Begroting 2022 Drechterland - Definitief (2021-53)
Tekst van het document
2.741
Inkomsten afvalinzameling (exclusief heffingen) Netto kosten afvalinzameling
153 2.588
Toe te rekenen kosten: Bijdrage SED (overhead)
74
BTW
423
Totale kosten
3.085
Opbrengst heffingen
3.077
Dekking
100%
Marktgelden Voor het innemen van een standplaats om daarop zaken of voorwerpen te plaatsen, uit te stallen of te verkopen tijdens de weekmarkt, jaarmarkten, braderieën, themamarkten of andere evenementen worden onder de naam “marktgelden” rechten geheven. Begraaf- en grafrechten De tarieven voor de begraaf- en grafrechten zijn verhoogd met 1,4 %.
Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Leges Leges zijn betalingen aan de gemeente waar een individueel aanwijsbare tegenprestatie van die gemeente tegenover staat. Het gaat om een bedrag dat betaald moet worden aan de gemeente voor het gebruik van hun diensten of producten. De leges worden geheven van de aanvrager van de dienst dan wel van degene ten behoeve van wie de dienst is verleend. Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
68
De leges mogen per titel maximaal 100% kostendekkend zijn. In onderstaande tabellen zijn overzichten opgenomen met betrekking tot de kostendekkendheid van de leges: Titel 1 Algemene dienstverlening hoofdstuk hoofdstuk hoofdstuk hoofdstuk
1 Burgerlijke stand 2 Reisdocumenten 3 Rijbewijs 4 Verstrekkingen uit de basisregistratie personen
hoofdstuk hoofdstuk hoofdstuk hoofdstuk hoofdstuk hoofdstuk
9 Overige publiekszaken 12 Leegstandswet 16 Kansspelen 18 Kabels en leidingen AVOI 19 Verkeer en vervoer 21 Diversen
Kostendekking Titel 1
Titel 2 Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning hoofdstuk hoofdstuk hoofdstuk
2 Vooroverleg/beoordeling conceptaanvraag 3 Omgevingsvergunning 8 Bestemmingswijzigingen zonder activiteiten
Kostendekking Titel 2
Titel 3 Europese dienstenrichtlijn hoofdstuk hoofdstuk hoofdstuk
1 Horeca 2 Organiseren evenementen of markten 7 In deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing of andere beschikking
Kostendekking Titel 3
Lasten
Baten
Dekking
32 74 111
22 56 89
69,50% 75,49% 80,54%
18
10
0,00%
6 1 2
5 1 1
83,00% 65,07% 34,26%
27 17 2
24 2 1
88,71% 9,88% 43,06%
290
210
72,40%
Lasten
Baten
Dekking
1 379 19
1 371 10
66,69% 97,77% 51,98%
400
382
95,45%
Lasten
Baten
Dekking
9 24
5 4
50,65% 14,61%
11
10
92,16%
45
18
41,14%
Een aanduiding van de lokale lastendruk 1.4 Een aanduiding van de lokale lastendruk Het Coelo (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) heeft de cijfers van de gemeentelijke belastingdruk voor 2021 bekend gemaakt. Tot de gemeentelijke woonlasten worden gerekend de bedragen die huishoudens betalen aan OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. De gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden in Nederland bedragen € 881.
Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
69
Onderstaande tabel laat zien wat de gemiddelde bruto woonlasten van de omringende gemeenten zijn. De gemeente met de laagste gemiddelde lastendruk in onze regio staat op nummer één in de rangorde. Woonlasten per huishouden - Eigenaar-bewoner
Rangorde
1 2 3 4 5 6 7
Gemeente
Koggenland Hoorn Enkhuizen Medemblik Drechterland Opmeer Stede Broec
Bruto woonlasten eenpersoonshuishouden
Bruto woonlasten meerpersoonshuishouden
2021
2020
2021
2020
€ 608 € 623 € 707 € 716 € 702 € 874 € 800
€ 582 € 645 € 654 € 680 € 681 € 736 € 800
€ 692 € 702 € 832 € 801 € 810 € 977 € 922
€ 663 € 733 € 774 € 763 € 786 € 833 € 920 Bedragen in €’s
Bron: Coelo Atlas van de lokale lasten 2020 en 2021
Conclusie Op basis van de aangegeven cijfers stijgen de woonlasten voor gezinnen in Drechterland in 2021 met 3%. Uit deze cijfers blijkt dat de gemeente Drechterland voor deze regio een gemiddelde lastendruk kent en op het Nederlandse gemiddelde zit met gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden van € 811.
Kwijtschelding 1.5 Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid Als een belastingplichtige niet of over te weinig financiële middelen beschikt om de belastingaanslag te voldoen kan onder bepaalde voorwaarden aan deze belastingplichtige kwijtschelding worden verleend. Systematiek kwijtscheldingsberekening Voor beantwoording van de vraag of een belastingschuldige voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding in aanmerking komt, vindt een vermogens- en een inkomenstoets plaats. Met de vermogenstoets wordt bekeken of er op het moment van de aanvraag voldoende middelen (bezittingen) aanwezig zijn om de openstaande belastingschuld te betalen. Zijn deze middelen aanwezig, dan wordt geen kwijtschelding verleend. Ontbreken deze middelen of zijn deze onvoldoende, dan wordt met de inkomenstoets gekeken of er in de nabije toekomst alsnog betalingscapaciteit zal ontstaan waaruit de belastingschuld kan worden voldaan. Inwoners met een uitkering ingevolge de Wet werk en bijstand krijgen ambtshalve kwijtschelding van de gemeentelijke heffingen. Samenwerkingsverband De gemeente heeft voor de behandeling van kwijtscheldingsverzoeken een samenwerkingsverband gesloten met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK).
Indien iemand in aanmerking wil komen of denkt te komen voor kwijtschelding van gemeentelijke heffingen of waterschapsbelastingen, kan volstaan worden met het indienen van een kwijtscheldingsverzoek bij een van deze twee organisaties. De organisatie waar het verzoek wordt ingediend, zorgt ervoor dat het verzoek tevens bij de andere organisatie wordt behandeld.
Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
70
Wat kan worden kwijtgescholden? De gecombineerde belastingaanslag (OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing) komt in aanmerking voor kwijtschelding. Hieraan verwante kosten, zoals aanmanings- en dwangbevelkosten, kunnen eveneens worden kwijtgescholden. Raming hoogte kwijtschelding In 2021 wordt rekening gehouden met € 59.000 aan kwijtschelding voor OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing.
Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
71
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt. Het weerstandsvermogen is afhankelijk van de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit (hoeveel middelen zijn er nodig om alle risico’s op te kunnen vangen). Beide komen in het vervolg van deze paragraaf aan de orde. De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing bevat op grond van artikel 11 BBV ten minste: een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; een inventarisatie van de risico's; het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico's; een kengetal voor de: - netto schuldquote - netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen - solvabiliteitsratio - grondexploitatie - structurele exploitatieruimte en - belastingcapaciteit. een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie.
Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel middelen beschikbaar zijn om eventuele risico’s op te kunnen vangen. De volgende onderdelen maken deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit: de onbenutte belastingcapaciteit; onvoorzien; de vrij aanwendbare reserves;
Berekening weerstandscapaciteit
Onbenutte belastingcapaciteit
2.638
Onvoorzien
19
Totale weerstandscapaciteit (exploitatie)
2.657
Weerstandsvermogen Algemene reserve
4.015
Stille reserves
315
Subtotaal
4.330
Totale weerstandscapaciteit
6.987
Onbenutte belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij een financiële tegenvaller deze in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of dat er ruimte is voor nieuw beleid. Wanneer het berekende gemiddelde OZB-tarief voor de gemeente lager is dan het percentage voor toelating tot artikel 12 is er in principe sprake van een onbenutte belastingcapaciteit. In Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
72
de navolgende berekening is bij benadering aangegeven welke opbrengst deze verhoging genereert. Er is voor gekozen het verschil in percentages te vermenigvuldigen met de WOZwaarde van de woningen + de WOZ-waarde van de niet-woningen.
OZB-percentage van de Woz-waarde voor toelating art.12 Werkelijk gewogen % Woz-waarde gemeente Verschil
0,1800 0,0967 0,0833
Onbenutte belastingcapaciteit
2.638
Onvoorzien De post onvoorzien bedraagt € 19.500. Vrij aanwendbare reserves Onder de vrij aanwendbare reserves vallen de algemene reserve en de bestemmingsreserves waarvan de bestemming kan worden gewijzigd zodat deze kunnen worden ingezet voor onverwachte financiële tegenvallers. De stand van de vrij aanwendbare reserves bedraagt per 31 december 2022 € 4.015.000.
Algemene reserve, risicoreserve Algemene reserve, vrij besteedbaar
2.400 1.615
Totaal
4.015
Stille reserves Stille reserves hebben te maken met activa die te laag of tegen nul zijn gewaardeerd. De stille reserves maken alleen deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit als de betrokken activa op korte termijn (binnen 1 jaar) verkoopbaar zijn, verkoop van de stille reserves niet leidt tot een gat in de gemeentebegroting en verkoop de taakuitoefening van de gemeente niet aantast.
-Garagebox aan de Dahliastraat te Hoogkarspel - Woning Dorpsweg 104 te Schellinkhout
9 306 315
Risicomanagement Aanleiding en achtergrond De gemeente voert een actief beleid op de beheersing van de risico’s die we gezamenlijk lopen. Door een scherp inzicht in de actuele risico’s worden de betrokken partijen in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen. Het uitgangspunt voor de deelnemende gemeentes in de SED organisatie is dat de gemeenschappelijke regeling de rekeningresultaten volledig afwikkelt op de deelnemende Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
73
gemeenten. De gemeenschappelijke regeling kent, als beschikbare weerstandscapaciteit, geen reserves. Voor de beschikbare weerstandscapaciteit kan alleen de post onvoorzien worden meegenomen. Indien zich dus tegenvallers voordoen die niet kunnen worden opgevangen in de reguliere begroting of uit de post onvoorzien komen deze tegenvallers ten laste van de gemeenten. In evenredigheid van de verdeelsleutel dient deze benodigde weerstandscapaciteit meegenomen te worden in de jaarrekening van onze gemeente als risico’s bij de verbonden partij. Risico´s Volgens de toelichting op artikel 11 BBV zijn de risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen de risico’s die niet anderszins te ondervangen zijn. Reguliere risico’s, risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn, maken geen deel uit van de risico’s in de paragraaf weerstandsvermogen. Hiervoor zijn immers verzekeringen afgesloten of voorzieningen voor gevormd. De risico’s worden tweemaal per jaar geïnventariseerd met alle verantwoordelijke afdelingshoofden, teamleiders en specialisten. In de gemeentelijke begroting van 2022 zijn 11 risico’s opgenomen. De bedrijfsvoeringsrisico’s zijn risico’s voor de SED organisatie. Om een risico te kunnen analyseren en beoordelen worden de kans op het risico (percentage waarschijnlijkheid) en de gevolgen van het risico (impact) voor de organisatie bepaald.
De kansberekening wordt onderverdeeld in vijf niveaus. Deze kunnen als volgt worden uitgelegd: Klasse 1 2 3 4 5
Kans < of 1x per 10 jaar 1x per 5-10 jaar 1x per 2-5 jaar 1x per 1-2 jaar 1x per jaar of >
Percentage 10% 30% 50% 70% 90%
De klassen van impact zijn als volgt: Klasse impact 5 = > € 500.000 4 = > € 100.000 < € 500.000 3 = > € 50.000 < € 100.000 2 = > € 25.000 < € 50.000 1 = < € 25.000 0 = Geen geldgevolgen Door de kans en impact in klassen te verdelen, kunnen beide aan een score worden verbonden. Op grond van de beleidsnota worden in het risico-overzicht alleen de risico’s met een score van 15 of hoger gepresenteerd. Onderaan de tabel is het totaalbedrag voor de overige risico’s opgenomen. Niet alle geïnventariseerde risico’s zijn terug te vinden in de tabel. Sommige risico’s hebben geen directe financiële consequenties, denk bijvoorbeeld aan imagoschade. Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
74
Deze risico’s, geïnventariseerd medio juni 2021, met een hoge kans x effect, zijn in de onderstaande tabel nader uiteengezet. Daarbij is onderscheid gemaakt in de beschrijving van het risico en de getroffen/gewenste beheersmaatregel. De kolom daarnaast geeft het maximaal financieel gevolg in euro’s. Vervolgens wordt de kans en impact weergegeven. De laatste kolom geeft inzicht in het beslag dat het risico legt op de benodigde weerstandscapaciteit. De risico’s met een lagere kans x effect zijn opgenomen onder 'overige risico’s'.
Hoewel in de begroting zo goed mogelijk wordt ingeschat wat de benodigde bedragen zijn voor de verschillende onderdelen van het Sociaal Domein, is in de laatste jaren gebleken dat de open einde regeling een groot risico met zich meebrengt. De kans en de impact vallen moeilijk separaat in te schatten, omdat ook in de financiële begroting rekening wordt gehouden met een inschatting en het deels een regulier gemeentelijk te lopen risico betreft. De bestaande reserves zijn echter vooralsnog van voldoende niveau (zie de beschikbare weerstandscapaciteit). Jeugdhulp € 600.000 De verwachting is dat de stijging van het aantal cliënten door de zorg voor kinderen en jeugdigen als gevolg van de Coronapandemie gedurende 2022 zal normaliseren. Dit is echter slecht voorspelbaar omdat de inhaalzorg nu plaatsvindt en de omvang van de hulpvraag momenteel in beeld wordt gebracht. Ook omdat het nog onduidelijk is welke vergoeding er vanuit het Rijk zal komen voor de kosten van inhaalzorg is dit bedrag opgenomen in de risicoparagraaf.
Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
75
Tevens is in 2021 intensieve Jeugdzorg geboden aan een tiental cliënten. De verhuizing, uithuisplaatsing en/of escalatie van de zorgbehoefte van een aantal cliënten kan leiden tot grote fluctuatie in de uitgaven op deze vorm van jeugdzorg. Dit maakt het lastig om de kosten voor jeugdzorg te voorspellen. Dit blijft een risico voor de gemeente. Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) € 300.000 De afgelopen twee jaar zijn de lasten Wmo behoorlijk gestegen. Door de (dubbele) vergrijzing (enerzijds vormt de groep ouderen een relatief groter aandeel anderzijds komt de gemiddelde leeftijd steeds hoger te liggen) stijgt het aantal cliënten. Ook hebben er prijsstijgingen plaatsgevonden die leiden tot hogere lasten (door Cao afspraken voor de huishoudelijke hulp zijn de tarieven gestegen). Daarnaast dalen de inkomsten structureel voor de gemeente. De verwachting was dat we meer eigen bijdrage zouden ontvangen, maar nu blijkt dat meer cliënten in aanmerking komen voor kwijtschelding van de eigen bijdrage op basis van hun inkomen. Op basis van de demografische ontwikkeling (vergrijzing) is de verwachting dat het aantal cliënten en de kosten daarvan in 2022 verder toenemen. Door de stijging van het aantal inwoners in de leeftijdsgroep van 70 tot 80 jaar neemt de zorgvraag toe. In 2021 zijn relatief grote woonvoorzieningen toegekend. Dit zijn geen structurele kosten.
Het risico bestaat echter wel dat er in 2022 weer grote woningaanpassingen worden toegekend. We zien een trend ontstaan dat er door het woningtekort weinig doorstroming is en dat inwoners vaker gaan vragen om woningaanpassingen zoals bijvoorbeeld een traplift of een aanpassing van de badkamer. Overige risico’s Onder de overige risico's zijn onder andere opgenomen het risico dat de gemeente loopt omdat aandeelhouders financieel garant staan voor rente en aflossing van leningen van de NV Huisvuilcentrale Noord Holland en het risico dat de nieuwe verdeelsleutel niet wordt doorgevoerd waardoor er moet worden teruggevallen op de oude verdeelsleutelsystematiek. De bedrijfsvoering risico’s, opgenomen onder de SED organisatie, zijn financieel door de verdeelsleutel (begroting 2022) bepaald en opgenomen onder het weerstandsvermogen van de gemeente Drechterland voor € 375.243. Voor de SED organisatie zijn deze risico’s (3) opgenomen : Datalekken en Cybercrime Onrechtmatigheid door onjuiste aanbestedingsprocedure Het onvoldoende beschikbaar hebben van juridische kennis op afdelingen De beschikbare weerstandscapaciteit is € 6.987.000 en de benodigde weerstandscapaciteit is € 1.918.844 (= 90% * € 2.132.049). Het ratio weerstandsvermogen is 3,6.
Om het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen is er een normtabel (zie onderstaande tabel) ontwikkeld door het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR) in samenwerking met de Universiteit Twente. Ons weerstandsvermogen krijgt als waardering 'uitstekend'.
Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
76
Waardering A B C D E
Ratio >2,0 1,4 – 2,0 1,0 – 1,4 0,8 – 1,0 0,6 – 0,8
F
<0,6
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
Financiële kengetallen en toelichting kengetallen Om de financiële positie van de gemeente inzichtelijker te maken schrijft het rijk een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen voor. Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van de gemeente. De opgenomen kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel financiële ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven inzicht in de financiële wend- en weerbaarheid. De kengetallen moeten daarbij in samenhang en in onderlinge verhouding beoordeeld worden. Onderstaande tabel geeft de berekende kengetallen van Drechterland weer.
Begroting jaar 2022
Verloop van de kentallen Versl. (t-2) Begr. (t-1)
Kengetallen:
Begr. mrj (t+1) mjr (t+2) mjr (t+3)
2020
2021
2022
2023
2024
2025
26%
37%
50%
51%
49%
50%
b. met correctie doorgeleende gelden 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie
14% 46% 13%
26% 44% -4%
37% 40% -2%
39% 40% 0%
37% 41% 0%
38% 39% 0%
4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit
-1% 106%
-2% 104%
2% 100%
0% 100%
0% 100%
1% 100%
1. Netto schuldquote a. zonder correctie doorgeleende gelden
Het ministerie van BZK heeft onderstaande signaleringswaarden opgesteld. Hierbij is A het minst risicovol, B gemiddeld en C het meest risicovol.
Specificering kengetal naar categorie 1.
2.
Cat. A
Cat. B
Cat. C
a. zonder correctie doorgeleende gelden
< 90%
90 - 130 %
> 130 %
b. met correctie doorgeleende gelden
< 90%
90 - 130 %
> 130 %
Solvabiliteitsratio
> 50%
20 - 50 %
< 20%
Netto schuldquote:
Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
77
3. 4.
Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte
< 20% > 0%
20 - 35 % 0
> 35% <0%
5.
Belastingcapaciteit
< 95 %
95 - 105 %
> 105 %
Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en zegt het meest over de financiële vermogenspositie van de gemeente. De netto schuldquote geeft aan of een gemeente investeringsruimte heeft of juist op haar tellen moet passen. Het kengetal wordt berekend door het totaal van de geleende gelden weer te geven als percentage van de totale baten. Hoe lager het percentage des te gunstiger en minder risicovol. Toelichting percentages De netto schuldquote van een gemeente ligt meestal tussen de 0% en 90% (bron: ministerie van BZK). Bij een hogere netto schuldquote is de gemeenteschuld relatief hoog. Als de netto schuldquote boven de 130% uitkomt, dan bevindt de gemeente zich in de gevarenzone. De genoemde percentages zijn grove vuistregels. Drechterland heeft begroot voor 2022 een netto schuldquote van 50%. Dit impliceert dat de gemeente een lage schuldenlast heeft. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden.
Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager dit percentage, hoe beter. Toelichting percentages De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen is voor 2022 begroot op 37%. Drechterland zit onder de signaleringswaarde van categorie A. De solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Het gemiddelde voor alle gemeenten is circa 40% (bron: CBS). Hoe hoger dit percentage is, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. Toelichting percentages De solvabiliteitsratio van Drechterland begroot voor 2022 ligt, met een percentage van 40%, op het gemiddelde van 40% en is dan ook goed te noemen. Kengetal grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat de grondexploitatie forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden is van belang, omdat deze moet worden terugverdiend bij de verkoop.
De accountant beoordeelt ieder jaar of de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten en is een indicatie van het risico. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee.
Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
78
Een grondexploitatie van 35% of hoger wordt als zeer risicovol beschouwd (bron: ministerie van BZK). Hoe lager het percentage des te geringer het risico. Toelichting percentages Drechterland zit met haar kengetal op -2% in 2022. Dit komt omdat de grondexploitaties aflopen en er meer opbrengsten zijn dan uitgaven. 2.4.4 Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt een onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Wanneer het percentage negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage. Toelichting percentages Dit percentage is in Drechterland voor 2022 begroot op 2%. Het percentage loopt meerjarig gezien dicht naar de nul wat een gemiddeld risico inhoudt.
Belastingcapaciteit: Woonlasten meerpersoonshuishoudens De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen om bijvoorbeeld opgetreden risico’s op te vangen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en de reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Een belastingcapaciteit van 100% is gelijk aan het landelijk gemiddelde. Een lage belastingcapaciteit houdt in dat de gemeente nog ruimte heeft om structurele baten te genereren. Toelichting percentages De gemeentelijke tarieven zijn iets hoger of gelijk aan de landelijke tarieven. Dit betekent dat de mogelijkheid om extra baten te genereren door de belastingen te verhogen beperkter zijn dan gemiddeld. 2.4.6 Samenhang kengetallen De gemeente Drechterland heeft ten opzichte van de VNG-norm een lage schuldpositie. Dit komt doordat Drechterland weinig leningen heeft. De solvabiliteitsratio is goed en ontwikkelt zich de komende jaren nog iets positiever. Het weerstandsvermogen van de gemeente Drechterland is voldoende om financiële tegenvallers op te vangen.
Op basis van de vijf kengetallen afgezet tegen de signaleringswaarden van BZK kan de conclusie getrokken worden dat er geen maatregelen genomen hoeven te worden.
Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
79
Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De gemeente heeft het eigendom en het beheer van de openbare ruimte. De openbare ruimte is voor een ieder toegankelijk en speelt een belangrijke rol in het publieke leven. In de openbare ruimte zijn voorzieningen aanwezig zoals verhardingen, groen en civiele kunstwerken. Deze voorzieningen worden kapitaalgoederen genoemd. De kapitaalgoederen hebben een grote invloed op de leefbaarheid en belevingskwaliteit van de openbare ruimte. Ze zijn van groot belang voor de verschillende gebruikers: inwoners, ondernemers en bezoekers. Het instandhouden van de kapitaalgoederen is een van de kerntaken van de gemeente. Deze paragraaf gaat over het in stand houden van de bestaande Kapitaalgoederen door het uitvoeren van (klein en groot) onderhoud. De kapitaalgoederen dragen bij aan het realiseren van doelstellingen van diverse programma’s uit de begroting en zijn terug te vinden in de programma’s 3 en 6.
Beleidsuitgangspunten Het onderhoud aan de kapitaalgoederen in de gemeente Drechterland vindt plaats op basis van nut en noodzaak. Veiligheid en functionaliteit zijn daarbij belangrijke aspecten. Algemene beleidskaders In de ’Kadernotitie beheer openbare ruimte’ (2011) en de uitwerking ervan in de rapportage ’Beheren op beeldkwaliteit’ (2012) zijn algemene kaders beschreven voor het beheer van de openbare ruimte (domeinen openbaar groen, verharding, straatmeubilair en reiniging). Als ambitie voor het beheer van deze domeinen is gekozen voor beeldkwaliteitsniveau B: Veilig en functioneel beheer. De openbare ruimte wordt degelijk en voldoende onderhouden; over het algemeen is het heel, veilig en redelijk schoon. Met de ombuigingsvoorstellen is afgesproken om de beeldkwaliteitsniveau van het openbaar groen aan te passen aan het feitelijk gerealiseerde beeldkwaliteitsniveau C. Ten aanzien van de speelvoorzieningen is in het in het Beheerplan Drechterland 2019-2028 het uitgangspunt vastgesteld dat de inspanningen zijn gericht om de speelvoorzieningen in stand te houden. Door de doorgevoerde bezuiniging kan de speelwaarden van de verschillende locaties afnemen door bij noodzakelijke vervangingen eenvoudigere speeltoestellen terug te plaatsen.
Stand van zaken kapitaalgoederen Wegen In 2022 wordt een operatie gestart om het achterstallig onderhoud van onze wegen weg te werken. Dit vindt plaats op basis van een weginspectie die op dit moment wordt uitgevoerd. In het kader van deze begroting wordt voor 2022 € 1,3 miljoen vrijgemaakt om komend jaar het achterstallig onderhoud, aan de hand van die eerdergenoemde weginspectie weg te gaan werken. Die financiële ruimte wordt gecreëerd door € 672.000 te onttrekken aan de reserve Verkeersinfrastructuur, en € 628.000 ten laste te brengen van de exploitatie. In het voorjaar van 2022 wordt verder een onderzoek uitgevoerd naar de noodzaak tot een integrale reconstructie van de Streekweg, zoals die bijvoorbeeld ook is uitgevoerd op de Hemmerbuurt. Daarbij wordt onderzocht op welke onderdelen van de Streekweg een integrale reconstructie plaats zou moeten vinden (inclusief bijvoorbeeld het vervangen van de riolering, de aanleg van een regenwaterriool en het verbeteren van de trottoirs). Op basis van dat
Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
80
onderzoek kan in 2022 een investeringsvoorstel worden voorbereid en aan de raad worden voorgelegd. Riolering Er is sprake van achterstand met betrekking tot de uitvoering van de investeringen op de rioleringszorg. De achterstand in het onderhoud van de riolering zijn opgenomen in het GRP 2022-2027 waar uitvoering aan wordt gegeven. Watergangen en beschoeiingen In het areaal beschoeiingen is sprake van een achterstand in onderhoud. De veiligheid en functionaliteit van de oever zijn niet in het geding, echter de beschoeiing zelf is in veel gevallen einde levensduur. De komende 10 jaar worden de achterstanden weggewerkt. Voor de gemeente Drechterland wordt een baggerplan opgesteld voor het water dat in beheer blijft bij de gemeente. Hierin worden de kosten en dekkingsmogelijkheden in opgenomen. Groen De achterstanden in de technische kwaliteit van het groen worden de komende jaren weggewerkt. Daarnaast wordt de komende jaren meer aandacht besteed aan het verhogen van de biodiversiteit in het groen. Dit zal zichtbaar worden in het toepassen van andere beplanting en wijzigingen in het maaibeleid. Zorg blijft voor de essentaksterfte. Diverse bomen zijn aangetast. Wanneer de technische kwaliteit van de bomen tot een verhoogd risico voor de omgeving leidt worden de bomen gekapt en vervangen.
Bij nieuwe aanplant wordt bij de soortkeuze rekening gehouden met vatbaarheid voor ziekten en plagen. De opkomst van de eikenprocessierups stelt de gemeente voor nieuwe uitdagingen. Voor beheersing van de overlast zal gebruik worden gemaakt van de kennis en richtlijnen van het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD), het landelijke coördinatiecentrum voor de eikenprocessierups. De locaties van de Japanse Duizendknoop en de Reuzenberenklauw zijn bekend en worden actief bestreden. Spelen De technische kwaliteit en daarmee de veiligheid van de speelvoorzieningen is op orde. Echter de functionaliteit en de speelwaarde laat op sommige locaties te wensen over. Gebouwen Het gemeentelijk vastgoed voldoet aan de daaraan gestelde kwaliteitseisen: conditieniveau 3 (redelijk). Het groot onderhoud gebouwen MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP).
wordt
uitgevoerd
volgens
het
vastgestelde
Openbare verlichting Het areaal is op orde en bestaat momenteel uit 4300 verlichtingsobjecten met een vervangingsachterstand van ca. 1% lichtmasten en ca. 25% armaturen. Verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen zijn in beeld en worden jaarlijks projectmatig en wijkgericht vervangen. Deze vervangingsmethode zorgt voor een afname van de vervangingsachterstand, maar zal het niet helemaal wegnemen, omdat er jaarlijks te vervangen objecten bij komen. Om het veilig werken aan de elektrische installaties te waarborgen en de openbare verlichting te laten functioneren, worden voedingskasten en kabels planmatig vervangen. De vervangingen worden in 2022 voortgezet.
Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
81
Bruggen Het areaal bruggen (142 objecten) is op orde. Het aantal bruggen groeit gestaag; in het uitbreidingsplan Reigersborg is een aantal nieuwe betonnen bruggen gerealiseerd. De komende jaren zal worden ingezet op het vervangen van houten fiets/voetgangersbruggen door bruggen van composiet. Houten onderdelen van bruggen worden niet gereinigd en/of geschilderd. Begraafplaatsen Het beheer is op orde en voldoet aan het gestelde beeldkwaliteitsniveau.
Financiële consequenties Voor het klein onderhoud worden budgetten geraamd en voor het groot onderhoud zijn voorzieningen gevormd. Gebiedsuitbreiding of wijzigingen in de kwaliteit kunnen leiden tot stijging van de lasten. Onderstaande tabel laat zien welke middelen in 2022 gereserveerd zijn voor het klein- en groot onderhoud van de genoemde kapitaalgoederen.
Onderdeel
Dagelijks onderhoud
Storting
Aanwending
Exploitatie Wegen
188.000
n.v.t.
214.000
Exploitatie / Voorzieningen Bruggen Openbare verlichting* Waterwegen Openbaar groen Riolering Straatmeubilair, speelgelegenheden Gebouwen
41.000 128.000 33.000 715.000 196.000 74.000 141.000
18.000 n.v.t. n.v.t. n.v.t. 147.000 n.v.t. 179.000
32.000 n.v.t. 17.000 n.v.t. n.v.t. n.v.t. 225.000
Totaal * Dit is inclusief kosten voor groot onderhoud. Deze kosten zijn in de exploitatie geraamd.
Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
82
Financiering Inleiding In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeheer van de gemeente. Volgens artikel 13 van het BBV bevat de paragraaf over de financiering in ieder geval beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille. Het geeft ook inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. Het wettelijk kader ligt besloten in: de Gemeentewet de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet fido) en de bijbehorende ministeriële regelingen de Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet hof) In de Gemeentewet staat dat de provincies het financieel toezicht op gemeenten uitvoeren. De taken van de toezichthouder op dit terrein vloeien voort uit de Wet fido. Het beleidskader binnen de gemeente is: Het Treasurystatuut 2017 Het Leningen- en borgstellingenbeleid.
Financieringsfunctie De financieringsfunctie ondersteunt de uitvoering van de programma’s. Deze functie omvat de financiering van het beleid en het uitzetten van geldmiddelen die niet direct nodig zijn. De Wet fido schrijft de decentrale overheden een aantal zaken voor op het gebied van financiering. In deze wet staan transparantie en risicobeheersing centraal. De belangrijkste verplichtingen die uit deze wet voortvloeien zijn: het opstellen van een financieringsstatuut, het opnemen van een financieringsparagraaf in de begroting en de jaarrekening, het voldoen aan de kasgeldlimiet en het voldoen aan de renterisiconorm.
Financieringsbeleid Het aantrekken van geldleningen gebeurt overeenkomstig de kaders van het Treasurystatuut 2017. De financieringsportefeuille bestaat uit: opgenomen langlopende leningen in beheer gekregen waarborgsommen Het beleid van de gemeente is erop gericht om de financieringsbehoefte af te dekken met kortlopende schulden, omdat de rente op de kortlopende schulden in het algemeen lager is dan de rente op langlopende middelen. Hierbij is de gemeente gehouden aan de kasgeldlimiet. Die bepaalt dat de gemiddelde vlottende schuld over drie maanden niet boven de 8,5% van het begrotingstotaal mag uitkomen. De liquiditeitenplanning geeft aan of het te financieren saldo op enig ogenblik structureel of incidenteel is. Bij een structureel tekort gaat de gemeente over tot het aantrekken van een langlopende vaste geldlening. Overtollige middelen worden belegd bij de schatkist.
Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
83
Opgenomen langlopende leningen en waarborgsommen Het onderstaande overzicht is een raming van het verloop van de vaste financiering voor 2022. Naar verwachting wordt er in 2022 een lening aangetrokken, vanwege afnemende inkomsten vanuit de grondexploitaties en uitgaven aan de investeringen. 2022
2023
2024
2025
Stand langlopende leningen per 1 januari
12.604.000
14.666.000
13.795.000
13.015.000
Nieuwe leningen
3.000.000 938.000
871.000
780.000
780.000
14.666.000
13.795.000
13.015.000
12.235.000
Reguliere aflossingen Verwachte stand 31 december
Uitgezette leningen De gemeente verstrekt langlopende leningen aan lokale– en regionale instellingen en verenigingen. De basis voor het verstrekken is het Leningen- en borgstellingenbeleid. Het onderstaande overzicht is een raming van het verloop van de langlopende uitgezette leningen in 2022. 2022 Stand uitgezette leningen per 1 januari
2023
2024
2025
5.717
5.559
5.405
5.266
-
-
-
-
158
154
139
139
Extra of vervroegde aflossingen
-
-
-
-
Verwachte stand 31 december
5.559
5.405
5.266
5.127
Nieuwe leningen Reguliere aflossingen
Indicatoren De belangrijkste financiële risico’s bij de uitvoering van de financieringsfunctie zijn koersrisico’s, renterisico’s en kredietrisico’s. Hieronder staat hoe deze risico’s worden beheerst. Koersrisico De gemeente beschikt niet over aandelen van beursgenoteerde ondernemingen en loopt als zodanig geen risico’s. Wel neemt de gemeente deel in het aandelenvermogen van de N.V. Bank Nederlandse Gemeenten en in Alliander. Het risico op waardeverlies van deze aandelen is zeer beperkt. Renterisico Het renterisicobeheer is het beheersen van de risico’s die gepaard gaan met een in de toekomst hoger dan gewenst niveau van de rentelasten van het vreemd vermogen of lagere rentebaten. Ter beperking van het renterisico heeft de wetgever de kasgeldlimiet en de renterisiconorm (zie hieronder) ingesteld. Renterisiconorm Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
84
De norm voor het renterisico stelt een grens aan financiering op lange termijn (looptijd van één jaar of langer). Het doel is om overmatige renterisico’s op de vaste schuld te vermijden. Door een gelijkmatige opbouw van de leningportefeuille spreidt de gemeente het renterisico op vaste schuld. De norm wordt berekend door het begrotingstotaal te vermenigvuldigen met een door het Rijk vastgesteld percentage van 20%. Het totaal van renteherzieningen en de aflossingen in een begrotingsjaar mag deze norm niet overschrijden.
Omschrijving
2022
2023
2024
-
-
5.425
2025
Renterisco 1.
Renteherzieningen
2.
Te betalen aflossingen
938
841
780
780
3.
renterisico (1+2)
938
841
6.205
780
44.782
43.455
43.637
44.021
Renterisiconorm 4a.
Omvang begroting 1 januari
4b.
Vastgesteld percentage
20%
20%
20%
20%
4.
Renterisiconorm (4a x 4b)
8.956
8.691
8.727
8.804
938
841
6.205
780
Renterisiconorm (4)
8.956
8.691
8.727
8.804
Ruimte (3-4)
-8.018
-7.850
-2.522
-8.024
Toets renterisconorm Renterisco op vaste schuld (3)
(4 > 3) Ruimte onder renterisiconorm (3 > 4) Overschrijding renterisiconorm
De bedragen aan langlopende leningen waar de gemeente de komende jaren een renterisico over loopt blijven de komende periode binnen de norm. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft voor de gemeente de maximale toegestane omvang van de kortlopende schuld (looptijd korter dan 1 jaar) aan. Wettelijk moet worden overgegaan tot omzetting naar langlopende schulden zodra de limiet meer dan twee achtereenvolgende kwartalen wordt overschreden. Het doel van deze limiet is het renterisico op korte financiering te beperken. Fluctuaties in korte rente kunnen namelijk een relatief grote invloed hebben op rentelasten. De kasgeldlimiet wordt uitgedrukt in een percentage van het begrotingstotaal (8,5%) en is voor de gemeente voor 2022 € 3.806.000.
Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
85
2022 Omschrijving 1.
2.
Toegestane kasgeldlimiet Omvang begroting (lasten) per 1 januari
44.782
Percentage kasgeldlimiet
8,50%
Omvang kasgeldlimiet
3.806
Omvang vlottende schuld (gemiddeld 2022) Opgenomen gelden < 1 jaar
3.691
Schuld in rekening courant
0
Gestorte gelden door derden < 1 jaar
0
Overige geldleningen (geen vaste schuld)
0 3.691
3.
Vlottende middelen (gemiddeld 2022) Contante gelden in kas
0
Tegoeden in rekening courant
0
Overige uitstaande gelden < 1 jaar
0 0
4.
5.
Toets kasgeldlimiet Toegestane kasgeldlimiet
3.806
Totaal netto vlottende schuld (2-3)
3.691
Ruimte (4-5)
115
Bij het financieringsbeleid in 2022 wordt rekening gehouden met deze limiet. Schatkistbankieren Eind 2013 is de Wet fido gewijzigd vanwege de invoering van het verplicht schatkistbankieren voor decentrale overheden. Reden voor de invoering van het verplicht schatkistbankieren is het beheersen van de overheidsschuld en het reduceren van het financiële risico voor decentrale overheden. De gemeente moet de middelen die zij (tijdelijk) niet nodig hebben aanhouden bij het ministerie van Financiën. Het schatkistbankieren heeft een verlagend effect op de Nederlandse EMU-schuld. Wanneer decentrale overheden hun tegoeden aanhouden in de Nederlandse schatkist daalt de financieringsvraag van de overheid. Kredietrisico Het kredietrisico wordt ook wel het debiteurenrisico genoemd en is bij de gemeente laag omdat er geen grote uitstaande debiteurensaldo is van de leges, belastingen of huren. Elk jaar worden de openstaande debiteuren beoordeeld op oninbaarheid. Deze beoordeling bepaalt de hoogte van de voorziening waardoor de verplichtingen gedekt kunnen worden.
Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
86
Rentetoerekening Rentekosten moeten aan de taakvelden worden toegerekend met behulp van een (rente)omslag. Dit geeft inzicht in de kosten per taakveld en de toerekening gebeurt op een gelijke wijze. In onderstaand schema staat hoe de rentetoerekening plaats vindt. Hiermee wordt inzicht gegeven in de rentelasten externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening.
De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten (idem)
119 0 -/-
Totaal door te rekenen externe rente
119
De rente die aan de grondexploitatie moet worden toegerekend
-4 -/-
De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
0 -/-
De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken, die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
0 +/+
Aan taakvelden toe te rekenen externe rente
4
Rente over eigen vermogen
0 +/+
Rente over voorzieningen
0 +/+ Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente
De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op het taakveld Treasury
Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
123 123 -/0
87
Bedrijfsvoering Personeel en organisatie Cao gemeenten Werkgevers en vakbonden onderhandelen vanaf november 2020 over een nieuwe cao voor de gemeentelijke sector. De looptijd van de Cao Gemeenten en de Cao SGO was van 1 januari 2019 tot 1 januari 2021. De onderhandelingen lopen stroef en er is nog geen zicht op een nieuwe cao. Afspraken over bijvoorbeeld een vergoeding voor thuiswerken en een salarisverhoging zijn nog niet bekend. Rechtspositie politieke ambtsdragers De looptijd van de rechtspositie politieke ambtsdrager loopt tot 1 januari 2022. Vervolgafspraken zijn nog niet bekend. De financiële gevolgen voortvloeiende uit de onderhandelingen van beide regelingen zijn per opmaak van de begroting onbekend. Bij een definitief akkoord wordt in een daaropvolgend planning en controle document de begrotingswijziging opgenomen.
Juridisch De focus ligt op het blijven nastreven van een hoge juridische kwaliteit binnen de organisatie. Er wordt ondersteuning aangeboden voor een juiste/correcte besluitvorming. Juridische risico’s worden geanalyseerd en zo nodig afgedekt. We handelen Wob-verzoeken en bezwaaren beroepszaken af en coördineren de afhandeling van ingebrekestellingen en klachten.
Informatie Informatiebeheer Goed Informatiebeheer is de basis voor een adequaat functionerende gemeente rondom het beheer van informatiestromen. De gemeente ontvangt en produceert informatie bij het uitvoeren van haar taak en gebruikt deze weer voor uiteenlopende doeleinden. Voor de ondersteuning bij het werk, als bewijs, ter verantwoording van handelingen ten overstaan van de burgers en, op langere termijn, voor cultuurhistorisch geheugen van de samenleving. Goed beheer van informatie is dus van groot belang voor de kwaliteit van het functioneren van de gemeente en over de kwaliteit van gegevens. De archiefwet en regelgeving vormt het kader over dit beheer. Dat doen we door: - Inrichten kwaliteitszorgsysteem informatiebeheer: We stellen een methode op waarmee we de kwaliteit van het informatiebeheer inzichtelijk kunnen maken per proces, per afdeling en per applicatie. Met deze methode rapporteren we naar de proceseigenaren en geeft afdeling Informatie gerichte adviezen om het informatiebeheer te verbeteren. Uiteindelijk moet dit resulteren in een cyclus waarbij de processen regelmatig worden getoetst - Vergroten van bewustzijn bij gebruikers van het belang van informatie: Afdeling Informatie gaat meer naar de afdelingen toe om medewerkers te begeleiden en te informeren over hun rol binnen Informatiebeheer.
Informatiebeheer is een gedeelde verantwoordelijkheid van de afdelingen en afdeling Informatie. - Procesoptimalisatie informatiebeheer rondom poststromen: De werk processen van Informatiebeheer veranderen steeds met nieuwe ontwikkelingen. Maar deze aanpassingen zijn steeds op het niveau van processtappen. Er is nog onvoldoende gekeken of deze processen nog efficiënt en effectief zijn. De komende periode worden deze processen doorgelicht en aangepast zodat er tijd en ruimte vrij komt voor de medewerkers van Informatiebeheer om zich op nieuwe taken binnen Informatiebeheer te richten - Implementatie Wet Open Overheid en Informatiebeheerregeling. Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
88
Dienstverlening We wonen en werken in een omgeving die sterk in ontwikkeling is. Onze inwoners, ondernemers en betrokkenen kunnen via verschillende kanalen met ons in contact komen. Wij faciliteren dit op maat. Ons uitgangspunt is dat we onze dienstverlening digitaal aanbieden waar mogelijk en dat we maatwerk leveren waar nodig. We werken klantgericht; we hebben het belang van onze inwoners en bedrijven voor ogen en luisteren naar de vraag. Samen- en zelfredzaamheid stimuleren wij waar mogelijk. We meten de tevredenheid over onze dienstverlening per kanaal met de regionale Klant contact monitor en herijken in 2022 de servicenormen. Deze input gebruiken we om scherpe, uitdagende, realistische en meetbare indicatoren op te stellen met de nieuwe raad en college die in 2022 geïnstalleerd worden na de GR2022 verkiezingen.
Planning en control De Planning & Control-cyclus begint met het plannen van de jaarlijkse activiteiten en eindigt met het vaststellen van het jaarresultaat en het samenstellen van de jaarrekening. Middels twee tussentijdse rapportages wordt de uitvoering van de activiteiten bewaakt. Om de raad goed te informeren zijn voor de opzet en de inhoud van de begroting en de jaarrekening wettelijke eisen vastgesteld in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De huidige financiële situatie vereist continue aandacht. Dit is middels de P&C-cyclus geborgd.
Inkoop Team Inkoop verzorgt de onderdelen aanbestedingen, subsidies, verzekeringen, nutskosten en contractbeheer. Als adviserend team is Team Inkoop faciliterend aan de organisatie. Gevraagd, en ongevraagd, wordt er advies gegeven aan de diverse vakafdelingen. Daarbij wordt er rekening gehouden met inkoop- en aanbestedingsregels en ontwikkelingen in de regio. Maar ook met gemeentelijke doelstellingen zoals duurzaamheid, toegang voor het MKB tot opdrachten en Social Return on Investment (SROI).
Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
89
Verbonden partijen Verbonden partijen stellen beleid op en/of voeren beleid uit dat de gemeente in principe ook in eigen beheer kan doen. De gemeente mandateert als het ware de verbonden partijen, maar houdt wel de eindverantwoordelijkheid voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de programma’s. Van belang is te controleren of de doelstellingen van de verbonden partijen nog steeds corresponderen met die van de gemeente en of de doelstellingen van de gemeente via de verbonden partijen zijn gerealiseerd. Een ander belang is het kostenbeslag en de financiële risico’s die de gemeente met verbonden partijen kan lopen en de daaruit voortvloeiende budgettaire gevolgen. Voor het adequaat invullen van de toezichthoudende rol door de gemeenteraad is het belangrijk dat de begroting en de jaarrekening inzicht geven in de verbonden partijen waarin de gemeente deelneemt, het belang dat de gemeente hierin heeft en de financiële positie van de verbonden partijen. In deze paragraaf wordt enkel gerapporteerd over de partijen waarin de gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft. Gekozen is voor de indeling: gemeenschappelijke regelingen, deelnemingen en regionale samenwerking.
Ontwikkelingen De gemeenschappelijke regeling Afvalbeheer Westfriesland (ABWF) is de voortzetting van de gemeenschappelijke regeling Centraal afvalverwijderingsbedrijf Westfriesland (CAW), waarbinnen tot 2020 het afvalbeleid binnen de regio West-Friesland werd uitgevoerd. Door de wijzigingen binnen de regeling hebben de gemeenten de, voorheen aan de CAW gedelegeerde, verordende- en beleidsbevoegdheden terug en zijn de aandelen overgedragen aan de individuele gemeenten. Nu kent de GR nog maar een klein aantal verantwoordelijkheden. Het ABWF heeft geen eigen huisvesting en geen eigen personeel. De ondersteuning is ondergebracht bij de SED organisatie.
Verbonden partijen In onderstaande tabel staan de verbonden partijen en, indien van toepassing, de gemeentelijke bijdrage.
rekening 2020 10.674
begroting 2021 10.468
begroting 2022 10.833
SSC DeSom (ICT)
971
827
846
Westfries Archief Ondersteuning Bestuurlijke Samenwerking WestFriesland
156
160
163
59
70
73
1.186
1.224
1.180
Recreatieschap West-Friesland Gemeenschappelijke gezondheidsdienst Hollands Noorden
110
113
115
759
772
776
WerkSaam Westfriesland
575
648
676
-
-
5
Omgevingsdienst Noord-Holland Noord
457
461
455
Archeologie Westfriese gemeenten
24
19
19
SED organisatie
Veiligheidsregio Noord-Holland Noord
Afvalbeheer Westfriesland (voorheen CAW)
Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
90
43
40
43
HVC
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Alliander
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
BNG Bank
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
15.014
14.802
15.184
Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord
Totale bijdrage
Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
91
Gemeenschappelijke regelingen
Gemeenschappelijke regeling Westfries Archief Gerelateerd aan programma('s) 1. Bestuur en ondersteuning Vestigingsplaats
Hoorn
Rechtsvorm
GR
Vertegenwoordiging
Lid van het algemeen bestuur.
Deelnemers Deelname verplicht
Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer en Stede Broec Nee
Bijdrage (afgerond)
€ 163.000
Bedrag per inwoner
€ 8,22
Doel / openbaar belang
Het Westfries Archief werkt samen met de W7 gemeenten om de informatie over het verleden en heden voor de huidige en toekomstige generaties betrouwbaar en toegankelijk te houden. Hiervoor heeft zij drie kerntaken die volgen uit de Archiefwet en de Gemeenschappelijke Regeling: • ondersteunen van en diensten verlenen aan aangesloten overheden; • informeren, enthousiasmeren en helpen van het publiek om archieven optimaal te gebruiken en de geschiedenis van de regio te leren kennen; beheren, toegankelijk maken en uitbreiden van de collectie. Activiteiten en ontwikkelingen Het Westfries Archief heeft een beleidsplan 2020-2023 opgesteld dat aansluit op het voorgaande plan. Dat betekent dat in het beleid de nadruk op de samenwerking met de aangesloten gemeenten ligt met als speerpunt het realiseren van een e-depot als een regionale voorziening voor de duurzame opslag en het beschikbaar stellen van digitale informatie. Buiten de jaarlijkse indexering, zal dit beleidsplan geen verhoging in de gemeentelijke bijdrage met zich mee brengen. Structurele kosten zullen binnen de begroting, nieuw voor oud, worden opgevangen. Een aantal projecten brengt incidentele kosten met zich mee, onder meer het digitaliseren van de bouwvergunningen. Deze zullen worden gefinancierd uit de bestemmingsreserve.
Nieuwe doelstellingen in het beleidsplan zijn het - opzetten van een educatief programma om de schoolgaande jeugd van Westfriesland kennis te laten maken met hun eigen lokale geschiedenis intensiveren van de samenwerking met musea, bibliotheken en historische verenigingen. Jaarlijkse bijdrage op basis van het aantal inwoners. Deelnemers zijn gezamenlijk aansprakelijk voor ontstane tekorten. • Groei benodigd archief. • Digitale dienstverlening.
Financieel belang Risico's
EV per 1-1
VV per 1-1
EV per 31-12
VV per 31-12
Resultaat
€ 323.000
€ 340.000
€ 223.000
€ 340.000
€0
Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
92
Ondersteuning bestuurlijke samenwerking West-Friesland (OBSW) Gerelateerd aan programma('s) 5. Samenleving 1. Bestuur en ondersteuning Vestigingsplaats
Hoorn
Rechtsvorm
GR
Vertegenwoordiging
-
Deelnemers Deelname verplicht
Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer en Stede Broec. Nee
Bijdrage (afgerond)
€ 73.000
Bedrag per inwoner
€ 3,65
Doel / openbaar belang
Ondersteuning samenwerking op het gebied van bestuurlijk overleg in de regio Westfriesland. Periodiek worden er bestuurlijke overleggen georganiseerd, gefaciliteerd en gecoördineerd op een aantal werkterreinen in de vormen van portefeuillehoudersoverleggen. De OBS kent de volgende portefeuillehoudersoverleggen: Madivosa (Maatschappelijke Dienstverlening, Volksgezondheid en Sociale aangelegenheden), VVRE (verkeer en vervoer, Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening, Economie) en ABZ (Algemeen Bestuurlijke Zaken). Activiteiten en ontwikkelingen De kerntaken zijn: - het periodiek organiseren, faciliteren en coördineren van bestuurlijke overleggen ( Madivosa, VVRE en ABZ) en - het uitvoeren van een aantal daarvan afgeleide taken, zoals organisatieleerlingenvervoer en urgentiecommissie woningtoewijzing. In het collegeprogramma is onder opgave 7 de volgende beleidsambitie opgenomen: actualisering en concretisering regionale samenwerking in het Pact van Westfriesland. Het Pact van Westfriesland is de kapstok om de gezamenlijke ambities van de zeven Westfriese gemeenten te realiseren. In het Pact van Westfriesland wordt samengewerkt aan(boven)lokale opgaven en ambities. Stede Broec zoekt hierbij, indien mogelijk, de verbinding tussen lokale ambities en regionale opgaven.
Door het verbinden van lokale thema’s met regionale opgaven wordt een optimaal gewerkt aan het realiseren van de ambities. Financieel belang
Jaarlijkse deelnemersbijdrage op basis van het aantal inwoners. Deelnemers zijn gezamenlijk aansprakelijk voor ontstane tekorten. Er zijn voor 2022 geen risico’s bekend.
Risico's EV per 1-1
VV per 1-1
EV per 31-12
VV per 31-12
Resultaat
-
-
-
-
€0
Veiligheidsregio Noord-Holland Noord Gerelateerd aan programma('s) 2. Veiligheid Vestigingsplaats
Alkmaar Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
93
Rechtsvorm
GR
Vertegenwoordiging
Lid van het Algemeen Bestuur
Deelnemers
Alkmaar, Bergen, Castricum, Den Helder, Drechterland, Enkhuizen, Heerhugowaard, Heiloo, Hollands Kroon, Hoorn, Koggenland, Langedijk, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel
Deelname verplicht
Ja
Bijdrage (afgerond)
€ 1.180.000
Bedrag per inwoner
€ 59,47
Doel / openbaar belang
Veiligheidsregio Noord-Holland Noord richt zich op het verkleinen van risico’s en het beperken van leed en schade bij incidenten en realiseert dit door het bieden van adequate hulp en het samenwerken met alle bij de veiligheid en hulpverlening betrokken partijen. Daarbij worden burgers en bedrijven gestimuleerd tot het nemen van eigen verantwoordelijkheid en worden zij actief betrokken bij de hulpverlening. Activiteiten en ontwikkelingen Er worden vijf bewegingen in gang gezet: zorg en veiligheid, veilig leven, nieuwe crisistypen, brandweer 360 en de omgevingswet. Financieel belang
Jaarlijkse deelnemersbijdrage op basis van het aantal inwoners voor de ambulancezorg. De overige bijdrage is gebaseerd op een verdeelsleutel. Deelnemers zijn gezamenlijk aansprakelijk voor ontstane tekorten.
Risico's
• Brandweervrijwilligers gaan van rechtswege over naar deeltijdwerk. • Langdurige uitval. • Tekort ambulanceverpleegkundigen. • IT dreigingen (bijv. virus, cyberaanval enz.). • Materiële en personele schade bij omvangrijke incidenten. • Aanbestedingsclaim.
EV per 1-1
VV per 1-1
EV per 31-12
VV per 31-12
Resultaat
€ 4.384.000
€ 49.562.000
€ 4.356.000
€ 46.847.000
€0
Recreatieschap Westfriesland (RSW) Gerelateerd aan programma('s) 4. Economie Vestigingsplaats
Stede Broec
Rechtsvorm
GR
Vertegenwoordiging
Lid van het algemeen bestuur
Deelnemers Deelname verplicht
Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer en Stede Broec Nee
Bijdrage (afgerond)
€ 115.000
Bedrag per inwoner
€ 5,81
Doel / openbaar belang
Het RSW draagt bij aan de ambitie van de regio om tot de top tien van de meest aantrekkelijke regio's te behoren. Het beheert en onderhoud recreatieterreinen. Ook beheert het RSW de recreatieve netwerken voor varen, fietsen en wandelen. Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
94
Activiteiten en ontwikkelingen De impact van de kerntakendiscussie en corona op de taken en werkzaamheden is onduidelijk. Financieel belang Jaarlijkse deelnemersbijdrage op basis van het aantal inwoners. Deelnemers zijn gezamenlijk aansprakelijk voor ontstane tekorten. Risico's • Langdurige afwezigheid van een werknemer door ziekte. • Beëindigen overeenkomst door verhuurders en/of verpachters. • Het uittreden van één van de gemeenten uit gemeenschappelijke regeling. • Imagoschade. • Gevolgen van klimaatverandering. EV per 1-1
VV per 1-1
EV per 31-12
VV per 31-12
Resultaat
€ 1.954.000
€ 1.585.000
€ 1.917.000
€ 1.500.000
€ 16.000
Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD) Gerelateerd aan programma('s) 5. Samenleving Vestigingsplaats
Alkmaar
Rechtsvorm
GR
Vertegenwoordiging
Lid van het algemeen bestuur
Deelnemers
Alkmaar, Bergen, Castricum, Den Helder, Drechterland, Enkhuizen, Heerhugowaard, Heiloo, Hollands Kroon, Hoorn, Koggenland, Langedijk, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel
Deelname verplicht
Ja
Bijdrage (afgerond)
€ 776.000
Bedrag per inwoner
€ 38,50
Doel / openbaar belang
De basistaken (uniformdeel) zijn: - kennis hebben van en informatie geven over de gezondheid van de inwoners, - het organiseren van collectieve preventie (preventie gericht op alle inwoners), - uitvoering van infectieziektebestrijding en - uitvoering van de taken op het terrein van jeugdgezondheid. Een belangrijk deel van de taken van de GGD concentreert zich in het ‘voorveld’ (preventie, signaleren, monitoren), maar de GGD voert ook vangnettaken voor de gemeente uit. Naast de basistaken voert de GGD levert de GGD ook aanvullende producten (maatwerkdeel). Deze aanvullende producten vallen niet onder de Gemeenschappelijke regeling. Vanuit het maatwerkdeel wordt ingezet op activiteiten die aanvullend zijn op de werkzaamheden vanuit de GR GGD. Dit zijn onder andere de extra begeleiding contacten en opvoedspreekuren. Indien nodig kan er worden opgeschaald naar Video Home Training, Stevig Ouderschap en VoorZorg.
Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
95
Activiteiten en ontwikkelingen De activiteiten en ontwikkelingen zijn ingedeeld naar vier focuslijnen: 1. Gezond opgroeien; 2. Gezond ouder worden; 3. Meedoen naar vermogen; 4. Gezonde leefomgeving. 1. Gezond opgroeien Alle kinderen verdienen gelijke kansen. Daarom geeft de GGD extra aandacht aan kwetsbare kinderen en hun omgeving. Door deze preventieve ondersteuning wordt er minimaal beslag gelegd worden op specialistische (jeugd)zorg. 2. Gezond ouder worden De inzet is gericht op: een gezonde leefstijl en een gezond gewicht hebben, het vermogen hebben om zich met veerkracht aan te passen en eigen regie te voeren bij lichamelijke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven, in goede psychosociale gezondheid/welbevinden zijn. 3. Meedoen naar vermogen De inzet is gericht op dat (jong)volwassenen lichamelijk en geestelijk gezond zijn, een gezonde leefstijl hebben, meedoen in de samenleving en langer zelfstandig blijven wonen. Daarnaast worden kwetsbare inwoners ondersteunt om maatschappelijke uitval als gevolg van problemen op meerdere leefgebieden te voorkomen. Met als uiteindelijke doel dat kwetsbare inwoners hulp ontvangen en zo gezond en zelfstandig mogelijk kunnen deelnemen aan de samenleving. 4. Gezonde leefomgeving Ruimtelijke en sociale veranderingen hebben veel invloed op elkaar.
Een gezonde leefomgeving nodigt uit tot gezond gedrag en kent zo min mogelijk risico's voor de gezondheid. De leefomgeving hangt samen met nieuwe uitdagingen en kansen voor de toekomst, zoals: klimaatverandering, vergrijzing, individualisering, slimme technologie en nieuwe vormen van mobiliteit. Tegelijkertijd neemt de druk op onze leefomgeving toe. Gemeenten staan voor de opgave om deze ontwikkelingen en belevingen van de inwoners te verwerken in een omgevingsvisie. Dit vraagt om een samenwerking en koppeling tussen het sociale en fysieke domein., die tot nu toe veelal gescheiden van elkaar opereren. Binnen deze focuslijn is ook aandacht voor de preventie en bestrijding van infectieziekten. Financieel belang
Jaarlijkse deelnemersbijdrage op basis van het aantal inwoners. Deelnemers zijn gezamenlijk aansprakelijk voor ontstane tekorten. • Doorontwikkeling JGZ 2019-2023. • Ziekteverzuim JGZ. • Informatiebeveiliging en privacybescherming. • Afname aanvullende diensten JGZ. • Medische arrestantenzorg. • Gevolgen COVID-19 voor reizigersadvisering.
Risico's
EV per 1-1
VV per 1-1
EV per 31-12
VV per 31-12
Resultaat
€ 2.748.000
€ 4.950.000
€ 2.748.000
€ 4.950.000
€ 23.000
Gemeente Drechterland - programmabegroting 2022
96
Archeologie Westfriese Gemeenten Gerelateerd aan programma('s) 7. Volkshuisvesting Vestigingsplaats