten die gegenereerd worden uit de heffing komen ten gunste van de algemene middelen. De belasting wordt geheven van degene die verblijf biedt. De aanbieder kan dit bij degene die overnacht in rekening brengen. Door het uitvoeren van controles worden de aanbieders in de gemeente in de toeristenbelasting betrokken. Zo zijn wij afnemers van het boekje Vrienden op de fiets, wordt de plaatselijke krant doorgenomen, zoeken we op internet en wordt er regelmatig een rondje door de gemeente gefietst. Als uitgangspunt geldt dat de opbrengsten in 2026 met de inflatiecorrectie stijgen. Tevens is de begroting gecorrigeerd met € 100.000. Vanaf 2024 zijn er structureel meeropbrengsten door het heffen van de toeristenbelasting voor de arbeidsmigranten die in de gemeente verblijven. Marktgelden Voor het innemen van een standplaats om daarop zaken of voorwerpen te plaatsen, uit te stallen of te verkopen tijdens de weekmarkt, jaarmarkten, braderieën, themamarkten of andere evenementen worden onder de naam 'marktgelden' rechten geheven. De opbrengst mag maximaal 100% kostendekkend zijn. Rioolheffing De rioolheffing wordt geheven van de eigenaar van een eigendom van waaruit afvalwater
direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. De uitgangspunten voor de heffing zijn het PSWR (Programma stedelijk water en riolering) en volledige kostendekking. In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen met betrekking tot de kostendekkendheid van de rioolheffing: In € 1.000 Kosten riolering Onttrekking voorziening Inkomsten riolering excl. heffingen
2026 1.601 378 -
Netto kosten riolering
1.223
Toe te rekenen kosten: Overhead BTW
174 330
Totale kosten
1.727
Opbrengsten heffingen
1.727
Dekking
100%
Afvalstoffenheffing De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn afhankelijk van de kosten die HVC te Alkmaar aan de gemeente in rekening brengt. Met HVC is overeengekomen dat de kostprijs per huishouden met een jaarlijkse indexering wordt aangepast voor de tariefstelling op lokaal niveau. In het kader van kostendekkendheid worden aan de afvalkosten de kosten van administratie en inning (de zogenaamde perceptiekosten) toegevoegd. Tevens wordt rekening gehouden met de betaalde BTW. Afvalstoffenheffing mag maximaal 100% 47 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
kostendekkend opgelegd worden. Vanaf 2025 maakt Drechteland naast het vaste tarief ook gebruik van Diftar tarieven (tarief per lediging). De aanslagen van Diftar voor 2025 worden opgelegd in 2026, etc. In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen met betrekking tot de kostendekkendheid: In € 1.000 Kosten afvalinzameling Inkomsten afvalinzameling excl. heffingen
2026 2.908 212
Netto kosten afvalinzameling
2.696
Toe te rekenen kosten: Overhead BTW Overige toe te rekenen kosten
90 399 100
Totale kosten
3.285
Opbrengsten heffingen
3.285
Dekking
100%
Begraaf- en grafrechten Grafrechten worden geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor door de gemeente verleende diensten in verband met de begraafplaats. Het tarief mag maximaal 100% kostendekkend zijn. In € 1.000 Kosten begraafplaats Inkomsten begraafplaats excl. heffingen
2026 225 -
Netto kosten begraafplaats
225
Toe te rekenen kosten: Overhead Overige toe te rekenen kosten
66 -
Totale kosten
291
Opbrengsten heffingen
82
Dekking
28%
48 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
Leges Leges zijn betalingen aan de gemeente waar een individueel aanwijsbare tegenprestatie van die gemeente tegenover staat. Het gaat om een bedrag dat moet worden betaald aan de gemeente voor het gebruik van hun diensten of producten. De leges worden geheven van de aanvrager van de dienst dan wel van degene ten behoeve aan wie de dienst is verleend. De leges mogen per titel maximaal 100% kostendekkend zijn. Hieronder vindt u een overzicht met betrekking tot de kostendekkendheid van de leges. Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening Paragraaf 1 Paragraaf 2 Paragraaf 3 Paragraaf 4 Paragraaf 5 Paragraaf 6 Paragraaf 7 Paragraaf 8 Paragraaf 9 Paragraaf 20
Lasten Baten Dekking
Burgerlijke stand Reisdocumenten Rijbewijs Verstrekkingen uit de basisregistratie personen Bestuursstukken Vastgoedinformatie Overige publiekszaken Gemeentearchief Bijzondere wetten Diversen
Kostendekking Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning Paragraaf 2 Paragraaf 3 Paragraaf 7 Paragraaf 8 Paragraaf 12
Voorfase Activiteiten met betrekking tot bouwwerken Aanlegactiviteiten Overige activiteiten Modaliteiten
Kostendekking Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Europese dienstenrichtlijn Paragraaf 1 Paragraaf 3 Paragraaf 4 Paragraaf 5
19 282 127 9 0 0 2 0 124 2
238% 115% 81% 63% 0% 0% 80% 0% 95% 0%
617
566
92%
Lasten Baten Dekking 1 238 3 1 175
13 351 1 1 44
0% 147% 28% 79% 0%
418
410
98%
Lasten Baten Dekking
Horeca Winkeltijdenwet Organiseren evenementen of markten Standplaatsen
Kostendekking Hoofdstuk 3 Recapitulatie Hoofdstuk 1,2 en 3
12 3 78 4
7 0 10 3
53% 0% 13% 92%
97
20
20%
Lasten Baten Dekking
Kostendekkendheid Hoofdstuk 1 Kostendekkendheid Hoofdstuk 2 Kostendekkendheid Hoofdstuk 3 Kostendekkendheid totale tarieventabel
49 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
8 246 155 15 0 0 3 0 131 60
617 418 97
566 410 20
92% 98% 20%
1.132
995
88%
Een aanduiding van de lokale lastendruk Het Coelo (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) heeft de cijfers van de gemeentelijke belastingdruk voor 2025 bekendgemaakt. Tot de gemeentelijke woonlasten worden gerekend de bedragen die huishoudens betalen aan OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. De gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met een huurwoning in Nederland bedragen € 480 en voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning € 1.052. Onderstaande tabel laat zien wat de gemiddelde bruto woonlasten van de omringende gemeenten zijn. De gemeente met de hoogste gemiddelde lastendruk staat onderaan. Woonlasten per huishouden - eigenaren/bewoners Rangorde
Gemeente
Bruto Woonlasten één persoonshuishouden 2024 2025
1 Koggenland 2 Hoorn 3 Drechterland 4 Enkhuizen 5 Medemblik 6 Stede Broec 7 Opmeer
€ 817 € 836 € 913 € 912 € 1.004 € 1.039 € 1.178
€ 845 € 900 € 903 € 1.010 € 1.029 € 1.067 € 1.224
Bruto Woonlasten meer persoonshuishouden 2024 2025 € 921 € 940 € 1.034 € 996 € 1.105 € 1.172 € 1.300
€ 952 € 1.009 € 1.029 € 1.099 € 1.136 € 1.203 € 1.343
Bron: Atlas Coelo - atlas van de lokale lasten Woonlasten per huishouden - huurders Rangorde
Gemeente
Bruto Woonlasten één persoonshuishouden 2024 2025
1 Medemblik 2 Koggenland 3 Stede Broec 4 Drechterland 5 Hoorn 6 Enkhuizen 7 Opmeer
€ 241 € 301 € 283 € 301 € 331 € 428 € 540
€ 251 € 309 € 285 € 267 € 339 € 444 € 567
Bruto Woonlasten meer persoonshuishouden 2024 2025 € 341 € 405 € 416 € 422 € 435 € 512 € 662
€ 357 € 415 € 421 € 393 € 449 € 532 € 686
Bron: Atlas Coelo - atlas van de lokale lasten
Conclusie: Uit deze cijfers blijkt dat de gemeente voor eigenaren/bewoners in deze regio een net onder het gemiddelde lastendruk kent en onder het Nederlandse gemiddelde zit. M.b.t. de huurders in deze regio een gemiddelde lastendruk kent.
50 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
Kwijtschelding Als een belastingschuldige niet of over te weinig financiële middelen beschikt om de belastingaanslag te voldoen, kan onder bepaalde voorwaarden aan deze belastingschuldige kwijtschelding worden verleend. Systematiek kwijtscheldingsberekening Voor beantwoording van de vraag of een belastingschuldige voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding in aanmerking komt, vindt een vermogens- en een inkomenstoets plaats. Met de vermogenstoets wordt bekeken of er op het moment van de aanvraag voldoende middelen (bezittingen) aanwezig zijn om de openstaande belastingschuld te betalen. Zijn deze middelen aanwezig, dan wordt geen kwijtschelding verleend. Ontbreken deze middelen of zijn deze onvoldoende, dan wordt met de inkomenstoets gekeken of er in de nabije toekomst alsnog betalingscapaciteit ontstaat waaruit de belastingschuld kan worden voldaan. Samenwerking De gemeente heeft voor de behandeling van kwijtscheldingsverzoeken een samenwerkingsverband gesloten met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). Een kwijtscheldingsverzoek kan ingediend worden bij één van deze twee organisaties. De organisatie waar het verzoek wordt ingediend, zorgt ervoor dat het verzoek tevens bij de andere organisatie wordt behandeld.
Wat kan worden kwijtgescholden? De gemeenteraad heeft bepaald dat voor de belastingen waar vrijwel ieder huishouden mee in aanraking komt, kwijtschelding mogelijk is. Dat geldt voor OZB-Eigendom, afvalstoffenheffing en rioolheffing. Dit is vastgelegd in de Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Drechterland 2025. Hieraan verwante kosten, zoals aanmaningsen dwangbevelkosten, worden niet kwijtgescholden. Op het moment dat iemand in aanmerking komt voor volledige kwijtschelding, worden deze kosten niet in rekening gebracht. In 2026 wordt rekening gehouden met € 40.000 aan kwijtschelding voor afvalstoffenheffing.
51 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt. Het weerstandsvermogen is afhankelijk van de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit (hoeveel middelen zijn er nodig om alle risico’s op te kunnen vangen). Beide komen in het vervolg van deze paragraaf aan de orde. De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing bevat op grond van artikel 11 BBV ten minste: • • • •
•
een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; een inventarisatie van de risico's; het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico's; een kengetal voor de: o netto schuldquote o netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen o solvabiliteitsratio o grondexploitatie o structurele exploitatieruimte en o belastingcapaciteit. een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie.
Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel middelen beschikbaar zijn om eventuele risico’s op te kunnen vangen. De volgende onderdelen maken deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit: • de onbenutte belastingcapaciteit; • onvoorzien; • de vrij aanwendbare reserves; In € 1.000 Berekening weerstandscapaciteit Onbenutte belastingcapaciteit Onvoorzien
3.237 0
Totale weerstandscapaciteit (exploitatie)
3.237
Weerstandsvermogen Algemene reserve Stille reserves
14.361 559
Subtotaal
14.920
Totale weerstandscapaciteit
18.157
52 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
Onbenutte belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij een financiële tegenvaller deze in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of dat er ruimte is voor nieuw beleid. Wanneer het berekende gemiddelde OZB-tarief voor de gemeente lager is dan het percentage voor toelating tot artikel 12 is er in principe sprake van een onbenutte belastingcapaciteit. In de navolgende berekening is bij benadering aangegeven welke opbrengst deze verhoging genereert. Er is voor gekozen het verschil in percentages te vermenigvuldigen met de WOZwaarde van de woningen + de WOZ-waarde van de niet-woningen.
OZB-percentage van de Woz-waarde voor toelating art.12 Werkelijk gewogen % Woz-waarde gemeente
0,1648 0,0957
Verschil
0,0691
Onbenutte belastingcapaciteit
3.237
Onvoorzien De post onvoorzien bedraagt € 0. Stille reserves Stille reserves hebben te maken met activa die te laag of tegen nul zijn gewaardeerd. De stille reserves maken alleen deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit als de betrokken activa op korte termijn (binnen 1 jaar) verkoopbaar zijn, verkoop van de stille reserves niet leidt tot een gat in de gemeentebegroting en verkoop de taakuitoefening van de gemeente niet aantast. In € 1.000 - Garagebox aan de Dahliastraat te Hoogkarspel - Woning Dorpsweg 104 te Schellinkhout
13 546 559
Vrij aanwendbare reserves Onder de vrij aanwendbare reserves vallen de algemene reserve en de bestemmingsreserves waarvan de bestemming kan worden gewijzigd zodat deze kunnen worden ingezet voor onverwachte financiële tegenvallers. De stand van de vrij aanwendbare reserves bedraagt per 31 december 2026 € 14.361.000. In € 1.000 Algemene reserve
14.361
Totaal
14.361
53 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
Risicomanagement Aanleiding en achtergrond De risico’s voor de gemeente Drechterland zijn in kaart gebracht. Door inzicht in de risico’s is de gemeente in staat om op verantwoorde wijze besluiten te nemen zodat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige ontwikkelingen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de gemeente. Niet alle risico’s laten zich financieel vertalen. Er zijn diverse risico’s die geen directe financiële gevolgen hebben, bijvoorbeeld imagoschade. In deze paragraaf ligt de nadruk op de financiële risico’s omdat aan de hand daarvan het weerstandsvermogen wordt bepaald. Risico´s Volgens de toelichting op artikel 11 BBV zijn de risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen de risico’s die niet anderszins te ondervangen zijn. Reguliere risico’s, risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn, maken geen deel uit van de risico’s in de paragraaf weerstandsvermogen. Hiervoor zijn immers verzekeringen afgesloten of voorzieningen voor gevormd. De risico’s worden tweemaal per jaar geïnventariseerd met alle verantwoordelijke afdelingshoofden, teamleiders en specialisten. In de gemeentelijke begroting van 2026 zijn 12 risico’s opgenomen. De bedrijfsvoering risico’s zijn risico’s voor de SED organisatie.
Om een risico te kunnen analyseren en beoordelen bepalen we de kans op het risico (percentage waarschijnlijkheid) en de gevolgen van het risico (impact) voor de organisatie. De kansberekening wordt onderverdeeld in vijf niveaus. Deze kunnen als volgt worden uitgelegd: Klasse
Kans
Percentage
1
< of 1x per 10 jaar
10%
2
1x per 5-10 jaar
30%
3
1x per 2-5 jaar
50%
4
1x per 1-2 jaar
70%
5
1x per jaar of >
90%
De klassen van impact zijn als volgt: Klasse impact 5
=
> € 500.000
4
=
> € 100.000 < € 500.000
3
=
> € 50.000 < € 100.000
2
=
> € 25.000 < € 50.000
1
=
< € 25.000
0
=
Geen geldgevolgen
54 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
Door de kans en impact in klassen te verdelen wordt aan beide een score toebedeeld. Op basis van deze scores wordt een statistische berekening gemaakt van de benodigde weerstandscapaciteit. In de beleidsnota is bepaald dat alleen de risico’s met een score van 15 of hoger (score =kans*impact) worden gepresenteerd. Risico’s met een score lager dan 15 zijn onderaan in de tabel opgenomen onder ‘overige risico’s’. De onderstaande tabel bevat een overzicht van de risico’s die na toepassing van de beheersmaatregelen een financieel risico laten zien en waarvoor geen voorziening of reserve voor is opgenomen. Alleen risico’s met een score van 15 of hoger worden apart genoemd in de tabel om focus te houden op de risico’s die substantieel van aard zijn.
55 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025
De bedrijfsvoering risico’s, opgenomen onder de SED organisatie, zijn financieel door de verdeelsleutel (begroting 2026) bepaald en opgenomen onder het weerstandsvermogen van de gemeente Drechterland voor € 632.940 Voor de SED organisatie is onderstaand risico opgenomen : Datalekken, cybercrime en uitval ICT systemen. De beschikbare weerstandscapaciteit is € 18.157.000 en de benodigde weerstandscapaciteit is € 2.438.089 (= 90% * € 2.708.988). Het ratio weerstandsvermogen is 7,4. Om het weerstandsvermogen te beoordelen heeft het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR) in samenwerking met de universiteit Twente een normtabel ontwikkeld. Ons weerstandsvermogen krijgt als waardering ‘uitstekend’. Waardering A B C D E F
Ratio >2,0 1,4 – 2,0 1,0 – 1,4 0,8 – 1,0 0,6 – 0,8 <0,6
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
Financiële kengetallen en toelichting kengetallen Om de financiële positie van de gemeente inzichtelijker te maken schrijft het rijk een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen voor. Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van de gemeente. De opgenomen kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel financiële ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven inzicht in de financiële wend- en weerbaarheid. De kengetallen moeten daarbij in samenhang en in onderlinge verhouding beoordeeld worden. Onderstaande tabel geeft de berekende kengetallen van Drechterland weer.