Vastgestelde notulen DD 21 juni 2022.pdf

57

Mevrouw Van Herwijnen: De tweede is inderdaad wat wordt verstaan onder duurzaam groen? Want ik zie wel erg veel gras verschijnen. Die derde vraag die is er een beetje aan gerelateerd, hoe wordt de biodiversiteit hierin meegenomen? Mevrouw Stehouwer: Nou, daar kan ik zeker, ik begin gewoon met je laatste vraag. Ik heb nu inderdaad wel veel gras laten zien. Het is zo dat er ook bomen in komen. Die zag je wel gedeeltelijk op plaatjes maar we zitten ook in een gebied waar veel kabels en leidingen al lopen. De Anna Paulownastraat bijvoorbeeld een hoofdstructuur qua kabels en leidingen en als er al veel kabels en leidingen zijn in een gebied dan betekent het ook dat dat, dat je niet altijd bomen erop kan planten. Dus er komen zeker ook bomen en je zag ook wel op het plaatje, ik kan het er anders zo nog wel even bij pakken, dat er inderdaad ook zeker bomen zijn ingetekend. Dan heb ik het over ontwerp. Dus daar zit zeker wel biodiversiteit in. Kijk, hier, we nemen overal in het heel ontwerp nemen we gewoon bomen en die staan, ja op significante plaatsen. Daar houden we rekening mee. Dan vroeg je ook nog, ik denk dat dat ook aanverwant is aan vraag twee. Dan vroeg jij ook nog over de hemelwaterafvoer. Er komt naast het riool, er lag eerst een gemengd stelsel, gaan we nu een hemelwater- en een vuilwaterafvoer plaatsen.

Dus dat wordt nu verspreid en dat betekent dat we zoveel mogelijk ook regenwater laten doorsijpelen gewoon de grand in maar dat we inderdaad vanuit woningen dat dat wordt aan getakt op wat mogelijk is op het hemelwaterafvoerstelsel. De voorzitter: Zijn uw vragen voldoende beantwoord, mevrouw Van Herwijnen? Ja, nnooi. De heer Van der Spoel. De heer Van der Spoel: Dank u wel, voorzitter. Allereerst bedankt voor de presentatie. Ik krijg er helemaal zin in als het dadelijk staat. Wat ik me wel afvroeg, de knelpunten pot die vijf toen, dat wordt dus met een beetje gelukt wordt het 2,5 ton en als we echt pech hebben dat wordt de gemeenteraad de knelpunten pot waarschijnlijk. Dan mogen wij daar weer vijf ton, want het kan niet goedkoper, als ik het begreep? Mevrouw Stehouwer: Nee, daar hebben we echt heel specifiek onderzoek naar laten doen door het IBD. Ik zeg is er nog wat kaasschaafmethode toepasbaar? Dat zeiden ze nee we hebben al van de goedkoopste methodes zijn we uitgegaan en dit is wat Dordrecht ook hanteert en voorschrijft. Als het inderdaad blijkt dat die vijf toen niet binnenkonnt dan komen we met een aanvullende kredietaanvraag. Mevrouw Van Hooijmaaijers: Ja, maar het moet natuurlijk ook nog in de markt gezet warden, het werk. Er is nu een bepaalde raming voor gemaakt maar dat blijft altijd onzeker, kan hoger zijn, kan lager zijn.

Dus ja, je weet pas hoe meer je naar achter komt of je echt tekortkomt of dat het misschien wel meevalt maar het kan zo zijn dat er een aanvullend krediet op termijn aangevraagd moet warden. Maar helemaal zeker is het ook nog niet. We houden natuurlijk ook nog onze ogen en oren open voor andere subsidiepotjes dus zo simpel is het ook. We doen ons uiterste best am het niet bij de genneenteraad neer te leggen, laat ik het zo zeggen. Het heeft ook onze voorkeur am het ergens anders onder te brengen.

58

De voorzitter: Voldoende, de heer Van der Spoel? Duidelijk? Mooi. De heer Cobben. De heer Cobben: Ja, voorzitter, gemeente, dank voor de uitgebreide toelichting. Wat ons betreft, is de volgorde wel heel erg merkwaardig. Eerst wordt er gesloopt en dan komt er een ontwerp en dan wordt ons om geld gevraagd. Stel nu dat we nee zeggen. De volgende vraag is: hebben jullie niet aan Woonbron en Trivire gevraagd ja prima dat jullie huizen gaan slopen en bouwen maar zorg dan ook zelf maar voor de kosten voor de herinrichting? Mevrouw Stehouwer: Ja, dat hebben we zeker ook in de onderhandelingen meegenomen. De volgorde vind je merkwaardig, daar wil ik eerst even wat natuurlijk op terugkomen. Het is een proces wat nu anderhalf jaar echt volledig loopt, dat we wisten dat dit een project was. Moeten ook zeggen dat we intern zoveel mogelijk parallel hebben gelopen om het proces te stroomlijnen. Dus er zijn dingen, normaliter zou je achter elkaar doen en eerst maar wij hebben gekozen om het nu gelijktijdig te doen zodat we efficienter en sneller naar die woningen toe konden gaan en echt naar realisatie. Dus dat is een keuze. Dat is een. De voorzitter: Dat is een. Mevrouw Stehouwer: Dan de tweede vraag. Ja. Nou, dan hopen wij dat wij hele goede argumenten hebben dat jullie toch ja zeggen. De heer Cobben: Nee maar we zijn dus voor het blok gesteld.

Mevrouw Hooijnnaaijers: In het uiterste geval zou het blijven zoals het nu is. Dus dan ga je zo min mogelijk aan de inrichting doen. Je kan je alleen wel afvragen, ja corporaties die echt enorm veel investeren die een nniljoenenverlies lijden, of je het ja een beetje raad dan dat je als gemeente niet meegaat. Dus dan heb je echt hele mooie woningen en een openbare ruimte waarvan je denkt: dit is wel echt heel armzalig. Dus ja, dan zou je het in het uiterste geval kun je zeggen nou dan gaan we echt zo min mogelijk doen. Maar ja of we daar heel erg blij van worden. De heer Cobben: Die keuze die is aan ons natuurlijk. Dus ik wil wel zo veel. De voorzitter: Via de voorzitter, de heer Cobben. U had nog een vraag aanvullend? De heer Cobben: Het is duidelijk. De voorzitter: Mooi. Mevrouw Kruger. Mevrouw Kruger: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik had toch even over dat, over die financien nog want de heer Van der Spoel noemde het al, die vijf ton, dat dat minder wordt. Nou ja, laten we gewoon daar even van uit gaan dat dat minder wordt. Dus dan komt er toch een aanvullende kredietaanvraag. Maar in hoeverre is dit nu ruim berekend want er worden ook risico's nog genoemd. Is er niet ook een criteriunn te

59

noemen, of een norm te noemen, van nou meeste projecten in de loop der tijd daar komt toch zoveel procent bovenop? Je weet bij elk project is er wel wat, dan wordt er toch opeens weer vervuilde grond ontdekt of noem alles maar op. Heb ik zo vaak om gevraagd van kunnen we niet een percentage berekenen voor bijvoorbeeld vervuilde grond want het komt altijd terug. Is dat ook niet nu te berekenen? Want dit is echt een minimumbedrag denk ik van wat er nodig is om dit plan te realiseren. Mevrouw Stehouwer: Nou, kijk, we hebben dit specifiek aan het IBD gevraagd, ingenieursbureau is daarin gespecialiseerd. Het is hun werk. Ik ga daar van uit dat zij dat ook gewoon goed doen. We hebben daar zeker rekening mee gehouden en gevraagd van ja zet er in ieder geval voldoende, ja neem risico's mee en probeer het in ieder geval zoveel mogelijk wat er is, inzichtelijk te nnaken. Dus de informatie die we hadden en het ontwerp wat er ligt, op basis van die aantallen hebben zij hun berekening gemaakt. Daar komt met risicopercentage inderdaad die 2,7 miljoen uit. Maar het blijft een raming, ook dit. Dus ja ik hoop dat het mee gaat vallen maar je weet het gewoon niet honderd procent zeker, ook niet in deze huidige markt. De voorzitter: Aanvullend. Mevrouw Kruger: Sorry voorzitter, ja. Ik snap het wel.

Ik bedoel, tuurlijk is het een raming maar ik denk dan toch als je kijkt naar alle projecten die we hier in Dordt al gehad hebben, altijd valt het duurder uit. Nou is lets duurder, vijf ton valt dan tegen nou dan is het vijf ton. Maar vaak komt er een miljoen of twee miljoen bovenop. Gewoon maar even, ja. Het is gewoon de realiteit dus ik vraag me echt af is dat nou echt niet te vergelijken met andere dingen die gebeuren. Mevrouw Hooiimaaijers: We hebben er ook wel over nagedacht. We hebben het er ook echt over gehad. Mijn ervaring met het IBD is dat ze vaak aan de hoge kant zitten in hun ramingen. Maar kijk, daar kan ik mijn hand ook niet voor in het vuur steken want voor hetzelfde geld zitten ze deze keer niet heel erg hoog. Dus we hebben het er echt over gehad en in ons hoofd zit van vaak zitten ze toch wel een beetje aan de hoge kant dus nou ja nnocht er nog ergens lets een tegenvaller opduiken dan kunnen we die waarschijnlijk wel vereffenen. Maar ja zeker, wat Evelien zegt, het is een raming. Pas aan het eind weten we precies waar we gaan eindigen. Dus we hebben het er wel echt, ja we zijn er wel over in gesprek geweest. Ik verwacht niet dat het miljoenen gaat uitlopen, even serieus, dus daar dus ik mijn hand wel voor in het vuur te steken. De voorzitter: U bent, nou ja, gerustgesteld, nnevrouw Kruger. De heer Safranti. De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter.

Ambitieus plan, prachtig plan als ik dit zo zie. Zeker de doelstelling. Aileen ik was wel benieuwd naar de parkeerplaatsen voor de auto's. Hoe dan ook deze mensen moeten ergens gaan parkeren. Mevrouw Stehouwer: We hebben natuurlijk, ik kan het even laten zien, duidelijke vraag. Daar weet ik ook wel wat voor. In de gemeente Dordrecht hebben we natuurlijk de parkeernormeringen vastgesteld. Het is zo dat we de verkeerskundige hierbij hebben

60

betrokken. Hij berekent ook per deelplan, zowel voor Trivire als voor Woonbron, hoeveel parkeerplaatsen hier aanwezig nnoeten zijn en al die parkeerplaatsen zie je hier ook ingetekend. Zoals ik al eerder zei, is Trivire heeft een heel groot parkeerterrein in het midden achter het appartementencomplex en achter de grondgebonden woningen. Je ziet ook aan de zijkanten van de Mariannestraat zie je ook parkeren en in de Anna Paulownastraat is ook parkeren toegevoegd. Voor het Woonbron gedeelte geldt dat eigenlijk vice versa. Je hebt hier ook tussen de grondgebonden woningen, en dit zijn appartementen, is ook parkeerplaatsen zijn daar toegevoegd. Op deze nnanier ook hier parkeren. Hier langs de Mariannestraat en aan de Frisostraat zijn ook parkeerplaatsen toegevoegd. Dat zit er wel degelijk in en met een passende parkeernormering. Moet wel zeggen dat dit een locatie is die dicht bij het station ligt dus ook dat we, zeker in de huidige situatie en ook naar de toekomst toe, rekening mee houden dat parkeren minder gaat worden en dat mensen alternatieve vervoerswijzen gaan zoeken. Dus daar is al rekening mee gehouden, dat zit gewoon in het nieuwe parkeerbeleid ingebakken dus ook in ons nieuwe plan. De heer Safranti: Voorzitter. De voorzitter: Is het duidelijk, de heer Safranti? De heer Safranti: Nou ja, het verhaal wel.

Alleen ik heb het in de tekening niet kunnen zien maar dat geeft niet. Ik hoor dat het dus, dat het er allemaal in zit. Dat geloof ik best. Punt twee, een tip. U bent op zoek naar geld en als je dit project zo ziet dan denk ik joh dan zou je ook aanspraak kunnen ma ken op ESF-gelden voor zeker in het kader van eco. Is daaraan gedacht? Mevrouw Hooijmaaijers: We hebben een subsidiecoordinator in Dordrecht die alle mogelijkheden in de gaten houdt. Of hij die ESF-gelden bekeken heeft, weet ik niet. Ik kan het aan hem voorleggen en we kunnen daar gewoon nog naar kijken. Wat ik zeg, we houden echt onze ogen en oren open dus als er zich nnogelijkheden voordoen, liever te veel dan te weinig. Laat ik het zo zeggen. Ja. De voorzitter: Dit vindt de portefeuillehouder ook heel fijn am te vernemen. De heer Van der Kruijff. De heer Van der Kruijff: Voorzitter, twee vragen. We hebben net een bijeenkomst ook met Trivire achter de rug en met Woonbron. Die gaven ook aan dat het voor de doorstronning om ook vooral voor senioren doelgroep te bouwen. Als je nou naar deze woningen kijkt, zijn die dan geschikt voor senioren en als eraan gedacht is, is er wat over te zeggen? De volgende vraag die plak ik eraan vast, die heeft te maken met wat de heer Safranti ook zei.

Als je naar parkeerplaatsen kijkt, ik had de indruk bij dat karrespoor dat je dus niet zo dicht bij je woning kan parkeren want ik begreep het plaatje niet een, twee drie. Maar juist ouderen die willen graag ook een invalide, kan gebeuren he, invalideparkeerplaats vlak voor de deur. Jongeren kunnen ook maar bij ouderen zie je het vaker. Maar bij jongeren kan het ook. Kan dat dan?

61

Mevrouw Stehouwer: Ja, dat kan zeker. Ik ga dan toch nog even terug naar het plaatje. Ik denk, kijk mensen die invalide wonen die hebben altijd recht om een invalideparkeerplaats aan te vragen. Dus dat doe je altijd dan gaat, binnen de gemeente wordt dan gezocht naar een dichtstbijzijnde parkeerplaats die ze met een bordje kunnen voorzien. Maar je ziet ook eigenlijk hier bijvoorbeeld het appartementenblok van Trivire zijn parkeerplaatsen overal. Dus je kan ook wel zeggen er is altijd wet een parkeerplaats dichtbij, zowel aan de straatkant als in de hofjes. Dus daar zijn mogelijkheden voor maar die zijn altijd aangewezen en als gemeente moeten wij dat, mogen we dat volgens mij helemaal niet weigeren. Dus die mogelijkheden zijn er. Dan nog terug te komen op je vraag over senioren. la, volgens mij kunnen die hier ook wonen maar het zijn niet specifiek complexen die hiervoor aangewezen zijn. Het is voor iedereen. Mevrouw Hooijmaaijers: Er komt een lift in dus je kunt gewoon met de lift naar boven. Ja, volgens mij voldoen ze dan gewoon aan seniorenwoningen. Het is niet zo dat het gerelateerd aan zorg is. De voorzitter: Mooi. Mevrouw Koene. Mevrouw Hooijmaaijers: Ja, in principe wet. Mevrouw Koene: Ik zei at, we gaan het rijtje af dus moet ik toch eerder. Dank, voorzitter. Wat ik me afvroeg.

Er zijn steeds meer corporaties ook die complexen neerzetten met gedeelde voorzieningen binnenin met wasgelegenheden enzovoort. Bedoel, maar we hebben het nu over buiten. Is het nou, dat kreeg ik niet helemaal mee, is het nou ook zo dat hier gemeenschappelijke buitenruimten ook in gerealiseerd word en? Mevrouw Stehouwer: Nou, toevallig hebben we hier dus, we hadden een geluidsonderzoek wat niet helemaal uit, tenminste we zochten nog een buitenruimte. Als je kijkt naar de complexen van Woonbron willen we hier iets van een gezamenlijke buitenruimte of een wat groter balustrade of balkon maken. Dus hier zou een stukje komen waar mogelijk iets, ja het is niet heel groot, het is tussen de complexen waar ze aan het kijken zijn of daar mogelijk een gezamenlijke buitenruimte kan komen. Daarnaast heb ik ook nog van Trivire een initiatief gehad, tenminste dat zijn ze nog aan het uitzoeken dat is ook niet helemaal uitgewerkt, om te kijken of ze in de Charlotte Bourbonstraat, dus ergens in het groene gedeelte, iets met participatie kunnen doen. De voorzitter: Had u een vervolgvraag, mevrouw Koene? Nee, mooi. De beer De Heer. De heer De Heer: Ja, dank u. Ik had twee vragen maar die zijn heel verschillend van aard dus ik zal ze even een voor een doen. Kijk, ik ben redelijk nieuw in de raad dus voor mij is een kredietaanvraag op de dinsdagavond van een miljoen nieuw ook.

Maar wet als ik dit dan lees dat ik denk: dit is wet heel laat onndat ook nu in het derde kwartaal at wordt gebouwd door Trivire. Nu in deze fase dan een kredietaanvraag, is dat gebruikelijk of is er een reden waarom dit zo laat pas bij ons ligt?

62

Mevrouw Stehouwer: Volgens mu j had ik dat al een beetje toegelicht dat we parallel zijn gaan werken en dat dat voor ons de meest efficiente manier is. 3a, in dit geval he, dus normaal zouden we als we wat meer tijd hadden gehad maar dan zouden we het inderdaad volgordelijk hebben gedaan. Maar Trivire ging al zo snel dat wij gelijktijdig de openbare ruimte hebben ontworpen. Dat is een keuze geweest en op een gegeven moment is het ook geen keuze nneer dan ga je gewoon het gelijktijdig doen omdat het niet anders kan. Het planvormingsproces is ook echt heel kort geweest. Normaal heb je een planvormingsproces van tien jaar. Ik denk dat als we hier, nou ja, helemaal van het begin af aan drie jaar dus dat is echt heel erg snel. Als je in die tijd ook nog het ontwerp van de openbare ruimte en de raming terwijI je eigenlijk ook nog niet weet hoe het plan er precies uit gaat zien, dat is gewoon echt een hele lastige. Dus het heeft ook gewoon te nnaken met een heel kort planproces en ja eigenlijk vind ik dat ook wel mooi gezien de woningcrisis die we hebben. Dat ik denk van ja wees blij dat het snel gaat. Maar het klopt wel, daarmee komt de kredietaanvraag laat, ja. De heer De Heer: Dank. Dat verklaart ook maar het verraste me dus dank voor de uitleg. Tweede vraag was op basis van de plaatjes die langskwamen. Misschien zegt dat niet alles maar ik zag bijvoorbeeld geen zonnepanelen.

Is dat lets waar een reden voor is? Of omdat het aangesloten is op het warmtenet en dat dat elkaar bijt? Is daar een antwoord op? Mevrouw Stehouwer: Dat is een heel simpel antwoord. Er komt warmtenet. De voorzitter: De heer Van der Kruijff. De heer Van der Kruijff: Voor warmte, niet voor elektriciteit. Dus heb je zonnepanelen nog steeds erg bruikbaar hoor. De voorzitter: Nou mooi tip. Wordt genoteerd. De heer Schalken. De heer Schalken: 3a, eigenlijk een aanvulling op alle vragen die al gesteld zijn. Is al duidelijk wanneer bekend is wat voor bedrag we uit de knelpunten pot wellicht binnenkrijgen? Mevrouw Stehouwer: Ik dacht deze zomer maar de exacte datum moeten we dan even. Mevrouw Hooijnnaaijers: Hij is net ingediend. We hebben ook te horen gekregen dat er zeg maar nornnaal gesproken gaan ze van tien indieners uit, er zijn nu twintig indieners waardoor er geloot gaat worden. Ik weet dat ze nu de plannen aan het beoordelen zijn dus dat kan nooit heel lang nneer duren voordat je, ik denk, ja wat jij zegt voor de zomer, echt na de zomer weten ze het. Ik weet dat ze nu aan het beoordelen zijn dus. De voorzitter: Duidelijk. De heer Schalken, aanvullend? Nee. De heer Okkerse. De heer Okkerse: Dank u wel, voorzitter. Nou, ik vraag me af waar ze de, hoe moet ik dat zeggen, ze had het net over dat er minder parkeerplaatsen nodig waren in de

63

toekonnst omdat mensen alternatieven zoeken. Waar is dat op gebaseerd? Want ja mijn mening zijn er juist meer parkeerplaatsen nodig in de toekonnst. Mevrouw Stehouwer: Oke. Nou, dat is het beleid van de gemeente Dordrecht. Die gaan uit van dat er minder parkeerplaatsen op bepaalde locaties moet komen. Als je het gaat faciliteren, het parkeren, dan komt er, dan wordt de vraag ook groter. De gemeente Dordrecht heeft er volgens mij, heeft ervoor gekozen niet volgens mij, die heeft ervoor gekozen om juist die facilitatie niet te doen en te kiezen ook voor alternatieve vervoersmiddelen. Dan is inderdaad de ligging en bijvoorbeeld en de aanwezigheid van hoogwaardig openbaar vervoer zoals een treinstation of een fietsroute is dan ook interessant om inderdaad het aantal parkeerplaatsen te reduceren. De heer Okkerse: Station is best een stukje daar vandaan dus dan zouden ze eerder met de fiets moeten, denk ik. Mevrouw Stehouwer: Oh, misschien moet ik dan even de luchtfoto laten zien en het eerste plaatje, oh nee het staat er niet op, maar de Charlotte Bourbonstraat ligt tegen het Weizigtpark aan. Daar kun je dus lopend naar het station, dat is echt een paar honderd meter. De voorzitter: Mevrouw Kruger heeft nog een aanvullende vraag. Mevrouw Kruger: Ja, dank u wel. Ja, ik werd getriggerd door de zonnepanelen op de daken. We hebben het nu even over de parkeervakken gehad.

Wordt er ook rekening gehouden met bijvoorbeeld elektrische, dus oplaadpalen die er komen te staan? In hoeverre, ik heb het al een keer eerder gevraagd ook over lantaarnpalen die geplaatst worden want ik zie hier eigenlijk niet zo goed verlichting hoe dat, ik geloof dat ik daar een lantaarnpaal zie. Er zijn tegenwoordig ook lantaarnpalen waar je dus ook meteen oplaadpunten in kunt installeren en die worden dan voorzien weer door zonnepanelen. Er zijn verschillende gemeentes die dat toepassen. In hoeverre wordt daar hieraan gedacht? Mevrouw Stehouwer: Nou ja, het is zo dat, om met de makkelijkste vraag te beginnen, is dat wij nu het VO naar een DO gaan uitwerken. Daar horen inderdaad ook verlichtingspunten bij en dan komen die netjes op de exacte plaatsen. Dus daar wordt zeker rekening mee gehouden. Als je het openbaar gebied inricht, hoort dat er gewoon bij. Als je kijkt inderdaad naar de aanvraag van elektrische laadpalen, vaak is het zo dat dat gewoon door de bewoners zelf wordt aangevraagd. Er is een grid in Dordrecht waar we inderdaad gebruik van maken en daar kun je inderdaad aanvragen en dan wordt er ergens een laadpaal geplaatst. Mensen die, dat is dan in het openbaar gebied en mensen doen het natuurlijk ook op hun eigen terrein maar dat zal hier in huurwoningen niet het geval zijn. Dus dat is ook even afhankelijk van hoeveel vraag daarnaar is.

Het is een, dat kunnen we denk ik nu nog niet aangeven. Maar je kan wel een parkeerplaats ergens wel een laadpaal aansluiten en dan is het misschien wel een goede optie om dat inderdaad via zonne-energie te doen.

64

Mevrouw Kruger: Ja en dan ook rekening houden met die lantaarnpalen die dus de mogelijkheid hebben onn daar oplaadpunten in te installeren. Mevrouw Stehouwer: Ja, daar wil ik nog wel even op terugkomen. Wij werken natuurlijk als je openbaar gebied inricht oak met een handboek en daarin staan oak de keuzes die Dordrecht oak wil beheren. Ik durf oak niet te zeggen of dat er nu in staat of dat nu inderdaad een materiaalkeuze is die makkelijk beheerbaar is of een lage of een juist hoge kostenpost is. Dus daar hangt het oak allennaal mee samen en het onderhoud ernaar. De voorzitter: Duidelijk. De heer Cobben. De heer Cobben: Sorry, naar aanleiding van de verschillende opnnerkingen onder andere over parkeerruimte, is mijn vraag: in hoeverre zijn er nog wijzigingen mogelijk in het ontwerp oak am bijvoorbeeld het aantal parkeerplekken te vergroten? Waarom vraag ik dat? Er is op dit moment een groot parkeerprobleem in de wijk. Er zijn voor de eigen bewoners in de wijk en in de omliggende straten te weinig parkeerplekken. Dat is op dit moment al een groot probleem. Overdag wordt er heel veel geparkeerd door nnensen die de trein nennen. Ik heb het aantal parkeerplekken in jullie ontwerp zitten tellen en het zijn er veel minder dat het huidige aantal parkeerplekken en het zijn er ook minder dan het aantal woningen die jullie gaan bouwen dus we gaan hier een parkeerprobleem creeren.

Dit kun je gewoon voorspellen, dit gaat problemen geven. De voorzitter: De heer Cobben. De heer Cobben: Mijn vraag is of er wijzigingen in het ontwerp gemaakt kunnen warden, bijvoorbeeld am extra parkeerplekken te creeren. Mevrouw Stehouwer: Ik vraag me af of het nodig is want we hebben ons gewoon aan de parkeerbehoefte gehouden die voldoet en aan het vastgestelde parkeerbeleid. Zijn er plekken in het ontwerp mogelijk waar nu groen is, maar ja weet je, je wilt oak een klinnaat adaptief ontwerp en groen is oak belangrijk. Ik kan dat gewoon, eigenlijk vind ik dat een vraag die ik niet goed nu kan beantwoorden want de vraag is er niet. Ik wil wel aangeven, we weten dat het de wijk druk is, dat de parkeerdruk op bepaalde momenten hoog is. We hebben bijvoorbeeld in de Mariastraat, daar moesten oak nog drie extra parkeerplaatsen van die particuliere ontwikkeling aangelegd warden en die hebben we dus nu al aan laten leggen zodat we oak wel weer wat lucht geven aan de huidige bewoners. Dus wat we kunnen doen dat doen we en we houden ons gewoon voor de rest aan de nornnering. De voorzitter: Dank u wel. De heer Cobben: Voorzitter, mijn vraag is nog niet helemaal beantwoord in hoeverre er dus nog aanpassingen in het plan mogelijk zijn. Ik weet niet of daar toch nog iets nneer. De voorzitter: Kunt u dat nogmaals of even ter verduidelijking voorleggen.

65

Mevrouw Stehouwer: Nou, ja volgens mij, kijk als je nu een gebied hebt wat al ingericht is dan is het altijd rondom winkelcentra kunnen we ook altijd gaan zoeken. Waar is het mogelijk en wat zou nog optimaal zijn en wat is nog een mooie ja compensatie en wat is nog wenselijk? Dus zoeken kan altijd maar of het nu nodig is dat weet ik niet. Mevrouw Hooijnnaaijers: Ik wil ook nog even zeggen, er ligt een link tussen het aantal parkeerplaatsen en de bijdrage van de corporaties. De bijdrage van de corporatie is gebaseerd op het aantal parkeerplaatsen dat zij voor hun woningen moeten aanleggen. Dus op het moment dat je meer parkeerplaatsen gaat aanleggen dan we volgens de normering nodig hebben dan weten we in ieder geval zeker dat we die niet bij de corporatie kunnen verhalen, of een deel van de kosten kunnen verhalen. Ik geloof dat dat budgettair dat het verder van je af gaat lopen, het verhaal. Naast het feit dat we gewoon echt aan de normering voldoen, de verkeerskundige die heeft een normering, dat beleid is vastgesteld door de gemeenteraad. Dat is hierin verwerkt. Dus we handelen gewoon conform het beleid dat vastgesteld is. De voorzitter: Dank u wel. Helder antwoord. De heer Den Heijer, excuses, ik had uw vinger niet gezien. De heer Den Heijer: Maakt niet uit, voorzitter. Nou, laat ik positieve noten kraken.

Ik moet zeggen ik ben erg enthousiast over het project en eigenlijk het enthousiasme waarmee u het vertelt dat werkt ook behoorlijk aanstekelijk. Ook het idee dat je twee tot drie jaar zo'n enorme versnelling en ontwikkeling doormaakt. Dat brengt me ook bij de eerste vraag is, kijk dit project staat natuurlijk niet los van zichzelf. We hebben een enorme verdichtingsopgave in de stad. Daar komen enorme vraagstukken bij kijken. Slopen, versnellen, parkeren, participatie met omwonenden is natuurlijk ook een soort goeroe ding aan het worden. De vraag is even van: bent u hier dingen tegengekomen waar we lessen uit getrokken hebben of die u graag wil delen hier aan de commissie? omdat we hier de komende jaren gewoon tegenaan gaan lopen. Ik ben eigenlijk benieuwd hoe jullie dat meegemaakt hebben. Dat was mijn eerste vraag. De tweede vraag is, misschien ook weer vanuit de positieve insteek beredeneerd. We hebben een hele discussie net of vragen gehad over het geld, over de knaken. U heeft aangegeven we hebben de goedkoopste variant gekozen voor klimaat adaptief bouwen en het groen in de wijk. Eigenlijk geen vragen gesteld over wat lopen we dan nu mis omdat we voor de goedkoopste variant hebben gekozen? Ben benieuwd wat de andere varianten waren die mogelijk waren. Dat zijn mijn vragen. De voorzitter: Dank u wel.

Wilt u het even centraal houden? Mevrouw Stehouwer: Genoeg te vertellen denk ik. Ik wil even, ik vind zeker ook die vraag over van waar hebben wij inderdaad, waar zijn we tegenaan gelopen die vind ik interessant. Maar ik wil wel eerst even beginnen bij het project zelf. We hebben gekozen voor deze klimaat adaptieve oplossing omdat wij nannelijk in Dordrecht moeten wij daar ook gewoon leren hoe je klimaat adaptief dus ontwerpt en hoe je dat moet toepassen. Dit is ook wel iets wat wij nu gaan toepassen, wat niet overal nog in Dordrecht is. Wij hebben natuurlijk een handboek waar we keuzes in maken qua

66

materialen en daarin moeten we ook, moet het passend zijn, het moet aansluiten op het rioolsysteem. Dus als je dan kijkt van wat passend is en wat wij in Dordrecht at gebruiken dan hebben wij dus van ook wel een deel veilige keuzes met een nieuw jasje gennaakt. Net als een hemelwaterriool, dat is at iets wat in Dordrecht vaker wordt toegepast en dat is ook in dit geval de meest optimale variant en ook qua kosten. Dus een deel van de keuzes lag at vast en een deel hebben we gewoon ook, ja waar kies je voor als je groen in ligt en het kan nou ja wat hogere grassen, nou dat ziet er ook mooi uit. Als je inderdaad zegt jongens we gaan het iets lager doen en weer wat hoger dan heb je toch alweer wat speelser effect wat relatief weer wat interessanter is qua kosten en daar hebben we die keuze op gebaseerd. Dat is een. Ja, de leerschool, oke. Als wij een project doen in een hele korte tijd dan heb je veel capaciteit van je collega's nodig en daar, die inzet en de energie die we hebben gekregen van onze collega's is echt grandioos. Dus dat wil ik alvast wel even gezegd hebben. Maar dat betekent ook dat mensen dus capaciteit moeten vrijmaken en die ook niet aan andere dingen kunnen besteden. Dus daar moeten ook keuzes in gemaakt worden en dat is misschien ook wel een leerschool dat je inderdaad, dat je daar ook tegenaan loopt. Mevrouw Hooijmaaijers: Ik weet niet waar ik met beginnen.

Wat ik zelf heel nnoeizaam vind, is dat je een herstructureringsproject, dus projecten waar corporaties gaan slopen en gaan nieuwbouwen, wordt er veel geInvesteerd in een nieuwe omgeving is dat we als genneente niet standaard iets hebben om te investeren in de openbare ruinnte. Dan krijg je dus dit soort verhalen wat voor ons ook vervelend is want wij moeten echt gaan sprokkelen en zoeken naar geld terwijI ik eigenlijk vind dat je daarmee geen recht doet aan een herstructurering van een gebied. Als je een gebied wit opkalefateren, beter wit laten konnen, ja dan zou het fijn zijn als daar gewoon rekening mee gehouden wordt. Ik vind dat wel een lastige. Mevrouw Stehouwer: Dat nnisschien ook wel even aanvullend, dat je inderdaad ook een verdichtingsopgave doet dus je gaat hier zeventig extra woningen toevoegen en als je dus zeventig extra woningen toevoegt in een bestaand gebied dat krijg je eigenlijk niet goed aangesloten. Dus ook niet zowel onder de grond als boven de grond. Je moet altijd aanpassingen doen. Dus zeventig extra woningen vergt gewoon aanpassingen en een ander ontwerp van je openbaar gebied. Ik kan me ook wel voorstellen dat mensen zeggen ja dan gooi je gewoon die woningen daar neer en dan zijn we toch klaar. Maar zo werkt het gewoon niet. Niet als je zoveel extra woningen op een stukje Dordrecht maakt.

Mevrouw Hooijmaaijers: Wat ik bij dit project heel fijn heb gevonden, we zien natuurlijk dat sloopprojecten best wel vaak ook gewoon nnaatschappelijke reuring met zich meenemen. Je haalt woningen weg en ik was best wel bang dat we dat hier ook kregen. Dus er worden woningen gesloopt en voor hetzelfde geld, dat weet ik niet, gaan mensen dennonstreren, ze slopen onze woningen, we verliezen onze huisvesting. Nee echt, ik ben er best wel bang voor geweest. De manier waarop dat hier verlopen is, hoe soepel het verlopen is, ook omdat je dus gewoon een plan kan presenteren er komen meer woningen terug en gewoon de corporaties heel goed in gesprek zijn gegaan met de huidige bewoners, is dat niet gebeurd. Dat is hier wel heel goed gelopen nnaar ik

67

weet ook dat het een riskant, je kunt net aan de verkeerde kant vallen. Of je kunt net een kantelpunt hebben dat het niet meer goed gaat. Per saldo vind ik dat we echt in die krochtentijd gewoon echt, nou ja, ik zei net al op de gang eigenlijk is het een soort kindje van me, vind ik dat we echt een mooi plan neergezet hebben. De voorzitter: Mooi. Zijn er nog meer vragen? Ik kijk even de raads- en commissieleden aan. Mevrouw Van Herwijnen. Mevrouw Van Herwijnen: Ik ga toch nog een vraag want we hebben het erg weinig over parkeren gehad. Er zijn op de laatste tekening staan een aantal groene parkeerplaatsen, de laatste tekening van de presentatie. Is dat half verharding wat daarmee bedoeld wordt? Mevrouw Stehouwer: Ja, ik ga dat eventjes erbij pakken. Dat klopt. Kijk, hier is de parkeerplaats. Kijk, half verharding daar zit heel veel variatie in. We hebben namelijk als je een bestemmingsplan aanpast en dat gaat voor beiden, zowel Trivire als Woonbron, moet je ook een watertoets toepassen. Dus er moet een bepaald groengedeelte komen en ik weet dat Woonbron dus het concept gedeelte nog aan het kijken is hoe zij dat aan het aanpassen zijn en mogelijk wordt daar een deel half verharding gedaan. Maar wat ik al zeg, half verharding kan dus inderdaad maar net de randjes wat groener zijn of het kan al een halve tegel groen zijn. Dus daar zit ook variatie is.

Het is nog niet honderd procent zeker want ik heb, we moeten nog even heel goed kijken hoe die parkeerplaatsen eruit komen te zien. De voorzitter: Ik zie geen handjes meer. Nou, mevrouw De Jonge, ik kijk u even aan. Wat heeft u, laat ik zo zeggen, u mag trots zijn op uw ambtenaren. Zo'n vurig pleidooi voor dit project. Heeft u aanvullingen? Mevrouw De Jonge: Nou voorzitter, ik zou inderdaad bijna niet durven want inderdaad er zitten gewoon heel twee trotse medewerkers maar dit is ook inderdaad vanuit het college echt gesteund en aangemoedigd om het op deze manier te doen. We hebben met de wooncorporaties hebben we ook de goedkeuring om het zo maar te zeggen om dit in te richten omdat zij ook die meerwaarde zien. Iemand had het even over die participatie en het sociale, we zijn blij dat dit ontwerp nu voorligt en ja ik hoop op de raad dat ze kunnen mee instemmen met het krediet. De voorzitter: Dat is dan ook onze vervolgvraag. Als er geen technische vragen meer zijn. Wat wilt u met dit stuk? Het voorstel is om dit als hamerstuk, ook gezien de tijd waar dit zeg maar voorstel nou je aan moet voldoen, om dit als hamerstuk naar de raad te sturen. Tenzij u zegt nou we willen ook nog een oordeelsvormende sessie en dat zou pas in september kunnen plaatsvinden. Ik hoor hameren. Is iemand daartegen? Nou, dan zijn we eruit. Het wordt een hamerstuk voor de eerstvolgende raadsvergadering.

Dat betekent ook dat we tot een einde komen van deze avond. Er is nog een opmerking van nnevrouw Stehouwer.

68

Mevrouw Stehouwer: Ja. Nee, juist wel, heel goed. Nee, aanstaande donderdag is er een informatieavond ook voor de bewoners om hun ook het plan te laten zien en dan laat ik ook de referentiebeelden zien en dat hebben we georganiseerd in de Pauluskerk. Dus als u ook nog zin hebt om te komen, meer dan welkom. Het is wel vergelijkbaar qua plaatjes wat jullie nu al hebben gezien. Maar ik denk ik zeg het nog even. De voorzitter: Bedankt voor deze uitnodiging, mevrouw Stehouwer en mevrouw Hooijmaaijers, bedankt. Uiteraard onze dank aan mevrouw De Jonge. Ik dank u wel en een fijne avond. VERSLAG VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE DORDTSE DINSDAG DORDRECHT D.D. 21 juni 2022 Vergaderkamer 3

2. Kennismakingsgesprek met woningbouwcorporaties Trivire en Woonbron Voorzitter: dhr. Van der Net Connnnissiegriffier: nnevr. Van Poppel Verslag: NotuBiz

De voorzitter: Dames en heren. Welkom allemaal bij deze commissievergadering. Ik hoop dat ik over de disco van kermis uitkom in ieder geval. Wij zitten hier met betrekking tot het onderwerp dat wij gaan kennismaken met de woningbouwcorporaties Trivire en Woonbron, waarbij in ieder geval de mensen aanwezig zijn. Ik zal ze zo meteen eventjes voorstellen. Dan nnoet ik volgens mijn papiertje zeggen dat ik ook de kijkers thuis in ieder geval welkom moet heten. Nou, dat is bij deze dan ook gedaan. Wethouders heb ik niet gezien, toch? Nee, he, geen wethouders. Maar goed, ik ga gewoon eventjes van rechts naar links om eventjes iedereen zich te laten voorstellen en dan begin ik natuurlijk bij u. Ja, dat was in ieder geval de administratie. De mensen van Woonbron en Trivire natuurlijk hartelijk welkom. Ik heb net al aangegeven dat het tijd wordt om een keer goed met elkaar te praten om te kijken wat de ontwikkelingen zijn. Nogmaals ook richting de commissie, dit is puur een informatief gesprek. Ik heb net gevraagd, er komt een presentatie. Er mag gewoon interactief mogen er vragen worden gesteld, graag via mij. En dan hopen we in ieder geval op dit onderwerp wat toch wel hoog op de agenda staat dat we in ieder geval wat meer weten wat er allemaal speelt en dat we dan uiteindelijk hiermee verder kunnen.

Ik wil dan het woord geven aan de mensen van Woonbron en Trivire om hun presentatie te laten zien. Mevrouw Van Rood: Ja, ik versta het goed. Nou, allereerst ongelofelijk leuk om hier te zijn. En u gefeliciteerd met de benoeming als lid van de gemeenteraad van de gemeente Dordrecht, en ik sluit me graag aan ook bij de voorzitter dat wij hopen dat dit een vervolg nnag krijgen. Ja, deze kunnen we overslaan, want die hebben we net gehad, behoort bij de administratie. En we zijn heel blij met de uitnodiging van de raad, want er gebeurt natuurlijk ongelooflijk veel op het gebied van wonen en de woningmarkt. Sla een krant open, lees, volg het nieuws en het gaat over de woningmarkt, en dus er speelt veel. De gemeente Dordrecht heeft grote ambities als het gaat over de woningmarkt, en om alle Dordtenaren goed te huisvesten. En wij hebben 30 procent van alle woningen in

69

Dordrecht zijn in het bezit van Woonbron en Trivire, dus wij voelen ons ook daadwerkelijk een partner, een partner die ook blijvend is. We werken graag samen met u aan de toekomst van Dordrecht, en willen graag vornngeven aan die annbities die hier geformuleerd zijn. En wij delen graag onze kennis, niet alleen vandaag, maar ook naar de toekomst, dus wat ons betreft laat deze ontmoeting een vervolg krijgen, niet alleen vandaag maar in de komende jaren. Ik neem aan dat een groot aantal van u waarschijnlijk de corporaties kent als zodanig over wat onze doelstellingen en opgaven zijn, maar niet voor iedereen is dat bekend, dus vandaar dat ik het toch even noem wat de opgaven zijn die wij meegekregen hebben van het ministerie, van de minister. Natuurlijk als het gaat over beschikbaarheid, dat weet iedereen wel, als het gaat over zorgen voor voldoende woningen voor de kwetsbare doelgroep mensen die niet zelfstandig voor een woning in aanmerking kunnen komen of ervoor kunnen regelen daar zorgen wij voor dat er voldoende beschikbaar zijn. Maar het gaat ook over betaalbaarheid De heer Van Leeuwen: Voorzitter? Mag ik even een vraag stellen aan u, als het goed is? De voorzitter: Mevrouw. Mijnheer. Mevrouw Van Leeuwen, ja. Sorry, Dan, dat is niet goed, maar de nnijnheer Van Leeuwen. De heer Van Leeuwen: Ik geef u het voordeel van de twijfel De voorzitter: U heeft het woord.

De heer Van Leeuwen: Dank u wel. Ik heb een vraag. De doelgroep dat gaat uiteraard over sociale woningbouw. In hoeverre is het onderdeel van de doelgroep de huizen boven de sociale huursubsidiegrens tot bijvoorbeeld 1100 tot 1200 euro? Mevrouw Van Rood: Ja, dat is... De heer Van Leeuwen: Hebben jullie die woningen? Hoe groot is het percentage? Mevrouw Van Rood: Ja, we hebben die woningen en we zijn ... Tot voor kort was het zo dat in de Woningwet was vastgelegd dat als het gaat over het middeldure segment dat in principe dat de minister had bedacht dat het aan de markt was toegewezen, en dat wij het wel mochten doen als de markt het niet zo oppikken, maar dat wij daarna het zouden kunnen vormgeven. Wet geldt is dat wij tegenwoordig voor de komende drie jaar mogen we die woningen ook realiseren. En we realiseren die woningen ook zeker als het gaat over vitale gedifferentieerde wijken kan het ook een waardevolle toevoeging zijn over het woningbezit. En het is een klein aandeel. Het exacte percentage zou ik even achterwege ... Maar ik weet niet of jij dat weet voor Woonbron? Een paar procent, maar het gaat echt over een klein aandeel van het totale aanbod, zeker als het gaat over 1100 euro. Meestal doen we het net lets lager omdat we merken dat als mensen dat geld hebben dan gaan ze vaak over tot koop.

Dus je moet heel kijken wear je het inzet, waar het van toegevoegde waarde is voor wijken buurten of dorpen. Ja? Betaalbaarheid natuurlijk absoluut een belangrijk thenna in de huidige tijd. Ook zorgen dat de huurprijzen passend zijn bij de inkomens van de mensen en voorkomen ook,

70

zeker in deze tijden van hoge energieprijzen, van schulden en huisuitzetting. Duurzaamheid, verlagen natuurlijk van de energievraag, van het gas af, circulariteit en klimaatbestendigheid. Daar komen we zo meteen allemaal over te spreken. De kwetsbaren wonen sannen met partners, zorgen dat de huisvesting er voldoende is. Wij leveren geen zorg, maar de zorgpartners natuurlijk wel.

De voorzitter: Er is een vraag. De heer De Vries: Voorzitter, als we correct zijn geInformeerd tijdens de presentatie van het HVC zijn het aantal aansluitingen op het warmtenet gerealiseerd in Dordrecht 6800. Er zijn 1500 aansluitingen aangevraagd op Trivire, maar niets door Woonbron. In een artikel van De Dordtenaar gisteren, Omgeschoold en halen huizen van het gas, komt onder andere de volgende tekst voor: de afgelopen maanden is onderzocht wat er bij deze mega klus in de energietransitie allemaal komt kijken. Woningcorporatie Woonbron, Woonkracht 10, Trivire en Tablis Wonen ontvingen in 2020 subsidie De voorzitter: Mag ik heel even onderbreken? Het is informatief en u geeft nu zelf informatie, maar het is de bedoeling dat Woonbron en Trivire informatie geven, dus als u een vraag heeft gericht, prima ... De heer De Vries: Die vraag, die komt erachter aan. De voorzitter: Nou ja, stelt u dan de vraag. De heer De Vries: Wat is nu de waarheid? Mevrouw Van Rood: Misschien kunnen wij het integreren, want de thema's lopen we zo meteen langs. Ja. De heer Oerlemans: U krijgt van mu j antwoord. Mevrouw Van Rood: En als laatste thema leefbaarheid. De voorzitter: Uw microfoon alstublieft uit Mevrouw Van Rood: Veerkrachtige, vitale, gedifferentieerde wijken.

En laat helder zijn dit zijn de opgaves van de corporaties maar het mag helder zijn dat wij dat niet zonder u, zonder de gemeente, kunnen. Even wat kerngetallen als het gaat over Trivire en Woonbron. Trivire heeft in totaal 15.000 eenheden, zoals wij dat in onze vaktermen noemen, waarvan 13.500 woningen, maar bij het allergrootste gedeelte in Dordrecht staat bijna 10.000 woningen staan in Dordrecht. En jij kan jezelf toelichten, he? De heer Oerlennans: Ja, Woonbron heeft iets meer woningen die voornamelijk in Rotterdam liggen. Dordrecht, 6000, daar zitten ook woningen in die in VvE's zitten, want in de VvE zitten ook huurwoningen. Het gaat hier alleen maar onn de huurwoningen dus, want we zijn geen eigenaar van een woning die een eigenaar heeft. En we hebben vanaf 1 oktober Vestia gaat zich opsplitsen, heeft u misschien gelezen in de krant, en een aantal woningen hebben zij overgegeven aan collega-corporaties waarvan wij 900

71

overnemen, dus wij groeien nog een beetje. En als je kijkt naar de investeringen die wij doen, dat is ongeveer 13 procent van het totale bezit zit in de Dordrecht van Woonbron, maar we investeren op dit moment 20 procent van ons investeringsvolume in Dordrecht in de nieuwbouw. En tot slot wil ik aangeven dat de minister heeft een aantal kerngebieden aangewezen, en dat zijn al die gebieden behalve Dordrecht. Dus wij nnogen daarom alleen maar ontwikkelen op onze eigen grond terwijI we bijvoorbeeld in Rotterdam of in Nissewaard wel gronden beschikbaar hebben of beschikbaar krijgen eigenlijk waar we kunnen bouwen. Mevrouw Kruger: Voorzitter? De voorzitter: Is daar een

Mevrouw Kruger.

Mevrouw Kruger: Ja, mevrouw Van Rood noemde net we hebben 15.000 eenheden waarvan 13.000 woningen. Wat is ... Mevrouw Van Rood: Parkeerplaatsen, bedrijfsruimtes en dat soort eenheden, maatschappelijke plinten. De voorzitter: De heer Versluis. De heer Versluis: Ja, ik heb ook een vraag. Ik hoorde onze college van Woonbron zeggen wij zijn geen eigenaar van de woningen, maar hoe verhoudt dat zich bijvoorbeeld naar de koopgarantregelingen die aangeboden worden vanuit Woonbron? En wat is bijvoorbeeld de ontwikkeling van het profiel in de afgelopen vier jaar geweest? Is er een stijgend aantal eenheden woningen, en hoe verhoudt zich dat naar de toekomst toe? De heer Oerlemans: Dat zijn heel veel vragen. Nou ja, als een corporantwoning in een VvE zit dan zijn we natuurlijk niet de eigenaar van die woning. Maar het is wel zo dat als die woning verkocht wordt, dat de eigenaar het wil verkopen, dan nemen wij het terug als Woonbron en dan bepalen we vanuit onze portefeuillestrategie of we die woningen in de huur terug willen zetten of dat we het weer opnieuw op de markt kunnen zetten. De woningvoorraad van Woonbron is geslonken. Dat heeft ook te maken dat we veel woningen hebben gesloopt, omdat als we iets nieuw willen bouwen dan zullen we helaas eerst moeten slopen.

Maar we zullen wel de komende jaren weer veel woningen toevoegen, dus wat dat betreft groeien we weer een klein beetje, maar we zullen niet de 8000 halen die destijds vanuit het Woningbedrijf Dordrecht in de visie zijn overgegaan naar Woonbron. De voorzitter: Gaat u door. Mevrouw Van Rood: En dan heb ik nu een filmpje, en kijken of dat lukt. Even kijken, hoor.

72

TRANSCRIPT VIDEO De heer Het kan u bijna niet ontgaan zijn, maar de huizenprijzen gaan de afgelopen jaren echt door het dak. De huizenprijzen zijn nu zo hoog dat voor sommige Nederlanders de aanschaf van de woning bijna onbetaalbaar is geworden. In vergelijking met het dieptepunt van 2013 zijn de huizenprijzen inmiddels met ruim 90 procent gestegen. Over de oorzaken daarvan is een stevig debat gaande. In deze video ga ik in op de factoren die hebben bijgedragen aan die enorme prijsstijging. Ik keek daarbij naar de rol van de hypotheekrente, de inkomens, voorraad en de bevolkingsontwikkeling. Van 1995 tot 2008 was er sprake van een onafgebroken stijging van de huizenprijzen. Met het uitbreken van de financiele crisis in 2008 kwam daar een abrupt einde aan en begonnen de huizenprijzen te dalen. Het dieptepunt werd bereikt in 2013 waarna de huizenprijzen weer omhooggingen. De laatste paar jaren was er zelfs sprake van een enorme versnelling van die huizenprijsstijging. Begin 2021 waren de huizenprijzen zelfs ruim 20 procent hoger dan een jaar eerder. Opvallend is dat de laatste jaren de huizenprijzen niet alleen meer in de Randstad omhoogschieten. Sinds het uitbreken van de coronacrisis zien we dat terug in alle provincies, van Zeeland tot Groningen. Bovendien stijgen de huizenprijzen in Nederland de laatste jaren ook veel harder dan in de ‘...' in de Europese Unie.

Een veel gehoorde verklaring voor het feit dat de huizenprijzen in Nederland zo hard stijgen is: er wordt veel te weinig gebouwd. Om maar direct met de deur in huis te vallen, als je het aantal woningen vergelijkt met het aantal huishoudens dan blijkt dat het tekort aan woningen de laatste jaren historisch gezien helemaal niet zo hoog te zijn. Kort na de oorlog was er door de grote oorlogsschade en een enorme babyboonn sprake van een enornn woningtekort. Er waren 482.000 meer huishoudens dan woningen. Die woningnood hield nog een paar decennia aan. In 1960 waren er nog steeds 300.000 meer huishoudens dan woningen. Daarna nam met gestaag af, en halverwege de jaren 90 nam het woningtekort voor het eerst af tot onder de 100.000. Inmiddels is het weer wat verder gedaald. Begin 2021 waren er nog 77.000 meer huishoudens ... Nog steeds een tekort aan woningen, maar geen grote woningnood. Maar is er dan helemaal geen sprake van een woningtekort? Laten we daarvoor eens inzoomen op de Nederlandse bevolking, en dan in het bijzonder op de groep jongvolwassenen, mensen van tussen de 25 en 35 jaar oud. Voor veel mensen is dit bij uitstek de leeftijd waarop ze hun eerste huis kopen, en die groep is de afgelopen jaren sterk gegroeid. Begin 2021 waren er 216.000 mensen in deze leeftijdsgroep meer dan begin 2014. Dat is een toename van maar liefst 11 procent.

Bijna twee derde van ‘...' komt doordat er in de periode 1986 tot 1995 meer kinderen zijn geboren dan in de periode daarvoor. Daarnaast zijn er in de jaren 10 heel veel jongvolwassenen naar Nederland geemigreerd. Het verschil tussen deze twee groepen is dat mensen die in Nederland zijn geboren behoefte aan woonruimte nog wel eens kunnen uitstellen door langer bij hun ouders te blijven wonen, maar voor heel veel migranten die naar Nederland zijn gekonnen bestaat die optie vaak niet. Zij hebben dus acuut woonruimte nodig. Verder blijven ouderen tegenwoordig langer in hun eigen huis wonen dan vroeger toen ze al vaak op relatief jonge leeftijd verhuisden naar een verzorgings- of verplegingstehuis. Tussen 2014 en 2021 nam het aantal zelfstandig wonende 75plussers met 546.000 toe terwijI het aantal 75-plussers in tehuizen met 12.000 afnam. Dit zorgt voor minder doorstroom op de woningmarkt waardoor er ook weer minder

73

huizen vrijkomen voor de jongvolwassenen. Daarnaast zijn er in deze periode relatief veel grote woningen gebouwd, en dat zijn over het algemeen niet de woningen waar starters naar zoeken. Het gaat dus niet zozeer om het totaal aantal woningen maar om het type woning dat is bijgekomen. Dan de financiele kant van het verhaal. De lage rente en de gestegen inkomens. Die maken het mogelijk dat mensen meer geld konden lenen en daarmee ook meer konden bieden op huizen, en omdat iedereen meer leent stijgen de prijzen. Hogere woningprijzen zorgen voor hogere woonlasten. Geld dat je maandelijks kwijt bent aan het wonen in je eigen huis. Maar een lage rente zorgt vaak weer voor lagere woonlasten. En dan zijn de afgelopen jaren de inkomens ook nog eens gestegen. Als je al die dingen samenneemt en kijk naar de woonlasten als aandeel van het totale inkomen dan zien we dat het percentage de afgelopen acht jaar tussen 2013 en 2021 vrijwel constant is gebleven, en dat terwijI de woningwaarde alleen maar is toegenomen. Die dalende rente had nog een gevolg, want het werd voor particuliere beleggers namelijk een stuk interessanter om geld te steken in de woningmarkt, want die lagere rente zorgde ervoor dat andere vormen van beleggen zoals sparen of geld steken in staatsobligaties een stuk minder aantrekkelijk was.

Behalve de lage rente was er nog een factor wat voor beleggers interessant was om geld te steken in de Nederlandse woningmarkt, want door het tekort aan sociale huurwoningen ontstond er een groeiende vraag naar particuliere huurwoningen, en in dat gat zijn die beleggers gesprongen. Het huidige tekort aan woningen is historisch gezien zeer klein en kan niet de snelle prijsstijging sinds 2013 verklaren. Het lijkt eerder te maken hebben met de lage rente, de gestegen inkomens, de opkomst van de particuliere verhuur, het feit dat ouderen pas op latere leeftijd naar een verzorgingstehuis gaan en de sterke groei van de groep jongvolwassen Nederlanders. Wil je op de hoogte blijven van al onze cijfers abonneer je dan op ons YouTube-kanaal.

EINDE TRANSCRIPT VIDEO Mevrouw Van Rood: Nou, in een hele korte in een paar minuten tijd toch een mooie overview van wat de oorzaak is van de huidige enorme crisis die in de woningmarkt is. Deze slide die slaan we over want die was als de technisch ons in de steek zou laten dan zal ik proberen om de hoofdeconoom zijn verhaal te vertellen, maar ik ben blij dat de techniek het gewoon deed en dat we door kunnen naar de volgende slide. Maar helder is in ieder geval dat de doorstronning stokt, dat daar ook een belangrijk deel van het probleem ontstaat en dat niet iedereen zijn verhuiswens kan voldoen en dat het dus ongelooflijk belangrijk is de juiste woningen toe te voegen. En daarin willen we nadrukkelijk ook aandacht vragen voor het realiseren van ouderenwoningen omdat we constateren dat er natuurlijk toch een enorme groei is van het aantal ouderen wat richting 2040 gaat ontstaan, en dat je ook constateert is dat er heel veel mensen zeggen: nou, ik zou eventueel wel willen verhuizen als ik nu in een grote eengezinswoning woon, maar dan moet er wel een passende woning zijn waarvan ik zeg van groot naar beter. En dat geldt niet alleen in de koopmarkt, het geldt ook in de huur.

En op het moment dat je die woningen kan realiseren dan kan je verhuisketens op gang brengen, want dat betekent dat mensen een grotere eengezinswoning achterlaten waar dan weer jonge gezinnen weer kunnen instromen en de jongeren die dan thuis wonen, nog te lang thuis moeten wonen die dat liever niet zouden willen, die kunnen dan

74

doorstromen naar dat appartement dat dan ook weer vrijkomt. Dus het toevoegen van de juiste woningen is ongelooflijk belangrijk om die doorstroming op gang te krijgen. Ook in het RIGO-onderzoek wat destijds is gerealiseerd is ook heel nadrukkelijk aan de orde gekomen dat een belangrijke oplossing van de druk op de woningmarkt is niet alleen het toevoegingen van woningen, maar ook zorgen voor de juiste doorstroming. De voorzitter: De heer Safranti had een vraag. De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter. U begon ook keurig, misschien dat u het zo meteen gaat noemen, hoar, maar die doorstroom. U gaf aan oplossing: doorstroom simuleren. Heeft u daar zelf ideeen bij of ... Ik heb daar ook wel ideeen over, hoor. Mevrouw Van Rood: Nee, u bent mij net een slag voor, want wij hebben een doorstroommakelaar. Binnen Trivire hebben wij een doorstroommakelaar en daar hebben ook heel veel goede ervaringen mee, dus dat wij constateren als het gaat over de huursector, wat ons vakgebied is niet zozeer de koopsector, maar dan zie je dat als je mensen faciliteert, dus als je mensen goed informeert en mensen ondersteund en dat helpt in het proces, dan zie je dat mensen ook daadwerkelijk die stap maken van die eengezinswoning waar ze alleen nog met hun partner in wonen om naar dat gelijkvloers appartement te gaan dichtbij de voorzieningen. En daar hebben we nnooie resultaten.

We zijn vorig jaar begonnen en wat dat aangaat gaan we er ook vol nnee aan de slag ook voor komende jaren, en dat gaan we in de hele regio ... De collega's die gaan dat ook overnemen. Er is veel interesse in. Dus we zien dat er mogelijkheden liggen om op die manier het voor mekaar te krijgen. De voorzitter: Mevrouw Striebeck had een vraag. Mevrouw Striebeck: Ja, dank u voorzitter. In het vorige gesprek wat wij hadden gaf u aan dat u graag aan de voorzijde zou willen warden meegenomen bij het bouwen van woningen. Wordt dat nu gedaan, heeft u nu al met het nieuwe college aan de tafel gezeten? Mevrouw Van Rood: Ja, sterker nog, ik heb inderdaad ook met de nieuwe wethouder daarmee om de tafel gezeten en die heeft ook toegezegd dat de gemeente ook die ambitie heeft om de corporaties eerder te betrekken in de ontwikkeling van de woningbouw. En dat het belangrijk is dat niet alleen de connmerciele partijen aan tafel zitten nnaar juist ook de corporaties om gelijktijdig met elkaar die plannen te ontwikkelen en niet achter mekaar. Dat helpt ook in de snelheid, en daarin ook te kijken op welke nnanier je nep sociale huur - zoals wij dat in onze vaktermen noemen - kan voorkomen namelijk sociale huurwoningen die door commerciele partijen gerealiseerd warden maar die niet net zo lang in de sociale sector blijven als dat bij ons gebruikelijk is.

Waar verkopen ze die na 15 jaar terwijI wij dat mininnaal 50 jaar de woning in principe in portefeuille houden. De voorzitter: Er zijn veel vragen, maar de heer Den Heijer als eerste, en dan kom ik bij mij links.

75

De heer Den Heijer: Dank, voorzitter voor de gelegenheid. U heeft het over het stimuleren van doorstroming. Zo zou je ook andersom kunnen redeneren het tegengaan van scheefwonen. En past u de inkomensafhankelijk toets toe bij uw huurwoningen? Of doet u dat allebei? Mevrouw Van Rood: Ja, inkomensafhankelijke huur passen wij toe. Ik kijk even, bij jullie ook, he. Dat passen wij inderdaad toe. Ik ken de argumenten om scheefwoners tegen te gaan. Dus wat wij constateren als gevolg van het passend toewijzen, dus daar komen we ook over te spreken. Het felt dat in een aantal jaren geleden de minister heeft bedacht over het feit dat om de huurtoeslag te beperken dat mensen met een bepaald inkomen alleen maar tot een maximale huurprijs mochten huren heeft dat gevolg gehad dat er veel meer concentratie is van mensen met een laag inkomen met kwetsbaarheid in wijken waar veel sociale huurwoningen staan. Als er dan iemand tussen woont die een wat hoger inkomen heeft dan vinden wij dat je heel erg moet oppassen dat je die mensen wegjaagt, weghaalt uit die wijken omdat juist dat de mensen vaak zijn die de dragers zijn en de anderen soms de vrager zijn als het gaat over naar mekaar omkijken. En juist die mensen een bijdrage kunnen leveren aan de leefbaarheid en aan de veiligheid in de wijk en buurten.

Dus we zijn heel erg terughoudend om te kijken dat maximaal inzetten, omdat het ook hele goede kanten heeft dus zeker in die wijken waar veel concentratie is van sociale huurwoningen. De voorzitter: De heer De Boer, en daarna mevrouw Kruger. De heer De Boer: Dank u wel, voorzitter. Dank voor uw presentatie tot zover. Even een vraag over de doorstroming van ouderen. Is er bekend bij u, want er zijn ook ouderen die erover nadenken omdat ze natuurlijk een hypotheek hebben afbetaald, die betalen eigenlijk al niet zoveel meer, willen wel over naar een andere woning, alleen ja, moeten ze misschien weer de voile mep aan huur betalen. Maar is het bekend bij jullie dat er ook mensen zijn die daar misschien toch van terugdeinzen? Mevrouw Van Rood: Ik ben blij dat u die vraag stelt, want we merken dat het beeld inderdaad is dat mensen die de verhuizing uiteindelijk realiseren dat die honderden euro's erbij moeten betalen, en dat is echt niet het geval. De praktijkervaring is dat tussen de dertig en de zestig euro is dat er in veel gevallen bijbetaald moet worden. Dus dat is een ding. Dus dat valt in de praktijk heel erg mee. Twee, is dat vaak zijn het grotere woningen met veel meer energielasten of woonlasten omdat die woning groter is. Je gaat naar een kleinere woning toe, dus de bijkomende lasten zijn over het algemeen ook weer lager. Vaak zijn het ook net weer jongerenwoningen.

Jongerenwoningen niet in de zin van de doelgroep, maar jongeren in de zin van leeftijd, dus ook dat is vaak dat ze beter geisoleerd zijn. Dus dat maakt dat het per saldo eigenlijk altijd heel erg meevalt, maar dat beeld bestaat absoluut. Dus als u dat beeld hoort laat mensen daar niet om terughoudend zijn om met ons het gesprek aan te gaan, want dat is echt in veel gevallen ... En als dat echt uitzonderingssituaties zich voor zou doen dan vinden we daar een oplossing voor. Dat is niet het eerste uitgangspunt maar het laatste uitgangspunt.

76

De heer De Boer: Ik had nog een kleine aanvullende vraag. Als ik iemand hoar ga ik zeker die doorsturen naar u, maar is het ook zo dat jullie daar iets van een Voeren jullie daar cannpagne over of ... Mevrouw Van Rood: Nou, we zijn vorig jaar begonnen, zou ik zeggen. Dit jaar hebben we iets van 60 ouderen aangeschreven om ook te kijken wat is de respons, en de respons was echt heel erg hoog. Dus we zijn nog wat voorzichtig om grate campagnes op te starten omdat we verwachten dat we dan de vraag niet aankunnen. Maar goed, als de gemeente bereid is ook om nog een tweede doorstroonnmakelaar in te schakelen, wie weet kunnen we dan weer nog een grotere groep helpen om op deze nnanier door te stromen. De voorzitter: Mevrouw Kruger, u had nog een vraag. Mevrouw Kruger: Ja nou, die sluit eigenlijk wel een beetje aan, want ik had het ook over die doorstroommakelaar of mensen inderdaad actief benaderd warden of dat men zich kan nnelden bij een doorstroommakelaar, want ik merk ook bij mensen die wat ouder zijn vinden het ook niet alleen Ja, ze zouden het makkelijker vinden in een kleinere waning, maar er zit zoveel geschiedenis in hun eigen waning, kinderen gekregen. Ga dat maar eens achterlaten, dan blijft er opeens niks meer over, hoar ik dan wel eens. Dus ja, dat Mevrouw Van Rood: Nou ja, weet je, we zijn begonnen met de grootste woningen, want daar is het grootste tekort aan.

We zijn dus met de vier-, vijfkamerwoningen gestart, dus successievelijk werken we zo alle woningen waar ouderen in wonen af, de eengezinswoningen. En dat snappen we. En wat we merken dat een van de belangrijkste dingen in het proces is dat mensen hun eigen regie houden. Dus het is niet zo we bieden een waning aan en dan nnoeten ze ja zeggen. Nee, we gaan met elkaar het gesprek aan over wat heeft u nodig, waar wilt u heen. En dat gesprek, dat vraagt tijd en dat vraagt aandacht en uiteindelijk zie je dat dus wel de mensen ongelooflijk blij zijn en dat ze ook zeggen: had ik het maar jaren eerder gedaan. De heer Oerlemans: En als ik mag aanvullen. Soms zijn de financien niet het probleem maar de gedachte dat je moet verhuizen en wat er allennaal bij komt, weet je wel. En dus het ontzorgen van het verhuizen, zou soms ook wel helpen. Mevrouw Van Rood: Beschikbaarheid. En volgens nnij zou jij het nu overnemen. De heer Oerlemans: Ja, dank u wel. Ja, ik neenn u even mee met wat cijfermateriaal, want de druk is hoog op de woningnnarkt. Er zijn heel veel mensen op zoek naar een waning. Ik zie ook een aantal reacties warden via Woonkeus warden advertenties geplaatst. En vijf jaar geleden was er op een waning gemiddeld dan 120 reacties, en dat is nu inmiddels opgelopen naar 300. En ja, je bent ook langer op zoek naar een waning. Mensen schrijven zich in, ze gaan wachten.