Begroting 2026 Drechterland definitief (2025-31)

Begroting 2026

Inhoudsopgave Algemeen.............................................................................................................................. 2 Inleiding ............................................................................................................................. 2 Infographic ........................................................................................................................ 5 Kerngegevens ................................................................................................................... 6 Leeswijzer ......................................................................................................................... 7 Programma Bestuur en dienstverlening ................................................................................ 8 Ambities programma Bestuur en Dienstverlening .............................................................. 8 Algemene dekkingsmiddelen ........................................................................................... 10 Overhead ........................................................................................................................ 11 Vennootschapsbelasting .................................................................................................

12 Onvoorzien ...................................................................................................................... 12 Met wie werken wij samen ............................................................................................... 12 Verplichte indicatoren ...................................................................................................... 12 Wat mag het kosten......................................................................................................... 13 Programma Ruimte ............................................................................................................. 17 Ambities programma Ruimte ........................................................................................... 18 Met wie werken wij samen ............................................................................................... 28 Verplichte indicatoren ...................................................................................................... 28 Wat mag het kosten......................................................................................................... 29 Programma Samenleving .................................................................................................... 33 Ambities programma Samenleving ..................................................................................

34 Met wie werken wij samen ............................................................................................... 39 Verplichte indicatoren ...................................................................................................... 40 Wat mag het kosten......................................................................................................... 40 Paragrafen .......................................................................................................................... 45 Lokale heffingen .............................................................................................................. 45 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................................... 52 Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................................... 59 Financiering ..................................................................................................................... 65 Bedrijfsvoering................................................................................................................. 70 Verbonden partijen ..........................................................................................................

71 Grondbeleid ..................................................................................................................... 85 Wet Open Overheid (WOO)............................................................................................. 87 Subsidies ......................................................................................................................... 88 Financiën ............................................................................................................................ 90 Overzicht van baten en lasten ......................................................................................... 90 Overzicht van baten en lasten per taakveld ..................................................................... 93 Algemeen financieel beeld............................................................................................... 96 Uitgangspunten Begroting 2026 ...................................................................................... 97 Geprognosticeerde balans............................................................................................. 100 Overzicht reserves en voorzieningen ............................................................................. 103 Meerjarenraming en toelichting ..................................................................................... 106

1 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Algemeen Inleiding Voor u ligt de begroting 2026. Met deze begroting sluiten wij deze collegeperiode af en hebben wij getracht een goed uitgangspunt te creëren voor een volgende bestuursperiode en college. Wij zijn verheugd dat wij in deze financieel uitdagende tijden voor zowel 2026 én 2027 een sluitende begroting kunnen presenteren zonder dat er fundamentele beslissingen over het eventueel sluiten van faciliteiten en/of afschalen van diensten aan de inwoners genomen hoeven te worden. De Programmabegroting 2026 die voor u ligt, is de vierde begroting in deze raadsperiode. In de programmabegroting maken we concreet wat we in 2026 willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en wat dat mag kosten. De Programmabegroting 2026 is gebaseerd op de Kadernota 2026 en is daarom ook grotendeels beleidsarm. Dit bouwt voort op de lijn die bij de Kadernota 2026 is uitgezet. De focus ligt hierin enerzijds op het samen doorbouwen aan een aantrekkelijke, toekomstbestendige gemeente waar onze inwoners prettig wonen en verblijven, waar onze ondernemers voldoende mogelijkheden krijgen en waar bezoekers graag naar toe komen. We zorgen in onze gemeente voor goede woonmilieus, voorzieningen en ontwikkelkansen voor iedereen. De focus ligt anderzijds op de uitwerking van besparingsmaatregelen binnen de zoekrichtingen die wij uw raad in de afgelopen periode hebben voorgesteld.

Hierbij zijn we uitgegaan van het basispakket ombuigingen. Met deze begroting laten wij een financieel gezonde stand van zaken zien voor onze gemeente en laten wij de gemeente in goede staat achter voor een volgend college.

Resultaat programmabegroting 2026-2029 Er is sprake van een sluitende begroting voor 2026 en 2027. De jaren 2028 en 2029 zijn niet sluitend. In € 1.000 Resultaat

2026 271 voordeel

2027 25 voordeel

2028 -1.500 nadeel

2029 -1.384 nadeel

Structureel en reëel evenwicht Er is sprake van een structureel en reëel in evenwicht zijnde begroting voor 2026 en 2027. De jaren 2028 en 2029 zijn structureel en reëel niet in evenwicht. Van een structureel en reëel in evenwicht zijnde begroting is sprake als de structurele lasten ten minste gedekt worden door structurele baten. Een structureel en reëel in evenwicht zijnde begroting is een van de uitgangspunten om onder repressief toezicht te vallen. Repressief toezicht betekent dat een gemeente zonder voorafgaande goedkeuring van de provincie de begroting en de begrotingswijzigingen kan uitvoeren. Voor dit repressieve toezicht geldt verder dat in het geval dat het structurele en reële evenwicht in de begroting 2026 ontbreekt, dit evenwicht evenwel uiterlijk in het vierde jaar aanwezig is (2029). De incidentele baten en lasten bestaan grotendeels uit de winstnemingen in de grondexploitatie en de storting daarvan in de Algemene reserve. Een nadere toelichting vindt u in de begroting 2026 in het overzicht van incidentele baten en lasten. 2 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

In € 1.000 2026

2027

2028

2029

-56 327 271 773

-955 980 25 27

-2.390 890 -1.500 0

-659 -725 -1.384 0

1.044 voordeel

52 voordeel

-1.500 nadeel

-1.384 nadeel

Saldo baten en lasten Toevoegingen en onttrekkingen reserves Begrotingssaldo na bestemming Waarvan incidentele baten en lasten (saldo) Structureel begrotingssaldo

Het financiële beeld De vermogenspositie van de gemeente bestaat uit vreemd vermogen (leningen en voorzieningen) en eigen vermogen (reserves). Onderstaande tabel laat het verloop van de reserves en voorzieningen zien per 31-12. Er is een afname van het eigen vermogen (reserves) te zien. Dit wordt veroorzaakt doordat er meerjarig onttrekkingen plaatsvinden vanuit de reserve afschrijvingslasten voor onder andere de afschrijvingslasten van het gemeentehuis en de Westfrisiaweg. Daarnaast is voor de jaren 2026 en verder rekening gehouden met de begrotingsresultaten zoals die nu gepresenteerd zijn. Er is sprake van een daling van het vreemd vermogen (voorzieningen). Dit wordt met name veroorzaakt door de geraamde mutaties aan de voorzieningen riolering en gebouwen de komende jaren. In € 1.000 2026

2027

2028

2029

Reserves Algemene reserve Bestemmingsreserves

14.361 19.386

14.387 18.406

12.887 17.449

12.722 16.956

Totaal reserves

33.747

32.793

30.336

29.678

Voorzieningen

5.813

5.264

5.023

4.782

Totaal reserves en voorzieningen

39.560

38.057

35.359

34.460

* Stand per 31 december van ieder jaar

3 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Resultaatverloop Begroting 2026 Onderstaande mutaties hebben geleid tot het begrotingsresultaat 2026-2029. De mutaties van de domeinen zijn toegelicht bij de Programma's onderdeel "Wat mag het kosten". De mutaties zijn in onderstaande overzicht gesaldeerd. In € 1.000 2026

Resultaat na Kadernota 2026-2029

-1.546 nadeel

Autonome ontwikkelingen Indexatie Rente Afschrijvingen Personeelskosten Bestuur en team Inzet Begroting WerkSaam Bibliotheek Onroerende zaakbelasting Invulling taakstelling toegang sociaal domein Eigen bijdrage WMO op taakveld Eigen bijdrage WMO in Algemene uitkering Eigen bijdrage Jeugd op taakveld Eigen bijdrage Jeugd in Algemene uitkering CDOKE op taakveld CDOKE in Algemene uitkering Septembercirculaire Overige mutaties

98 5 0 -93 -69 50 173 36 -105 223 0 0 -657 657 934 -40

Resultaat Begroting 2026 na autonome mutaties

-334 nadeel

Ombuigingen Basispakket Ombuigingen Taakstelling toegang sociaal domein

542 64

Resultaat Begroting 2026

2028

2029

-1.790 -3.332 -3.177 nadeel nadeel nadeel

98 74 0 -93 -74 0 124 61 0 0 0 0 0 0 930 0

98 111 29 -93 -74 0 137 61 0 0 170 -226 0 0 930 -7

98 V 203 V -94 V -93 N -74 N 0 V 196 V 72 V 0 N 0 V 175 V -233 N 0 N 0 V 932 V 78 N

-670 -2.196 -1.918 nadeel nadeel nadeel 607 89

607 89

457 V 78 V

271 25 -1.500 -1.383 voordeel voordeel nadeel nadeel

4 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

2027

Infographic

5 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Kerngegevens Kerngegevens gemeente Drechterland

2025

2026

1.010 2.131 6.878 5.669 4.795

981 2.154 6.912 5.659 4.826

20.483

20.532

1.619 0

1.500 0

1.619

1.500

5.886 67 2.105

5.885 68 2.105

8.058

8.058

8.958 231

8.990 232

9.189

9.222

- Lasten - Baten

-57.579.000 56.263.000

-58.723.000 58.667.000

Saldo vóór resultaatbestemming - Mutatie reserves

-1.316.000 1.793.000

-56.000 327.000

Saldo na resultaatbestemming

477.000

271.000

4.319.000 5.970.000 38.659.000

4.760.582 6.168.418 41.461.000

Sociale structuur Aantal inwoners - 0 tot en met 4 jaar - 5 tot en met 14 jaar - 15 tot en met 44 jaar - 45 tot en met 64 jaar - 65 en ouder

Aantal leerlingen - Basisonderwijs - Speciaal onderwijs

Fysieke structuur Oppervlakte gemeente (in hectares) - Land - Binnenwater - Buitenwater

Aantal woonruimten - Woningen - Logiesfunctie

Financiële structuur (in €)

- Opbrengsten belastingen - Opbrengsten heffingen - Algemene uitkering gemeentefonds

6 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Leeswijzer De programmabegroting bestaat uit diverse onderdelen. In deze leeswijzer geven wij een korte uitleg. De begroting bestaat uit twee delen: een beleidsbegroting en een financiële begroting. Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft deze tweedeling voor. Beleidsbegroting De beleidsbegroting bestaat uit het programmaplan en de paragrafen. •

•

Programmaplan Er zijn drie programma’s. Per programma wordt weergegeven: wat willen we bereiken, wat gaan we er voor doen, met wie werken we samen en wat mag het kosten? Tevens bevat elk programma een financiële analyse van de verschillen ten opzichte van de vorige begroting. De richtlijn is om de verschillen vanaf € 50.000 toe te lichten. Paragrafen Na de programma’s zijn de verschillende paragrafen opgenomen. De opgenomen paragrafen zijn op grond van het BBV verplicht. Daarnaast hebben wij ervoor gekozen een paragraaf Subsidies op te nemen.

Verplichte indicatoren Gemeenten hebben een verplichte uniforme basisset beleidsindicatoren opgenomen. In deze begroting zijn de laatst bekende cijfers opgenomen. De verplichte indicatoren bevatten geen streefcijfers. Een vergelijk met Nederland of andere gemeenten of afgelopen jaren kunt u zien op: https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/Besluit-Begroting-en-Verantwoording Financiële begroting Deze begroting bevat specifieke overzichten en toelichtingen op de exploitatie en balansposten, een uiteenzetting van de financiële positie met een toelichting en het wordt afgesloten met een overzicht van geraamde baten en lasten per taakveld. Bedragen x € 1.000 De bedragen in de tabellen in deze begroting zijn, tenzij anders vermeld, maal € 1.000.

7 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Programma Bestuur en dienstverlening Inleiding De begroting voor 2026 ligt klaar. Deze is gebaseerd op het coalitieakkoord ‘Samen bouwen aan een toekomstbestendig Drechterland’. In dit document staan de belangrijkste doelen waaraan we de komende bestuursperiode werken.

Ambities programma Bestuur en Dienstverlening Bestuur en ondersteuning Wat willen we bereiken? In Drechterland hebben we een open bestuurscultuur. Wat gaan we ervoor doen? Griffie • We maken besluitvorming altijd openbaar, behalve in wettelijk vastgestelde uitzonderingsgevallen • De raadszaal, tevens huis voor onze inwoners, wordt voorzien van nieuwe apparatuur en uitgebreid met 2 extra plekken voor raadsleden. • De griffie heeft een uitvraag gedaan voor een nieuw, makkelijk en goed ingericht raadsinformatiesysteem dat voor raadsleden en inwoners goed toegankelijk is Verkiezingen De organisatie van de gemeenteraadsverkiezingen betekent veel inzet en extra uren werken voor de collega’s Burgerzaken. De voortgang van de overige taken van Burgerzaken komen daardoor heel erg onder druk te staan. Er is een wens / verzoek voor een tijdelijke urenuitbreiding bij de collega’s van Burgerzaken. Met inhuur voor de periode 1 januari 2026 t/m 31 maart 2026 kan de voortgang van de overige Burgerzaken taken beter geborgd worden. Burgerzaken Wat willen we bereiken? Als professionele organisatie letten we goed op de wensen en vragen van inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Wat gaan we ervoor doen? We gaan door met het verbeteren van onze dienstverlening. Vanuit de organisatiepijler Dienstverlening zetten we in op het verder verkorten van de doorlooptijden voor terugbelverzoeken.

Verder zetten we in op het beter en sneller doorverbinden van inwoners. Tijdens drukke periodes vergroten we tijdelijk onze capaciteit zodat we inwoners tijdig kunnen helpen. Dienstverlening Wat willen we bereiken? We geven inwoners goede en klantvriendelijke hulp. Wat gaan we ervoor doen? Bij de ingezette organisatie ontwikkeling is dienstverlening een belangrijke pijler. De focus ligt op uniforme service en goede bereikbaarheid. We continueren de aanpak om oplopende 8 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

wachttijden door de 'paspoortenpiek' te voorkomen. Verder blijven we inzetten op het verbeteren van de digitale dienstverlening. Financiële positie Wat willen we bereiken? In Drechterland maken we goede keuzes hoe we de beschikbare budgetten inzetten. Wat gaan we ervoor doen? Om te zorgen voor een gezonde financiële huishouding streven we naar een evenwichtige begroting. Daarbij vinden we het belangrijk om de algemene reserve op een aanvaardbaar niveau te houden, zodat we voldoende weerbaar blijven tegen financiële tegenvallers. We maken bewuste keuzes in onze ambities, steeds in goed overleg met de raad. Op die manier borgen we de financiële haalbaarheid van ons beleid en kunnen we prioriteiten stellen waar dat nodig is. Tot slot zorgen we voor duidelijke Planning & Control-documenten die sturingsinformatie bevatten en daarmee het bestuur en de organisatie in staat stellen tijdig bij te sturen. Participatie Wat willen we bereiken? De gemeente Drechterland is van en voor de inwoners. Daarom praten inwoners mee over belangrijke besluiten. Wat gaan we ervoor doen? Wij betrekken inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden vroegtijdig bij onze beleidsvoornemens, -uitvoering, -beheer en/ of evaluatie. Zo verbeteren wij de kwaliteit van ons beleid en lichten wij actief onze besluiten toe. Participatie betekent 'actief meedoen'.

Onze voorwaarden leggen wij in 2026 vast in de zogenoemde Participatieverordening. Deze is verplicht (vanaf 1 januari 2027) conform de wet Versterking participatie op decentraal niveau. Regionale samenwerking Wat willen we bereiken? Regionale samenwerking is goed en belangrijk. Het versterkt onze bestuurskracht. Wat gaan we ervoor doen? • We zijn ambtelijk en bestuurlijk actief in (boven)regionale netwerken. • Waar nodig zetten we ons bestuurlijk en/of ambtelijk in voor regionale projecten Visie Wat willen we bereiken? De gemeente Drechterland is professioneel. We staan klaar om de vragen van deze tijd aan te pakken. Wat gaan we ervoor doen? De organisatie is toegerust op de (toekomstige) taken. De professionele ontwikkeling is vertaald naar drie samenhangende organisatiepijlers: dienstverlening (met focus op uniforme service en goede bereikbaarheid), samenwerken (met focus op duidelijke rollen en heldere besluitvorming) en SED in balans (met focus op sterke bedrijfsvoering, regie, control en beheersing). Deze pijlers vormen het fundament van een meerjarige aanpak. 9 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Algemene dekkingsmiddelen Overzicht algemene dekkingsmiddelen In onderstaand overzicht staan de inkomsten zonder bestedingsdoel die samenhangen met: • lokale heffingen (OZB), bestedingen niet gebonden; • algemene uitkering; • dividenden; • winstneming grondexploitatie; • financiering Hieronder staan de bedragen begroot voor 2026. Een aantal dekkingsmiddelen (lokale heffingen en grondexploitaties) krijgen een uitgebreidere toelichting in het hiernaar genoemde paragraaf. Algemene dekkingsmiddelen In € 1.000 2026 Lokale heffingen Algemene Uitkering Dividenden en rente op obligaties Winstneming grondexploitatie Saldo Financieringsfunctie

10.929 41.461 146 0 -291

Totaal Algemene dekkingsmiddelen

52.245

Algemene uitkering In het financiële overzicht hieronder staan de totale bedragen die we ontvangen uit het gemeentefonds. Drie keer per jaar wordt de algemene uitkering door het Rijk aangepast. Dit wordt gedaan door middel van circulaires. Het Rijk heeft de septembercirculaire 2025 uitgegeven. In de Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 is nog uitgegaan van de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk (meicirculaire 2025). De algemene uitkering uit het gemeentefonds voor de begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 is gebaseerd op de septembercirculaire 2025. De wijzigingen ten opzichte van de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk zijn: Loon/prijs ontwikkelingen In de Septembercirculaire een lagere loon- en prijsontwikkeling weergeven dan in de meicirculaire, waardoor de algemene uitkering meerjarig negatief wordt bijgesteld. Accres volume en hoeveelheidsverschillen Uitgangspunt is dat het gemeentefonds meerjarig de ontwikkeling van het nominaal bruto binnenlands product volgt. De indexatie is gesplitst in een volumedeel en een prijsdeel. De hoeveelheidsaantallen zijn geactualiseerd en dit levert meerjarig een positief saldo op. Ontwikkeling uitkeringsbasis De algemene uitkering wordt berekend aan de hand van maatstaven. De aantallen per maatstaf groeien, daardoor stijgt ook de algemene uitkering. Wel wordt deze groei gecorrigeerd met de uitkeringsfactor.

10 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Taakmutaties Er zijn verschillende taakmutaties opgenomen in de septembercirculaire: • Uitstel herinvoering eigen bijdrage WMO. Integratie- en decentralisatie uitkering Er zijn nieuwe integratie- en decentralisatie uitkering opgenomen: • Participatie (de lasten zijn opgenomen binnen het programma Samenleving onderdeel van de bijstelling Participatiebijdrage WSW) • CDOKE (de lasten zijn opgenomen in het programma Ruimte) WOZ-waarden mutaties Er heeft een negatieve correctie plaatsgevonden vanuit de WOZ-waarden mutaties. Algemene uitkering 2026-2029 In € 1.000

Septembercirculaire 2024 (verwerkt in B2025) Decembercirculaire 2025 (verwerkt in KN2026-2029) VJN Rijk 2025 (verwerkt in KN2026-2029) Septembercirculaire 2025 Algemene uitkering

2026

2027

2028

2029

37.564 81 2.008 1.808

38.665 135 2.043 930

39.710 190 850 704

40.837 244 950 699

41.461 41.773 41.454 42.730 voordelig voordelig voordelig voordelig

Toelichting verschil septembercirculaire 2025 - Loon/prijs ontwikkelingen - Volume ontwikkelingen - Hoeveelheidsverschillen - Ontwikkeling uitkeringsbasis - Taakmutatie: Uitstel herinvoering eigen bijdrage WMO - Participatie - Klimaat en energiebeleid (CDOKE) - WOZ-waarden - Overige verschillen Netto effect t.o.v. VJN Rijk 2025

-86 0 623 343 223 80 657 -150 118

-85 -28 509 370 0 47 0 -150 267

-83 -55 523 387 0 26 0 -150 56

-83 -83 538 415 0 0 0 -150 62

1.808 930 704 699 voordelig voordelig voordelig voordelig

Overhead In de begroting en jaarstukken moet de overhead centraal worden begroot en verantwoord. Onder overhead vallen alle functies die bedoeld zijn om medewerkers in hun dagelijkse werk te sturen en ondersteunen. Zoals leidinggevenden, communicatie, juridische zaken, bestuurszaken, bestuursondersteuning, facilitaire zaken, ICT, huisvesting, financiën, en intern toezicht en controle. Volgens de regels van het BBV worden de kosten en opbrengsten van 11 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

overhead niet langer bij de aparte beleidsprogramma’s geregistreerd, maar centraal onder één apart taakveld. Het totaal bedrag aan Overhead is € 7.275.000 voor de begroting 2026.

Vennootschapsbelasting Voor het jaar 2026 wordt rekening gehouden met een nihil last. Met een deel van de activiteiten wordt geen onderneming gedreven, doordat niet wordt voldaan aan een of meerdere ondernemingscriteria. Bij de grondexploitaties (projecten met grond en bouw) is de gemeente wel ondernemer. De belasting die hierover betaald moet worden, berekenen we bij de jaarrekening. In 2026 verwachten we geen grond verkopen, waardoor er geen belastinglast wordt verwacht in 2026.

Onvoorzien In het kader van de ombuigingen is het bedrag voor onvoorzien teruggebracht naar € 0.

Met wie werken wij samen Voor het programma Bestuur en dienstverlening werken we samen met de volgende verbonden partijen: • SED organisatie • Shared Service Centrum ICT DeSom • Westfries Archief • Ondersteuning bestuurlijke samenwerking West-Friesland (OBS) • Alliander NV • NV Bank Nederlandse gemeenten (BNG) Deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf verbonden partijen.

Verplichte indicatoren Naam indicator

Eenheid

Bron

Formatie

Fte per 1.000 inwoners

SED organisatie

Bezetting

Fte per 1.000 inwoners

SED organisatie

Apparaatskosten

Kosten per inwoner

Externe inhuur

Overhead

% van totale lasten

2022

2023

2024

2025

SED organisatie

*

*

*

Kosten als % van totale SED organisatie loonsom + totale kosten extern *)

*

*

*

SED organisatie

* De indicatoren zoals deze hier zijn weergegeven, kunnen alleen worden berekend voor gemeenten waarbij de ambtelijke ondersteuning niet is uitbesteed. In het geval van Drechterland is de ambtelijke ondersteuning ondergebracht bij de SED organisatie. Wanneer deze indicatoren worden berekend, geeft dit een afwijkend beeld ten opzichte van andere gemeenten. Daarom zijn deze indicatoren niet ingevuld.

12 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Wat mag het kosten Werkelijk 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Totale lasten Totale baten

-11.050 45.660

-11.713 45.833

-10.506 47.314

Saldo baten en lasten

34.610

34.120

36.808

0 322

-71 683

0 225

34.932

34.732

37.033

Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Resultaat programma Bestuur en Dienstverlening

Toelichting op afwijkingen (baten en lasten) Toelichting afwijkingen B2026 t.o.v. B2025 (> € 50.000)

Bedrag

V/N

Lasten: Bijdrage SED Kapitaallasten Overhevelingsbesluit 2024-2025 Ombuigingen B2026 - inkoopvoordeel assurantie Ombuigingen B2026 - vrijval onvoorzien Ombuigingen B2026 - regionale samenwerking Gemeenteraadverkiezingen Bijdrage DESOM Overige verschillen

-55 -7 171 15 20 46 -59 1.070 6

N N V V V V N V V

Totaal lasten:

1.207

V

Baten: Ombuiging B2026 - toeristenbelasting Onroerende zaakbelasting Bijdrage DESOM Leges rijbewijzen en paspoorten Rente schatkist Algemene uitkering Overige verschillen

100 332 -1.077 83 -150 2.199 -6

V V N V N V N

Totaal baten

1.481

V

Totaal verschil

2.688

V

13 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Lasten: Bijdrage SED (€55.000 nadeel) De bijdrage SED betreft de bijstelling naar de bijdrage SED conform de begroting van de SED. Kapitaallasten (€7.000 nadeel) De kapitaallasten zijn geactualiseerd. Overhevelingsbesluit 2024-2025 (€171.000 voordeel) In het overhevelingsbesluit 2025 zijn de volgende incidentele budgetten opgenomen. Deze budgetten komen niet terug in de begroting 2026. • Vernietiging archief • Project bouwdossier • Verbeteracties dienstverlening • Cursus politiek archief • Rekenkamer • Opleiding griffier Ombuigingen B2026 - Inkoopvoordeel assurantie (€15.000 voordeel) Er is een meevaller geconstateerd op de post verzekeringslasten gemeentelijke gebouwen. Deze meevaller is het gevolg van de heraanbesteding van de gebouwenpolissen vanaf 2026. Ombuigingen B2026 - Vrijval onvoorzien (€20.000 voordeel) In het kader van de ombuigingen is het bedrag voor onvoorzien teruggebracht naar €0. Ombuigingen B2026 - Regionale samenwerking (€46.000 voordeel) Vanuit de SED Organisatie wordt met ingang van 2026 geen extra personele inzet doorberekend aan Drechterland voor deelname aan regionale samenwerkingsverbanden. Zoals bedoeld was in het college uitvoeringsplan 2022-2023. Gemeenteraadsverkiezingen (€59.000 nadeel) De organisatie van de gemeenteraadsverkiezingen betekent veel inzet en extra uren werken voor de collega’s Burgerzaken.

De voortgang van de overige taken van Burgerzaken komen daardoor heel erg onder druk te staan. Er is geen wens / verzoek voor een tijdelijke urenuitbreiding bij de collega’s van Burgerzaken. Met inhuur voor de periode 1 januari 2026 t/m 31 maart 2026 kan de voortgang van de overige Burgerzaken taken beter geborgd worden. Bijdrage DESOM (€1.070.000 voordeel) Vanaf 2026 wordt de systematiek voor het bepalen van de gemeentelijke bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling DESOM aangepast. Waar voorheen de bijdrage werd berekend op basis van het inwoneraantal, vindt de verdeling vanaf 2026 plaats op basis van een vaste prijs per identity (werkplek). Daarnaast wordt de bijdrage niet langer via een doorbelasting (95%) vanuit de gemeente verrekend, maar rechtstreeks door DESOM in rekening gebracht bij de SED Organisatie. Baten: Ombuiging - Toeristenbelasting (100.000 voordeel) De Toeristenbelasting wordt geïndexeerd met 2,5%. Voor 2026 moet een extra opbrengst gerealiseerd worden van € 100.000. Deze extra opbrengst wordt al gerealiseerd vanaf 2024 maar nog niet in de begroting meegenomen. Dit zal met de begroting van 2026 structureel 14 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

worden opgenomen. De meeropbrengsten zijn ontstaan door het opleggen van huisvesting van de arbeidsmigranten. OZB woningen eigendom (€261.000 voordeel) Structurele meeropbrengst van €180.000: • De verhoging van € 114.000 in de najaarsnota 2024 was niet structureel opgenomen. • Uitbreiding van het aantal objecten (26). • De stijging (WOZ-waarde Woningen+ tariefstijging) is 1,76% hoger dan waarbij bij de tarief bepaling van uit is gegaan. De extra opbrengst van het overige bedrag van €81.000 ontstaat door de indexatie van 2,5%. OZB niet woningen (€71.000 voordeel) Structurele meeropbrengst eigendom van €23.000: • De stijging (WOZ-waarde Niet Woningen + tariefstijging) is 1,47% hoger dan waarbij bij de tarief bepaling van uit is gegaan. • Uitbreiding van het aantal objecten (20). Structurele meeropbrengst gebruik van €24.000: • De stijging (WOZ-waarde Niet Woningen + tariefstijging) van de gehuurde panden is 6,08% hoger dan waarbij bij de tarief bepaling van uit is gegaan. • Terugloop van het aantal verhuurde objecten (-6). De extra opbrengst van het overige bedrag van €24.000 ontstaat door de indexatie van 2,5%. Bijdrage DESOM (€1.077.000 nadeel) Zie uitleg lasten. Leges reisdocumenten + rijbewijzen (€83.000 voordeel) De opbrengst reisdocumenten is gebaseerd op de te verwachte aanvragen reisdocumenten 2026. De verwachtingen vallen hoger uit dan eerder berekend.

De opbrengst rijbewijzen is gebaseerd op de te verwachte vernieuwingen rijbewijzen 2026. Verwachtingen zijn ontvangen van de Rijksdienst van het Wegverkeer en vallen hoger dan voorzien. Rente schatkist (€150.000 nadeel) In 2026 verwachten we geen rente inkomsten vanuit de schatkist. Algemene uitkering (€2.199.000 voordeel) De septembercirculaire 2025 is verwerkt in de begroting 2026 t.o.v. de begroting 2025, waar de septembercirculaire 2024 in was verwerkt, levert dit een voordeel op. Dit komt onder andere door de decembercirculaire 2024 en de meicirculaire 2025.

15 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Toelichting op afwijkingen (reserves) Toelichting afwijkingen B2026 t.o.v. B2025

Bedrag

V/N

Lasten: Storting in Algemene reserve door vrijval reserve vitale dorpen (2025)

71

V

Totaal lasten:

71

V

Baten: Onttrekking uit Algemene reserve door Overhevelingsbesluit (2025) Vrijval reserve vitale dorpen (2025) Onttrekking reserve afschrijvingslasten gemeentehuis

-250 -111 -97

N N N

Totaal baten

-458

N

Totaal verschil

-387

N

Lasten: Storting in Algemene reserve door vrijval reserve vitale dorpen 2025 (€71.000 voordeel) Conform het amendement van 4 november 2024 wordt er € 40.000 onttrokken ter dekking voor het budget Vitale Dorpen 2025 en valt het restant van € 71.000 vrij ten gunste van de algemene reserve. De storting in de algemene reserve door de vrijval van de reserve vitale dorpen is incidenteel in 2025 en komt niet terug in de begroting 2026. Baten: Onttrekking uit Algemene reserve door Overhevelingsbesluit 2025 (€250.000 nadeel) Tegenover de budgetten uit het overhevelingsbesluit 2025 stond een dekking uit de Algemene Reserve. Vrijval reserve vitale dorpen (€111.000 nadeel) Zie toelichting lasten. De onttrekking/ vrijval van de reserve vitale dorpen is incidenteel in 2025 en komt niet terug in de begroting 2026. Onttrekking reserve afschrijvingslasten gemeentehuis (€97.000 nadeel) Vanwege de afschreven inventaris is er een lager onttrekking aan de reserve afschrijvingslasten.

16 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Programma Ruimte Inleiding Het programma Ruimte gaat over nieuwe uitdagingen en het beheer en de ontwikkeling van de leefomgeving in onze gemeente. We pakken verschillende uitdagingen in de leefomgeving zoveel mogelijk tegelijk aan. Er zijn doelen voor nieuwe ontwikkelingen, zoals woningbouw. En we houden rekening met het totale beheer en de veiligheid van de leefomgeving. De onderwerpen In dit programma laten we zien wat we in 2026 met de beschikbare middelen gaan doen. En wat we daarvan verwachten. De onderwerpen zijn: • Ruimtelijke ontwikkeling • Openbare ruimte • Veiligheid • Economie • Duurzaamheid en milieu Financiële kaders De afgelopen jaren kregen we steeds meer taken binnen het ruimtelijk domein. Voor sommige kregen we geld vanuit het Rijk, zoals voor de Omgevingswet en de klimaatopgaven. Voor andere taken en doelen niet. Omdat we weten dat de financiële positie van gemeenten de komende jaren verslechtert, houden we daar in deze begroting rekening mee. Zo kijken we verder dan een jaar vooruit. En we bekijken goed of regionale samenwerking bij verschillende opgaven voordelen oplevert. Voor bepaalde taken gebruiken we de budgetten en richtlijnen van het Rijk, zoals bij de Omgevingswet en klimaattaken. Daarnaast werken we samen met buurgemeenten aan onderwerpen die onze gemeentegrenzen overstijgen.

Ontwikkelingen De grote doelen van onze gemeente zijn niet in één jaar te realiseren en vragen tijd. Daarbij zijn we ook afhankelijk van externe factoren, zoals de economische situatie en het geld dat we van het Rijk ontvangen. Dit bepaalt steeds meer wat we kunnen doen. Hieronder een overzicht van onze prioriteiten: • Gezonde en evenwichtige woningmarkt: We willen passende woningen realiseren voor onze huidige en toekomstige inwoners. Dit betekent dat de bouw van nieuwe woningen, zowel permanente als flexibele, een topprioriteit is. • Hoogkarspel Zuid: We zijn gestart met de gebiedsontwikkeling Hoogkarspel Zuid. Dit betekent dat we in december 2025 een gebiedsgericht programma opleveren met daarin opgenomen een gebiedsvisie, participatieplan, ontwikkelstrategie en een businesscase met daarin de financiële haalbaarheid. • Leefbaarheid van bestaande kernen: Naast nieuwe woongebieden blijft de leefbaarheid in onze huidige kernen belangrijk. Daarom richten we ons op strategische (verkeers)veiligheid en we willen handhaving en de aanpak van ondermijning sterk verbeteren. Voorstellen hiervoor zijn opgenomen in deze begroting. • Openbare ruimte en vervangingsopgave: De komende jaren staan we voor de uitdaging om onze openbare ruimte op diverse plekken te verbeteren. Tegelijkertijd moeten we nieuwe opgaven aanpakken, zoals biodiversiteit en klimaatadaptatie.

Door deze taken te combineren, proberen we kosten te besparen. • Ondergrondse ontwikkelingen: Er gebeurt steeds meer onder de grond, zoals de aanleg van nieuwe energie- en data-infrastructuur. We moeten hier als organisatie zowel inhoudelijk als qua capaciteit klaar voor zijn. • Regionale samenwerking: We werken veel samen met andere gemeenten. We blijven kritisch kijken naar samenwerkingsprojecten en kiezen alleen voor samenwerking als dit 17 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

•

toegevoegde waarde heeft. De financiële gevolgen van regionale samenwerking zijn verwerkt in de begroting. Gemeentelijk vastgoed: De komende jaren geven we extra aandacht aan ons vastgoed. Door strategisch beleid kunnen we winst halen uit ontwikkeling, onderhoud en beheer. Daarnaast staan we voor de uitdaging om ons vastgoed te verduurzamen. Dit komt ook in de begrotingen van de komende jaren terug.

Ambities programma Ruimte Afvalinzameling Wat willen we bereiken? Drechterland heeft een goed werkende afvalinzameling en verwerking. Wat gaan we ervoor doen? We evalueren het eerste jaar van het Recycletarief, spelen in op de nieuwe vergoedingsstructuur van Verpact voor PBD door de afvalscheiding te verbeteren en blijven de inzameling, communicatie en samenwerking met HVC voortdurend verbeteren. Begraafplaats Wat willen we bereiken? Zorgen voor goed, efficiënt en respectvol beheer van begraafplaatsen. Wat gaan we ervoor doen? Om de algemene begraafplaats goed en efficiënt te kunnen beheren wordt een nieuw beheerplan opgesteld. Het beheer van de begraafplaatsen wordt voor 2029 conform het Beheerplan begraafplaatsen uitgevoerd. Daarnaast lopen de reguliere onderhoudswerkzaamheden op de algemene begraafplaats door. Voor een zo efficiënt mogelijk beheer wordt samenwerken opgezocht tussen de groen beheerders en de uitvoerend beheerders op de begraafplaats. Hierbij gaat het voornamelijk om budgettaire afstemmingen. Duurzaamheid Wat willen we bereiken? Drechterland is een duurzame gemeente. • Energiebesparing woningen. • Het energienetwerk is op orde. • Verduurzamen bedrijventerreinen. • Warmte transitie bestaande omgeving.

Wat gaan we ervoor doen? Bedrijvenaanpak duurzaamheid We ondersteunen grootverbruikers bij het ontwikkelen van collectieve oplossingen voor netcongestie, door middel van een haalbaarheidsstudie. Daarnaast stimuleren we hen om te voldoen aan de energiebesparingsplicht. Voor het midden- en kleinbedrijf nemen we deel aan de provinciale ontzorgingsaanpak, waarmee we ondernemers buiten bedrijventerreinen helpen met verduurzaming. Ook gaan we twee kennissessies organiseren voor bedrijven in de SED-gemeenten rond de thema’s warmte en netcongestie. Tot slot bouwen we het Duurzaam Ondernemersloket verder uit en zetten dit in als regionaal aanspreekpunt voor ondernemers met vragen over verduurzaming, subsidies en regelgeving. 18 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Energie infrastructuur Het energiesysteem van de toekomst is gebaseerd op een energiemix. We bieden ruimte voor lokaal opgewekte duurzame energie. We gaan Lokaal opwekken, Lokaal gebruiken en energiehubs waar mogelijk ontwikkelen. We zetten in op een goede samenwerking met Liander, Provincie Noord-Holland en de regio gemeenten. We werken verder aan het energie actieplan (ESAP) hierin worden acties geformuleerd om netcongestie te verzachten en zo snel mogelijk het netwerk te kunnen uitbreiden. We werken verder conform de Energie visie 2.0 Noord Holland Noord. Energiebesparing De Lokale Isolatieaanpak is in 2025 gestart en succesvol verlopen. In 2026 wordt vervolg gegeven aan de isolatieaanpak met de financiële middelen vanuit de tweede tranche van het Nationaal Isolatieprogramma (NIP). Uit de tweede tranche van het NIP heeft Drechterland een bedrag van €1.109.028 ontvangen. Voor dit bedrag kunnen naar verwachting 437 woningen worden geïsoleerd. De gemeente werkt samen met Klimaatroute en het Duurzaam Bouwloket om inwoners te ondersteunen bij de te nemen stappen om de woning te verduurzamen. Energieopwekking In 2026 gaan wij verder met de uitvoering van de RES (Regionale Energie Strategie). We spannen ons in om zonnepanelen op land te realiseren met ontwikkelaars binnen de huidige zoekgebieden.

Voor de Herijking van de RES onderzoeken we of er nieuwe zoekgebieden toegevoegd kunnen worden. Energie opwekking langs Rijkswegen en Provinciale wegen (OER/OEP). We werken mee aan het traject langs de N307 om langs de provinciale weg op provinciale grond zonnepanelen te plaatsen. Dit doen wij in samenwerking met de Provincie Noord-Holland, en Rijkswaterstaat. Regionale samenwerking duurzaamheid De maatregelen die moeten worden genomen om een klimaatbestendige en duurzame gemeente te zijn doen we deels samen met onze Westfriese buurgemeenten. Om de regionale samenwerking te formaliseren hebben de portefeuillehouders duurzaamheid van de Westfriese gemeenten in april 2025 hun handtekening onder het samenwerkingsconvenant en een dienstverleningsovereenkomst met gastgemeente Medemblik gezet. Hierin liggen afspraken vast over de inzet van capaciteit en middelen. Soorten Management Plan In 2025 is gestart met het opstellen van een SMP (Soorten Management Plan). Een SMP is een plan waarin we binnen Drechterland in kaart brengen welke beschermde gebouw gebonden diersoorten voorkomen en hoe hun leefgebied beschermd kan worden. Met een SMP kunnen we als gemeente een gebiedsgerichte ontheffing bij de provincie aanvragen. Hiermee wordt het mogelijk om woningen te isoleren zonder dat steeds per woning aparte vergunningen hoeven te worden gevraagd en kosten worden gemaakt.

In 2026 wordt verder gewerkt aan de uitvoering van het SMP, waarbij de mitigerende maatregelen zullen worden toegepast. Ook moeten er werkprotocollen worden opgesteld zodat volgens het SMP gewerkt gaat worden, inclusief monitoring en een registratiesysteem. Uitvoering klimaatadaptatie We gaan verder met de uitvoering van de bestaande Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie in samenwerking met de Westfriese gemeenten. Binnen dit verband wordt een regionale uitvoeringscoördinator ingezet en dragen de gemeenten gezamenlijk de kosten. Er is gestart met de actualisatie van de stresstest, conform de landelijke afspraak om iedere zes jaar een nieuwe stresstest uit te voeren. Deze stresstest brengt per gemeente in beeld in welke mate de gemeente kwetsbaar is voor wateroverlast, hitte, droogte en overstroming. De uitkomsten van deze stresstest worden in 2026 verwacht en vormen input voor een geactualiseerde adaptatiestrategie en uitvoeringsagenda. We sluiten hierbij zoveel mogelijk aan bij het groen-blauw beleid en bij kansen binnen andere ruimtelijke opgaven. 19 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Warmtetransitie bestaande omgeving We werken aan een Warmteplan als vervolg op de Transitievisie Warmte (TVW, 2021). Dit plan beschrijft hoe de gemeente de warmtetransitie vormgeeft en waar de komende jaren kansen liggen voor een aardgasvrije gebouwde omgeving. Het wordt samen met netbeheerders, lokale partijen en inwoners opgesteld. Onderdeel van de TVW is het wijkuitvoeringsplan voor het buitengebied. Hierin staat hoe en wanneer dit gebied aardgasvrij kan worden. Ook dit plan maken we samen met netbeheerders, lokale stakeholders en inwoners. Voor de uitvoering is provinciale subsidie toegekend. Bij nieuwbouwprojecten bouwen we standaard aardgasvrij. Bij de keuze voor het energieconcept kan de kans ontstaan dat ook het omliggende bestaande gebied wordt meegenomen in de verduurzaming. Vanuit de klimaatdoelen denken we daarom actief mee bij de ontwikkeling van deze plannen. Samen met enkele bedrijven werken we aan een hoog temperatuur-warmtenet, gekoppeld aan een nieuwe geothermiebron van het Grootslag. Deze bron kan niet alleen bedrijven, maar ook andere afnemers van warmte voorzien. Nieuwe wetgeving: De Wet collectieve warmte en de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie. De Wet collectieve warmte (Wcw) en de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) gaan naar verwachting op 1 januari 2026 in.

• De Wcw vervangt de huidige Warmtewet en maakt het ontwikkelen van nieuwe warmtenetten eenvoudiger. De wet waarborgt betaalbaarheid, betrouwbaarheid en duurzaamheid van collectieve warmtelevering en geeft gemeenten meer regie. • De Wgiw geeft gemeenten de bevoegdheden voor een wijk- of gebiedsgerichte aanpak van de warmtetransitie, met als belangrijk instrument de aanwijsbevoegdheid. Deze wetten worden meegenomen bij het opstellen van het Warmteprogramma. Na invoering bekijken we de verdere gevolgen. We verwachten op korte termijn geen directe extra acties. De economische levensduur van de waterzuiveringsinstallatie van het Streekbad is verstreken. Er is onderzoek gedaan naar mogelijke vernieuwingen van de waterzuiveringsinstallatie, ook met oog op de nieuwe zwemwaterwet. In 2024 heeft de raad besloten om binnen het huidige type zuiveringstechniek te blijven en voor de vervanging van de zuiveringsinstallatie wordt een nadere uitwerking gemaakt. Hiermee kan een keuze gemaakt worden voor de definitieve uitvoering van de nieuwe installatie en kan een aanbesteding worden voorbereid. Economische zaken Wat willen we bereiken? Drechterland heeft een goedlopende economie. Wat gaan we ervoor doen? • Continueren van de samenwerking met ondernemers en ondernemersverenigingen.

• Lokale en regionale afstemming over het doorontwikkelen en versterken van winkelgebieden, agrarisch gebied en bedrijventerreinen. • Participeren en financieel bijdragen aan: o Economische Agenda Westfriesland waarmee onder andere Startersloket en Talent Academy ondersteund worden. o Regiopromotie van Drechterland en Westfriesland. o Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord (zie verbonden partijen). o Leader subsidie Westfriesland.

20 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Erfgoed en monumenten Wat willen we bereiken? In Drechterland worden erfgoed en monumenten bewaard en onderhouden. Zo zorgen we dat bijzondere gebouwen en herkenbare plekken in en rondom de dorpen behouden blijven. Wat gaan we ervoor doen? Erfgoednota In 2026 stellen we een Erfgoednota op. Diverse gebouwen, landschappen, tradities vragen aandacht Met het opstellen van een erfgoednota geven we richting aan onze ambities en taakuitvoering aangaande erfgoed en monumenten en stellen we prioriteiten in de uitvoering van de taken voor wat betreft ons erfgoed. We leggen vast hoe we vanuit ons publieke belang naar onze geschiedenis kijken en hoe, en in welke mate, we ervoor zorgen dat onze inwoners het erfgoed (leren) kennen, kunnen beleven, gaan waarderen en duurzaam kunnen blijven benutten. In de Erfgoednota worden de ambities en gewenste acties ten aanzien van ons erfgoed en onze monumenten worden vastgelegd en geprioriteerd. Uitvoering van de wettelijke taken zal onderdeel zijn. In de erfgoednota worden ook de uitgangspunten bij het aanwijzen van monumenten vastgelegd. Hiermee bereiken we meer transparantie, uniformiteit en vlottere afwikkeling van dossiers. Ook leggen we in de nota vast hoe we omgaan met het bevorderen van de instandhoudingsplicht ten aanzien van monumenten en met voorlichting en preventie daarbij.

Gemeentelijke monumenten Door een externe partij is het verzoek gedaan om zeven objecten aan te wijzen als beschermd gemeentelijk monument. Op dit moment loopt de procedure m.b.t. genoemde zeven objecten. Wanneer de gemeente geen gehoor geeft aan dit verzoek, kunnen er juridische stappen worden ondernomen door deze externe partij. De gemeente Drechterland is verantwoordelijk voor het uitvoeren van de procedure voor aanwijzing als beschermd gemeentelijk monument. Deze zeven objecten moeten onderzocht worden op de cultuurhistorische waarde en beschermwaardigheid. Op basis van dit onderzoek en de externe advisering van de erfgoedcommissie kan de gemeente Drechterland vervolgens besluiten een object wel of niet aan te wijzen als gemeentelijk monument. Vooraf kunnen belanghebbenden een zienswijze indienen. Preventie, toezicht en handhaving monumenten Voor wat betreft de instandhouding van erfgoed en monumenten passen we vanaf 2026 een aanpak toe van preventie in combinatie met meer toezicht. In andere gemeenten worden met deze combinatie goede ervaringen opgedaan bij het waarborgen van de instandhouding van monumenten. Tot op heden was onze inzet op dit onderwerp beperkt en niet toereikend om in te kunnen zetten op zowel preventie als toezicht. In 2026 stellen we uren beschikbaar voor preventie en voorlichting aan monumenteigenaren.

Deze voorlichting vindt zowel actief als reactief plaats. De adviseur Erfgoed die daarvoor wordt ingezet vervult tevens een oog- en oorfunctie voor de toezichthouders en gaat zo nodig met monumenteigenaren in gesprek. Ook stellen we meer uren beschikbaar voor toezicht en handhaving en de daar bijbehorende afwikkeling om meer adequaat te kunnen toezien op de instandhoudingsplicht die geldt voor monumenten. Stolpenbeleid De wens is om een stolpenbeleid op te stellen met als doel om enerzijds bescherming te bieden aan de stolp en de bijbehorende erfinrichting en anderzijds herontwikkeling mogelijk te maken. Het traject start in de tweede helft van 2025. Voor de uitvoering van deze opdracht is door een extern bureau een offerte uitgebracht. Deze offerte is inclusief participatie met 21 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

stolpbewoners, de afwikkeling van mogelijke zienswijzen en begeleiding van het proces om het stolpenbeleid te voorzien van ambtelijke adviezen en bestuurlijke goedkeuring en vastlegging als definitief besluit. Gezien de hoogte van de offerte worden nu afspraken gemaakt over de definitieve inhoud van de opdracht in relatie tot het beschikbare budget. Afhankelijk van de uitkomst van deze afspraken s zal het stolpenbeleid in het derde kwartaal 2026 voorgelegd worden aan de raad ter vaststelling. Omgevingsvisie Wat willen we bereiken? Drechterland is goed voorbereid op ruimtelijke ontwikkelingen. Wat gaan we ervoor doen? Omgevingsvisie Invoering Omgevingswet. Door een bijstelling van het plan van aanpak voor het omgevingsplan en indexering van de aanbesteding van 2023 zal naar verwachting extra budget nodig zijn voor de inhuur van de externe bureaus. Ruimtelijke ordening Het behouden en bereiken van een vitaal Landelijk Gebied voor onze agrariërs, onze ondernemers en onze inwoners. We hebben een integraal voorbereid Programma Landelijk Gebied. Dit vormt de beleidsgrondslag voor het blijven actualiseren van ons omgevingsplan en het kunnen nemen van gedegen en integraal voorbereide besluiten.

Met het opstellen van dit Programma geven we uitvoering aan de Omgevingsvisie: • Dit Programma vormt de schakel tussen de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan en vormt daarmee het integraal beleidsinstrument voor het motiveren van ruimtelijke besluiten. • We willen dit in 2027 hebben vastgesteld. • Participatie en onderzoek zijn essentieel Voor het voorbereiden en opstellen van de Notitie Reikwijdte , het (concept van) het programma met de daarbij behorende onderzoeken en participatietrajecten zal extra budget nodig zijn. Uitgangspunt Omgevingsvisie Het uitgangspunt van de Omgevingsvisie is een beleidsarme opzet. We zetten in beginsel het beleid voort voor het landelijk gebied dat we hebben vastgelegd in de bestaande ruimtelijke plannen. Probleemstelling: beleidsarm versus ontwikkelingen De wereld staat niet stil, en de agrarische sector als drager van het landschap zeker niet. We zien steeds verder gaande ontwikkelingen richting schaalvergroting en intensivering, waar het agrarisch productieproces vrijwel geheel is geïntegreerd tot bijkans ‘agrarische bedrijfsterreinen’. Dit heeft invloed op grondgebruik, huisvesting van- en voorzieningen voor werknemers, energiebehoefte en verkeersafwikkeling.

22 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Openbare ruimte Wat willen we bereiken? Drechterland is een leefbare, groene en goed onderhouden gemeente. Wat gaan we ervoor doen? Kunstwerken Het areaal van de gemeentelijke bruggen, steigers, beschoeiingen en damwanden is op orde. Het areaal bestaat uit 122 bruggen, 7 steigers, 22 duikers, 16 km beschoeiing en 350 m damwand. Ze zijn veilig en functioneel. De komende jaren zal worden ingezet op het vervangen van houten fiets/voetgangersbruggen door bruggen bestaande uit duurzamere materialen. Openbaar groen Het kapitaalgoed groen in Drechterland bestaat uit: • 185.277 vierkante meter (intensief) gras • 747.388 vierkante meter (extensief) gras • 110.850 vierkante meter beplanting • 93.113 vierkante meter bosplantsoen De afgelopen jaren is gebleken dat door het verlengen van het groeiseizoen de afgesproken beeldkwaliteit niet werd gehaald en feitelijk op C niveau werd onderhouden. Door het structureel verhogen van het onderhoudsbudget (voorjaarsnota 2025 - kadernota 2026-2029) wordt een kwalitatieve verbetering op het dagelijks onderhoud van het openbaar groen zichtbaar. De technische kwaliteit van het openbaar groen kent een achterstand en vervangen van beplanting is wenselijk. Vervangen en nieuwe aanplant van openbaar groen zal meer aandacht en middelen vragen.

Openbare verlichting Het totale areaal van de gemeente Drechterland bestaat uit 5137 verlichtingsobjecten waarvan ca. 75% (3873) is aangesloten op 62 stuks schakel- en verdeelkasten en 112 km kabelnetwerken. En 25% (1264) is aangesloten op het combinatiekabelnetwerk van de netwerkbeheerder (Liander). Buiten de Openbare verlichting (OVL) zijn er ook 7 stuks markten evenementkasten. Op basis van technische levensduur worden jaarlijks OVL of delen hiervan vervangen. De technische levensduur is tevens de afschrijvingstermijn; • 40 jaar, lichtmasten, schakel- en bedieningskasten, markten evenementkasten en kabelnetwerken; • 20 jaar, armaturen. Met behulp van einde technische levensduur overzichten worden de jaarlijkse vervangingen vastgesteld, geschouwd en verwerkt in vervangingsprojecten ter behoeven van uitvoering. In 2026 wordt de OVL vervangen in het buitengebied. Daarbuiten nog twee schakel- en bedieningskasten. Algemeen wordt de openbare verlichting op het vastgestelde kwaliteitsniveau gebracht en behouden. Verkeersmaatregelen Gemeente Drechterland is een toegankelijke gemeente voor iedereen, waar we aangenaam kunnen verblijven en ons veilig kunnen verplaatsen. Daar waar er verbeteringen in de openbare ruimte noodzakelijk zijn, geven we voorrang aan verbeteringen op het gebied van verkeersveiligheid, toegankelijkheid en klimaatadaptatie.

We vervolgen de voorbereidingen voor de maatregelen vanuit het verkeersplan en verkeersuitvoeringsplan. Waarbij zoveel mogelijk word uitgevoerd in combinatie met onderhoudswerkzaamheden. Verder worden de maatregelen voor de Nieuweweg verder onderzocht en voorbereid. En worden maatregelen 23 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

om de verkeersveiligheid en leefbaarheid te verbeteren bij de vrachtwagenverboden verder onderzocht. We verbeteren de verkeersveiligheid om te zorgen dat iedereen zicht veilig en gemakkelijk kan verplaatsen. Hierbij hebben wij specifieke aandacht voor de verkeersveiligheid op schoolroutes en omgevingen met schoolzones en verkeerscampagnes. Waterwegen en baggeren Het doel van het baggeren is de watergang geschikt te houden voor gebruik watersport, voldoende doorstroming te behouden voor de aan- en afvoer van water (belang van HHNK) en voldoende waterdiepte te behouden zodat er geen ecologische problemen ontstaan. Hierbij is het naast het baggeren van bodemaanwas (bagger) ook het verwijderen van een teveel aan waterplanten een belangrijk onderdeel. Met de overdracht van de wegen van HHNK aan de gemeente, is het baggeren van de bermsloten een extra taak van de gemeente geworden. De gemeente Drechterland heeft het baggeren van de bermsloten/wegsloten uitbesteed aan HHNK (Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier) (2023-2029, cyclustijd 7 jaar). Het betreft 5.350 m3 bagger in 7 jaar voor de bermsloten. Daarnaast heeft de gemeente een meerjarig baggerplan 2024-2033, cyclustijd 10 jaar, op laten stellen voor de na de Overdracht Stedelijk Water nog te baggeren waterwegen, waarvoor de gemeente zelf verantwoordelijk is. Het betreft 1.964 m3 bagger in 10 jaar.

Wegen Verhardingen beslaat 2,04 procent van het oppervlak in de gemeente Drechterland en hebben een totale omvang van 1.222.760 vierkante meter. Het gaat om; • Rijbanen en markeringen. • Fiets- en voetpaden. • Parkeervakken. • Overige verharding waaronder plateaus, inritten, bermverharding etc. Dagelijks beheer van verhardingen bestaat uit werkzaamheden aan de bestrating en het asfalt. Op basis van meldingen worden schades, gevaarlijke situaties en kleine wijzigingen afgehandeld. In 2026 realiseren we zo'n 9 onderhoudsprojecten, variërend van (kleinschalig) groot onderhoud tot vervangingsprojecten. • Diverse wegen asfaltschade herstel. • voorbereiding vervangingsinvesteringen. • Koppel straatmakers voor klein onderhoud. • Tuinstraat en Julianastraat herstraten. • Zanglijster voetpad rond school herstraten. • Raadhuisstraat Wijdenes herstraten. • Havenweg Schellinkhout herstraten. • Ravenstraat straatwerkzaamheden. In 2025 is er een 4e visuele weginspectie uitgevoerd. Op basis van deze visuele inspectie die om het jaar wordt uitgevoerd, wordt er een onderhoudsplanning opgesteld voor de komende 5 jaar. Op deze manier houden we de wegen op het gewenste niveau. Op basis van onderzoeken naar de restlevensduur van de wegen en aanvullende onderzoeken krijgen we inzicht welke wegen er op termijn hun einde levensduur bereiken.

Met deze informatie kunnen we een lange termijnplanning realiseren.

24 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Veiligheid Wat willen we bereiken? Drechterland is en blijft een van de veiligste gemeenten. Wat gaan we ervoor doen? BOA's We zorgen voor een verdere professionalisering van de BOA’s. Hierbij zorgen we dat onze BOA’s goed opgeleid en getraind zijn. Binnen de bestaande formatie zorgen we voor een prioritering van werkzaamheden. Daarnaast onderzoeken wij of de beschikbare BOA capaciteit in lijn is met de opgaven die er liggen. Integraal veiligheidsplan 2023-2026 Drechterland is een leefbare en veilige gemeente waar het voor iedereen prettig wonen en werken is. Hier werken wij samen met onze inwoners en (veiligheids)partners aan. Het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2023 – 2026 is hiervoor de basis. Zo worden bijvoorbeeld vanuit het IVP zorg- en veiligheidsvraagstukken opgepakt, werken we aan het aanpakken van ondermijningssituaties en werken we aan de weerbaarheid tegen cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. Weerbaarheid van de organisatie en maatschappij Landelijk en regionaal opgestelde beleid op het gebied weerbaarheid wordt lokaal toegepast. Samen met de domeinen in de SED organisatie wordt dit lokaal uitgewerkt en geïmplementeerd Inspelen op actualiteiten Landelijk zijn verschillende sentimenten zichtbaar op het vlak van bijvoorbeeld migratie of geopolitieke spanningen.

Deze sentimenten vragen incidentele en structurele inspanningen van het lokaal bestuur en de SED organisatie. Cybercrime In 2026 worden een aantal voorlichtingsbijeenkomsten georganiseerd. Doelgroepen hiervoor zijn ondernemers, senioren en jongeren. Doelstelling hiervan is om deze groepen bewust te maken van de risico’s en het herkennen van signalen van cybercrime. Ondermijning Vanuit ondermijning worden in 2026 controles uitgevoerd op verschillende taakvelden. Deze controles worden door de eigen organisatie (in samenwerking met partners) uitgevoerd maar ook door het Bestuurlijk Interventie Team (BIT) West Friesland. Denk hierbij aan mensenhandel/uitbuiting, (economische)leegstand, huisvesting arbeidsmigranten of heling. Daarnaast wordt invulling gegeven aan maatregelen bij het aantreffen van de drugs. Daarnaast wordt gewerkt aan het terugdringen van anonimiteit op bedrijventerreinen.

25 Begroting 2026 Drechterland 3 november 2025

Woningmarkt Wat willen we bereiken? Een gezonde evenwichtige woningmarkt met passende woningen voor nu en later. Wat gaan we ervoor doen? Hoogkarspel Zuid In 2025 is het gebiedsgericht programma afgerond en aan de gemeenteraad aangeboden. Dit vormt de basis voor de verdere planologische uitwerking en voorbereiding van de eerste woningbouwfase in Hoogkarspel Zuid. Wat gaan we ervoor doen? • We ronden het TAM-IMRO omgevingsplan voor het bestaande bedrijventerrein af. Daarmee creëren we duidelijkheid voor ondernemers en omwonenden en bereiden we het gebied zorgvuldig voor op de toekomstige ontwikkeling van Hoogkarspel Zuid. • We stellen een stedenbouwkundigplan en beeldkwaliteitsplan op. • We starten met het omgevingsplan voor de eerste woningbouwfase (Stationskwartier), inclusief de benodigde onderzoeken. • De participatie zetten we voort conform het participatieplan, onder andere via gebiedscafés en andere bijeenkomsten met omwonenden en belanghebbenden. • We richten de bestemmingsreserve Hoogkarspel Zuid in als revolverend fonds, waarmee we de werkzaamheden in 2026 kunnen uitvoeren en de kosten verhalen via het kostenverhaal. Woningbouwprojecten Schellinkhout dorpshuislocatie In 2025 is gestart met de bouw van een Multifunctionele Accommodatie op de dorpshuislocatie in Schellinkhout.

Het betreft hier een gemengd programma van onderwijs, welzijn, sport- en cultuur, in combinatie met een beperkte woningbouw van 10 appartementen voor senioren. De raad heeft op 29 juni 2020 akkoord gegeven op deze ontwikkeling, en een budget vastgesteld voor het vastgoedgedeelte (MFA) en een grondexploitatie voor het gemeenschappelijke gronddeel. In 2025 is na een accountantscontrole de verliesvoorziening van de grondexploitatie komen te vervallen en is het krediet voor de MFA met eenzelfde bedrag verhoogd. Na de architectenselectie voor de MFA Schellinkhout eind 2020 en de vaststelling van het schetsontwerp, is eind 2022 het Voorlopig Ontwerp van de MFA vastgesteld. Tegelijkertijd heeft de gemeenteraad aanvullend krediet beschikbaar gesteld om de realisatie van de MFA mogelijk te maken. Ook het schoolbestuur en de kinderopvangorganisatie hebben aanvullend budget beschikbaar gesteld. Na het zorgvuldige ontwerptraject en een nationale, niet-openbare aanbesteding, is in de zomer van 2025 gestart met de daadwerkelijke bouw van de MFA . Het bouwrijp maken van het perceel en de daadwerkelijke bouw van de appartementen kan pas aanvangen na oplevering van de MFA en sloop van het oude dorpshuis. Conform de huidige planning wordt de MFA derde kwartaal 2026 opgeleverd.