Jaarstukken 2024 Dordrecht.pdf

1.4.2 Financiering

De houdbaarheid van de gemeentefinanciën op de langere termijn hangt af van de ruimte om, naast de noodzakelijke uitgaven voor publieke voorzieningen, de schuldverplichtingen in de vorm van rente en aflossingen te betalen. Daarom letten wij naast de baten en lasten (exploitatie) ook nadrukkelijk op de geldstromen en de hoogte van de schuld. Het is wenselijk dit goed te monitoren omdat een oplopende schuldenpositie de begrotingsruimte kan verminderen. De netto schuldquote geeft het niveau van de schuldenlast van de gemeente weer ten opzichte van de totale baten. Daarmee geeft dit kengetal een indicatie van de druk van de rentelasten op de exploitatie. Lagere baten of hogere investeringen zorgen voor een stijging van de netto schuldquote. De netto schuldquote wordt ook inclusief doorgeleende gelden weergegeven via de netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte geldleningen. Op die manier wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) stelt dat voor een gemeente geldt dat bij een netto schuldquote boven de 100% het licht op oranje springt en boven de 130% op rood. Er blijft dan namelijk weinig leencapaciteit over om de gevolgen van financiële tegenvallers door bijvoorbeeld een economische recessie op te vangen.

De netto schuldquote van de gemeente Dordrecht is 28% en valt daarmee binnen deze signaleringsgrenzen. Dit geeft aan dat de gemeente Dordrecht in staat is om met haar eigen middelen aan de verplichtingen te kunnen voldoen. Vanaf 2025 loopt de netto schuldquote geleidelijk op (zie ook de Begroting 2025). Naast de netto schuldquote kan de totale schuldpositie ook worden afgezet tegen de bezittingen. Dit is in onderstaande tabel gedaan. Het vreemd vermogen (bruto schuld) bedraagt ultimo 2024 € 510 miljoen en maakt daarmee 44% van het totale vermogen van € 1.166 miljoen uit. Bedragen x € 1 miljoen Ontwikkeling vreemd vermogen

2023

2024

Stand per 1 januari

320

383

Stand per 31 december

383

510

36%

44%

Vreemd vermogen als balanstotaal

1.4.3 Weerstandsvermogen en -ratio

Dordrecht is een stad die blijft investeren. Hieraan zijn onlosmakelijk financiële risico's verbonden. Daarom is en blijft het van belang te sturen op het beheersen van deze risico’s. Dordrecht kent daartoe een actief risicomanagementbeleid, een relatief compleet risicoprofiel en een door de raad vastgestelde norm om het weerstandsvermogen in evenwicht te houden met de gekwantificeerde risico's. Bij de totstandkoming van deze jaarrekening zijn de risico’s geactualiseerd. Vervolgens is berekend welk bedrag nodig is om deze risico’s financieel af te dekken. Dit bedrag is afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt de ratio van het weerstandsvermogen die in onderstaande berekening is gepresenteerd.

Jaarstukken 2024 Dordrecht

19

Voor de ratioberekening is met de raad de volgende berekeningswijze vastgesteld: Ratio =

Algemene Reserve + Reserve Grondbedrijf + post onvoorzien risicoprofiel Dordrecht (simulatie Naris)

= € 22,5 = 0,9 € 25,2

De weerstandsratio komt bij de Jaarstukken 2024 uit op een stand van 0,9. Dat is een verslechtering ten opzichte van de laatst vastgestelde stand bij de Begroting 2025 van 1,0 waar de ratio al was uitgekomen op de ondergrens van de afgesproken norm. Conform het kader uit de Nota risicobeheersing en weerstandsvermogen ontstaat in de huidige situatie de verplichting tot verhogen van de beschikbare weerstandscapaciteit door meevallers respectievelijk het rekeningresultaat prioritair te bestemmen door afdracht aan de Algemene Reserve. Indien dit niet voldoende is, wordt in het eerstvolgende P&C-document aangegeven welke potentiële weerstandscapaciteit wordt ingezet om weer op het normniveau te geraken In de ratio van 0,9 is nog niet het onverdeelde jaarrekeningresultaat 2024 behorende bij deze jaarrekening opgenomen, almede de eerder bij de Perspectiefnota 2025 besloten 'harde' onttrekkingen uit de Algemene Reserve vanwege incidentele dekking van onontkoombare ontwikkelingen. Het is daarmee een feitelijke ratio met peildatum 31/12 voor de algemene reserves en het bijbehorende geactualiseerde risicoprofiel ten tijde van het opstellen van de jaarstukken.

1.4.4 Grondexploitatie

Resultaten van grondexploitaties kunnen de financiële positie van een gemeente sterk beïnvloeden. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de waarde van de grondpositie is ten opzichte van de totaal gerealiseerde baten. Dit kengetal zegt daarmee iets over het effect dat grondexploitatierisico's op de gemeentelijke exploitatie kunnen hebben. In samenhang met de netto schuldquote kan het ook iets zeggen over de mate waarin de gronden op de balans zijn gefinancierd met eigen vermogen. Voor Dordrecht is het percentage grondexploitatie in 2024 10% (2023: 9%). De waarde van de bouwgronden is ten opzichte van 2023 iets afgenomen. Deze waarde wordt afgezet tegen de totaal gerealiseerde baten.

1.4.5 Structurele exploitatieruimte

Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerendezaakbelastingen (OZB). Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. De realisatiecijfers van 2024 laten een structurele exploitatieruimte van 2,0% zien. Bij het onderdeel overzicht van incidentele baten en lasten structurele exploitatieruimte staat meer informatie over dit cijfer.

1.4.6 Belastingcapaciteit

De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin een financiële tegenvaller in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen. Deze wordt berekend door de totale woonlasten meerpersoonshuishouden te vergelijken met het landelijk gemiddelde, uitgedrukt in een percentage. Met ingang van 2022 heeft het CBS de berekeningsmethode van de gemiddelde WOZ-waarde gewijzigd, zie voor een uitgebreide toelichting hierop de passage belastingcapaciteit in de Begroting 2023. De percentages belastingcapaciteit over de jaren 2014 tot en met 2022 zijn via de

Jaarstukken 2024 Dordrecht

20

oude berekeningswijze tot stand gekomen en onderling te vergelijken. Vanaf de Begroting 2023 (november 2022) wordt conform de nieuwe berekeningswijze gerapporteerd over de belastingcapaciteit, hiertoe is ook de kolom 2022 herrekend op basis van de nieuwe methode. Hoewel de herberekening wel resulteert in een andere financiële opstelling voor 2022, blijft het percentage belastingcapaciteit hetzelfde met 93%. In 2023 is er sprake van een flinke daling naar 89% door de verstrekking van een eenmalige tegemoetkoming in de gestegen kosten van levensonderhoud. Per 2024 stijgt de belastingcapaciteit naar 99% en voor 2025 komen we uit op 95%. Dit houdt in dat Dordrecht in 2025 qua woonlasten ongeveer 5% procent onder het landelijk gemiddelde van € 994 zit. Meer informatie staat in de paragraaf Lokale Heffingen.

1.5 College P.A.C.M. van der Velden, burgemeester Portefeuilles:

Algemene & Kabinetszaken; Handhaving openbare orde & veiligheid; Politie; Voorzitter Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid (Brandweer en crisisbeheersing); Integraal veiligheidsbeleid; Vergunningen (Horeca, evenementen, APV en Wet Bibob); Bestuurlijke betrekkingen & Public Affairs; Regionale samenwerking; Voorzitter Smart Delta Drechtsteden; Internationale samenwerking; Publiekszaken (wettelijke taken en verkiezingen); Communicatie.

.

M.D. Burggraaf (VVD), wethouder Portefeuilles:

Verbonden partijen:

Stadsontwikkeling (RO en bouwen); Levendige Binnenstad; Toerisme & Evenementen; MKB & Innovatiebeleid; Zakelijke dienstverlening; Maritieme Maakindustrie (incl. Zeehavengebied en Merwedehavens); Ambulante handel; Digitalisering (Smart Society); Dordthuis; Servicegemeente (bedrijfsvoering en coördinatie Smart Delta Drechtsteden). ROM-D (Holding Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Drechtsteden NV, ROM-D Capital BV, ROM-D Beheer NV, ROM-D CV Projecten en ROM-D CV Kil III); Innovation Quarter; Stichting Administratiekantoor Breedband Drechtsteden, Stichting Binnenstadsbedrijf Dordrecht.

.

C.C. van Benschop (GroenLinks), wethouder Portefeuilles:

Arbeidsmarkt & Economie (incl. bedrijventerreinen, maatschappelijk betrokken ondernemen); Ruimte voor banen & Glansrijke Toekomst; Werk & Inkomen; Westelijke Dordtse Oever (excl. Zeehavengebied); Smart Campus Leerpark; Hoger onderwijs (MBO/HBO); Voortgezet onderwijs; Inclusiviteit; Diversiteit & Kansengelijkheid; WMO (regionaal: Maatwerk, lokaal: Wijkteams en Buurtwerk); Mantelzorg; ROM-D (Dordtse Fondsen).

Verbonden partijen:

GR Sociaal (GRS); GR Dienst Gezondheid en Jeugd Zuid-Holland Zuid (GR DG&J ZHZ); Coöperatie Ontwikkeling Leerpark U.A.

.

H. van der Linden (ChristenUnie/SGP), wethouder Portefeuilles:

Verbonden partijen:

Mobiliteit; Bereikbaarheid; Spoorveiligheid & Parkeren; Infrastructuur (Weg- en waterwegenonderhoud, riool, bruggen en viaducten); Groenblauwe stad inclusief Klimaatadaptie(programma); Publieke gezondheid; Jeugdzorg (incl. regionale/SOJ taken, jeugdhulpverlening inclusief jeugdhulp naar voren en Stichting Jeugdteams); Cultuur; Monumentenzorg & Archeologie; Dienstverlening/burgerzaken; Mediabeleid. GR Sociaal (GRS); GR Dienst Gezondheid en Jeugd Zuid-Holland Zuid (GR DG&J ZHZ); GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ); B.V. Gemeenschappelijk Bezit Evides; Merwedelingelijn beheer B.V.

.

W. van der Kruijff (CDA), wethouder Portefeuilles:

Verbonden partijen:

Volkshuisvesting (incl. beschermd wonen & maatschappelijke opvang); Financiën; Armoede & Schulden; Inburgering; Kinderopvang & Primair onderwijs; Dordts Leerprogramma; Bibliotheek; Dordtpas; Vrijwilligers; Ouderen; Woonzorgvisie; Eenzaamheid; Laaggeletterdheid; Onderwijshuisvesting. GR Sociaal (GRS); GR Sociale Werkvoorziening Drechtsteden (Drechtwerk); GR Gemeenschappelijke vuilverwerking Dordrecht en omstreken (GR Gevudo); Bank Nederlandse Gemeenten.

.

Jaarstukken 2024 Dordrecht

21

M.P.P.M. Merx (VVD), wethouder Portefeuilles:

Verbonden partijen:

Leefbaarheid & overlastbestrijding; Handhaving & toezicht openbare ruimte (boa’s); Wijkenaanpak; Vergunningen-VTH; Stadsbeheer-Ruimtelijke kwaliteit: schoon, groenonderhoud, verlichting, speelplekken; Sport & Recreatie; Preventie jeugd; Personeel en Organisatie; Essenhof; Straatnamencommissie. GR Dienst Gezondheid en Jeugd Zuid-Holland Zuid (GR DG&J ZHZ); GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ).

.

T.F. de Jonge (GroenLinks), wethouder Portefeuilles:

Verbonden partijen:

Klimaat; Energie & Milieu; Gemeentelijk Vastgoed; Duurzame Stad; Grondstoffen & afvalinzameling; Grondbedrijf; Natuur- en milieueducatie (Biesbosch en Weizigt); Dierenwelzijn; (Burger)Participatie. GR Sociaal (GRS); GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ); GR Gemeenschappelijke vuilverwerking Dordrecht en omstreken (GR Gevudo); Stedin Holding NV; Energie Coöperatie Dordrecht.

.

C.H.W.M. Post, gemeentesecretaris Algemeen directeur en eerste adviseur van het college.

1.6 Kerngegevens van de stad Dit informatieve onderdeel van de jaarstukken geeft de ontwikkeling weer van een aantal kengetallen van de gemeente onderverdeeld in demografie, sociale zekerheidsuitkeringen en fysieke structuur. Daarnaast geven we een korte samenvatting van de lokale lasten.

1.6.1 Kengetallen In onderstaande tabel zijn enkele kengetallen voor de gemeente Dordrecht weergegeven op het gebied van inwoneraantallen, sociale zekerheidsuitkeringen en het aantal huur- en koopwoningen. Demografie

1-1-2022

1-1-2023

1-1-2024

1-1-2025

Inwoners < 20 jaar

25.138

25.230

25.080

25.028

Inwoners van 20-64 jaar

70.911

72.290

72.571

72.958

Inwoners > 64 jaar

23.488

23.914

24.419

24.804

Aantal inwoners

119.537

121.434

122.070

122.790

1-1-2022

1-1-2023

1-1-2024

1-1-2025¹

Arbeidsongeschiktheidsuitkeringen

5.950

6.050

6.110

6.170

Werkloosheidsuitkeringen

1.120

960

1.010

1.010

Bijstandsuitkeringen

3.810

3.680

3.710

3.710

Aantal uitkeringen

10.880

10.690

10.830

10.890

1-1-2022

1-1-2023

1-1-2024

1-1-2025

Koopwoningen inclusief onbekend

32.507

32.710

33.057

33.310

Huurwoningen

23.740

23.886

24.219

24.227

Aantal woningen

56.247

56.596

57.276

57.537

. Sociale zekerheid

. Fysieke structuur

¹ Betreft voorlopige cijfers per 1-9-2024.

1.6.2 Lokale lasten De lokale lastendruk wordt grotendeels gevormd door de woonlasten. Tot de woonlasten eigenaren-bewoners worden gerekend de onroerendezaakbelastingen (OZB) en de riool- en afvalstoffenheffing.

Jaarstukken 2024 Dordrecht

22

Eigenaren-bewoners met woning met gemiddelde WOZ-waarde voor koopwoningen

Bedragen x € 1

2021

2022

2023²

Toegepaste indexering 2024

2024

Gem. WOZ-waarde

283.000

308.000

365.000

3,0%

380.000

OZB-eigenaar

288,66

299,99

324,85

7,4%

343,90

Afvalstoffenheffing¹

301,20

312,60

332,28

7,4%

356,76

Rioolheffing eigenaar

106,92

108,31

115,13

7,4%

123,65

Rioolheffing gebruiker¹

95,16

96,36

102,36

7,4%

109,92

Ontwikkeling lastendruk

792

817

875²

934

Stijging

4,1%

3,2%

7,0%²

6,8%

Bij de berekening van de woonlasten eigenaren-bewoners is uitgegaan van een eigen woning met gemiddelde WOZ-waarde voor koopwoningen die wordt bewoond door een gezin. De gemiddelde woningwaarde is de basis voor de berekening van de aanslag OZB. Deze waarde is berekend naar de peildatum 1 januari van het voorgaande jaar, de WOZ-waarden 2024 zijn dus berekend naar de waardepeildatum van 1 januari 2023. Tot de woonlasten huurders worden gerekend de afvalstoffenheffing en de rioolheffing gebruiker. Huurders betalen geen OZB en rioolheffing eigenaar. De ontwikkeling is als volgt: Huurders 2021

2022

2023²

Toegepaste indexering 2024

2024

Afvalstoffenheffing¹

301,20

312,60

332,28

7,4%

356,76

Rioolheffing gebruiker¹

95,16

96,36

102,36

7,4%

109,92

Ontwikkeling lastendruk

396

409

435²

467

Stijging

4,9%

3,2%

6,3%²

7,4%

Uit bovenstaande tabellen kan worden geconcludeerd dat de woonlasten voor eigenaren-bewoners in Dordrecht in 2024 in werkelijkheid met 6,8% zijn gestegen ten opzichte van de stijging in 2023. En dat de woonlasten voor huurders in Dordrecht in 2024 in werkelijkheid met 7,4% zijn gestegen ten opzichte van het jaar er voor. Voor meer informatie en relevante uitgangspunten over de lokale heffingen verwijzen we naar de paragraaf Lokale heffingen. ¹ Voor een uitvoerbare inning dienen de tarieven deelbaar te zijn door 12. ² In 2023 (zie Begroting 2023) is een tegemoetkoming in de gestegen kosten van levensonderhoud verstrekt waardoor de daadwerkelijke ontwikkeling van de lastendruk lager was dan in de tabellen is opgenomen. Door deze € 75 te betrekken in de opstelling was er sprake van een daling van de woonlasten in 2023 ten opzichte van 2022. Voor eigenaren-bewoners met woning met gemiddelde WOZ-waarde voor koopwoningen betrof dat -2,9% en voor huurders was dat -12,1%.

Jaarstukken 2024 Dordrecht

23

2 Programmaverantwoording 2.1 Leeswijzer programma's Programmakaart structuur In dit hoofdstuk vindt u de zes beleidsprogramma's waarover verantwoording wordt afgelegd. Elk programma wordt onder de noemer 'Wat hebben we bereikt?' voorafgegaan door een korte inleiding. Onder het tabblad 'Verantwoording over beleid' kunt u vervolgens per programma de doelstellingen van het gemeentebestuur vinden, zoals vastgesteld in de Begroting 2024, en daarbij de verantwoording op activiteitsniveau. Leeswijzer activiteitsverantwoording Voor de activiteitsverantwoording geven we met drie symbolen aan in hoeverre de activiteiten zijn gerealiseerd/behaald, zo ziet u in één oogopslag de status van de activiteit. Indien u vervolgens op het 'plusje' naast de activiteit klikt, leest u in het uitklapscherm eerst de activiteit zoals deze in de Begroting 2024 was opgenomen, gevolgd door de activiteitsverantwoording van het jaarverslag. Deze activiteitsverantwoording 'spiegelt' hierbij in feite aan de begrotingstekst. De legenda van de gebruikte symbolen is als volgt:

De activiteit is gerealiseerd/behaald.

De activiteit is deels gerealiseerd/behaald of iets vertraagd, waarbij de voortgang wel zodanig is dat realisatie in 2025 plaatsvindt.

De activiteit is niet gerealiseerd/behaald. Indicatoren Elk programma kent een set basis indicatoren, deze komt voort uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), dit is een vaste set verplichte beleidsindicatoren gehanteerd door het Rijk om de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te bevorderen. Deze basis BBV-indicatoren zijn onderverdeeld naar taakvelden, er is een koppeling gemaakt tussen de taakvelden en de beleidsprogramma's waar deze een logische link vormen. Een totaal overzicht van de BBVindicatoren treft u tevens aan onder de bijlage van deze Jaarstukken. Naast de indicatoren van het BBV, zijn voor elk begrotingsprogramma ook aanvullende indicatoren opgenomen. Deze aanvullende Dordtse indicatoren komen voort uit de in de nota Kiezen, Sturen en Verantwoorden 2022-2026 voorgenomen wens om de informatievoorziening aan de gemeenteraad verder te verbeteren. Vanaf het najaar van 2023 tot de zomer van 2024 is met de Auditcommissie een intensief traject doorlopen om deze wens te concretiseren. Daaruit heeft een werkgroep van leden van deze commissie samen met experts van het Onderzoekscentrum Drechtsteden (OCD) en de ambtelijke ondersteuning een verdiepende slag gemaakt op aanvullende indicatoren.

In juni 2024 heeft de werkgroep een twintigtal aanvullende indicatoren voorgelegd aan de Auditcommissie, waarna opdracht is gegeven voor een directe nul-meting (eerste data voor de indicatoren) in de zomer van 2024. Het OCD heeft de nul-meting uitgevoerd, en de aanvullende indicatoren met data zijn in de Begroting 2025 daarop voor het eerst gepresenteerd. Deze komen nu ook terug in de Jaarstukken 2024.

Jaarstukken 2024 Dordrecht

24

2.2 Programma's 2.2.1 Bestuurlijk en Ondersteunend Dordrecht 2.2.1.1 Wat hebben we bereikt?

Om (burger)participatie te stimuleren, de eerste doelstelling van dit programma, en ruimte te geven aan initiatieven uit de samenleving, hebben we in 2024 onder meer de toolbox voor (burger)participatie in gebruik genomen. Deze stimuleert initiatiefnemers en aanvragers van een omgevingsvergunning om participatie te bevorderen. Ook hebben we in het kader van het programma Participatie geëvalueerd en geleerd van eerdere participatietrajecten. Met de participatieaanpak voor de ombuigingen is geëxperimenteerd met een vernieuwende vorm van (burger) participatie. In samenspraak met de stad is een visie en aanpak (burger) participatie gemaakt die eind 2024 aan de raad is aangeboden. Voor de tweede doelstelling (een toegankelijke en zo makkelijk mogelijke, gemeentelijke dienstverlening), hebben we onder meer gewerkt aan het digitaliseren van akten van de burgerlijke stand om inwoners sneller een afschrift of uittreksel te kunnen geven. Daarom hebben we in 2024 al een deel van de akten gedigitaliseerd, en ronden dit in 2025 af. Ook is vorig jaar een eerste stap gezet tot het SamenWerkplein bij de Sociale Dienst Drechtsteden (SDD), om inwoners een centrale plek te bieden waar zij met vragen naartoe kunnen. De derde doelstelling van dit programma heeft betrekking op Dordrecht als centrumstad voor de regio.

In 2024 hebben we daartoe de strategische positionering van Dordrecht en de Drechtsteden verder versterkt. Op de dossiers Economie/Maritiem, Mobiliteit, Wonen, Energie, Brede Welvaart en PFAS zijn in 2024 op diverse dossiers vragen gesteld in de Tweede Kamer, en zijn meerdere werkbezoeken georganiseerd door bewindsleden en Tweede Kamerleden. Tevens is aandacht bij het Rijk gevraagd voor actuele dossiers zoals de bijdrage aan het gemeentefonds (via de VNG), en is in het kader van de lobby rondom PFAS een landelijke coördinator aangesteld. Onder de noemer ‘Smart Delta Drechtsteden’ werken we regionaal samen op opgaven m.b.t. de ruimtelijke-economische ambities. In 2024 is het onderzoek naar het functioneren van het samenwerkingsverband en de doorontwikkeling hiervan afgerond, waarbij in 2025 verbeteringen moeten worden doorgevoerd.

2.2.1.2 Verantwoording over beleid Doelstelling 1: (Burger)participatie stimuleren en ruimte geven aan initiatieven uit de samenleving. Aan onze stad bouwen we samen met inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven. In deze samenwerking willen we laten zien dat de overheid luistert en betrouwbaar is. We waarderen de participatie die er in de stad is, en geven daarbij ruimte aan ideeën en initiatieven uit de samenleving. We vinden gezamenlijk eigenaarschap en participatie van inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven belangrijk om de opgaven waar onze stad voor staat te realiseren. We geven het programma Participatie vorm en ontwikkelen een kennis- en expertisecentrum voor participatie. Begroting 2024 Vanaf medio 2023 hebben we verschillende fasen uit de startnotitie Programma Participatie doorlopen. In 2024 richten wij ons op de tweede, derde en vierde fase van dit programma. Als onderdeel van deze stappen breiden we in de eerste helft van 2024 onze kennis en expertise over participatie verder uit. Ook creëren we hulpproducten om participatieprocessen goed in te richten en evalueren we tussentijds enkele participatieprojecten.

Daarnaast wordt er begin 2024 gestart met het verkennen van een burgerbegroting, zoals verwoord in de Startnotitie Programma Participatie en zal er voor de kadernota 2025 een terugkoppeling volgen richting de raad (zinsnede toegevoegd op basis van amendement A4). In de tweede helft van 2024 nemen we een besluit over de verdere inrichting van het programma.

Jaarstukken 2024 Dordrecht

25

Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Er is een dynamische website van de gemeente ontwikkeld, die initiatiefnemers en aanvragers van een omgevingsvergunning stimuleren om participatie te organiseren. Ook worden voorbeelden (formats) aangereikt om goede participatie te bevorderen. De website is te vinden via: Participatie en (bouw)plannen in uw omgeving - Dordrecht. We nemen de toolbox voor (burger)participatie met het oog op de Omgevingswet in gebruik. Begroting 2024 Begin 2024 treedt de Omgevingswet in werking, waarbij participatie een belangrijk onderwerp is. Naast de Handreiking Participatiebeleid met het oog op de Omgevingswet is hiervoor een toolbox ontwikkeld. Deze toolbox bestaat uit een dynamische website die initiatiefnemers en aanvragers van een omgevingsvergunning moet stimuleren om participatie te organiseren. De toolbox is ook beschikbaar voor gemeentelijke initiatieven, projecten en omgevingsplannen en heeft dan als doel om zowel te inspireren als te komen tot betere participatie. Bezoekers van de toolbox vinden er voorbeelden van participatie instrumenten en ‘best practices’. In de loop van 2024 wordt de toolbox waar nodig verbeterd of uitgebreid, als onderdeel van het programma Participatie.

Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Met de opzet van het programma Participatie is de ambitie geformuleerd om, aanvullend op het reeds bestaande beleidskader Participatie (2022), een extra impuls te geven aan (burger) participatie en daar een herkenbare visie en aanpak voor te ontwikkelen. De uitvoering van het programma Participatie verloopt volgens planning. In 2024 is gestart met de doorontwikkeling naar een kennis- en expertiseteam voor participatie. Er zijn diverse ‘lessons learned sessies’ georganiseerd om te leren van eerdere participatietrajecten. Met de participatieaanpak voor de ombuigingen, is geëxperimenteerd met een vernieuwende vorm van (burger) participatie. In samenspraak en samenwerking met de stad is een visie en aanpak (burger) participatie gemaakt die eind 2024 aan de raad is aangeboden. We maken breed gebruik van het online participatieplatform Doe Mee Dordrecht. Begroting 2024 In 2023 is het online participatieplatform Doe Mee Dordrecht online gegaan (www.doemeedordrecht.nl). Op dit platform bieden we informatie over onze plannen en betrekken we bewoners door hen digitaal uit te nodigen om te reageren. In de tweede helft van 2023 hebben we de eerste ervaringen opgedaan met digitale participatieprojecten.

Het doel is om in 2024 digitale participatie met Doe Mee Dordrecht steeds meer succesvol en bekend bij inwoners en ondernemers te laten zijn. Dit doen we door het professionaliseren van de interne organisatie, zodat de kwaliteit van digitale participatie en interactie steeds verder toeneemt. Ook evalueren we in 2024 onze ervaringen met het platform bij betrokken bewoners en gebruikers.

Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking In 2024 hebben we de participatietrajecten geëvalueerd waarbij (ook) het digitale platform Doe Mee Dordrecht is ingezet. Digitale participatie en Doe Mee Dordrecht zijn meer bekend bij medewerkers, inwoners en ondernemers. We hebben de interne organisatie van digitale participatie verder geprofessionaliseerd, en we ontwikkelen de aanpak van digitale participatie in lijn met de Dordtse visie en aanpak van (burger) participatie. Dit doen we zodat de kwaliteit steeds meer toeneemt en steeds beter aansluit op de behoeften en verwachtingen van inwoners, ondernemers en medewerkers.

Jaarstukken 2024 Dordrecht

26

We faciliteren en begeleiden initiatieven uit de samenleving. Begroting 2024 Initiatiefnemers vinden relevante, actuele informatie op onze goed bijgehouden gemeentelijke website. Bij een aanvraag vindt er een snelle koppeling plaats van de initiatiefnemers aan een ambtenaar die het proces begeleidt. In 2024 wordt onderzocht hoe het Initiatieventeam, het online platform Doe Mee Dordrecht, en het programma Participatie in samenhang kunnen werken voor de inwoners. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Inwoners kunnen relevante informatie vinden op de gemeentelijke website over het indienen van eigen initiatieven, zoals een wijkwens. Als gevolg van de Wet versterking participatie op decentraal niveau, dient de participatie- en inspraakverordening van de gemeente in 2025 te worden aangepast. Dit is onder andere nodig om ruimte te geven aan het zogenaamde uitdaagrecht. In 2024 is een plan gemaakt om de herijking van de participatie- en inspraakverordening, de verordening Burgerinitiatief en het bijbehorend instrumentarium (zoals de wijkwensen en het initiatievenloket) te kunnen gaan evalueren en aan te passen. Deze voorgestelde werkwijze is samen met de visie en aanpak (burger) participatie eind 2024 naar de raad toegestuurd.

Doelstelling 2: Een toegankelijke en zo makkelijk mogelijke, gemeentelijke dienstverlening. De samenleving vraagt om een eerlijke en begripvolle overheid met aandacht voor de inwoners. Iedere inwoner heeft daarin zijn eigen behoefte. Daarop inspelen is de rode draad van onze gemeentelijke dienstverlening. Wij maken het verschil voor inwoners door waar nodig extra tijd en aandacht te geven. We innoveren en werken aan het verder verbeteren van de bestaande dienstverlening aan de balie, maar ook telefonisch en digitaal. Voorop staat de kwaliteit van ons werk en het gemak voor de inwoners. We werken samen met de Bibliotheek AanZet en de Sociale Dienst Drechtsteden (SDD) aan een centrale plek waar inwoners met vragen naar toe kunnen. Begroting 2024 De samenleving is erop gericht dat inwoners meer zelfredzaam zijn. De wisselwerking en het aanbod van veel verschillende (financiële) regelingen vanuit de overheid is voor veel inwoners erg ingewikkeld. Zo ingewikkeld dat veel inwoners graag een duidelijke plek willen waar zij al hun vragen kunnen stellen. Wij gaan deze centrale plek samen met onze partners bieden in het toekomstige Dordthuis. In 2024 werken we dit uit en richten we onze dienstverlening hier al op in.

Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Het SamenWerkplein bij de Sociale Dienst Drechtsteden (SDD) is de eerste stap die in 2024 is gezet om voor inwoners een centrale plek te realiseren. Op dit SamenWerkplein helpen landelijke en regionale (overheids)organisaties bezoekers met overheidszaken. Vanuit de gemeente neemt de Dordtpas deel aan het plein met het thema ‘Bestaanszekerheid versterken’. We beantwoorden daar alle vragen over de Dordtpas. We toetsen ook of aanvragers in aanmerking komen voor een gratis pas met kind tegoeden. De samenwerking op dat plein met partners zoals SVB, Belastingdienst en de Sociale Dienst zorgt ervoor dat we deze inkomenstoets direct kunnen doen. We bieden onze inwoners sneller een afschrift of uittreksel van de burgerlijke stand. Begroting 2024 Wij willen inwoners sneller een afschrift of uittreksel van de burgerlijke stand kunnen geven, daarom digitaliseren we alle akten. Zo kunnen inwoners direct worden geholpen, en hoeven zij niet meer een dag of langer te wachten.

Jaarstukken 2024 Dordrecht

27

Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking In 2024 zijn we gestart om alle akten van 1998 tot en met november 2024 te scannen en te digitaliseren. Omdat er problemen waren met de scanapparatuur, is het nog niet gelukt om alle stukken te digitaliseren. We verwachten dat dit probleem begin 2025 is opgelost, waarmee deze activiteit kan worden afgerond. We bieden bestaande en nieuwe medewerkers een interessant ontwikkeltraject om onze inwoners blijvend deskundig te kunnen helpen. Begroting 2024 Wij vinden het belangrijk dat we onze inwoners deskundig en klantvriendelijk helpen. De huidige arbeidsmarkt zorgt ervoor dat het moeilijk is om deskundige medewerkers te vinden en te behouden. Daarom ontwikkelen we een eigen opleidingsprogramma met verschillende ontwikkelpaden, doorstroming en specialisatie mogelijkheden. Hiermee verwachten we nieuwe en huidige medewerkers te kunnen boeien en binden. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking In 2024 zijn we gestart met een eigen ontwikkelprogramma, dit programma is nog niet voltooid en behoeft nog doorontwikkeling.

Doelstelling 3: Dordrecht functioneert als centrumstad van de regio. We zorgen dat we voor elk van onze ambities aan de juiste tafels zitten met de juiste partners, om informatie te kunnen uitwisselen, in te spelen op subsidiemogelijkheden en onze gezamenlijke uitvoeringskracht te versterken. We willen daarom de identiteit en kracht van Dordrecht en de regio beter op de kaart te zetten in Den Haag en in Brussel. Ook nemen we voor Dordrecht en de regio de verantwoordelijkheid voor de dienstverlening aan onze en andere gemeenten. Met als doel dat lokale invulling meer mogelijk wordt, en er ruimte is om de bedrijfsvoering slagvaardiger, efficiënter en innovatiever te maken. We hebben drie ambities voor de komende jaren: (1) hoogwaardige dienstverlening, (2) sterke relatie met afnemers en (3) inzet op vernieuwing en innovatie. Voor Dordrecht als eigenaar betekent dit het houden van de regiorol voor alle service verlenende, regionaal opererende onderdelen. We werken aan een gezamenlijke agenda voor de Smart Delta Drechtsteden. Begroting 2024 Dordrecht richt zich de komende jaren onder meer op het realiseren van meer betaalbare woningen, een gezonde en groene leefomgeving (leefbare, duurzame en groene stad), groei van de economie en een gezonde arbeidsmarkt.

Samen met andere overheden, bedrijfsleven en onderwijs werken we daarom toe naar één gezamenlijke agenda Smart Delta Drechtsteden. Zodoende kunnen wij ons steviger profileren. Tevens werken we aan de doorontwikkeling van het regionale samenwerkingsmodel en de financieringsstructuur. In lijn met het BRE-onderzoek ZuidHolland Zuid (Bestuurlijke Regionale Ecosystemen) streven we daarbij naar open netwerksamenwerking, zodat ook andere relevante publieke en private partners zich welkom voelen om aan te sluiten. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking In 2024 heeft bureau Common Eye het eindrapport opgeleverd van het onderzoek naar zowel het functioneren als de doorontwikkeling van de regionale netwerksamenwerking en governance van de Smart Delta Drechtsteden. Met een transitieplan wordt gewerkt aan de implementatie van de adviezen van Common Eye. Deze adviezen richten zich onder andere op een aanscherping van de inhoudelijke agenda, andere wijze van bestuurlijke aansturing en het financieringsmodel alsmede het bevorderen van een samenwerkingsgerichte cultuur. In 2025 moeten deze adviezen hun beslag krijgen. Bovendien heeft gemeente Gorinchem in 2024 gekozen om zich vanaf dit jaar nadrukkelijker aan te sluiten bij Smart Delta Drechtsteden.

Jaarstukken 2024 Dordrecht

28

We organiseren werkbezoeken, lobbyactiviteiten en netwerkbijeenkomsten om tot resultaatafspraken te komen op onze ambities uit lokale en regionale programma's. Begroting 2024 We versterken de strategische lobbykracht: Strategie, Public Affairs, communicatie en organisatie van netwerkbijeenkomsten. We behartigen samen met onze partners onze belangen in bestuurlijke netwerken (zoals de VNG, G40 en de Verstedelijkingsalliantie). Dit doen we met een actieve opstelling richting provinciale, nationale en Europese overheden. Samen met onze partners vanuit het onderwijs en het bedrijfsleven agenderen we door lobbymissies kansen en knelpunten rondom veiligheid, bestaanszekerheid, infrastructuur, woningbouw en de (maritieme) maakindustrie. Door Brussel en Den Haag op deze manier te voeden met praktijkkennis en ervaring vanuit de regio, stellen we ons als constructieve partner op bij de grote transities rondom onder meer klimaat en energie. In de Strategische Samenwerkings- en Lobbyagenda vindt een nadere uitwerking van bovenstaande elementen plaats. Daarbij gaan we de disciplines Strategie, Public Affairs, communicatie en netwerkbijeenkomsten beter met elkaar verbinden.

Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking In 2024 hebben we de strategische positionering van Dordrecht en de Drechtsteden verder versterkt. Op de dossiers Economie/Maritiem, Mobiliteit, Wonen, Energie, Brede Welvaart en PFAS zijn in 2024 op diverse dossiers vragen gesteld in de Tweede Kamer. Daarnaast zijn er 11 werkbezoeken georganiseerd door bewindsleden en Tweede Kamerleden, evenals diverse evenementen in samenwerking met partners uit het bedrijfsleven en kennisinstellingen. Tevens is aandacht bij het Rijk gevraagd voor actuele dossiers zoals de bijdrage aan het gemeentefonds (via de VNG). Ook is via de G40 in 2024 bestuurlijk ingezet op thema's als duurzaamheid, vitale binnensteden en slimme verstedelijking. In november 2024 verwelkomden wij als stad circa175 collega's uit den lande in het Stadhuis voor de G40-ambtelijke netwerkdag. Door deelname aan de Verstedelijkingsalliantie 'oude lijn Leiden-Dordrecht' kunnen we rekenen op een aanzienlijke rijksbijdrage voor de stations-infrastructuur en de woonopgave in het gebied Spoorzone/Stadsas. Tot slot is in het kader van de lobby rondom PFAS een landelijke coördinator aangesteld en zijn er middelen toegezegd, onder andere voor mobiliteit. We zorgen als servicegemeente voor een dienstverlenings- en financieringsmodel.

Begroting 2024 We werken aan een transparante en breed gedragen wijze van dienstverlening en financiering van de (service)gemeente Dordrecht aan andere gemeenten en gemeenschappelijke regelingen. Daarbij hanteren we vier uitgangspunten, bestaande uit een sturingsmodel; een producten- en dienstencatalogus; een financieringsmodel en een kostenverdeelmodel.

Jaarstukken 2024 Dordrecht

29

Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking We ontwikkelen een transparante en breed gedragen wijze van dienstverlening en financiering van het Domein Bedrijfsvoering Drechtsteden aan onze afnemers. In december 2024 is door alle partijen ambtelijk ingestemd met de uitgangspunten voor de onderlinge samenwerking. Deze uitgangspunten dienen als basis voor de vormgeving van de samenwerking en verdere uitwerking van het sturings-, financierings-, diensten- en kostenverdeelmodel. Het betreft de volgende zeven uitgangspunten: • Zakelijk partnerschap. • Zeggenschap en invloed. • Governance. • Dienstenmodel. • Operational Excellence. • Doorontwikkeling en innovatie. • Kosten-/risicodeling. In de gesprekken met de afnemers is veel aandacht om de consequenties van de verschillende rollen in de nieuwe systematiek te verhelderen. Daardoor gaan de stappen wat minder snel dan vooraf ingeschat. Het is de verwachting medio 2025 de bestuurlijke besluitvorming in de regio af te ronden. Daarna volgt de implementatie van de nieuwe systematiek met afspraken in onze werkwijzen. We evalueren de dienstverlening van de serviceorganisatie.

Begroting 2024 In de samenwerkingsovereenkomsten, die zijn gesloten tussen de gemeente Dordrecht met de zes andere gemeenten en de drie verbonden partijen bij de start van de Servicegemeente Dordrecht is opgenomen dat: “Na twee jaar wordt een gesprek gevoerd gericht op de inhoudelijke bijsturing van de taakuitvoering en deze overeenkomst.” Met het uitvoeren van een evaluatie door een externe partij geven wij invulling aan deze afspraak. Het doel is inzicht krijgen in de samenwerking en de ervaren taakuitvoering. De inhoud richt zich op het in kaart brengen hoe men de dienstverlening, samenwerking en ingezette verandering ervaart. Doen we de juiste dingen? Insteek is om de inhoud van de evaluatie op te zetten in lijn met de ambities van de serviceorganisatie. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Na twee jaar van samenwerking heeft een externe partij de Servicegemeente geëvalueerd om inzicht te krijgen in de samenwerking en ervaren taakuitvoering. Het evaluatierapport, opgeleverd in het eerste kwartaal van 2024, leidde tot een gezamenlijk proces met het Strategisch Afnemersberaad om vervolg te geven op de uitkomsten. De focus lag op een heroriëntatie van de samenwerkingsverhouding op bedrijfsvoering en het herijken van de ambities voor de dienstverlening.

Eind 2024 werden gedeelde conclusies vertaald naar uitgangspunten voor de toekomstige samenwerking en bedrijfsvoering. Deze uitgangspunten vormen de basis voor de verdere uitwerking van het sturings-, financierings-, diensten- en kostenverdeelmodel in 2025.

2.2.1.3 Wat zijn de indicatoren?

De basis: BBV-indicatoren Vanuit de basis BBV-indicatoren is geen logische koppeling te maken met dit beleidsprogramma, BBV-indicatoren zijn hier dan ook niet opgenomen.

Aanvullende indicatoren Naast de indicatoren van het BBV, zijn voor elk begrotingsprogramma ook aanvullende indicatoren opgenomen. Deze aanvullende Dordtse indicatoren komen voort uit de in de nota Kiezen, Sturen en Verantwoorden 2022-2026 voorgenomen wens om de informatievoorziening aan de gemeenteraad verder te verbeteren. Vanaf het najaar van 2023 tot de zomer van 2024 is met de Auditcommissie een intensief traject doorlopen om deze wens te concretiseren. Daaruit heeft een werkgroep van leden van deze commissie samen met experts van het Onderzoekscentrum Drechtsteden (OCD) en de ambtelijke ondersteuning een verdiepende slag gemaakt op aanvullende

Jaarstukken 2024 Dordrecht

30

indicatoren. In juni 2024 heeft de werkgroep een twintigtal aanvullende indicatoren voorgelegd aan de Auditcommissie, waarna opdracht is gegeven voor een directe nul-meting (eerste data voor de indicatoren) in de zomer van 2024. Het OCD heeft de nul-meting uitgevoerd, en de aanvullende indicatoren met data zijn in de Begroting 2025 daarop voor het eerst gepresenteerd. Deze komen nu ook terug in de Jaarstukken 2024. Onderzoeksverantwoording Omnibus enquête van het OCD Elf van de aanvullende indicatoren zijn door het Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD) gemeten met behulp van een vragenlijstonderzoek (de omnibus) onder volwassen inwoners van de gemeente Dordrecht in augustus 2024. De indicatoren zijn ontleend aan verschillende monitoren van het OCD te weten de Monitor Communicatie en Bestuur, de Monitor Dordtse initiatieven, de Monitor Sociaal, het Onderzoek behoefte aan cultuur én de Veiligheidsmonitor. De doelgroep van de omnibus zijn volwassen inwoners uit Dordrecht. Om een representatief beeld te krijgen moet een aanzienlijk aantal respondenten deelnemen aan het onderzoek. Alleen dan is vast te stellen of verschillen in uitkomsten tussen bijvoorbeeld twee opeenvolgende jaren werkelijke verschillen zijn en niet op toeval berusten. Er is een steekproef gedaan van 4.000 personen uit de basisregistratie personen (BRP).

Daarnaast zijn de 2.219 leden van het bewonerspanel benaderd met de omnibus enquête. Het onderzoek is uitgevoerd via een online vragenlijst. Geselecteerde inwoners kregen per brief (steekproef populatie) of email (het bewonerspanel) het verzoek om aan het onderzoek deel te nemen en de vragenlijst op internet in te vullen. Indien gewenst konden zij een schriftelijke vragenlijst opvragen. Een kleine 2.000 (1.964) personen heeft de vragenlijst ingevuld. Het netto respons percentage is 32%. Het databestand is herwogen naar wijk en leeftijd. Nota bene: de wijkverschillen zijn klein en indicatief voor verschillen, maar zijn niet statistisch significant. Aanvullende indicatoren Omschrijving

Actuele waarde 2024

1 Relatie overheid - burger (1): samenwerking Waardering wijze waarop de gemeente inwoners betrekt / samenwerking zoekt.

6,2 (2024)

2 Relatie overheid - burger (2): informeren Waardering wijze waarop de gemeente informatie verstrekt / inwoners informeert.

6,4 (2024)

3 Relatie overheid - burger (3): vertrouwen Vertrouwen in gemeentebestuur

• • •

(zeer) veel vertrouwen: 37% neutraal: 47% (zeer) weinig vertrouwen: 16%

*2024 4 Responsiviteit overheid: initiatieven Waardering wijze waarop de gemeente initiatieven faciliteert

Jaarstukken 2024 Dordrecht

31

•

•

•

Gemeente luistert voldoende naar de mening van inwoners: 30% (zeer) mee eens. Gemeente betrekt inwoners voldoende: 39% (zeer) mee eens. Inwoners krijgen ruimte voor plannen: 33% (zeer) mee eens.

*2024 5 Gemeentelijke dienstverlening Waardering van de gemeentelijke dienstverlening door inwoners op de onderdelen balie, web en telefonie.

• Balie: 8,8 • Web: 8,0 • Telefonie: 8,0 *Data balie en web van 01/01/2024 t/m 31/12/2024, data telefonie van 01/04/2024 t/m 31/12/2024.

Bron

Frequentie

1 Omnibus enquête OCD

Jaarlijks

2 Omnibus enquête OCD

Jaarlijks

3 Omnibus enquête OCD

Jaarlijks

4 Omnibus enquête OCD

Jaarlijks

5 Gemeente Dordrecht, Dienstverlening Drechtsteden

Jaarlijks

2.2.1.4 Wat heeft het gekost?

Hieronder wordt het programmaoverzicht weergeven onderverdeeld naar lasten en baten inclusief toevoegingen en onttrekkingen uit reserves. In deze jaarstukken is een verschillenanalyse per programma opgenomen. Hierin geven we de belangrijkste oorzaken aan van de hieronder genoemde verschillen ten opzichte van de actuele begroting. Bedragen x € 1.000

Bestuurlijk en Ondersteunend Dordrecht

Begroting 2024

Werkelijk 2024

Lasten

25.242

27.079

Baten

11.154

11.240

Saldo

14.089

15.840

Toevoeging reserves

0

0

Onttrekking reserves

0

771

Totaal programma

14.089

15.069

Jaarstukken 2024 Dordrecht

32

Met de programmarekening is een totaaloverzicht opgenomen van de gerealiseerde baten en lasten op productniveau. Hieronder wordt het programmaoverzicht weergeven onderverdeeld naar lasten en baten van de verschillende producten en mutaties met de reserves. Bestuurlijk en Ondersteunend Dordrecht

Bedragen x € 1.000

Lasten Product

Baten

Begroot Werkelijk Verschil

Begroot Werkelijk

Basisregistratie Vastgoed

1.269

1.122

147

497

97

Griffie

2.734

2.707

27

19

19

307

251

56

4

4

2.535

4.296

-1.761

570

970

400

6.248

6.691

443

-46

-46

Rekenkamer Bestuur Bestuurlijke samenwerking

143

-452

595

Publieke dienstverlening

8.591

9.734

-1.143

98

91

7

Internationale betrekkingen Stelposten

3.624

Leefbare wijken

3.888

3.624 3.861

27

Regiodeal Onderzoek Werken derden Totaal

400

Verschil

5 150

1.129

1.221

-92

1.036

1.000

-36

925

4.249

-3.324

2.796

2.099

-697

25.243

27.080

-1.837

11.154

11.239

Verschil tov actuele begroting excl. mutaties reserves (a)

Begroot Werkelijk Verschil

Onttrekkingen uit reserves Begroot Werkelijk

Verschil

771

771

Mutaties in de reserves Mutatie in de reserves (b) Totale verschil t.o.v. actuele begroting Totale verschil t.o.v. actuele begroting (a+b)

Jaarstukken 2024 Dordrecht

85 -1.752

Stortingen in reserves Reserves

5 -150

771 25.243

27.080

-1.837

11.154

12.010

856 -981

33

2.2.2 Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht 2.2.2.1 Wat hebben we bereikt?

In 2024 is gewerkt aan de uitdaging om Dordrecht aantrekkelijk, levendig en veelzijdig te houden. Hiervoor is op het gebied van evenementen, horeca en cultuur beleid vastgesteld door de gemeenteraad en is uitvoering van de nota's en gestart. De onderzoeken naar een parkeergarage onder de Grote Markt zijn verricht. (Woon)overlast in Dordrecht blijft afnemen, echter neemt de complexiteit van de casussen toe. Ook het aantal overlastlocaties neemt af. De Routekaart 2024-2026 team Handhaving is vastgesteld en het team is tijdelijk uitgebreid, waardoor de zichtbaarheid en aanspreekbaarheid in de wijken is vergroot. Met een vastgesteld Uitvoeringsprogramma 2024-2026 van het Nationaal Programma Dordt-West werken we vanaf een locatie in Crabbehof. En voor de gebieden Oost en Centrum is een uitgebreide analyse gemaakt dat heeft geleid tot inzichten voor de gebiedsprioritering. Met gebiedsagenda's worden de prioriteiten omgezet naar concrete acties en plannen.

2.2.2.2 Verantwoording over beleid Doelstelling 1: Het vergroten van de levendigheid en aantrekkelijkheid van de (binnen)stad in balans met de leefbaarheid. Dordrecht staat de komende jaren voor de grote uitdaging om aantrekkelijk, levendig en veelzijdig te blijven. Daarom voeren we de binnenstadvisie 'Slijpen aan een Diamant' uit. Dat doen we in nauw overleg met onze belangrijkste stakeholders in het Binnenstadbedrijf Dordrecht. We willen horeca en nachtleven waar het kan, maar wel in goede balans met wonen in de stad. Daarbij kan toerisme ook een belangrijke bijdrage leveren aan een aantrekkelijke, levendige binnenstad. Het culturele aanbod in Dordrecht speelt daarbij een rol. We willen het culturele aanbod in Dordrecht zo breed mogelijk hebben. Dat doen we, omdat cultuur bijdraagt aan talentontwikkeling en participatie. We voeren nieuw evenementenbeleid uit. Begroting 2024 We behouden onze ambitie een toonaangevende evenementenstad in Nederland te willen zijn. Hiervoor zorgen we voor borging, kwaliteitsverbetering en innovatie van het aanbod aan evenementen, passend bij de eigenheid van Dordrecht. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Op 12 maart 2024 is de Visienota Evenementen door de raad vastgesteld. De uitvoering van de visienota evenementen is in 2024 gestart in vier verschillende projecten: • analyse van evenementenlocaties.

• verbeteren van de subsidiesystematiek. • verbeteren van het vergunningsproces. • activiteiten ter ondersteuning van een toekomstbestendige sector. In de raadsinformatiebrief van november 2024 is de raad geïnformeerd over de voortgang van deze werkzaamheden. We voeren nieuw beleid voor de horeca uit. Begroting 2024 Voor een goede balans tussen beleven en wonen in een levendige binnenstad hebben we voortdurend aandacht voor de ontwikkelmogelijkheden van de horeca. Met een nieuwe horecavisie, relevante beleidskaders en een geactualiseerd terrassenbeleid zorgen we dat deze balans behouden blijft.

Jaarstukken 2024 Dordrecht

34

Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Op 12 maart 2024 is de nieuwe Horecanota door de raad vastgesteld. Het college heeft op die basis een nieuwe beleidsregel terrassen vastgesteld die in werking trad per 1 april 2024. De uitvoering van de horecanota is in 2024 op projectbasis gestart, onder meer voor het permanent maken van de tijdelijke terrassen en de herinrichting van Voorstraat-Noord. We voeren de cultuurnota Dordrecht 2030 uit. Begroting 2024 We werken met een nieuwe cultuurnota aan de ambities voor cultuur in Dordrecht. 'Cultuur voor en door iedereen' waarmee we inzetten op brede talentontwikkeling. We vergroten met cultuur de levendigheid en aantrekkelijkheid van de stad en zetten in op de toekomstbestendigheid van de Dordtse culturele sector. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Op 24 september heeft de raad de nieuwe Cultuurnota Dordrecht 2030 De kunst van het verbinden' vastgesteld, met de ambities en doelstellingen voor de komende jaren. In het bijbehorende uitvoeringsprogramma staan alle acties en de planning. De uitvoering van diverse acties is gestart, zoals het continueren van het Netwerk Amateurkunst en Cultureel Platform, werken we met cultuurverbinders in de wijken om cultuur te verbinden met zorg en welzijn en is onderzoek naar culturele doelgroepen gestart.

We herontwikkelen de Grote Markt. Begroting 2024 In het kader van de herontwikkeling van de Grote Markt ronden we onderzoeken af en starten we het ontwerp. Via een interactief proces met stakeholders komen we tot een juiste inrichting waarbij vooral aandacht is voor groen, leefbaarheid en duurzaamheid. Mobiliteit en parkeren bekijken we in relatie met de omgeving. Tevens bekijken we de mogelijkheden om de Joodse geschiedenis te integreren. De Aardappelmarkt wordt heringericht. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking De onderzoeken naar een parkeergarage onder de Grote Markt zijn verricht. De parkeergarage maakt deel uit van de businesscase parkeren stadsbreed. Zodra hier duidelijkheid over is en het besluit genomen wordt dat de parkeergarage gerealiseerd dient te worden, kunnen we starten met het ontwerpproces voor het opnieuw inrichten van de Grote Markt. Stichting Dordts Joods overleg is gevraagd om wensen/ideeën aan te dragen voor het betrekken van de joodse cultuurhistorie. In de ontwerpfase voor de Grote Markt gaan we hierover verder in gesprek. De Aardappelmarkt wordt heringericht. De realisatie is afhankelijk van de planning van externe partijen voor wat betreft het verplaatsen van laadpalen.

Doelstelling 2: Het krachtig aanpakken van ernstige (woon)overlast. In delen van Dordrecht nemen de overlastlocaties nog steeds toe, zowel in volume als in complexiteit. Daarom investeren we in de leefbaarheid en veiligheid in de directe woon- en leefomgeving, door krachtig in te zetten op de aanpak van overlastgevende gebieden, woningen en personen. In Dordrecht ervaren inwoners regelmatig (woon)overlast, zoals geluidsoverlast van buren, drugsoverlast, vervuilde tuinen en woningen, viezigheid van dieren, overlast van personen met onbegrepen (verward) gedrag en verloederde en vervallen panden. Zeker aanhoudende overlast kan het (woon)genot en gevoel van veiligheid van bewoners ernstig verstoren. Vroegtijdig ingrijpen en samenwerking op het snijvlak van zorg en veiligheid vergroot de kans op verbetering.

Jaarstukken 2024 Dordrecht

35

We helpen personen die problemen hebben op meerdere leefgebieden. Begroting 2024 We versterken en verbinden de ambtelijke en bestuurlijke samenwerking op het snijvlak van zorg en veiligheid. Het gaat daarbij om het verbeteren van de integrale aanpak in de zorg- en veiligheidsketen voor kwetsbare gezinnen en personen waar problemen spelen op meerdere leefgebieden. Bij aandachtshuishoudens met complexe problematiek zet de gemeente de sociaal pontonnier in. De re-integratie-officier ondersteunt en begeleidt Dordtse ex-gedetineerden richting een perspectiefvolle toekomst, zodat de kans op recidive afneemt. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking In 2024 zijn de eerste stappen gezet voor het verbeteren en versterken van de zorg- en veiligheidsketen ten behoeve van kwetsbare gezinnen in onze regio. Daarbij gaat de toekomstige kind- en gezinsbescherming uit van vier basisprincipes: (1) gezinsgericht, (2) rechtsbeschermend en transparant, (3) eenvoudig en (4) lerend. De sociaal pontonnier en de interventiespecialisten helpen jaarlijks circa 100 Dordtse gezinnen met multiproblematiek. Hulp aan gezinnen wordt daardoor preventiever, integraler, sneller, beter en goedkoper. Rode draden uit casuïstiek leveren input voor (eventueel. domeinoverstijgende) beleidsaanpassingen.

De re-integratieofficier heeft in 2024 met 25 kandidaten, die gedetineerd zitten (of zaten) contact gehad en hen begeleid. Doel is een stabiele(re) basis na detentie en verminderde kans op recidive. Van deze 25 kandidaten zijn er in totaal 15 in vrijheid gesteld, deze zijn niet meer gerecidiveerd. We zetten in op een afname van de door inwoners beleefde ernstige overlast in de openbare ruimte. Begroting 2024 Voor overlastgevende personen (bijvoorbeeld: jongerengroepen, verward gedrag, dak- en thuislozen, meer- of veelplegers en zorgmijders) hanteren we een persoonsgerichte aanpak. We bieden hun een sociaal aanbod gericht op scholing, werk, verslavingszorg, hulp en begeleiding (zachte hand), leggen huisbezoeken af en pakken indien nodig door met de harde hand (zoals strafrechtelijke interventies). Daarnaast zijn gebieden geprioriteerd. Voor het geprioriteerde aandachtsgebied Kromhout en omgeving zetten we het integraal Plan van Aanpak voort (t/m 2024) en zo ook voor de gebieden Lijnbaan en Vogelbuurt. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Het totaal aantal locaties waar (ernstige) overlast werd ervaren is in 2024 afgenomen. Zo waren hotspots uit eerdere jaren, Kloostertuin, Loswalweg, Bieshof en Wantijpark nauwelijks negatief in beeld.

De Aanpak Overlast heeft zich vooral gericht op locaties die al enige jaren bekend staan vanwege vormen van overlast, zoals Leerpark, Beverwijksplein en Heijeplein. Door een mix van interventies is de overlast op de meeste plekken afgenomen of beheersbaar geworden. Een groep ernstige overlastgevers die zich door de stad verplaatst is in kaart gebracht. Hiervoor is gestart met een hernieuwde persoonsgerichte aanpak met gedegen monitoring. Na drie jaar is de integrale aanpak Kromhout-Kasperspad geëvalueerd. In de kerngroep zijn 26 personen besproken en 26 stopgesprekken gevoerd. Bij 6 personen had dit direct effect: de overlast stopte. Voor 16 personen zijn hulptrajecten ingezet. Door het interventieteam zijn 25 huisbezoeken afgelegd, welke betrekking hadden op 3 ernstige overlastgevers. We zetten in op een afname van de door inwoners beleefde ernstige woonoverlast. Begroting 2024 Samen met politie en woningcorporaties treden we op bij (ernstige) woonoverlast. Hierbij zetten we verschillende instrumenten uit de escalatieladder in. Dat begint bij buurtbemiddeling en kan eindigen met een bestuurlijke gedragsaanwijzing, waaronder een huisverbod. Door het screenen van nieuwe huurders op overlastgevend en crimineel gedrag in kwetsbare gebieden wordt tevens preventief ingezet op woonoverlast.

Jaarstukken 2024 Dordrecht

36

Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Woonoverlast neemt af. Het aantal casussen is in 2024 geëindigd op 26, dat zijn er 10 minder dan in 2023. De complexiteit van de casussen lijkt echter wel toe te nemen. Om overlast te stoppen is 1 bestuurlijke waarschuwing en zijn 2 nieuwe bestuurlijke gedragsaanwijzingen opgelegd. In 4 kwetsbare gebieden vindt screening van nieuwe huurders plaats op overlastgevend en crimineel gedrag. In 2024 zijn 162 aanvragen voor een huisvestingsvergunning behandeld. De maatregel heeft een preventieve werking: mensen die niet verwachten door de screening te komen, zoeken eerder huisvesting in een gebied zonder toepassing van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek.

Doelstelling 3: Het investeren in leefbaarheid en veiligheid in de directe woon- en leefomgeving. We investeren als gemeente samen met inwoners, maatschappelijke partijen en veiligheidspartners in de leefbaarheid en veiligheid in de directe woon- en leefomgeving. Zowel in de openbare ruimte als achter de voordeur is het belangrijk dat Dordtenaren zich op hun gemak voelen en veilig zijn. Iedere wijk in Dordrecht heeft haar eigen DNA, thema's, doelen en ambities. Daarom werken we gebiedsgericht en zijn maatregelen op het gebied van leefbaarheid en veiligheid maatwerk. We voeren het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Dordt-West uit. Begroting 2024 De ambitie is om de volgende generatie jeugd gezonder en veiliger op te laten groeien, met betere ontwikkelkansen, meer perspectief op werk en een fijnere woon- en leefomgeving. Daarvoor investeren we niet alleen in de jeugd, maar ook in het wonen, werken en leven van de overige bewoners. We groeien met Dordt West naar het gemiddelde van Dordrecht. Met ons Nationaal Programma Dordt West willen we de leefbaarheid en veiligheid in 15 tot 20 jaar tijd op orde brengen en het perspectief voor bewoners verbeteren. We verbreden onze aanpak en zorgen voor veiliger en meer leefbare wijken in het stedelijke focusgebied Dordt West.

Samen met partners en bewoners stellen we een meerjarig integraal uitvoeringsprogramma op waarbij we prestatieafspraken maken met het Rijk.

Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking In de eerste helft van 2024 is ons Uitvoeringsprogramma 2024-2026 vastgesteld. Sinds januari 2024 werken we hiervoor vanaf een locatie in Crabbehof. Het programmateam is samengesteld uit medewerkers van de verschillende partners. Een publiek-private Alliantie stuurt het brede programma aan met daarnaast 5 stuurgroepen voor de 5 programmapijlers. Samen met bewoners worden er diverse activiteiten uitgevoerd, zoals participatief actieonderzoek en wijkfeesten. De Wijkraad Krispijn wordt financieel ondersteund en er wordt samen met bewoners een digitaal bewonersplatform opgezet. In 2024 is er voor Crabbehof en Krispijn met succes een aanvraag gedaan voor een financiële bijdrage uit het Volkshuisvestingsfonds. We maken gebiedsprogramma's voor de gebieden Oost en Centrum. Begroting 2024 Met gebiedsprogramma's brengen we kansen, opgaven en vraagstukken voor de toekomst in kaart. We benutten beschikbare data en verrijken deze met input van professionals en bewoners. Met elkaar bepalen we de koers en formuleren opgaven voor het gebied (op wijk-, buurt- of straatniveau) waar we samen het verschil willen maken. Ook de lessen uit het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid nemen we hierin mee.

Jaarstukken 2024 Dordrecht

37

Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking De gebiedsprogramma’s bestaat uit drie onderdelen: gebiedsprioritering, gebiedsanalyse en de gebiedsagenda. Ook worden ze opgebouwd langs de zeven Dordtse doelen uit de Omgevingsvisie 2.0, omdat dit een breed en integraal kapstok biedt voor alle relevante thema’s voor een toekomstbestendig Dordrecht. Bij elk doel wordt zowel de fysieke als sociale leefwereld belicht. Deze aanpak maakt het mogelijk om een samenhangend beeld te schetsen van de prioriteiten per gebied en om fysieke en sociale vraagstukken integraal te benaderen. Omdat de uitgebreide gebiedsanalyse veel capaciteit heeft gevraagd, is de gebiedsprioritering voor de gebieden Oost en Centrum nu in concept gereed. We maken gerichte uitvoeringsplannen om de leefbaarheid op focusplekken te verbeteren. Begroting 2024 Een schoon, heel en veilige buurt draagt bij aan de leefbaarheid, evenals de aanwezigheid van (sociaal-, maatschappelijke-) voorzieningen en sociale cohesie. Dit verschilt per wijk, buurt of straat en dat vraagt om maatwerk. De opgaven uit de gebiedsprogramma's vormen de basis voor het uitvoeringsplan. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking In 2024 is voor de gebieden Oost en Centrum een uitgebreide analyse gemaakt dat heeft geleid tot inzichten voor de gebiedsprioritering.

Deze prioriteiten worden verder uitgewerkt in gebiedsagenda’s waar concrete acties en plannen worden geformuleerd. We voeren het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2023-2026 uit. Begroting 2024 Het door de raad vastgestelde Integraal Veiligheidsplan (IVP) kent drie werkwijzen. Een gebiedsgerichte aanpak door te werken aan veilige wijken. Een themagerichte aanpak voor de sociale stabiliteit, digitale veiligheid en ondermijning, en een doelgroepgerichte aanpak voor jeugd en veiligheid. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Het Integraal Veiligheidsplan (IVP) in nu twee jaar in uitvoering. Bij de vaststelling van het IVP is afgesproken na twee jaar opnieuw met de gemeenteraad in gesprek te gaan over de uitvoering van dit plan. Hierin zal aandacht zijn voor gewijzigde inzichten op het veiligheidsbeeld van Dordrecht, wat er is bereikt en wat nog meer aandacht vraagt. Door het vertrek van en komst van nieuwe medewerkers lopen de prioriteiten in 2024 iets achter op de gestelde doelen. We breiden het aantal handhavers uit en verhogen de zichtbaarheid en aanspreekbaarheid. Begroting 2024 Begin 2023 is een handhavingsbeleidsplan opgesteld. Dit plan geeft prioritering en richting aan de activiteiten van handhaving. Zeker is dat we meer handhavers in dienst nemen om meer toezicht op straat te hebben.