Onderzoeksrapport Febe van Benschop.pdf

In de wijken die in het hoofdstuk ‘Onderzoeksresultaten’ zijn uitgelicht, is de conclusie hetzelfde; de meeste respondenten zijn op de hoogte via het huis-aan-huisblad en de krant. In de overige wijken, te vinden in de bijlagen, komt bovenstaande conclusie overeen. Behalve in de wijken Oud Krispijn, Staart en Verspreide bebouwing zoals eerder benoemd. Respondenten willen het liefst geïnformeerd worden over de gemeenteraad via het huisaan-huisblad, Facebook en de krant. Facebook is volgens de resultaten van het onderzoek een middel om de jongere en oudere doelgroep te bereiken. Het huis-aan-huisblad en de krant scoren ook hoog, maar meestal onder de leeftijdsgroepen 45-54 jaar en 55-64 jaar. De meeste respondenten willen geïnformeerd worden over de besluiten van de raadsvergaderingen en over de onderwerpen die op de agenda staan. Bij de columns van de raadsleden (Stem uit de fracties) is het kopje ‘Vergaderingen van de gemeenteraad’ weergegeven. Onder het kopje staat vermeld dat als de inwoner iets over de vergaderingen wilt weten, deze informatie te vinden is op de website (Raadsinformatiesysteem). Uit een lezersonderzoek van Onderzoekcentrum Drechtsteden blijkt dat 19% van de lezers van het ‘Gemeentenieuws’ in de Dordt Centraal, informatie over de gemeenteraad wil lezen. 26

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

De gemeenteraad Dordrecht heeft geen Facebook om berichten over de raad te plaatsen. De meeste respondenten die geen berichten lezen over de gemeenteraad, willen het liefst geïnformeerd worden via Facebook. Om antwoord te geven op de onderzoeksvraag: ‘Hoe verhoudt de werkelijke zichtbaarheid van de gemeenteraad Dordrecht zich tot de wens van de raad om zichtbaar te zijn voor kiesgerechtigde inwoners?’ Volgens dit onderzoek is de zichtbaarheid hoog en worden de communicatiemiddelen goed ontvangen door de respondenten. De respondenten geven met een groot aantal stemmen aan dat zij geïnformeerd willen worden over de besluiten van de raadsvergaderingen en over de onderwerpen die op de agenda staan. Deze informatie staat niet in het huis-aan-huisblad, terwijl dit middel wel veel wordt aangegeven door de respondenten. Hier valt nog wel winst te behalen. Facebook is ook een middel dat vaak in de enquête als informatiebron naar voren komt. De gemeenteraad heeft geen Facebook en kan de kiesgerechtigden die geen berichten zien via de huidige middelen, hen niet informeren over de gemeenteraad.

27

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Literatuur (sd). (2000). In G. Faucconier, Mens en Media (p. 55). (2016). In W. Michels, Communicatie Handboek (p. 144). Groningen: Noordhoff Uitgevers. (2016). In W. Michels, Communicatie handboek (p. 30). Groningen: Noordhoff Uitgevers. Algemeen Nederlands Woordenboek. (2017, mei 30). Betekenis en definitie. Opgehaald van Ensie: https://www.ensie.nl/anw/bestuursperiode Cacioppo, P. e. (2014, september 1). ELM model. Opgehaald van Eurib: https://www.eurib.net/elaboration-likelihood-model/ Diepveen, L. (sd). Communicatie. Opgehaald van Marketingportaal: https://www.marketingportaal.nl/woordenboek/communicatie/ Gemeente Buren. (2018). Raadscommunicatieplan gemeenteraad Buren 2018 – 2022. Buren. Gemeente Buren. (2018). Raadscommunicatieplan gemeenteraad Buren 2018-2022. Buren. Gemeente Dordrecht. (2019). Aanpak raadscommunicatie. Dordrecht. Gemeente Dordrecht. (2020). Missie gemeente Dordrecht. Opgehaald van Gemeente Dordrecht: https://cms.dordrecht.nl/Bestuur/Overzicht_Bestuur/Over_de_gemeente Gemeente Dordrecht. (2020). Visie. Opgehaald van Intranet gemeente Dordrecht: sid.drechtsteden.nl Gemeente Maastricht gemeenteraad. (2016, oktober 21). Communicatieplan 2017.

Opgehaald van Maastricht beleid: https://www.maastrichtbeleid.nl/beleidsinformatie/Raadsronde/2016/12/13/1182016%20-%20Communicatieplan%20Raad%202017/118-2016%20%20Communicaiteplan%20Raad%202017%20-%20Bijlage%201 Gemeente Oude Ijsselstreek. (2018). Bespreekstuk raadscommunicatie. Oude Ijsselstreek. Gemeente Oude IJsselstreek. (2018). Raadscommunicatieplan. Oude IJsselstreek. Gemeente Staphorst. (2018). Nota Raadscommunicatie 2018 - 2021. Staphorst. Internet marketing unie. (2019). In W. Michels, Communicatie Handboek (p. 144). Groningen: Noordhoff Uitgevers. Opgehaald van Internet marketing unie: https://imu.nl/internet-marketing-kennisbank/begrippen/destep-analyse/ Kok, D. (2018, juli 11). Zonder communicatie krijgt de gemeenteraad geen positie. Opgehaald van Overheid in contact: https://www.overheidincontact.nl/zondercommunicatie-krijgt-de-gemeenteraad-geenpositie/#onderzoek_raadscommunicatie_2018 Krouwel, A. (2018, februari 23). Maandagmorgen9uur. (sd). De definitie zichtbaarheid. Opgehaald van Maandagmorgen9uur: https://www.maandagmorgen9uur.nl/zichtbaarheid-enherkenbaarheid/ Michels, W. (2016). Communicatie handboek. In W. Michels, Communicatie handboek (p. 50). Groningen: Noordhoff Uitgevers. Michels, W. (2016). Communicatie Handboek. Groningen: Noordhoff Uitgevers. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijk Relaties. (2020). Trends in de gemeenten.

Opgehaald van Ministerie Binnenlandse Zaken en Koninkrijk Relaties: https://www.politiekeambtsdragers.nl/bestuurslagen/gemeente/trends Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. (2019, april 2). Tabel aantal inwoners gemeenten per 1 januari 2019 . Opgehaald van Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid: https://www.uitvoeringvanbeleidszw.nl/subsidies-enregelingen/veranderopgave-inburgeringpilots/documenten/publicaties/subsidies/veranderopgave-inburgering-pilots/tabelaantal-inwoners-gemeenten-per-1-januari-2019/tabel-aantal-inwonersgemeenten-per-1-jan Muiswerk. (2017, november 14). Betekenis en definitie. Opgehaald van Ensie: https://www.ensie.nl/muiswerk/zichtbaar 28

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Nederlands dagblad. (2018). Gemeenteraadsverkiezingen 2018. Opgehaald van Verkiezingensite: https://www.verkiezingensite.nl/uitslag/dordrecht/GR2018 Nederlandse Vereniging voor raadsleden. (sd). Gemeenteraad. Opgehaald van Website van Nederlandse Vereniging voor raadsleden: https://www.raadsleden.nl/hetraadslid/wat-doet-de-gemeenteraad Nederlandse Vereniging voor raadsleden. (sd). Griffier. Opgehaald van Website Nederlandse Vereniging voor raadsleden: https://www.raadsleden.nl/hetraadslid/wat-doet-de-gemeenteraad/griffier Onderzoekcentrum Drechtsteden. (2016). Niet werkenden 15-26 jarigen. Opgehaald van Onderzoekcentrum Drechtsteden: https://ocd.buurtmonitor.nl/jive?cat_open_code=c52 Onderzoekcentrum Drechtsteden. (2017). Vertrouwen gemeentebestuur. Opgehaald van Onderzoekcentrum Drechtsteden: https://ocd.buurtmonitor.nl/jive?cat_open_code=c1 Onderzoekcentrum Drechtsteden. (2019). Leerlingen naar onderwijsniveau. Opgehaald van Onderzoekcentrum: https://ocd.buurtmonitor.nl/jive?cat_open_code=c521 Onderzoekcentrum Drechtsteden. (2019). Totaal aantal banen. Opgehaald van Onderzoekcentrum Drechtsteden: https://ocd.buurtmonitor.nl/jive?cat_open_code=c52 Onderzoekcentrum Drechtsteden. (2020). Dordrecht in cijfers. Opgehaald van Onderzoekcentrum Drechtsteden: https://allecijfers.nl/gemeente/dordrecht/ Raadsgriffie Dordrecht. (2019). Aanpak raadscommunicatie Dordrecht 2019. Dordrecht.

Raaij, F. &. (2015). Marketingcommunicatiestrategie. In F. &. Raaij, Marketingcommunicatiestrategie (pp. 156-163). Groningen, Houten: Noordhoff uitgevers. Rekenkamercommissie. (2019). Onderzoek communicatiebeleid gemeente Dordrecht. Dordrecht. Schalk, J. (2019). Gemeentenieuws Dordrecht. Dordrecht: Onderzoekcentrum Dordrecht. Smals, H. (2017, oktober 5). Communicatie kenniscentrum. Opgehaald van Communicatiemodel van Lasswell: https://communicatiekc.com/2017/10/05/waarom-lasswells-model-achterhaaldmaar-toch-bruikbaar-is/ Toolshero. (sd). ELM model. Opgehaald van Toolshero: https://www.toolshero.nl/communicatie-modellen/elaboration-likelihood-modelelm/ Verhagen, J. (2019, 07 18). Werkeloosheid in de regio daalt; meeste WW-uitkeringen in Dordrecht. Opgehaald van AD de Dordtenaar: https://www.ad.nl/dordrecht/werkloosheid-in-de-regio-daalt-meeste-wwuitkeringen-in-dordrecht~a4caed23/ Verhoeven, N. (sd). Wat is onderzoek? Boom Lemma Uitgevers. Wiegman, B. (2019, augustus 23). Gemeenteraad Assen is nauwelijks zichtbaar. Opgehaald van Omroep Assen: http://www.omroepassen.com/algemeen/gemeenteraad-assen-is-nauwelijkszichtbaar/ Wikipedia. (2019, mei 13). Kiesgerechtigden. Opgehaald van Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Kiesgerechtigde Wikitionary. (2017, Oktober 30). Betekenis en definitie. Opgehaald van Ensie: https://www.ensie.nl/wiktionary/zichtbaar

29

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Bijlagen Figuur 1: Communicatiemodel van Lasswell

Bijlage 1: Politieke partijen Dordrecht Partij Beter Voor Dordt VVD CDA D66 GroenLinks ChristenUnie/SGP PVV VSP PvdA SP Gewoon Dordt Fractie Jager

Zetel(s) 8 5 4 4 4 4 3 2 2 1 1 1

Bron: cms.dordrecht.nl. Titel: Wie zitten er in de raad?

Bijlage 2: Interne analyse Gemeente Dordrecht Gemeente Dordrecht behoort met 119.345 inwoners de vijfde gemeente van ZuidHolland (Onderzoekcentrum Drechtsteden, 2020). Dordrecht vormt samen met Sliedrecht, Zwijndrecht en Papendrecht de Drechtsteden. De gemeente organisatie is opgebouwd uit verschillende afdelingen. De communicatieafdelingen van de gemeente Dordrecht en de griffie zijn op zichzelf staand. Visie gemeente Dordrecht De visie van de gemeente Dordrecht luidt: Dordt kan gaan groeien. De stad heeft alles in huis voor meer mensen, meer bedrijven, meer plannen en dromen die samen Dordt nog sterker gaan maken. De ligging kan haast niet beter. Het water geeft Dordt haar eigen, open karakter. Wij koesteren onze lange geschiedenis. Er is veel om trots op te zijn, maar we werken ook aan onze toekomst die nu begint (Gemeente Dordrecht, 2020). Missie gemeente Dordrecht De missie van de gemeente Dordrecht luidt: Dordrecht zit vol met ambities. Samen met Dordtenaren zetten wij ons in om die ambities waar te maken. Of het nu gaat om plannen voor een straat, buurt, een wijk of de stad. We zijn betrokken bij onze bedrijvige stad. Wij werken in een snel veranderende wereld. Informatisering opent een scala aan mogelijkheden. Wij gaan slim om met onze data en we (net)werken vanaf flexibele 30

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

werkplekken, zowel on- als offline. Wij verstaan ons vak, staan open voor nieuwe ideeën en leren voortdurend bij. Stuk voor stuk dragen we ons steentje bij aan het Dordrecht van nu en in de toekomst. En daar zijn we trots op! (Gemeente Dordrecht, 2020).

Gemeenteraad De gemeenteraad (of raad) is het hoogste bestuursorgaan in de gemeente Dordrecht. De gemeenteraad, bestaande uit 12 partijen in totaal 39 raadsleden, wordt door de inwoners van Dordrecht gekozen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. Het organogram is te vinden in bijlage 19. Er zijn drie taken die de gemeenteraad uitvoert: 1. Het vormen van de volksvertegenwoordiging 2. Het stellen van kaders 3. Het controleren van het college, wat bestaat uit de burgemeester en wethouders (Nederlandse Vereniging voor raadsleden, sd). Het stellen van kaders houdt in dat de gemeenteraad op hoofdlijnen bepaald wat een gemeente nodig heeft. Dit kan variëren van thuiszorg, sportvoorzieningen of infrastructuur. Het college voert deze onderdelen uit en de gemeenteraad controleert of zij dit naar behoren uitvoeren.

Raadsgriffie De griffier is het eerste aanspreekpunt van de raad en ondersteund de gemeenteraad. De griffier en de ondersteuning van de griffier samen wordt de raadsgriffie (hierna te noemen: griffie) genoemd. De griffie in Dordrecht telt 12 medewerkers. De ondersteuning die geboden wordt is onder te verdelen in drie groepen: secretariële ondersteuning, procesmatige ondersteuning en inhoudelijke ondersteuning (Nederlandse Vereniging voor raadsleden, sd). - Secretariële ondersteuning Onder deze ondersteuning valt het vaststellen van de agenda tijdens raadsvergaderingen, de verslaglegging en het verzenden van de vraagstukken naar alle raadsleden. - Procesmatige ondersteuning De griffier is tussenpersoon tussen de raad en het college, de ambtelijke organisatie, maatschappelijke organisaties, media en inwoners. - Inhoudelijke ondersteuning De griffier kan ondersteunen bij onderzoek van de raad in het kader van kaders stellen en controleren van het college. Kernwaarden griffiekaart De griffie Dordrecht heeft kernwaarden opgesteld met bijpassende werkhoudingen en heeft deze samengevoegd in de griffiekaart (zie bijlage 20). De kernwaarden zijn: resultaatgericht, dienstbaar, betrouwbaar, vooruitgang, betrokken en eenheid. De griffiekaart met kernwaarden en bijpassende werkhoudingen, geeft richting aan het gedrag van alle griffiemedewerkers en toont waar de Dordtse griffie voor staat.

31

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Bijlage 3: Externe analyse DESTEP-analyse De griffie is de ondersteuning van de gemeenteraad Dordrecht. Zoals eerder beschreven, beslist de gemeenteraad over gebeurtenissen in de gemeente die van invloed zijn op de inwoners. Om de omgeving beter in kaart te brengen, is Dordrecht als gemeente met behulp van een DESTEP-model (zie bijlage 4) beschreven. Niet alle kenmerken van het DESTEP-model zijn relevant. Hieronder volgen de kenmerken die wel relevant zijn voor dit vraagstuk (Communicatie Handboek, 2016). Demografische kenmerken Dordrecht heeft 119.345 inwoners waarvan 59.085 mannen en 60.260 vrouwen. De totale oppervlakte van Dordrecht omvat 9.947 hectare en er wonen 53.275 huishoudens. De grootste leeftijdsgroep woonachtig in Dordrecht is 45 tot 65 jaar (33.653 inwoners). Wat de etniciteit betreft is Dordrecht divers, er wonen 22.815 inwoners met nietwesterse migratieachtergrond. Dit zijn mensen afkomstig uit Turkije, alle landen in Afrika en Azië met uitzondering van Japan en Indonesië. Inwoners met een westerse migratieachtergrond zijn afkomstig uit Europa, Australië en Nieuw-Zeeland, Japen en Indonesië, Verenigde Staten en Canada. Dit zijn 13.805 inwoners (Onderzoekcentrum Drechtsteden, 2020). Dordrecht bestaat voor 2.093 hectare uit water en telt 56.130 auto’s. Economische kenmerken Het gemiddelde inkomen per inwoner is €23.900.

In Dordrecht ligt de werkloosheid, met 1.698 mensen, het hoogst ten opzichte van de Drechtsteden (Verhagen, 2019). Het totaal aantal banen in Dordrecht bedraagt 56.815 (Onderzoekcentrum Drechtsteden, 2019). Technologische kenmerken Er zijn verschillende trends in de gemeenten (Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijk Relaties, 2020). Een aantal trends zijn: - Decentralisatie van overheidstaken naar gemeenten; Sinds 2015 zijn gemeenten deels verantwoordelijk voor jeugdzorg, werk en inkomen en zorg aan langdurig zieken en ouderen. De Rijksoverheid geeft de gemeenten beleidsvrijheid om hun nieuwe taken uit te voeren. - Vergrijzing en individualisering; Gemeenten vergrijzen steeds meer en individualisering neemt meer toe. Dordrecht wil groeien als stad, maar hebben nog steeds met bevolkingskrimp te maken. - Schaalvergroting; Gemeenten worden vaker samengevoegd of heringedeeld. Dit biedt kansen op het gebied van bestuurskracht, effectiviteit, efficiency en dienstverlening aan de inwoner, maar kan ook de kloof tussen bestuur en inwoner vergroten. - Social media volwaardig communicatiekanaal; Het niet reageren op een tweet of een Facebook reactie staat gelijk aan het niet opnemen van de telefoon. Social media platforms zijn goede plekken om de dialoog met de inwoners aan te gaan op een laagdrempelige manier (Gemeente Buren, 2018).

- Samenwerken vanuit vertrouwen; Inwoners maken geen onderscheid in gemeenteraad, college van Burgemeester en Wethouders het is de gemeente waar zij over praten. Vertrouwen speelt een grote rol bij de inwoners en moeten door alle betrokkenen worden vastgesteld: raadsleden, ambtenaren etc. (Gemeente Buren, 2018) Politiek-juridische kenmerken Het vertrouwen in het gemeentebestuur in Dordrecht is in 2017 gegroeid ten opzichte van 2015. Zo had in 2015 78% van de inwoners vertrouwen in het gemeentebestuur en in 2017 80% (Onderzoekcentrum Drechtsteden, 2017).

32

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Stakeholders gemeenteraad Stakeholders zijn belangrijk om rekening mee te houden. Zij hebben invloed op wat je wilt bereiken. Om de zichtbaarheid van de gemeenteraad te vergroten is het belangrijk om de stakeholders van de gemeenteraad in kaart te brengen. Belangrijke stakeholders van de gemeenteraad zijn: - Raadsgriffie - Lokale media - Politieke partijen - College van Burgemeester en Wethouder - Ambtelijke organisatie - Maatschappelijke organisatie - Influencers - Verbonden partijen In dit rapport wordt er voornamelijk gefocust op de stakeholders raadsgriffie en politieke partijen. Het presidium is de belangrijkste stakeholder voor de raadsgriffie en indirect ook voor de communicatie van de gemeenteraad. Het presidium moet meegenomen worden in het proces van dit rapport, omdat het presidium beslist over het doorvoeren van het advies.

Bijlage 4: DESTEP-model Met het DESTEP-model wordt de externe omgeving in kaart gebracht. Hoe ziet de doelgroep er uit en welke trends spelen er? De uitwerking van het model is beschreven in ‘Externe analyse’.

33

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Bijlage 5: Vervolg onderzoeksontwerp Doelgroep De doelgroep van het onderzoek zijn kiesgerechtigden van Dordrecht. Dit zijn alle inwoners van 18 jaar en ouder en woonachtig in Dordrecht. Afgerond zijn dit 95.000 inwoners. Er is voor deze doelgroep gekozen, omdat uit een gesprek met de opdrachtgever duidelijk werd dat de gemeenteraad er voor iedere inwoner in de stad is en democratisch gekozen wordt. Daardoor moeten alle kiesgerechtigden goed geïnformeerd worden over de gemeenteraad (persoonlijk gesprek, Anneloes Wepster).

Onderzoeksmethoden De onderzoeksmethoden voor dit onderzoek zijn een online enquête, deskresearch, gesprekken met raadsleden en gesprekken met Anneloes, de griffier en met Ferdinand, de communicatie adviseur. In bijlage 7 is overzichtelijk in een tabel weergegeven welke deelvragen beantwoordt worden met welke onderzoeksmethoden. Enquête Om de doelgroep (95.000 inwoners) te kunnen bereiken is er gekozen voor de enquête als onderzoeksmethode voor het kwantitatieve onderzoek. De enquête is het meest geschikt, omdat er door de omstandigheden rondom het COVID-19 virus geen mogelijkheid was om naar openbare plekken te gaan om met mensen in gesprek te gaan. Een enquête kan online een grote groep mensen van de doelgroep bereiken. De gehele vragenlijst is te vinden in de bijlagen. Alle respondenten zijn 18 jaar of ouder en woonachtig in Dordrecht. Dit zijn de voorwaarden aangezien de doelgroep kiesgerechtigden betreft. De groep kiesgerechtigden is een behoorlijk groot en wordt onderverdeeld in leeftijdscategorieën en woonwijken in het onderzoek. De enquête wordt via verschillende kanalen verspreid, namelijk: persoonlijke Facebook, Twitter, persoonlijke LinkedIn, netwerk van raadsleden en persoonlijke Instagram. Het begrip kwantitatief onderzoek, de betrouwbaarheid, representativiteit, validiteit en segmentatie van het onderzoek worden toegelicht.

Kwantitatief onderzoek Kwantitatief onderzoek richt zich op het verzamelen van cijfermatige gegevens en gebruikt daarvoor een grote onderzoeksgroep. Er kunnen relaties tussen variabelen worden verklaard. Er is gekozen voor kwantitatief onderzoek omdat de onderzoekspopulatie bijna 95.000 mensen bedraagt. Dit zijn alle kiesgerechtigden van Dordrecht. Met de gegevens die verzameld worden kunnen verbanden worden gelegd tussen verschillende vragen (Verhoeven). Betrouwbaarheid Om de enquête te verspreiden wordt er gebruik gemaakt van verschillende kanalen en personen. De raads- en commissieleden van de gemeenteraad hebben het verzoek gekregen via de mail of zij de enquête willen verspreiden binnen hun netwerk. Hier kan een kans bestaan dat er veel mensen die al een link met de gemeenteraad hebben, de enquête hebben ingevuld. Om dit te compenseren wordt de enquête ook verspreid via Facebook groepen in Dordrecht waar mensen elkaar hulp aan bieden of spullen verkopen. Om de respondenten te overtuigen om de enquête in te vullen en de concentratie tijdens het invullen te behouden, is er gekozen voor een korte (8 gesloten vragen) vragenlijst. Door de korte vragenlijst is de kans dat respondenten vroegtijdig stoppen met het invullen van de vragenlijst lager dan als het veel vragen zijn (Michels, Communicatie Handboek, 2016).

34

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Representativiteit Een risico wat besproken is met opdrachtgeefster Anneloes, is dat een enquête een lage respons kan verwachten. Dit is een factor om rekening mee te houden. Ondanks door de omstandigheden rondom het COVID-19 virus en de overmacht die deze situatie met zich mee brengt, kan het twee kanten opvallen. Of de kiesgerechtigden zijn alleen maar met de COVID-19 situatie bezig en hebben geen behoefte om de enquête in te vullen of zij hebben door de situatie meer tijd en zijn behulpzaam om de enquête wel in te vullen. Het is belangrijk dat er genoeg respondenten (383) zijn voor het onderzoek om uitspraken te kunnen doen over de onderzoekspopulatie (95.000 mensen). Die 95.000 mensen zijn de doelgroep en worden onderzocht. Als er niet genoeg respondenten zijn aan het einde van de onderzoeksperiode en de enquête op de juiste manier is verspreidt, dan is het onderzoek indicatief. Dit is geen issue voor de opdrachtgever (persoonlijk gesprek, Anneloes Wepster). Validiteit Er moet gemeten worden of de kiesgerechtigden op de hoogte zijn van een gemeenteraad in Dordrecht en of zij berichten van de gemeenteraad zien. Via welke kanalen worden de kiesgerechtigden geïnformeerd over de gemeenteraad en hoe zouden zij geïnformeerd willen worden en over welke onderwerpen van de gemeenteraad. Deze vragen worden gesteld als gesloten meerkeuze vragen.

Bij elke vraag is de optie om ‘anders’ open in te vullen. Voor deze optie is gekozen, om een mogelijkheid te creëren voor eigen inbreng van de respondenten ondanks de onderzoeksmethode. Segmenteren en differentiëren De doelgroep kun je segmenteren (Raaij, 2015) op de volgende niveaus: - Algemeen niveau (persoonsgebonden) - Domeinspecifiek niveau (productgroep gebonden) - Merkspecifiek niveau (merk gebonden) Met behulp van de enquête wordt de doelgroep voor dit onderzoek gesegmenteerd op algemeen niveau. De doelgroep wordt gesegmenteerd op leeftijd en op woonwijk. Hier is voor gekozen om te bekijken of er een verband is tussen leeftijden, woonwijken, interesses lokale politiek en kanalen om informatie te verkrijgen. Als uit onderzoek blijkt dat er verbanden staan tussen deze segmenten, dan wordt er gedifferentieerd. Dit houdt in dat er per segment een iets andere aanpak (communicatiestrategie) wordt gekozen. Gesprekken met raadsleden Aan een aantal raadsleden (2 uit de coalitie en 3 uit de oppositie) zijn een aantal vragen gesteld over raadscommunicatie. De lijst met vragen is te vinden in de bijlagen. Het doel van de gesprekken is een beter beeld krijgen over hoe de raadsleden over raadscommunicatie denken en wat er mist op dit vlak. De vragen zijn per mail verstuurd naar alle raadsleden.

Echter kwam er niet veel respons en is er telefonisch contact opgenomen met aantal raadsleden uit de coalitie en de oppositie. Deze verdeling is gemaakt, omdat de partijen an sich niet relevant zijn, maar de gemeenteraad in het geheel.

35

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Bijlage 6: Strategisch Communicatie Frame Gemeenteraad In dit frame worden de belangrijkste ambities, omgevingsfactoren en stakeholders beschreven. De belangrijkste aspecten van dit frame zijn beschreven in het ‘Theoretisch kader’.

36

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Bijlage 7: Tabel deelvragen en onderzoeksmethoden Deelvragen

Enquête

DV 1: ‘Wat is de huidige zichtbaarheid van de gemeenteraad Dordrecht voor kiesgerechtigden?’

Vraag: Bent u bekend met de gemeenteraad? Vraag: Ziet u wel eens berichten over de gemeenteraad?

DV 2: A) ‘Welke (raads)communicatiemiddelen zetten andere gemeenteraden in?’ B) ‘Wat wordt er voor (raads)communicatie ingezet vanuit de griffie?’ DV 3: ‘Wat hebben de (raads)communicatie uitingen die ingezet worden door de griffie tijdens de bestuursperiode voor bereik?’ DV 4: ‘Op welke manier willen kiesgerechtigden geïnformeerd worden over de gemeenteraad zodat de zichtbaarheid kan worden vergroot?’

Deskresearch Gesprekken raadsleden

X*

X Vraag: Via welke kanalen bent u op de hoogte over de gemeenteraad? Vraag: Ziet u wel eens berichten over de gemeenteraad? Vraag: Via welke kanalen wordt u het liefst geïnformeerd over de gemeenteraad?

X

X

*De X geven aan dat deze methoden ook voor de deelvraag is gebruikt.

Bijlage 8: Vragenlijst enquête Enquête zichtbaarheid van de gemeenteraad Dordrecht

De gemeenteraad Dordrecht is volksvertegenwoordiger en maakt beslissingen die voor elke inwoner relevant zijn. Door middel van 8 vragen die u beantwoordt, kan de zichtbaarheid van de gemeenteraad verbeteren! Het invullen van de vragen duurt ongeveer 3 minuten en is geheel anoniem. 1. In welke leeftijdscategorie valt u? o 18-24 jaar o 25-34 jaar o 35-44 jaar o 45-54 jaar o 55-64 jaar 37

Onderzoeksrapport

o

Fébé van Benschop

65 jaar of ouder

2. In welke wijk woont u in Dordrecht? o Binnenstad o Noordflank o Oud Krispijn o Nieuw Krispijn o Het Reeland o Staart o Crabbehof Zuidhoven o Wielwijk o Sterrenburg o Dubbeldam o Stadspolders o Industriegebied West o Verspreide bebouwing o Anders, 3. Bent u bekend met de gemeenteraad? o Ja o Nee 4. Ziet u wel eens berichten over de gemeenteraad? o Ja o Nee 5. Via welke kanalen bent u op de hoogte van wat er in de gemeenteraad speelt of besloten wordt? (Meerdere antwoorden mogelijk) o Website o Huis-aan-huisblad (Dordt Centraal) o Krant, AD de Dordtenaar o Twitter o Televisie RTV Dordrecht o Nieuwsmail van de Raad (dag na raadsvergadering) o Via kanalen van politieke partijen o Ik ben niet op de hoogte o Anders, namelijk: 6. Via welke kanalen bent u op de hoogte van wat er in de gemeente Dordrecht gebeurt? (Meerdere antwoorden mogelijk) o Website o Huis-aan-huisblad o Krant o Facebook o Twitter o Instagram o LinkedIn o Ik ben niet op de hoogte 38

Onderzoeksrapport

o

Fébé van Benschop

Anders, namelijk:

7. Waarover zou u geïnformeerd willen worden wat betreft de gemeenteraad? (Meerdere antwoorden mogelijk) o Welke onderwerpen op de agenda staan o Hoe ik de raad kan benaderen o Inhoudelijke informatie over de agendapunten o De besluiten van de raadsvergaderingen o Anders, namelijk: 8. Via welke kanalen wordt u het liefst geïnformeerd over de gemeenteraad? (Meerdere antwoorden mogelijk) o E-mail o Instagram o Facebook o Twitter o Snapchat o LinkedIn o Krant o Nieuwsbrief o Website o Radio o Televisie o Anders, namelijk: Bedankt voor uw medewerking!

Bijlage 9: Vragenlijst gesprek met raadsleden Voor de gesprekken was het niet noodzakelijk welke partij input gaf. Om een keuze te maken welke partijen er werden gebeld, is er een verdeling van partijen in de coalitie en oppositie gemaakt. De vragen zijn via de e-mail naar alle raads- en commissieleden verstuurd en daarna is er met raadsleden telefonisch contact opgenomen. Bij sommige gesprekken werd er doorgevraagd en zijn er vragen toegevoegd. Huidige situatie: 1. Wat verstaat u onder raadscommunicatie? 2. Wat doen jullie (alle partijen bij elkaar) aan raadscommunicatie om als gemeenteraad zichtbaar te zijn bij de kiesgerechtigden? 3. Wat wordt er aan raadscommunicatie ingezet om als gemeenteraad de kiesgerechtigden die niet zo betrokken zijn met de lokale politiek te bereiken? 4. Vinden jullie dat er genoeg gedaan wordt aan raadscommunicatie voor de gemeenteraad? Kunt u dit uitleggen? Wat mist u? Communicatiemiddelen: 5. Welke communicatiemiddelen zetten jullie als partij in om kiesgerechtigden te bereiken? 6. Wat is het doel van die communicatiemiddelen? Werven van meer stemmen/leden of informatie verstrekken bijvoorbeeld. (Doel)groep:

39

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

7. Wat doen jullie als partij aan communicatie om kiesgerechtigden die niet zo betrokken zijn met de lokale politiek te bereiken? 8. Welke doelgroep willen jullie aanspreken met de communicatie?

Bijlage 10: Verkennende gesprekken griffie medewerkers In verkennende gesprekken met griffie medewerkers werd het probleem besproken en bepaalde persoonlijke visies op het probleem. Er zijn drie medewerkers waar een gesprek mee is gevoerd. Verkennend gesprek Daniel Commissie sociaal

24 februari 2020

De aanleiding dat de zichtbaarheid vergroot moet worden is dat de gemeenteraad alle inwoners vertegenwoordigd. De stemopkomst is gemiddeld de helft van alle inwoners. Door zo goed mogelijk zichtbaar te zijn vul je als het ware de andere helft op. De zichtbaarheid van de gemeenteraad vergroten is relevant omdat de gemeenteraad verantwoording moet afleggen aan het volk. Zij nemen besluiten voor de toekomst en dat gaat iedereen aan. Door zichtbaarheid te vergroten weten de inwoners wat er speelt binnen de gemeente. De verwachting die ik heb als de zichtbaarheid wordt vergroot is dat de gemeenteraad zichzelf minder belangrijk gaat vinden. Nu is het een beetje van wij vinden dit en we beslissen met zijn alle in de gemeenteraad. Je moet het omdraaien; de stad moet zichtbaar zijn voor de gemeenteraad. Het is belangrijk voor de gemeenteraad dat de inwoners weten welke onderwerpen er spelen binnen de gemeente en waar zij heen kunnen als zij een last ervaren; de griffie kan het de politiek inbrengen. Door meer interactie met de inwoners wordt het belangrijker wat zij vinden. Tegelijkertijd wordt het voor de gemeenteraad dan ook lastiger om beslissingen te nemen. Nu is het nog een beetje zwart/wit. Wat vinden alle partijen, wie stemt voor, meeste stemmen en het voorstel is gekozen.

Door meer interactie wordt het lastiger omdat er meer meningen zijn, het geeft hoop aan inwoners als je met hen praat als raadslid en dan alsnog niet aan hun verwachting kan voldoen. Een voorbeeld hier van is de situatie rondom FC Dordrecht. De voetbalclub wil al jaren een nieuw stadion, maar dat zal van belastinggeld betaald moeten worden. Aangezien er nog veel meer dure uitgaven gedaan moeten worden in Dordrecht, worden daar vergaderingen over gehouden. Tijdens die vergaderavonden komen er supporters van FC Dordrecht. Dit zijn de belanghebbenden, maar andere inwoners die belasting betalen die komen niet op zo’n avond af. Er wordt niet getoetst wat deze mensen van dit besluit vinden. Het enige wat voor aandacht er aan het besluit wordt gegeven is een stukje in de nieuwsbrief die naar mensen wordt gestuurd die zich hiervoor hebben aangemeld. Conclusie: interactie is stap 2, zichtbaarheid vergroten is stap 1. Eerst de zichtbaarheid vergroten, dus inwoners bereiken zodat zij de raad kennen en weten wat de raad doet voordat er in gezet kan worden op interactie met de inwoners. Verkennend gesprek Ferdinand communicatieadviseur

25 februari 2020

Wat ik graag zou willen weten omtrent zichtbaarheid van de raad vergroten, is dat wij door middel van het onderzoek erachter komen met welke middelen je bepaalde groepen, gesegmenteerd op leeftijd en wijk, kunt bereiken. Met als doel dat de inwoners weten wat de raad doet dus over welke onderwerpen de raad het heeft en dat de inwoners weten waar zij moeten zijn als zij van zich willen laten horen. Verkennend gesprek Anneloes griffier en begeleidster

40

25 februari 2020

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

In de communicatie aanpak staan vier ambities. Wat ik graag wil bereiken als de zichtbaarheid is vergroot, dat de ambities ‘Inwoners weten met welke (grote) onderwerpen de raad bezig is’ en ‘Inwoners weten wat de raad voor hen kan betekenen en weten de gemeenteraad te vinden als het nodig is’ gerealiseerd worden. De overige twee ambities ‘De raad weet wat er leeft in de stad door interactie met belanghebbenden’ en ‘Jongeren zijn betrokken bij de gemeenteraad’ vloeien daar uit voort. Eerst moeten we zorgen dat de zichtbaarheid vergroot en hoe dat moet gebeuren wil ik graag weten. Waar zijn mensen in geïnteresseerd, kennen zij de gemeenteraad, via welke kanalen willen zij geïnformeerd worden. Dit zijn vragen waar ik graag antwoord op zou willen. Het uiteindelijke doel van de raadscommunicatie vanuit de griffie is: de Dordtenaar kent de raad. Het is daarom goed om te weten hoe alle kiesgerechtigden er naar kijken. Conclusie: in dit rapport wordt onder het begrip zichtbaarheid verstaan dat de raad op verschillende manieren van zich laat horen en laat zien voor de inwoners van Dordrecht

Bijlage 11: Tabel verspreiding enquête In deze tabel is weergegeven waar de enquête is verspreid en hoe vaak deze is gedeeld/geplaatst. Facebook Persoonlijke Facebook Voetbalvereniging Dubbeldam Wijkkrant Fem het Reeland 078 alles en nog wat Indebuurt Dordrecht Community Persoonlijke Facebook vrienden die de enquête hebben geplaatst op persoonlijke Facebookpagina Verhage Dordrecht Snackbar

Geplaatst/gedeeld 2 keer / 12 1 keer / 0 1 keer / 0 2 keer / 1 1 keer / 0

Facebook verhaal Persoonlijk Facebook verhaal

Geplaatst/bekeken 2 keer / 127 keer

Instagram Story Persoonlijk Instagram Story

Geplaatst/bekeken 2 keer / 156 keer

Twitter Gemeenteraad

Geplaatst/geretweet 1 keer / 5 keer

LinkedIn Persoonlijke LinkedIn

Geplaatst/gedeeld 1 keer / 6 keer

E-mail Raads- en commissieleden

Verstuurd/verzoek 1 keer / Om de enquête onder hun netwerk te verspreiden

1 keer / 7 1 keer / 9

Onder de Facebook berichten werden reacties geplaatst dat mensen de enquête ook in verschillende Facebook groepen hadden geplaatst. Vanuit het persoonlijke netwerk is de enquête ook doorgestuurd naar vrienden, familie en collega’s van de respondenten. In het persoonlijke Facebook verhaal werd een ‘Boomerang’ (kort filmshot) filmpje van de enquête openstaand op de laptop geplaatst. Op het filmpje was de tekst: ‘Respondenten gezocht! Link op Facebookpagina’ te lezen. Dit filmpje werd 127 keer bekeken.

41

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

In de persoonlijke Instagram stories werd hetzelfde filmpje van het Facebook verhaal geplaatst. De tekst was wel aangepast, omdat de link van de enquête in de ‘bio’ van het persoonlijke Instagram account was toegevoegd. De ‘bio’ is de omschrijving op het Instagram account. Daar is ruimte om een link te plaatsen. De tekst luidde dan ook: ‘Respondenten gezocht! Linkje in bio’. Deze story werd ruim 156 keer bekeken.

Bijlage 12: Grafieken wijken via welke kanalen op de hoogte over gemeenteraad In deze grafieken is weergegeven hoeveel respondenten wel berichten zien over de gemeenteraad en via welke kanalen zij deze berichten zien. Dit is per wijk weergegeven. Van de wijken Binnenstad, Dubbeldam, Stadspolders en Sterrenburg is dit te lezen in ‘Onderzoeksresultaten’. Binnenstad

Zien berichten over gemeenteraad via kanalen Totaal: 66 respondenten 18 16 14 12 10

18-24 jaar

8

25-34

6

35-44

45-54 4 2 0

Figuur 5

42

55-64 65+

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Dubbeldam

Zien berichten over gemeenteraad via kanalen Totaal: 37 respondenten 12 10 8 18-24 jaar 6

25-34 35-44

4

45-54 2

55-64 65+

0

Figuur 6 Stadspolders

Zien berichten over gemeenteraad via kanalen Totaal: 88 respondenten 35 30 25 20 15

18-24 jaar 25-34

35-44 10 5

45-54 55-64 65+

0

Figuur 7

43

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Sterrenburg Figuur 8.

Zien berichten over gemeenteraad via kanalen Totaal: 38 respondenten

12 10 8 18-24 jaar 6

25-34 35-44

4

45-54

2

55-64 65+

0

Figuur 8 Crabbehof Zuidhoven

Zien berichten over gemeenteraad via kanalen Totaal: 13 respondenten 6

5 4

18-24 jaar 3 2

25-34 35-44 45-54

1 0

44

55-64

65+

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Het Reeland

Zien berichten over gemeenteraad via kanalen Totaal: 29 respondenten 7 6 5 18-24 jaar

4

25-34

3

35-44 2

45-54

1

55-64

0

65+

Nieuw Krispijn

Zien berichten over gemeenteraad via kanalen Totaal: 7 respondenten 2.5

2

1.5

18-24 jaar 25-34

1

0.5

0

45

35-44

45-54 55-64 65+

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Noordflank

Zien berichten over gemeenteraad via kanalen Totaal: 10 respondenten 3.5 3

2.5 2

18-24 jaar 25-34

1.5

35-44 1

45-54 55-64

0.5

65+

0

Oud Krispijn

Zien berichten over gemeenteraad via kanalen Totaal: 15 respondenten 6 5 4

18-24 jaar 3

2

25-34 35-44 45-54

1

55-64 65+

0

46

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Staart

Zien berichten over gemeenteraad via kanalen Totaal: 5 respondenten 2.5

2

1.5

18-24 jaar 25-34

1

35-44 45-54 55-64

0.5

65+ 0

Wielwijk

Zien berichten over gemeenteraad via kanalen Totaal: 3 respondenten 2.5

2

1.5

18-24 jaar 25-34

1

35-44 45-54

0.5

55-64 65+

0

47

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Verspreide bebouwing

Zien berichten over gemeenteraad via kanalen Totaal: 2 respondenten 1.2 1 0.8 18-24 jaar

0.6 0.4

25-34

35-44 45-54

0.2

55-64 65+

0

48

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Bijlage 12.1: Grafieken wijken via welke kanalen het liefst geïnformeerd In deze grafieken is weergegeven per wijk via welke kanalen de respondenten het liefst worden geïnformeerd over de gemeenteraad. Binnenstad

Via welk kanaal zij het liefst worden geïnformeerd over de gemeenteraad Totaal: 87 respondenten 20 18 16 14

12

18-24 jaar

10

25-34

8

35-44

6

45-54

4

54-64

2

65+

0

Figuur 5.1 Dubbeldam

Via welk kanaal zij het liefst worden geïnformeerd over de gemeenteraad Totaal: 53 respondenten 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0

Figuur 6.1

49

18-24 jaar 25-34

35-44 45-54 54-64 65+

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Stadspolders

Via welk kanaal zij het liefst worden geïnformeerd over de gemeenteraad Totaal: 142 respondenten 30 25 20 18-24 jaar 15

25-34 35-44

10

45-54 5

54-64 65+

0

Figuur 7.1 Sterrenburg

Via welk kanaal zij het liefst worden geïnformeerd over de gemeenteraad Totaal: 53 respondenten 10 9 8 7 6

18-24 jaar

5

25-34

4

35-44

3

45-54

2

54-64

1

65+

0

Figuur 8.1 50

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Crabbehof Zuidhoven

Via welk kanaal zij het liefst worden geïnformeerd over de gemeenteraad Totaal: 15 respondenten 4.5 4 3.5 3

18-24 jaar

2.5

25-34

2

35-44

1.5 1

45-54

0.5

54-64

0

65+

Het Reeland

Via welk kanaal zij het liefst worden geïnformeerd over de gemeenteraad Totaal: 44 respondenten 10 9 8 7 6

18-24 jaar

5

25-34

4

35-44

3

45-54

2

54-64

1 0

51

65+

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Nieuw Krispijn

Via welk kanaal zij het liefst worden geïnformeerd over de gemeenteraad Totaal: 10 respondenten 2.5

2

1.5

18-24 jaar 25-34

1

35-44 45-54

0.5

54-64 65+

0

Noordflank

Via welk kanaal zij het liefst worden geïnformeerd over de gemeenteraad Totaal: 12 respondenten 3.5 3 2.5

2 1.5

1 0.5

18-24 jaar 25-34 35-44 45-54 54-64 65+

0

52

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Oud Krispijn

Via welk kanaal zij het liefst worden geïnformeerd over de gemeenteraad Totaal: 23 respondenten 6 5 4 18-24 jaar 3

25-34 35-44

2

45-54

54-64

1

65+ 0

Staart

Via welk kanaal zij het liefst worden geïnformeerd over de gemeenteraad Totaal: 11 respondenten 2.5

2

1.5

18-24 jaar 25-34

1

35-44 45-54

0.5

54-64 65+

0

53

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Wielwijk

Via welk kanaal zij het liefst worden geïnformeerd over de gemeenteraad Totaal: 8 respondenten 2.5

2

1.5

18-24 jaar 25-34

1

35-44 45-54

0.5

54-64 65+

0

Verspreide bebouwing

Via welk kanaal zij het liefst worden geïnformeerd over de gemeenteraad Totaal: 3 respondenten 1.2 1 0.8 18-24 jaar 0.6 0.4

25-34 35-44 45-54

0.2

54-64 65+

0

54

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Bijlage 13: Toelichting communicatiemiddelen Maastricht Online: - Website Gemeente Maastricht - Thuis in Maastricht: Een nieuwe buurgerichte website van de gemeente. Hier worden netwerken, evenementen en burgers uitgelicht en krijgen alle raadsleden een interview over hun (plek in de) buurt. Zo worden de raadsleden zichtbaarder in de stad. - Informatievideo’s: video’s over de nieuwe werkwijze en over verschillende overlegvromen. - E-mail nieuwsbrief Offline: - Spreads in 1Maastricht: Aan de hand van actuele thema’s een serie aan spreads (eens per kwartaal) met artikelen en interviews over de lokale democratie, de gemeenteraad, de fracties en raadsleden in huis-aan-huisblad 1Maastricht. - Advertorials in doelgroep literatuur: Aan de hand van actuele thema’s een serie artikelen over de gemeenteraad in lokale blaadjes die gericht zijn op een specifieke subgroep burgers. Bijvoorbeeld een artikel in een hbo magazine waarom een student zich zou moet interesseren voor lokale politiek. Connected: - Facebook gemeente Maastricht: Meer gaan inzetten om berichten te plaatsen namens de gemeenteraad over niet-politieke onderwerpen. - Twitter cursus voor raadsleden: Raadsleden een cursus aanbieden en te stimuleren om gebruik te maken van Twitter.

- Twitteraccount gemeenteraad: Dit account weer oppakken en kijken naar welke social media nog meer werkt (denk aan Instagram, Whatsapp en Snapchat). Live: - Gast van de Raad: Burgers kennis laten maken met de raad (en interesse voor lokale politiek op te wekken) door een raadsavond bij te wonen. - Democratiemarkt: politieke partijen kunnen zich presenteren aan de inwoners aan de hand van informatietafels. De inwoners kunnen kennis maken met de partijen. - Introductie lokale politiek: Een cursusprogramma van één dagdeel voor scholen of meerdere sessies voor geïnteresseerde inwoners om kennis te maken met de lokale politiek. De cursus geeft antwoord op vragen als: Wat is een coalitie en wat doet een wethouder?

55

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Bijlage 14: Communicatiemiddelen van gemeenten Buren en Staphorst In deze bijlage zijn de huidige communicatiemiddelen van de gemeenten Buren en Staphorst te vinden. Huidige communicatiemiddelen van gemeente Buren (Gemeente Buren, 2018): - Social media: Twitter, Facebook en YouTube - Nieuwsbrief Griffie: Tweewekelijkse nieuwsbrief van de griffie over evenementen, de raadsagenda en relevante ontwikkelingen voor de gehele raad. Deze nieuwsbrief wordt geplaatst op het RIS. - Gemeentenieuws: aankondigingen van de raadsvergaderingen en informatiebijeenkomsten op de gemeenteraadspagina op de website. - Website: de gemeenteraadspagina - Gemeentemagazine: vier keer per jaar komt er een gemeentemagazine uit en de gemeenteraad heeft twee pagina’s ter beschikking. Huidige communicatiemiddelen van gemeente Staphorst (Gemeente Staphorst, 2018): De communicatiemiddelen van Staphorst zijn onderverdeeld in 3 factoren: 1. Informeren 2. Profileren 3. Participeren Informeren - Gemeentelijke website: de gemeenteraad heeft een eigen pagina op de website. De agenda, besluitenlijsten en contactinformatie is daar te vinden. Achterliggende documenten (raadsvoorstellen, collegeberichten en ingekomen stukken) worden hier geplaatst. - Raadsagenda in de Staphorster: dit is het huis-aan-huisblad.

- Social media: op Twitter wordt op de dag van de raadsvergadering een bericht geplaatst met verwijzing naar de raadsagenda. - Live uitzendingen op de radio en website: alle raadsvergaderingen worden uitgezonden. Profileren - Jongerenraad: Door middel van de jongerenraad maakt de gemeenteraad haar werk zichtbaar voor jongeren. Jongeren kunnen mee praten en beslissen over onderwerpen die voor hen van belang zijn. Participeren - Spreekrecht: Inwoners kunnen hun mening delen met de gemeenteraad door gebruik te maken van het spreekrecht tijdens de raadsvergadering. Inwoners krijgen hiervoor maximaal vijf minuten de tijd.

56

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Bijlage 15: Gesprekken raadsleden De uitgewerkte gesprekken met de raadsleden. Coalitie Telefonisch gesprek coalitie 1.

Wat verstaat u onder raadscommunicatie? Onder het begrip raadscommunicatie versta ik, puur vanuit de gemeenteraad gezien, algemene en neutrale communicatie. Wat is de gemeenteraad, wat doet zij en waar zijn zij verantwoordelijk voor.

2.

Wat doen jullie (alle partijen bij elkaar) aan raadscommunicatie om als gemeenteraad zichtbaar te zijn bij de kiesgerechtigden? Wat wij aan raadscommunicatie doen om zichtbaar te zijn als de gemeenteraad zijn ‘Rechtstreeks uit de Raad’ het televisieprogramma op RTV Dordrecht, rondom de begroting actief adverteren in de krant, het Twitter account van de raad en de rubriek in de Dordt Centraal (huis-aan-huisblad).

3.

Wat wordt er aan raadscommunicatie ingezet om als gemeenteraad de kiesgerechtigden die niet zo betrokken zijn met de lokale politiek te bereiken? Ik heb actief de campagne periode mee gemaakt. De mensen die niet actief opzoek gaan naar informatie over de gemeenteraad of die niet betrokken zijn, daar komt het niet aan. Wat je wel kunt doen is adverteren via Facebook, daar kun je groepen selecteren die je wilt bereiken en de juiste hashtags op Instagram gebruiken. Dit doen partijen wel, maar de gemeenteraad niet.

4.

Vinden jullie dat er genoeg gedaan wordt aan raadscommunicatie voor de gemeenteraad? Kunt u dit uitleggen? Wat mist u? Van mij hoeft raadscommunicatie als gemeenteraad niet. In dit opzicht doen ze te veel. Ik vind het de verantwoordelijkheid van de partij dat de achterban weet wat wij doen en waar wij mee bezig zijn en bereiken. Raadslid is een functie als vertegenwoordiger van de inwoners en het is belangrijk dat mensen zien wat jij doet en waar jij mee bezig bent. Wat ik wel een taak vind vanuit de griffie voor de gemeenteraad is het educatieve aspect. Dat er scholen langs kunnen komen in het stadhuis bijvoorbeeld zodat de leerlingen leren wat de gemeenteraad doet.

57

5.

Welke communicatiemiddelen zetten jullie als partij in om kiesgerechtigden te bereiken? Zelf communiceren wij wat wij doen door advertenties in de krant te plaatsten, een website, Instagram, een Twitter account en leden die actief zijn en berichten delen op hun persoonlijke social media kanalen. Dit is in principe constante communicatie. En ik zeg in principe omdat wij ook soms even iets hebben van ‘vandaag eventjes niet’.

6.

Wat is het doel van die communicatiemiddelen? Werven van meer stemmen/leden of informatie verstrekken bijvoorbeeld. Natuurlijk willen wij dat er mensen op ons stemmen, maar het is ook een stukje verantwoording naar de stemmers toe. Wat doen wij en dat zij zien wat wij hebben bereikt en ons voor in zetten.

7.

Wat doen jullie als partij aan communicatie om kiesgerechtigden die niet zo betrokken zijn met de lokale politiek te bereiken?

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Vooral in de campagne periode zet je je strategie uit. Je bepaald een lijn die je de komende vier jaar (bestuursperiode) vasthoudt. Wij gaan van tevoren na wat is de doelgroep, wat is de communicatiestrategie en richting die doelgroep ga je werven. Ook kijken wij naar welke punten/onderwerpen aansluiten bij doelgroepen die niet zo betrokken zijn. Een voorbeeld hiervan zijn alleenstaande jonge moeders. Wat voor type mensen zijn dat en wat voor communicatie zet je daar op in. Dit is wel vooral in de campagne periode. 8.

Welke doelgroep willen jullie aanspreken met de communicatie? De doelgroep die wij aan willen spreken is lastig te omschrijven. Het is onze achterban die wij willen aanspreken, maar dit zijn natuurlijk verschillende soorten mensen. Hoe het precieze profiel eruit ziet waar wij ons op richten is geheim. Als het goed is richt ik mij op andere doelgroepen dan de andere partijen.

Gesprek 2 coalitie via e-mail 1. Wat verstaat u onder raadscommunicatie? Ik onderscheid raadscommunicatie van fractiecommunicatie. Raadscommunicatie is wat mij betreft meer politiek neutraal. De griffie kan overigens wel de mogelijkheid bieden om als fractie te communiceren. Zoals bijvoorbeeld de artikeltjes van de fracties in de stem van Dordt. Het gaat wat mij betreft niet over advisering aan fracties hoe te communiceren. Dat moeten fracties zelf uitzoeken. 2. Wat doen jullie aan raadscommunicatie om als gemeenteraad zichtbaar te zijn bij de kiesgerechtigden? Er is een twitteraccount van de griffie, de griffie faciliteert fractie om bij toerbeurt een stukje aan te leveren voor de Stem van Dordt, heeft een contract gesloten met RTV Dordt die Rechtstreeks uit de Raad daarvoor verzorgt, natuurlijk de website/RIS en de foto’s van de raadsleden in de hal van het stadkantoor. Maar misschien mis ik nog wat. 3. Wat wordt er aan raadscommunicatie ingezet om als gemeenteraad de kiesgerechtigden die niet zo betrokken zijn met de lokale politiek te bereiken? Zie antwoorden hierboven. Of dat succesvol is, kun je je afvragen. 4. Vinden jullie dat er genoeg gedaan wordt aan raadscommunicatie voor de gemeenteraad? Kunt u dit uitleggen? Wat mist u? Ik vind de communicatie in de eerste plaats een verantwoordelijkheid van de fracties zelf.

Zij moeten de kiezer bereiken en de boodschap uitdragen die zij willen uitdragen. Voor wat betreft de raadscommunicatie is het nu vaak communicatie achteraf. De discussie is geweest, het besluit is genomen. Wellicht betrek je mensen mee als je vooraf gaat communiceren door een paar voor de burger interessante stukken eruit te pakken en daarover bekend te maken dat de commissie en raad daarover gaat praten. 5. Welke communicatiemiddelen zetten jullie als partij in om kiesgerechtigden te bereiken? Zo’n beetje alles dat mogelijk is. We kopen advertentieruimte, zijn actief op Facebook inclusief vlogjes, Twitter en Instagram en hebben een redelijk goed onderhouden website. We gaan langs de deuren en bezoeken organisaties en bedrijven. 6. Wat is het doel van die communicatiemiddelen? Werven van meer stemmen/leden of informatie verstrekken bijvoorbeeld. 58

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Er zijn meerdere doelen; in willekeurige volgorde: mensen interesseren voor onze partij (lid laten worden), vertellen waar we mee bezig zijn, horen, zien en lezen wat er leeft in de maatschappij en interesse tonen in mensen. Mensen gaan pas naar jou luisteren als jij naar hen luistert. 7. Wat doen jullie als partij aan communicatie om kiesgerechtigden die niet zo betrokken zijn met de lokale politiek te bereiken? We gaan deuren langs, actief op facebook en andere social media. Maar ook vooral je hoofd vaak laten zien en jezelf uitnodigen. 8. Welke doelgroep willen jullie aanspreken met de communicatie? Dat is afhankelijk van het onderwerp en de periode. Oppositie Telefonisch gesprek 1 1. Wat verstaat u onder raadscommunicatie? Als je het woord raadscommunicatie ziet staan, verwacht ik daar informatie te lezen over welke besluiten er gemaakt zijn, welke dossiers actueel zijn en of er mensen bij betrokken worden of niet. 2. Wat doen jullie (alle partijen bij elkaar) aan raadscommunicatie om als gemeenteraad zichtbaar te zijn bij de kiesgerechtigden? Het enige wat wij aan communicatie als gemeenteraad doen is adverteren in de Dordt Centraal. Ook is er een Twitteraccount maar dat is vrij beperkt. Met name wordt dat account ook gevolgd door mensen die wat met de politiek hebben. Dordt Centraal wordt wel gelezen door mensen, maar ook niet veel.

Ik moet eerlijk bekennen dat ik daar zelf ook niet naar kijk. ‘Rechtstreeks uit de Raad’ het programma op RTV Dordrecht (gaat wel stoppen) was er ook voor de gemeenteraad, maar is betaalde communicatie. Dit kun je in twijfel trekken, want het zou om nieuws moeten gaan. Het wordt een gekleurd item, omdat partijen zelf hun achterban kunnen informeren en het ligt een beetje aan de interviewer. 3. En als we even terug komen op het Twitteraccount. Dat is beperkt. Heb je misschien een idee waar dat aan zou kunnen liggen? Volgens mij blijft de discussie wat de griffie wel en niet kan twitteren. Het moet algemeen en informatief zijn. Er kan niet ingegaan worden op de inhoud, dit is aan de partijen zelf. Een voorbeeld van algemeen en informatief is: GroenLinks heeft een motie ingediend. Naar mijn mening kun je niet echt iets ‘hips’ maken van Twitter. Er zitten weinig mensen op en meestal zijn zij wat ouder. 4. En wat betreft de andere communicatie die nu ingezet wordt, hoe zou dat anders kunnen? Een voorstel wat ik ook had aangekaart was: jonge gasten zijn handig met social media. Kunnen we kijken of we techneuten van de media opleiding van het Da Vinci College kunnen combineren met studenten van bijvoorbeeld hbo Journalistiek? Zo wordt het misschien wat vlotter en een ander soort communicatie voor jongeren. 5.

Wat wordt er aan raadscommunicatie ingezet om als gemeenteraad de kiesgerechtigden die niet zo betrokken zijn met de lokale politiek te bereiken?

59

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Eigenlijk niks en het is in mijn optiek ook zinloos om dat wel te doen. Mensen die niet geïnteresseerd zijn worden niet blij als jij je best doet om dat actief wel te doen. Er wordt een programma opgestart einde van het jaar waar je als inwoner kunt kijken of de gemeenteraad iets voor jou is. Dit wordt breed uitgezet en dan kunnen mensen zich opgeven. Prima, maar dat is puur voor de mensen die actief willen worden in de politiek. Het is van groot belang dat de partijen zelf de inwoners informeren. 6. Vinden jullie dat er genoeg gedaan wordt aan raadscommunicatie voor de gemeenteraad? Kunt u dit uitleggen? Wat mist u? In principe wel. Nogmaals vind ik het een groot deel de verantwoordelijkheid van de partijen zelf. ik vind het belangrijk dat ik de griffie kan bellen voor ondersteuning dan dat ze de inwoners gaan informeren over wat er in de stad gebeurt. We mogen nu al een tijdje niks organiseren, maar normaal gesproken organiseert mijn partij op verschillende plekken bijeenkomsten. En al komen er maar 3 mensen, het kan nog steeds waardevol zijn. En als er geen gebruik van wordt gemaakt, ben je nog wel actief. Een voorbeeld hiervan is een sjoel competitie bij verzorgingstehuizen. We hebben dan 6 of 7 voorrondes en een finale. Je vangt dingen op van de mensen en gaat in gesprek. Daar komen waardevolle dingen uit. Het kost niet zo veel en je praat met de inwoners.

Een ander voorbeeld is een karaoke avond met bingo. Tussen de bingorondes door een liedje zingen. Al levert het geen stem op, daar gaat het niet om. Het is ook belangrijk om een connectie te bieden voor de inwoners. Dat is ook een taak van de politiek. Daar ben je wel zelf verantwoordelijk voor als partij vind ik. 7. Welke communicatiemiddelen zetten jullie als partij in om kiesgerechtigden te bereiken? Wij zetten Instagram, Twitter, Facebook en de website in. Adverteren doen wij bijna nooit. Het is duur en relatief weinig mensen bereik je. Wij kregen toen de opmerking van de krant dat wij er dan als enige partij niet tussen stonden tijdens de verkiezingsperiode. Dat is misschien juist wel goed dacht ik! Wel staan we soms in het programmablad van FC Dordrecht. Hier zit ook wel een deel van onze achterban. Het is dan een advertentie in de zin van ‘heeft u iets waar u tegen aan loopt, laat het ons weten’. Wij proberen onze communicatie zo laagdrempelig mogelijk te houden. Wij hebben een duidelijke huisstijl en ik zorg dat er regelmatig iets op social media te lezen valt. Zelf lees ik nooit de Dordt Centraal en ik kijk geen RTV Dordrecht, waarom zou ik daar dan op in zetten? Als wij een bijeenkomst hebben dan printen we posters uit zodat toch het logo weer gezien wordt. 8.

Wat is het doel van die communicatiemiddelen? Werven van meer stemmen/leden of informatie verstrekken bijvoorbeeld. Wij zijn nog met name bezig om onze naam te vestigen. We vinden het belangrijk om een herkenbaar beeldmerk te krijgen. Herhaling is de kracht van de reclame zeggen ze ook wel en daarnaast is het ook om mensen te informeren maar een andere nuance. Zo hebben wij afgesproken met elkaar in de partij dat raadsleden en de fractievoorzitter gelijk zijn. Wij wisselen dus af als we naar gelegenheden gaan. Wij willen duidelijkheid overbrengen, zorgen dat het helder is waar het over gaat en dat mensen zich kunnen melden. 9. Wat doen jullie als partij aan communicatie om kiesgerechtigden die niet zo betrokken zijn met de lokale politiek te bereiken?

60

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Eigenlijk doen wij hier niks aan. Wij hopen dat we met de communicatie die wij inzetten laagdrempelig is zodat er ook een paar mensen denken ‘oh, die fractievoorzitter/raadslid is wel aardig’. Nogmaals, ik denk dat wanneer mensen niet geïnteresseerd zijn, ze het niet fijn vinden als je dat wel gaat proberen. Ik denk dat je meer kunt bereiken om helder in je communicatie te zijn waardoor je af en toe mensen bereikt. Het is een beetje te vergelijken met moeilijke jongeren waar 25 jongeren van het pad zijn en jij blij bent als je er 3 of 4 hebt geholpen/gered. Of dat je een poster ophangt en iemand bereikt die denkt ‘goh, zo heb ik er nog nooit over na gedacht’. 10. Welke doelgroep willen jullie aanspreken met de communicatie? Ik zit daar wel eens over na te denken. Wat is onze achterban eigenlijk? Het is wel belangrijk dat er een grote dosis liberalisme overheerst. Het maakt niet uit of dat ‘links’ of ‘rechts’ wordt geïnterpreteerd. Wij willen mensen leren zelf kansen te benutten die ze krijgen. wij communiceren wel zodanig dat voor iedereen hetzelfde mogelijk zou moeten zijn en dat het ook niet uitmaakt of je nou in de bijstand zit of je multimiljonair bent noem maar even iets. Mensen die zelf willen blijven denken omdat ze dat best goed doen. Telefonisch gesprek 2

61

1.

Wat verstaat u onder raadscommunicatie? Ik denk, ja als je het zo globaal neemt, alle ontwikkelingen vanuit de raad. Stukken waar de raad zich mee bezig houdt, communicatie naar buiten toe; de inwoners informeren wat er allemaal gebeurt. Ook vind ik dat die informatie over vergaderingen etc. vooraf gecommuniceerd moeten worden. zodat de bewoners kennis gegeven wordt aan wat voor onderwerpen er komen gaan en dat bewoners die er belang bij hebben daar iets mee kunnen als zij willen.

2.

Wat doen jullie (alle partijen bij elkaar) aan raadscommunicatie om als gemeenteraad zichtbaar te zijn bij de kiesgerechtigden? Je hebt natuurlijk de columns in de Dordt Centraal, de website van de gemeenteraad, Twitter en het programma ‘Rechtstreeks uit de Raad’ op RTV Dordrecht. Naar mijn mening wordt daar wel vaak aandacht besteed aan onderwerpen of ontwikkelingen die al geweest zijn.

3.

Wat wordt er aan raadscommunicatie ingezet om als gemeenteraad de kiesgerechtigden die niet zo betrokken zijn met de lokale politiek te bereiken? Hier wordt niet zo veel aan gedaan volgens mij. Ik probeer zelf belangrijke ontwikkelingen te liken zodat mensen het zien.

4.

Vinden jullie dat er genoeg gedaan wordt aan raadscommunicatie voor de gemeenteraad? Kunt u dit uitleggen? Wat mist u? In die zin, ik weet niet of dat gebeurt. In de Dordt Centraal zien we die columns van de raadsleden. Als raadslid vind ik eigenlijk dat er niet genoeg wordt gedaan, nee eigenlijk niet. Het wordt pas opgepakt door inwoners of media als het onderwerp of de ontwikkeling al is geweest of is aangepast. Het moet veel eerder kenbaar gemaakt worden.

5.

Welke communicatiemiddelen zetten jullie als partij in om kiesgerechtigden te bereiken? Wij maken bepaalde ontwikkelingen via Facebook en de website van de partij bekend. Wij plaatsen vergaderstukken op onze website en op Twitter. We maken de thema’s van de ledenvergaderingen kenbaar op onze website en op

Onderzoeksrapport

Fébé van Benschop

Twitter en verder zijn wij vaak aanwezig bij thema avonden in de stad. Die avonden gaan dan over bepaalde onderwerpen die spelen in de stad. Voorbeelden zijn woningbouw en daklozenopvang. 6.

Wat is het doel van die communicatiemiddelen? Werven van meer stemmen/leden of informatie verstrekken bijvoorbeeld. Het is natuurlijk tweeledig. Je eigen partij promoten en zichtbaar maken kan zorgen voor meer leden, maar aan de andere kant wil je mensen op de hoogte houden en de ontwikkelingen zichtbaar maken. Je wilt ook dat de inwoners weten welke standpunten je aanhoudt en dat dat helder is voor iedereen.

7.

Wat doen jullie als partij aan communicatie om kiesgerechtigden die niet zo betrokken zijn met de lokale politiek te bereiken? Wij zijn als er ontwikkelingen zijn, in de wijken te vinden. Zo proberen wij ons zichtbaar te maken voor de bewoners en dat ze weten hoe wij er over denken en welke standpunten wij innemen. Wij willen heel betrokken zijn in de wijken en onszelf laten zien. Daarnaast organiseren wij vaak acties. Voorbeelden hiervan zijn schoonmaakacties en met de daklozenopvangproblematiek maken wij eten voor de daklozen in deze tijd. Ook hebben wij als raadsleden ons opgegeven als vrijwilliger bij de voedselbank en zo hopen wij een bepaalde boodschap over te brengen aan de bewoners.

8.

Welke doelgroep willen jullie aanspreken met de communicatie? Onze partij houdt zich voornamelijk bezig met verduurzaming. Maar ook willen we iedereen bereiken. Wij willen mensen die een warm hart toedragen aan mensen die het moeilijker hebben en opkomen voor de ‘minderen’ bereiken. Mensen die nadenken hoe bepaalde dingen tot stand komen.

9.

Is het een idee dat de griffie zou adviseren over communicatie aan de fracties? Ik denk dat alle hulp welkom is. Als zij leuke ideeën hebben of nieuwe ontwikkelingen zien dan moet de partij zelf maar beslissen of zij daar gebruik van willen maken.