Jaarstukken 2024 Dordrecht.pdf
Tekst van het document
Jaarstukken 2024 DORDRECHT
Inhoudsopgave 1 Algemeen ...................................................................................................................... 4 1.1 Samen vooruit naar een sterk en groen Dordrecht .......................................................... 4 1.2 Dashboard Agenda Dordrecht 2030 ............................................................................... 7 1.3 Financieel resultaat in perspectief................................................................................. 10 1.3.1 Financiële beschouwing 2024 ................................................................................. 11 1.3.2 Toelichting Jaarrekeningresultaat 2024 .................................................................... 12 1.4 Financiële positie........................................................................................................ 18 1.4.1 Eigen vermogen ................................................................................................... 18 1.4.2 Financiering ......................................................................................................... 19 1.4.3 Weerstandsvermogen en -ratio ............................................................................... 19 1.4.4 Grondexploitatie ...................................................................................................
20 1.4.5 Structurele exploitatieruimte .................................................................................. 20 1.4.6 Belastingcapaciteit ................................................................................................ 20 1.5 College ..................................................................................................................... 21 1.6 Kerngegevens van de stad .......................................................................................... 22 2 Programmaverantwoording ......................................................................................... 24 2.1 Leeswijzer programma's.............................................................................................. 24 2.2 Programma's ............................................................................................................. 25 2.2.1 Bestuurlijk en Ondersteunend Dordrecht .................................................................. 25 2.2.2 Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht .................................................................... 34 2.2.3 Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht ............................................................... 44 2.2.4 Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht..................................................................
60 2.2.5 Lerend en Ondernemend Dordrecht ......................................................................... 75 2.2.6 Bouwend en Bereikbaar Dordrecht .......................................................................... 89 3 Financiën van Dordrecht ............................................................................................ 102 3.1 Algemene Dekkingsmiddelen................................................................................... 102 3.2 Overhead ............................................................................................................. 104 3.3 Vennootschapsbelasting ......................................................................................... 106 3.4 Onvoorzien ........................................................................................................... 107 4 Paragrafen ................................................................................................................ 108 4.1 Lokale heffingen....................................................................................................... 108 4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................... 118 4.3 Onderhoud kapitaalgoederen .....................................................................................
127 4.4 Financiering ............................................................................................................. 138 4.5 Organisatieontwikkeling en bedrijfsvoering .................................................................. 145 4.6 Wet Open Overheid .................................................................................................. 152 4.7 Verbonden partijen ................................................................................................... 153 4.8 Grondbeleid ............................................................................................................. 179 5 Financiële verantwoording ........................................................................................ 184 5.1 Inleiding ................................................................................................................. 184 5.2 Grondslagen van waardering en resultaatbepaling ........................................................ 184 5.3 Balans en toelichting ................................................................................................ 187 5.3.1 Balans per 31 december 2024 .............................................................................. 187 5.3.2 Vaste activa .......................................................................................................
190 5.3.3 Vlottende activa.................................................................................................. 201 5.3.4 Vaste passiva ..................................................................................................... 206 5.3.5 Vlottende passiva ............................................................................................... 218 5.3.6 Niet uit de balans blijkende verplichtingen ............................................................. 223 5.3.7 Gebeurtenissen na balansdatum ........................................................................... 224 5.4 Financiële positie en toelichting .................................................................................. 225 5.4.1 Financieel resultaat 2024 ..................................................................................... 225 5.4.2 Overzicht incidentele baten en lasten .................................................................... 225 5.4.3 Incidentele onttrekkingen en toevoegingen reserves ............................................... 231 5.4.4 Structurele exploitatieruimte ................................................................................ 231 5.4.5 Verschillenanalyse programma's ...........................................................................
232 5.4.5.1 Overzicht baten en lasten in de jaarrekening ....................................................... 233 5.4.5.2 Bestuurlijk en Ondersteunend Dordrecht ............................................................. 236 5.4.5.3 Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht ............................................................... 239 5.4.5.4 Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht .......................................................... 243 5.4.5.5 Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht ............................................................. 248
Jaarstukken 2024 Dordrecht
2
5.4.5.6 Lerend en Ondernemend Dordrecht .................................................................... 253 5.4.5.7 Bouwend en Bereikbaar Dordrecht ..................................................................... 258 5.4.5.8 Algemene Dekkingsmiddelen ............................................................................. 262 5.4.5.9 Overhead ........................................................................................................ 266 5.4.5.10 Vennootschapsbelasting .................................................................................. 270 5.4.5.11 Onvoorzien .................................................................................................... 270 5.5 Rechtmatigheidsverantwoording college ...................................................................... 271 6 Bijlagen behorend bij de jaarrekening ....................................................................... 273 6.1 SiSa-bijlage 2024 ..................................................................................................... 273 6.2 Overzicht taakvelden ................................................................................................ 283 6.3 Toelichting op de Staat van de reserves ......................................................................
289 6.4 WNT-verantwoording ................................................................................................ 293 7 Overige bijlagen ........................................................................................................ 296 7.1 Projecten ................................................................................................................ 296 7.2 Beleidsindicatoren .................................................................................................... 300 7.3 Aanvullende indicatoren ............................................................................................ 305 7.4 Overzicht primitieve begroting en afwijkingen 2024 ...................................................... 319 7.5 Investeringskredieten ............................................................................................... 323 7.6 Vereenvoudigde staat van gewaarborgde geldleningen ................................................. 325 7.7 Overzicht EMU-saldo ................................................................................................. 327 7.8 Aanbevelingen rekenkamercommissie ......................................................................... 327 7.9 Bestuurskosten ........................................................................................................
330 7.10 Interbestuurlijk Toezicht (IBT) ................................................................................. 330 8 Controleverklaring van de externe accountant .......................................................... 335
Jaarstukken 2024 Dordrecht
3
1 Algemeen 1.1 Samen vooruit naar een sterk en groen Dordrecht Voor u liggen de Jaarstukken 2024. Een jaar waarin hard is gewerkt aan de ambities voor onze stad om deze mooier, groener en levendiger te maken. Maar ook waarin de realiteit van de moeilijke financiële situatie voor gemeentes in de nabije toekomst is ingedaald. Voornamelijk door rijksbeleid (bezuinigingen en kortingen op het Gemeentefonds vanaf 2026) en als gevolg van keuzes uit het verleden, zijn de financiële opgaven vanaf 2026 zo groot dat er fundamentele keuzes gemaakt moeten worden om in de toekomst een sluitende begroting te kunnen presenteren. Om dit goed te kunnen doen, zijn we juist al in 2024 gestart met een zorgvuldig met de gemeenteraad afgestemd proces. We hebben daarbij uw raad inwoners en experts van de stad betrokken bij het ombuigingentraject, dat in 2025 haar beslag krijgt met concrete bezuinigingsmaatregelen bij de behandeling van de Perspectiefnota 2026. Naast deze blik op de toekomst hebben we afgelopen jaar juist ook veel gerealiseerd om van Dordrecht meer en meer een stad te maken waar iedereen zich thuis voelt en waar gelijke kansen en inclusie centraal staan. In lijn met onze lang termijn agenda van de stad - Agenda Dordrecht 2030 - willen we een groene en levendige stad zijn, met meer inwoners en meer werk.
Een stad met een hoger welvaartsniveau, een hoogwaardige leefomgeving en een goede openbare ruimte. De voortgang van de ambities is ook visueel waarneembaar, er is steeds meer bedrijvigheid en levendigheid in de (binnen)stad. De bouwkranen zijn, bijvoorbeeld aan de Spuiboulevard druk aan het werk, en we zien de stad langzaam maar zeker groeien in woningen en in inwoneraantal. Dit is ook waarneembaar in het Dashboard dat hier een aantal jaren geleden voor is ontwikkeld. In deze jaarstukken kijken we ook specifiek terug op de ambities die in de zes begrotingsprogramma's voor 2024 waren opgenomen en een uitwerking zijn van deze focuspunten uit het Politiek Akkoord 2022-2026. Voor begrotingsprogramma Bestuurlijk en Ondersteund Dordrecht ligt de focus op burgerparticipatie, de gemeentelijke dienstverlening en het zijn van centrumstad voor de regio. Op dit laatste punt hebben we de strategische positionering van Dordrecht en de Drechtsteden afgelopen jaar verder versterkt. Mede door onze inzet op Public Affairs zijn op diverse dossiers, zoals economie en maritiem, mobiliteit, wonen, energie, brede welvaart en PFAS, in 2024 vragen gesteld in de Tweede Kamer. Ook zijn meerdere werkbezoeken georganiseerd door bewindsleden en Tweede Kamerleden, evenals diverse evenementen in samenwerking met partners uit het bedrijfsleven en kennisinstellingen.
In het kader van de lobby rondom PFAS is een landelijke coördinator aangesteld en zijn er middelen toegezegd, onder andere voor mobiliteit. Daarnaast kunnen we door deelname aan de Verstedelijkingsalliantie 'oude lijn Leiden-Dordrecht' ook rekenen op een aanzienlijke rijksbijdrage voor de station infrastructuur en de woonopgave in het gebied Spoorzone/Stadsas. Meer vergroening en verduurzaming van de openbare ruimte is één van de focuspunten van begrotingsprogramma Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht. Er zijn in 2024 mooie resultaten geboekt, we passen natuurinclusief bouwen toe (een vorm van duurzaam bouwen waarbij op zo'n manier gebouwd en ingericht wordt dat een bouwwerk bijdraagt aan de lokale biodiversiteit en natuurwaarden), er zijn ecologische oevers aangebracht (Stadswerven Noord) en de voorbereidingen voor het Stadspark zijn in volle gang. Met het project Vergroening Binnenstad zijn onder meer versteende plekken in beeld gebracht, en de eerste resultaten zichtbaar geworden. Denk hierbij aan de bomen die op het Bagijnhof zijn geplant naar aanleiding van het bewegend bos en de terrassen en plantenbakken op de Voorstraat Noord. Op weg naar een klimaatneutrale stad in 2040 is, met de vaststelling van het mobiliteitsplan Dordrecht 2040, de basis gelegd voor het komen tot minder uitstoot.
Zowel voor bestaande woningen als voor nieuwbouw zijn diverse regelingen uitgerold die bijdragen aan het versnellen van de energietransitie. Met de Routekaart Economie, als onderdeel van de vastgestelde Routekaart Dordrecht Klimaatneutraal 2040, hebben
Jaarstukken 2024 Dordrecht
4
we een belangrijke stap gezet voor verduurzaming op bedrijventerreinen. Ook op gebied van biodiversiteit zijn mooie stappen gezet, met het 10.000 soortenjaar hebben we ons in 2024 gericht op onderzoek en aandacht voor wilde planten en dieren, met bijzondere aandacht voor het bodemleven en water. Er zijn bijna 800 nieuwe soorten op het eiland ontdekt die nog niet eerder waren gezien. We blijven ons ook inzetten op waterveiligheid en zelfredzaamheid. Met de ‘Redders van Dordt’, het jaarlijkse waterfestival en de vloedschottencontrole hebben we continue aandacht voor waterveiligheid. PFAS blijft een belangrijk onderwerp voor onze inwoners. Uit RIVM-onderzoek blijkt dat veel inwoners zich zorgen maken over de impact op gezondheid en milieu. Daarom hebben we geïnvesteerd in heldere communicatie via het Centraal Informatiepunt PFAS Zuid-Holland Zuid (www.pfasinfo.nl). Wij blijven ons inzetten voor nul uit de pijp en een nationaal PFAS-verbod, zolang er geen Europees verbod komt. Het afgelopen jaar zijn ook concrete stappen gezet om PFAS uit de moestuinen in onze regio te verwijderen. Na gesprekken tussen Chemours en de betrokken gemeenten is een plan van aanpak voor herstel van de moestuinen gemaakt, in 2025 start hierbij een pilot voor de aanpak van moestuinen. Recreatieplas Merwelanden kon afgelopen zomer weer veilig gebruikt worden dankzij doorspoelmaatregelen.
Ook is een brononderzoek gestart, dit krijgt een vervolg in een mogelijke bronaanpak. Voor begrotingsprogramma Lerend en Ondernemend Dordrecht ligt de focus op het versterken van de economie, de brede welvaart en het onderwijs. Met de herontwikkeling van bedrijventerreinen zorgen we voor een sterker economisch profiel. Via uitgiftecriteria sturen we op goed werkgeverschap, verduurzaming en het optimaal benutten van de mogelijkheden die een terrein biedt. Daarnaast is in 2024 het ondernemersfonds succesvol gestart en dit heeft geleid tot waardevolle samenwerkingen, zoals de oprichting van energiecoöperaties. Ook is vorig jaar een RegioDeal-project binnengehaald om de verspreiding van het maatschappelijk betrokken ondernemen en het label Ondernemen met impact in de Drechtsteden kracht bij te zetten. In Dordrecht zijn er nu 80 partners. Ook hebben wij samen met onze (netwerk)partners voor de zesde keer de MKB dag Dordrecht georganiseerd, met als thema ondernemen is samenwerken. Het event heeft in 2024 een recordaantal van 230 bezoekers ontvangen. Op het gebied van onderwijs hebben we met de doorlopende leerlijnen voor techniek en bouw de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt verbeterd. Het Werkcentrum Drechtsteden, met drie locaties, biedt nu uitgebreide ondersteuning aan inwoners en bedrijven (www.werkcentrumdrechtsteden.nl).
Daarnaast hebben we de Dordtse Visie Voortgezet Onderwijs afgerond en vastgesteld, waarmee het onderwijsbeleid van de gemeente Dordrecht compleet en actueel is. De focus van begrotingsprogramma Bouwend en Bereikbaar Dordrecht ligt op het realiseren van meer woningen, het maken van planvorming voor de toekomst en het realiseren van de bereikbaarheidsopgave in een steeds meer verdichtende stad. Afgelopen jaar is het gelukt om meer differentiatie in het woningaanbod te brengen en is 31% van de nieuwe woningen sociale huur geworden. Ook hebben we een groot aantal betaalbare woningen kunnen toevoegen aan de programmering. In de periode 2022 en met 2024 zijn 1.723 woningen gerealiseerd en 807 woningen zijn nog in aanbouw. Er wordt hard gewerkt aan nieuwbouwprojecten, zo bevinden de verschillende projecten binnen het gebied Spuiboulevard zich in verschillende fasen waarbij bestemmingsplannen vastgesteld en onherroepelijk zijn. Binnen Amstelwijck zijn de onderdelen Refaja en Midden in ontwikkeling. Binnen Stadswerven is de verkoop van woningen in het gebied Het Wantij van start gegaan. Verder zijn binnen de gemeente 2.746 (particuliere) initiatieven in behandeling genomen. Deze omvatten in totaal 3.002 woningen. Daarnaast is het ontwerp Dordtse Omgevingsvisie 2.0 gereedgekomen en ter inzage gelegd.
Op het gebied van mobiliteit hebben we mooie stappen gemaakt met de verdichtingsstudie en de concept gebiedsprogramma’s, en de vaststelling van het Mobiliteitsplan Dordrecht 2040 in september 2024. Ook is de fietsenstalling aan de zuidzijde van station Dordrecht gerealiseerd en is de fietsenstalling Drievriendenhof in 2024 in gebruik genomen, evenals de realisatie van de fietsstraat Reeweg Oost (FC Dordrecht zijde).
Jaarstukken 2024 Dordrecht
5
Begrotingsprogramma Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht richt zich op het zijn van een stad waar iedereen zicht thuis voelt, kan deelnemen, werken en zich ontwikkelen, met gelijke behandeling en gelijke kansen. We richten ons op preventie en vroegtijdige signalering. We stimuleren ook sociale cohesie en daarmee een krachtige samenleving. In 2024 hebben we uitvoering gegeven aan het antidiscriminatiebeleid, en is ingezet op bewustwording en dialoog. We stimuleren ook diversiteit en inclusie bij inkoop- en subsidiepartners. Zo stellen we inclusieve eisen aan leveranciers via (relevante categorieën) het inkoop- en aanbestedingsbeleid, om goed werkgeverschap te stimuleren in onze toeleveringsketen. Het gaat bijvoorbeeld om het hebben van diversiteitsbeleid, het werven van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of beperking en het promoten van gelijkheid en non-discriminatie. Op 30 juni 2024 vond de herdenking van het slavernijverleden plaats. De burgemeester heeft daarbij namens de gemeente excuses aangeboden voor de rol van Dordrecht in het slavernijverleden. Naast de herdenkingsplechtigheid werd op 1 juli in het Weizigtpark het eerste Keti Koti festival georganiseerd. In 2024 vond ook het wielerevenement de Tour de Femmes plaats in onze stad, en werd Dordrecht beloond met de titel sportstad van het jaar.
Deze erkenning benadrukt de toewijding van de stad aan sport en gezondheid. Binnen Dordrecht Sociaal is daarnaast werk gemaakt van de integrale toegangspunten voor alle sociale ondersteuning, waardoor inwoners gemakkelijk toegang hebben tot de hulp die ze nodig hebben. Tot slot richt het begrotingsprogramma Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht zich op de uitdagingen om Dordrecht aantrekkelijk, levendig, leefbaar, veilig en veelzijdig te houden. Hiervoor is in 2024 op het gebied van evenementen (Visienota evenementen), horeca (Horecanota) en cultuur (Cultuurnota 2030) nieuw beleid vastgesteld. Zo richt de uitvoering van de visienota evenementen zich onder meer op het verbeteren van de subsidiesystematiek en het verbeteren van het vergunningsproces. De uitvoering van de horecanota geeft onder andere uitvoering aan het permanent maken van de tijdelijke terrassen en de herinrichting van de Voorstraat-Noord. En richt de uitvoering van de Cultuurnota Dordrecht 2030 "De kunst van het verbinden" zich op het continueren van het Netwerk Amateurkunst en Cultureel Platform, het werken met cultuurverbinders in de wijken om cultuur te verbinden met zorg en welzijn, en is een onderzoek naar culturele doelgroepen gestart. Een andere focus van dit begrotingsprogramma richt zich op het aanpakken van ernstige (woon)overlast.
Deze blijft in Dordrecht afnemen, evenals het aantal overlastlocaties. Maar de complexiteit van de casussen neemt wel toe. Hotspots uit eerdere jaren, zoals de Kloostertuin, Loswalweg, Bieshof en Wantijpark waren nauwelijks negatief in beeld. De Aanpak Overlast heeft zich dan ook vooral gericht op locaties die al enige jaren bekend staan of stonden vanwege vormen van overlast, zoals Leerpark, Beverwijksplein en Heijeplein. Door een mix van interventies is de overlast op de meeste plekken afgenomen of beheersbaar gebleven. Ook de Routekaart team Handhaving is in 2024 vastgesteld en het team is op volle sterkte, waardoor de zichtbaarheid en aanspreekbaarheid in de wijken is vergroot. Daarnaast voeren we het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Dordt-West uit. Met een vastgesteld Uitvoeringsprogramma 2024-2026 werken we vanaf een locatie in Crabbehof. Voor de gebieden Oost en Centrum is een uitgebreide analyse gemaakt welke heeft geleid tot inzichten voor de gebiedsprioritering. Met gebiedsagenda's worden de prioriteiten omgezet naar concrete acties en plannen. Financieel resultaat 2024 De Jaarstukken 2024 bieden een belangrijk inzicht in het financiële reilen en zeilen van de gemeente Dordrecht gedurende het afgelopen jaar. Met de Jaarstukken 2024 legt het college verantwoording af aan de raad over het gevoerde beleid en de financiën in 2024.
Het rekeningresultaat 2024 vóór bestemming bedraagt € 5,8 miljoen positief. Dit is € 0,8 miljoen minder ten opzichte de laatstelijk vastgestelde (gewijzigde) Begroting 2024. Dit verschil is als volgt opgebouwd.
Jaarstukken 2024 Dordrecht
6
Bedragen x € 1.000.000 Saldo primaire Begroting 2024
0,7
Tussentijdse bijstellingen
4,1
Bestuursrapportage 2024
-1,6
Septembercirculaire 2024
3,5
Verwacht resultaat 2024
6,6
Rekening resultaat 2024
5,8
Verschil
-0,8
Het resultaat 2024 werd naast macro-economische ontwikkelingen zoals inflatie en de krapte op de arbeidsmarkt vooral beïnvloed door een aantal incidentele meevallers. De grootste mee- en tegenvallers staan toegelicht in tabel bij de Toelichting Jaarrekeningresultaat 2024. Per programma worden de mee- en tegenvallers toegelicht bij de Verschillenanalyse programma's. De gemeente kampt met financiële uitdagingen door dalende inkomsten uit het gemeentefonds en stijgende lasten. Door diverse maatregelen vanuit het Rijk staat de begroting daarom op de langere termijn onder druk. We hebben op moment van schrijven dan ook te maken met grote tekorten vanaf 2026. We zijn actief op zoek naar oplossingen om de begroting toekomstbestendig te maken, met voorstellen die in de Perspectiefnota 2026 worden besproken. De weerstandsratio, wat wil zeggen in welke mate de risico's kunnen worden opgevangen door de vrij besteedbare Algemene Reserves, komt ultimo 2024 uit op 0,9. De ratio ligt daarmee net onder de normratio van 1,0 wat afgesproken is in de nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen. Hierbij is nog geen rekening gehouden met het onverdeelde rekeningresultaat, waarvan de incidentele inzet bij de integrale afweging van de Perspectiefnota 2026 wordt betrokken.
Tot slot: ondanks de uitdagingen van de huidige tijd met geopolitieke spanningen, krapte op de arbeidsmarkt en druk op de financiën, zetten we de ingezette koers voort. Het richten van samenwerkingsgerichte energie en het stimuleren van verbindende kwaliteiten is een zaak van niet alleen overheid, maar van alle maatschappelijke geledingen. Samen werken we zo aan een veerkrachtig Dordrecht, om ook in 2030 en verder een stad te zijn waar het goed wonen, werken en vertoeven is.
1.2 Dashboard Agenda Dordrecht 2030 Het Dashboard van de Agenda Dordrecht 2030 is een uitwerking van de toezegging die is gedaan in de raadsinformatiebrief 'beantwoorden motie 200714/M10 – Regie op bezuinigingen' van oktober 2020 (zie RIS-dossier 2636385). Het uitgangspunt daarbij was om met hulp van een dashboard (overzicht in één A4) financiële kengetallen beter te verbinden en inzichtelijker te combineren met de inhoudelijke doelstellingen uit de Agenda Dordrecht 2030. Dit dashboard is dan ook een element van de monitoring van de voortgang van de Agenda 2030. Bij de uitwerking van onderstaand dashboard is het Prioriteringskader van de Agenda Dordrecht 2030 gebruikt. In dit prioriteringskader, vastgesteld in januari 2020 (zie RIS-dossier 2510937), zijn de doelen en uitgangspunten voor de Agenda Dordrecht 2030 beschreven samen met de factoren en variabelen waar we prioriteit aan willen geven. Het maakt concreet dat we de inzet van Enecomiddelen gebruiken voor strategische investeringen in de stad, die de verdiencapaciteit van de stad bevorderen. De hoofddoelstelling van de Agenda Dordrecht 2030 luidt: Dordrecht is een sociaal en economisch sterke centrumstad in het metropoolgebied Rotterdam. Om deze hoofddoelstelling te concretiseren zijn in het prioriteringskader vier subdoelstellingen opgesteld.
Te weten: • Groei van de bevolking in Dordrecht: het aantal inwoners in Dordrecht neemt toe (1) in de tijd en wordt (relatief) jonger (2), hoger opgeleid (3) en welvarender (4).
Jaarstukken 2024 Dordrecht
7
• • •
Groei van de werkgelegenheid in Dordrecht: de werkgelegenheid van Dordrecht neemt toe (1) in de tijd. Groei van de economie van Dordrecht: de inkomens uit arbeid en kapitaal nemen in Dordrecht toe (1) in de tijd. Behoud van voorzieningen in Dordrecht: het aanbod van publieke voorzieningen in Dordrecht, zoals zorg, sport en cultuur, blijft minimaal in stand.
De variabelen die in deze subdoelstellingen worden benoemd, waaronder de toename van het aantal inwoners, het welvaartsniveau en bijvoorbeeld werkgelegenheid, zijn uitgewerkt in negen afzonderlijke grafieken die hieronder het beleidsdeel van het dashboard vormen. De titel van de grafiek geeft steeds het onderwerp aan zoals 'inwoners' of 'jongeren'. De subtitel geeft daarnaast steeds de subdoelstelling aan waar deze betrekking op heeft, zoals in bovengenoemd geval 'groei van de bevolking'. De subdoelstelling 'behoud van voorzieningen' geeft geen specifieke richtwaarde aan en is daarom niet vertaald naar afzonderlijke grafieken. Naast de negen beleidsinhoudelijke grafieken zijn ook drie financiële grafieken opgenomen die respectievelijk de structurele exploitatieruimte laten zien, de netto schuldquote en de omvang van de reserves van de Agenda Dordrecht 2030. De 12 grafieken samen geven zo een complementair overzicht op de doelen van de agenda en de financiële randvoorwaarden. De data uit de grafieken is voornamelijk afkomstig van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Waar mogelijk wordt altijd de meest recente data gebruikt, soms is dit 2023, in bepaalde gevallen ook 2022 of ouder. Het dashboard zal steeds worden gepresenteerd in begrotingen en jaarstukken en worden aangevuld met de meest recente data.
Zo ontstaat een toekomstig meerjarig overzicht (met data van 2017/2018 tot aan 2030) waarbij de bestedingen van de reserves van de agenda moeten uitmonden in resultaten op de beleidsmatige grafieken. Inwoners: Bevolkingsgroei in 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 aantallen Bevolking Dordrecht in 118.426 118.654 119.284 119.115 119.537 121.434 122.070 122.847 aantallen De grafiek toont het totale aantal inwoners in Dordrecht gemeten op 1 januari van het betreffende jaar. Bron: CBS, Bevolkingstotaal op 1 januari; aantallen en relatieve groei ten opzichte van het vorige jaar. Inwoners: Relatieve bevolkingsgroei in procenten Bevolkingsgroei Dordrecht in % t.o.v. vorig jaar Bevolkingsgroei Nederland in % t.o.v. vorig jaar
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
0,26
0,19
0,53
-0,14
0,35
1,59
0,52
0,64
0,58
0,59
0,73
0,39
0,66
1,25
0,74
0,57
De grafiek toont de groei of afname van de bevolking in Dordrecht en Nederland ten opzichte van het vorige jaar in procenten. Zo wordt de relatieve groei (of afname) zichtbaar tussen de jaren en ook in vergelijking van Dordrecht tot Nederland in totaal. Bron: CBS, Bevolkingstotaal op 1 januari; aantallen en relatieve groei ten opzichte van het vorige jaar. Jongeren: Relatieve aandeel jongeren t/m 35 jaar in procenten Inwoners Dordrecht t/m 35 jaar in % t.o.v. totale Dordtse bevolking Inwoners Nederland t/m 35 jaar in % t.o.v. totale Nederlandse bevolking
Jaarstukken 2024 Dordrecht
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
41,92
41,73
41,70
41,50
41,58
41,83
41,73
42,15
42,09
42,07
41,93
41,94
42,02
41,94
8
De grafiek toont het aandeel jongeren in de bevolking, waarbij jongeren is gedefinieerd in de leeftijdsgroep tot en met 35 jaar. Het aandeel van deze groep wordt getoond in Dordrecht en in vergelijking met Nederland in totaal. Bron: CBS, Bevolking op 1 januari en gemiddeld; geslacht, leeftijd en regio. Opleiding: Aantal leerlingen en studenten dat hoger onderwijs volgt Aantal studenten dat hoger beroepsonderwijs of wetenschappelijk onderwijs volgt en in Dordrecht woont
2017 2018 2019 2020 2021 2022 3.515 3.564 3.628 3.858 3.868 3.689
De grafiek toont het aantal leerlingen en studenten dat in Dordrecht woont en hoger onderwijs volgt. Hoger onderwijs is hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs. Bron: CBS, Regionale Kerncijfers Nederland/Onderwijs. Welvaart: Gemiddeld besteedbaar inkomen
2017 2018 2019 2020 2021 2022
Gemiddeld besteedbaar inkomen in Dordrecht van particuliere huishoudens (excl. Studenten) *€ 1.000
39,6
40,7
43,9
44,7
46,3
49
Gemiddeld besteedbaar inkomen in Nederland van particuliere huishoudens (excl. Studenten) *€ 1.000
42,6
43,5
46,8
47,5
49,5
52
De grafiek toont het gemiddeld besteedbaar inkomen van particuliere huishoudens (exclusief studentenhuishoudens) in Dordrecht en Nederland in totaal. Het besteedbaar inkomen bestaat uit het bruto-inkomen verminderd met betaalde inkomensoverdrachten, premies inkomensverzekeringen, premies ziektekostenverzekeringen en belastingen op inkomen en vermogen. Bron: CBS, Regionale Kerncijfers Nederland/Inkomen & Vermogen. Werkgelegenheid: Aantal werkzame personen Aantal werkzame personen bij bedrijven Dordrecht in totaal
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
54.919
56.813
58.063
58.714
61.973
63.468
67.443
De grafiek toont het totaal aantal werkzame personen bij bedrijven in Dordrecht, exclusief uitzendkrachten. Bron: LISA, via Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD). Werkloosheid: Relatieve werkloosheid in procenten
2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024
Werkloosheid in Dordrecht in procenten
6,4
5,3
5,1
5,6
4,7
3,8
3,7
4,0
Werkloosheid in Nederland in procenten
5,9
4,9
4,4
4,9
4,2
3,5
3,6
3,7
De grafiek toont het werkloosheidspercentage in Dordrecht in vergelijking met Nederland in totaal. Het werkloosheidspercentage is de werkloze beroepsbevolking (15-75 jaar) afgezet tegen de totale beroepsbevolking. Bron: CBS/arbeidsdeelname, www.waarstaatjegemeente.nl. Economie: Bedrijfsvestigingen in aantallen Bedrijfsvestigingen met één werkzame persoon Bedrijfsvestigingen met 2 t/m 19 werkzame personen Bedrijfsvestigingen met 20 werkzame personen en meer
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
5.378
5.938
6.393
6.917
7.659
8.622 10.287
2.689
2.592
2.746
2.790
2.802
2.860
2.893
472
449
498
505
521
522
543
De grafiek toont enerzijds het totaal aantal bedrijven dat in Dordrecht is gevestigd, en tevens respectievelijk het aantal bedrijven hiervan met één werkzame persoon, twee tot en met negentien
Jaarstukken 2024 Dordrecht
9
werkzame personen en het aantal vestigingen met twintig werkzame personen of meer. Bron: LISA, via Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD). Economie: Bbp per inwoner
2017
Bruto binnenlands product (Bbp) per inwoner in de Drechtsteden Bruto binnenlands product (Bbp) per inwoner in Nederland
2018
2019
2020
2021
2022
41.546 43.211 45.801 44.636 49.038 53.059 43.088 44.917 46.876 45.669 49.654 54.671
De grafiek toont het Bruto binnenlands product (Bbp) van de Drechtsteden en van Nederland in totaal. Het Bbp is de totale toegevoegde waarde van alle in een land geproduceerde finale goederen en diensten. Het CBS publiceert cijfers over Nederland, provincies en COROP-gebieden, zoals de Drechtsteden. Een COROP-gebied is een cluster van één of meer aangrenzende gemeenten in dezelfde provincie, ontworpen voor regionaal onderzoek. Er zijn geen gegevens van het Bbp afzonderlijk voor Dordrecht beschikbaar. Bron: CBS, Regionale Kerncijfers Nederland/nationale rekeningen. Structurele 2018 exploitatieruimte Structurele exploitatieruimte 16.928 Dordrecht * €1.000
2019
2020
8.869 16.370
2021
2022
-4.018 12.831
2023
2024
-1.845 14.361
2025
2026
2027
2028
8.231 -14.671 -16.430 -16.564
De grafiek toont de structurele exploitatieruimte van de Gemeente Dordrecht, een belangrijke financiële randvoorwaarden. De cijfers van 2018 t/m 2024 zijn afkomstig uit de jaarrekeningen, de cijfers 2025 t/m 2028 uit de meest recente begroting. Netto Schuldquote Netto schuldquote gemeente Dordrecht in %
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
58
58
-6
-3
7
19
28
49
49
50
46
De grafiek toont de netto schuldquote van de Gemeente Dordrecht, een belangrijke, financiële randvoorwaarde. De cijfers van 2018 t/m 2024 zijn afkomstig uit de jaarrekeningen, de cijfers 2025 t/m 2028 uit de meest recente begroting. Omvang Reserves Agenda Dordrecht 2030 Omvang reserves Agenda Dordrecht 2030 in € miljoenen in totaal
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
0
0
345,7
342,9
341,1
312,8
301,0
294,5
291,9
292,2
292,4
292,4
De grafiek toont de totale omvang van de reserves Agenda Dordrecht 2030; dit zijn de middelen die beschikbaar zijn om de doelen te realiseren. De cijfers van 2018 t/m 2024 zijn afkomstig uit de jaarrekeningen, de cijfers 2025 en verder zijn herrekend.
1.3 Financieel resultaat in perspectief De jaarrekening is een omvangrijk product dat voor een groot deel vanuit de financiële techniek is opgesteld. Om de jaarrekening beter te kunnen duiden, presenteren we hier een samenvattend beeld van de financiële positie van Dordrecht per 31 december 2024 en de resultaten over het boekjaar 2024.
Jaarstukken 2024 Dordrecht
10
Vooraf Gemeentefinanciën zijn complex. Toch werkt de financiële huishouding van een gemeente in de basis zoals iedere andere financiële huishouding. Naast de jaarlijkse baten en lasten die in de exploitatie staan, kan er voor aanvullende lasten geld uit reserves worden gehaald. Via de balans en de exploitatierekening kan snel inzicht worden verkregen in de financiën van Dordrecht. In de balans komt de verhouding tussen de bezittingen (activa) en de daarvoor beschikbare eigen middelen (reserves) en financieringsmiddelen van derden (schulden) tot uitdrukking. In de exploitatierekening wordt duidelijk welke inkomsten de gemeente heeft en waar het geld aan wordt uitgegeven. Het jaarrekeningresultaat volgt uit het saldo van de inkomsten en uitgaven in dat jaar (gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten) en de verrekening met de reserves (gerealiseerd resultaat). Het saldo van inkomsten en uitgaven voor verrekening met reserves geeft aan of er per saldo middelen aan het eigen vermogen kunnen worden toegevoegd (bij een positief saldo), of dat er middelen aan het eigen vermogen moeten worden onttrokken (bij een negatief saldo). In de hierop volgende paragrafen geven we een korte financiële beschouwing van de jaarrekening inclusief de vermogenspositie, lichten we toe hoe het resultaat over 2024 is opgebouwd en hoe dit zich verhoudt tot het door de raad vastgestelde begrote resultaat.
1.3.1 Financiële beschouwing 2024
Resultaat In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), de verslaggevingsregels van gemeenten, wordt onderscheid gemaakt tussen het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten en het gerealiseerd resultaat. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten bedraagt € 19,6 miljoen nadelig over 2024. Per saldo is tussentijds € 25,5 miljoen van de reserves geboekt, zodat het gerealiseerd resultaat afgerond € 5,8 miljoen voordelig bedraagt. Dit is 0,77% van de werkelijke lasten. In onderstaande tabel ziet u hoe dit resultaat tot stand is gekomen: Bedragen x € 1.000 Financieel resultaat 2024 Werkelijke baten
735.842
Werkelijke lasten
755.466
Gerealiseerde totaalsaldo baten en lasten
-19.624
Onttrekkingen uit de reserves
76.280
Stortingen in de reserves
-50.820
Gerealiseerd resultaat (afgerond)
5.836
Bij de jaarrekening vergelijken we het werkelijke resultaat met het door de raad vastgestelde begrote resultaat. Het rekeningresultaat is bij de primaire Begroting 2024 op € 680.000 begroot. Dit begrote resultaat is met diverse tussentijdse wijzigingen (raadsbesluiten) bijgesteld met € 2,5 miljoen naar € 3,2 miljoen voordelig, zie hiertoe het gedetailleerde overzicht in de Tweede Bestuursrapportage 2024. Via het besluit 'Septembercirculaire 2024' is het begrote resultaat 2024 nog bijgesteld met € 3,5 miljoen naar afgerond € 6,6 miljoen voordelig. Het werkelijke jaarrekeningresultaat is afgerond € 5,8 miljoen voordelig. Het verschil tussen de bijgestelde begroting en het jaarrekeningresultaat is daardoor afgerond € 0,8 miljoen. Evenals bij de Jaarstukken 2022 en 2023 worden de budgetoverhevelingen, ditmaal van 2024 naar 2025, niet separaat meer voorafgaand aan het jaarstukken-traject, voorgelegd middels een voorstel aan de raad. Conform de afgesproken lijn zijn deze al enkele jaren onderdeel van de beslispunten inzake resultaatbestemming bij het vaststellen van deze Jaarstukken 2024. We
Jaarstukken 2024 Dordrecht
11
verwijzen naar dan ook naar het onderdeel budgetoverhevelingen in deze jaarstukken en naar het raadsvoorstel behorend bij deze Jaarstukken 2024 in het raadsinformatiesysteem van de gemeente Dordrecht. Net als voorgaande jaren zien we in 2024 een voordelig resultaat en een afwijking tussen het begrote en het gerealiseerde resultaat. Dit wordt net als in voorgaande jaren voor een groot deel veroorzaakt door een aantal incidentele voordelen. De grootste mee- en tegenvallers staan in de Jaarstukken 2024 toegelicht in tabel bij de Toelichting Jaarrekeningresultaat 2024 - Grote verschillen ten opzichte van gewijzigde begroting. Per programma worden de mee- en tegenvallers toegelicht bij de Verschillenanalyse programma's.
1.3.2 Toelichting Jaarrekeningresultaat 2024
Om een goed beeld te krijgen van de oorzaak van afwijkingen laat de volgende tabel zien binnen welke programma’s verschillen optreden en hoe groot die verschillen zijn. Op de volgende pagina worden de grootste afwijkingen toegelicht. Voor een uitgebreide analyse per programma verwijzen wij naar de financiële analyses. Bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
Programma's
Begroot
Werkelijk
Verschil
Begroot
Werkelijk
Verschil
Bestuurlijk en Ondersteunend Dordrecht
25.242
27.079
-1.837
11.154
11.240
-86
Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht
78.588
68.613
9.975
40.175
36.686
3.489
Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht
92.061
87.365
4.696
50.908
51.335
-427
Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht
350.557
340.848
9.709
85.098
84.900
198
Lerend en Ondernemend Dordrecht
49.829
43.465
6.364
22.977
17.956
5.021
Bouwend en Bereikbaar Dordrecht
117.395
74.222
43.173
95.844
51.939
43.905
Algemene Dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien Gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten
7.219
9.429
-2.210
436.432
438.504
-2.072
102.679
104.219
-1.540
41.777
43.271
-1.494
106
226
-120
0
11
-11
0
0
0
0
0
0
823.676
755.466
68.210
784.365
735.842
48.523
(1) Afwijking t.o.v. actuele begroting
19.687 Bedragen x € 1.000
Mutatie reserves
58.133
50.820
7.313
104.093
76.280
(2) Afwijking mutatie reserves Totaalsaldo incl. mutatie reserves
27.813 -20.500
881.809
806.286
75.523
Begroot resultaat
888.458
812.122
76.336
6.649
Gerealiseerd resultaat (1+2)
5.833
1.3.2.1 Grote verschillen t.o.v. gewijzigde Begroting 2024 Bedragen x € 1.000 Financieel resultaat
2020
2021
2022
2023
2024
Gerealiseerd resultaat
26.467
25.790
38.198
28.708
5.836
Begroot resultaat
6.632
3.068
2.335
2.638
6.649
19.835
22.722
35.863
26.070
-813
Afwijking begroot en gerealiseerd
Jaarstukken 2024 Dordrecht
12
Onderstaande tabel geeft inzicht in de belangrijkste oorzaken van het afgeronde verschil ter grootte van € 0,8 miljoen negatief tussen het geprognosticeerde resultaat van € 6,6 miljoen positief en de werkelijk gerealiseerde baten en lasten bij de Jaarrekening 2024 van € 5,8 miljoen positief. Voor een uitgebreide analyse per programma verwijzen wij naar de financiële analyses. Bedragen x € 1.000 Grote verschillen ten opzichte van gewijzigde begroting 1. Oekraïne
-3.089
2. Uitgaven inkomensondersteuning
-2.750
3. Jeugdhulp
2.183
4. Beschermd Wonen en Opvang
1.717
5. Dekking rentelasten activa
-1.394
6. Apparaatskosten GR Sociaal
1.260
7. Pensioenvoorziening wethouders
-1.220
8. Voorziening Functioneel leeftijdsontslag Brandweer
-1.022
9. Overige verschillen
3.502
Totaal afwijkingen
-813
Toelichting 1. Oekraïne De lasten zijn incidenteel € 2.310.000 lager dan begroot, omdat: • in 2024 waren de ontwikkelkosten van in totaal € 900.000 voor vier nieuwe opvanglocaties betreffende flexwoningen en € 300.000 voor inrichting en inventaris als budget begroot, maar deze kosten worden niet gerealiseerd. Dit betekent dat beide bedragen vrijvallen in de exploitatie van 2024 en daarmee gestort worden in de reserve Ontheemden. In de begroting 2025 zijn deze kosten opgenomen. • door het hebben van recht op inkijk in Suwinet de gemeente heeft kunnen vaststellen wie terecht en onterecht uitkering heeft ontvangen. Dit heeft geresulteerd een in een beëindiging van ongeveer 150 uitkeringen. • de post onvoorzien in 2024 niet volledig is benut, waardoor het restant is vrijgevallen. De baten zijn incidenteel € 5.094.000 hoger dan begroot, omdat: • in voorbereiding van het Schippersinternaat het Rijk de begrootte transitiekosten van € 3.819.000 in 2024 heeft beschikt. • de afname van het aantal opvangplekken in 2024 heeft geleid tot een lagere toekenning van het oorspronkelijk begrote budget. Er is hierdoor € 10.493.000 toegevoegd aan de bestemmingsreserve Ontheemden breed conform raadsbesluit 2024-0097657 van 5 november 2024. 2.
Uitgaven inkomensondersteuning De lasten zijn incidenteel € 2.750.000 hoger dan begroot, omdat er (via de gemeenschappelijke regeling Sociaal) meer aanspraak op inkomensondersteuning is gemaakt. 3. Jeugdhulp De lasten zijn incidenteel € 1.923.000 lager dan begroot, omdat: • het zorgverbruik (in casu uitnutting van beschikkingen) volgens zorgaanbieders minder is dan bij onze bestuursrapportage werd verwacht. • ook doen zich de - toen gemelde - ontwikkelingen rondom toename trajectkosten voor jeugdhulp op school en toename aantal kinderen met ambulante hulp niet of in mindere mate voor.
Jaarstukken 2024 Dordrecht
13
• • •
bij lokale beschikkingsvrije jeugdhulp sprake is van een te hoge kostenraming en tijdelijk minder instroom van jeugdigen vanwege een gewijzigde aanpak. het aantal kinderen in verblijf licht is gedaald. het PGB-gebruik lager is.
De baten zijn incidenteel € 260.000 hoger dan begroot, omdat het Rijk ons een specifieke uitkering voor niet-beoogde jeugdzorgkosten in 2022 en 2023 heeft toegekend. 4. Beschermd Wonen en Opvang De lasten zijn incidenteel € 1.632.000 lager dan begroot, omdat meer rijksbijdrage is ontvangen en de uitgaven lager zijn uitgevallen dan eerder werd ingeschat voor Beschermd Wonen en Opvang. De baten zijn incidenteel € 311.000 hoger dan begroot, omdat een aantal subsidies lager zijn vastgesteld, waardoor terugbetalingen zijn ontvangen. Er is hierdoor € 226.000 minder van de reserve dak- en thuisloosheid geboekt. 5. Dekking rentelasten activa De lasten zijn incidenteel € 1.394.000 hoger dan begroot, omdat de dekking van de rentelasten verband houdende met activa (inclusief grondexploitaties) ten opzichte van de begroting €1.394.000 lager valt uit omdat minder rente dat ten laste van de programma's is doorbelast. Het minder doorbelasten is het gevolg van een lagere investeringswaarde per 1 januari 2024 ten opzichte van de begroting. 6. Apparaatskosten GR Sociaal De lasten zijn incidenteel € 1.260.000 lager dan begroot, omdat het resultaat over 2024 van de gemeenschappelijke regeling Sociaal op het onderdeel Apparaatskosten is meegevallen. 7.
Pensioenvoorziening wethouders De lasten zijn incidenteel € 1.220.000 hoger dan begroot, omdat de rekenrente voor het berekenen van het vereiste niveau van de wethouderspensioenen is aangepast. 8. Voorziening Functioneel leeftijdsontslag Brandweer De lasten zijn incidenteel € 1.022.000 hoger dan begroot, omdat: • de storting in de voorziening per ultimo 2023 als gevolg van een rekenfout € 300.000 te laag is geweest. • de hogere stijging van het cao-loon ten opzichte van de verwachte gemiddelde stijging resulteerde in een aanvullende storting van € 472.000. • een storting van € 250.000 plaatsvond op grond van een landelijke afspraak over de AOW-compensatie. 9. Overige verschillen Voor de analyses per begrotingsprogramma met de afwijkingen ten opzichte van de actuele begroting verwijzen wij u naar de financiële analyses.
1.3.2.2 Budgetoverhevelingen
Niet alle activiteiten waarvoor een incidenteel budget beschikbaar is, zijn geheel of gedeeltelijk afgerond in 2024. Deze werkzaamheden zijn om verschillende redenen uitgesteld of vertraagd. Een deel van de uitgestelde werkzaamheden voeren we in 2025 uit. De hiervoor beschikbare budgetten hevelen we met de goedkeuring van de raad over naar 2025 (zie ook de financiële verordening). Onderstaande tabel geeft inzicht in de voorgestelde budgetoverhevelingen.
Jaarstukken 2024 Dordrecht
14
Bedragen x € 1.000 Budgetoverhevelingen 1. Nieuwe burgemeester Dordrecht
48
2. Cultuurnota
94
3. Transitie Dordthuis
94
4. Sportvisie
100
5. Kwaliteitsimpuls Biesbosch centrum
110
6. Werkgelegenheid
112
7. Recreatie
146
8. Opschonen/verhuizen archief
172
9. Robotisering
200
10. Armoedebeleid
219
11. Wantij-West
249
12. Fundament 'Beter op orde'
254
13. Kwaliteitsimpuls 'Nieuwe Dordtse Biesbosch'
292
14. Transitie sociaal ontwikkelbedrijf
665
15. Onderwijshuisvesting
961
Totaal budgetoverhevelingen
3.717
Toelichting 1. Nieuwe burgemeester Dordrecht Voor het opstellen van een 'conceptprofielschets burgemeester Dordrecht', het instellen van een vertrouwenscommissie en een voorbereidingscommissie is in 2024 een budget van € 65.000 beschikbaar gesteld te besteden in 2024 en 2025. Op voorhand was niet aan te geven welke verdeling over de jaren moest worden opgenomen. Voorgesteld wordt het niet bestede deel van € 48.000 over te hevelen naar 2025. 2. Cultuurnota Bij het vaststellen van de Cultuurnota is € 300.000 gereserveerd voor bijzondere producties. De middelen staan op de Cultuurbegroting 2023. Met € 100.000 per jaar kan deze regeling drie jaar lopen. In 2023 is € 100.000 besteed, in 2024 € 106.100. Voorgesteld wordt om bij het vaststellen van de jaarrekening ter uitvoering van deze regeling het nog resterende budget van € 94.000 over te hevelen naar 2025. Bij de Bestuursrapportage 2024 is dit voorstel tot budgetoverheveling reeds aangekondigd. 3. Transitie Dordthuis Vanwege het vertragen van de bouwwerkzaamheden zijn de werkzaamheden in verband met de transitie van het Dordthuis in belangrijke mate naar 2025 en 2026 doorgeschoven. Het restantbudget per ultimo 2024 bedraagt € 94.000 en is ter financiering van het transitieprogramma 2025-2026 nodig. 4.
Sportvisie In de sportvisie willen we in 2026 op tenminste vijf nieuwe plekken in de stad de openbare ruimte meer sportief inrichten ten opzichte van 2022 (ambitie twee openbare ruimte). Dit willen we doen door middel van een Living-lab Sport en bewegen in de regiodeal (met onderwijs en bewoners) om gezamenlijk de sportdeelname van (jong-) volwassenen van 19 tot 44 jaar te vergroten en ook door in te zetten op een beweegteam met professionals en vrijwilligers per wijk dat het sporten en (sportief) bewegen voor senioren (65+ jaar) programmeert. Start in twee wijken (ambitie 5 iedereen doet naar vermogen mee). De nog beschikbare middelen zijn hiervoor nodig. Daarom wordt voorgesteld het niet bestede deel van € 100.000 over te hevelen naar 2025.
Jaarstukken 2024 Dordrecht
15
5. Kwaliteitsimpuls Biesboschcentrum Ten behoeve van een ‘kwaliteitsimpuls voor het Biesboschcentrum’ is bij de Kadernota 2024 € 250.000 onderzoeksgeld toegewezen aan de exploitatie van het Biesboschcentrum. Het onderzoek richt zich op welke mogelijke reducties en efficiëntieslagen te behalen zijn aan de uitgavenkant. Er wordt gekeken welke (substantiële) besparingen het Biesboschcentrum kan realiseren door middel van procesoptimalisatie en kostenbeheersing. Daarnaast wordt onderzocht hoe de inkomsten vergroot kunnen worden door inkomstenbronnen te diversifiëren en te versterken. Voorgesteld wordt het niet bestede deel van € 110.000 over te hevelen naar 2025. Bij de Bestuursrapportage 2024 is dit voorstel tot budgetoverheveling reeds aangekondigd. 6. Werkgelegenheid De gemeente Dordrecht heeft als centrumgemeente voor de arbeidsmarktregio de taak om jeugdwerkloosheid aan te pakken. Het Rijk heeft geconcludeerd dat het voorkomen van werkloosheid effectiever is dan het oplossen ervan en deze preventie begint op school. Daarom zou per 2025 de nieuwe Wet van School naar Duurzaam werk in werking treden, waar er een extra rol is weggelegd voor school, voor het Doorstroompunt (DG&J) en voor de GR Sociaal om jongeren op weg te helpen met een goede start van de loopbaan met de beschikking over vaardigheden om aan het werk te blijven.
Voorgesteld wordt het niet bestede deel van € 112.000 over te hevelen naar 2025. 7. Recreatie In de kadernota 2024 is voor de jaren 2024-2025 een bedrag van € 300.000 toegekend, dat in gelijke mate is verdeeld over beide jaren. Dit budget is bedoeld om te onderzoeken welke aanvullende activiteiten rondom het Biesboschcentrum nodig zijn om aan de toekomstige behoeften van onze stad te voldoen. Hierbij wordt gestreefd naar een goede balans tussen natuur en recreatie, en het beschermen van kwetsbare delen van Nationaal Park De Biesbosch. Op basis van de nieuwe omgevingsvisie willen we bepalen welke activiteiten in de toekomst ontwikkeld kunnen worden. Ons college heeft eind 2024 de ontwerp-omgevingsvisie vrijgegeven voor terinzagelegging. Vanwege verschillende onduidelijkheden in de omgeving, zoals in de Hel- en Zuilespolder, zal het onderzoek voornamelijk in 2025 plaatsvinden. Voorgesteld wordt het niet bestede deel van € 146.000 over te hevelen naar 2025. 8. Opschonen/verhuizen archief In 2024 is vanwege de Wet Open Overheid en het verhuizen van het archief het opschonen van het archief gestart. Afronding en verhuizing van het archief naar het Dordthuis vindt in 2026 plaats. Voor het afronden is het restantbudget van € 172.000 van het oorspronkelijk beschikbaar getelde budget ter grootte van € 445.000 nodig.
Voorgesteld wordt het niet bestede deel van € 172.000 over te hevelen naar 2025. Bij de Bestuursrapportage 2024 is dit voorstel tot budgetoverheveling reeds aangekondigd. 9. Robotisering Bij de Eerste Bestuursrapportage 2023 is een innovatiebudget van € 200.000 toegekend om projecten met betrekking tot robotisering op te starten. Doordat robots na realisatie betaald worden door de afnemers die de baten genieten, is er sprake van een revolverend budget. Doordat in 2024 nog geen projecten zijn opgestart, is er nog geen revolverend budget beschikbaar voor 2025. Voorgesteld wordt om het budget ook in 2025 ter beschikking te stellen middels een budgetoverheveling. 10. Armoedebeleid In de Septembercirculaire 2024 heeft de gemeente geld ontvangen om huishoudens te compenseren, die nu door een onbedoelde samenloop van fiscaliteit, toeslagen en sociale zekerheid onder het bestaansminimum terecht zijn gekomen. We kunnen gemiste huur- en zorgtoeslag compenseren vanuit de Bijzondere Bijstand. Inwoners weten vaak niet, dat zij onderdeel zijn van de groep die nu onbedoeld onder het bestaansminimum terechtkomt. GR Sociaal voert de Bijzondere bijstand uit en gaat inwoners hierover proactief benaderen. GR Sociaal bereidt de
Jaarstukken 2024 Dordrecht
16
uitvoering van de compensatieregeling voor. GR Sociaal zal hiervoor in 2025 beleidsregels vaststellen. Na het vaststellen van de beleidsregels kan gestart worden met de uitvoering van de compensatie. Voorgesteld wordt het niet bestede deel van € 219.000 over te hevelen naar 2025. 11. Wantij-West In mei 2023 heeft de raad het ontwikkelplan voor Wantij-West vastgesteld. Om het ontwikkelplan te kunnen realiseren was een uitwerking naar een Plan van Aanpak noodzakelijk. Daarvoor was in de kadernota voor 2023 en 2024 een budget opgenomen. In 2024 is dit Plan van Aanpak opgeleverd. Het restant budget van € 249.000 in 2024 is noodzakelijk om maatregelen uit het plan van aanpak verder te concretiseren en uit te werken. Voorgesteld wordt het niet bestede deel van € 249.000 over te hevelen naar 2025. 12. Fundament 'Beter op orde' In 2023 is gestart met het In Control-programma 'Fundament beter op orde'. Tijdens de jaarrekeningcontrole 2023 is gebleken dat de eerste verbeteringen zichtbaar zijn wat heeft geleid tot een goedkeurende accountantsverklaring. Diverse deelprojecten zijn gestart in 2024 zoals starten met actualisatie nota's en regelingen, maar ook de doorontwikkeling van de P&C-cyclus en het opzetten van een management control systeem in de organisatie. In 2024 hebben we het beschikbare budget niet geheel gebruikt voor een bedrag van € 254.000.
Dit bedrag hebben we in 2025 nodig voor het afronden van de diverse gestarte projecten. Voorgesteld wordt het niet bestede deel van € 254.000 over te hevelen naar 2025. Bij de Bestuursrapportage 2024 en de Decemberbrief 2024 is dit voorstel tot budgetoverheveling reeds aangekondigd. 13. Kwaliteitsimpuls 'Nieuwe Dordtse Biesbosch' Het project Kwaliteitsimpuls Nieuwe Dordtse Biesbosch, een samenwerking tussen de gemeente Dordrecht en Staatsbosbeheer, wordt voor 75% gesubsidieerd door de provincie en heeft een totaal budget van € 403.000. Het doel is om de aantrekkelijkheid, bruikbaarheid en beweegvriendelijkheid van het groengebied in te vergroten. Het project omvat verschillende deelprojecten zoals de aanleg van parkeerplaatsen bij de Elzen en de Elzelingenweg, het plaatsen van vogelinformatieborden en cortenstaalborden en bomenaanplant in de Hania’s polder. De deelprojecten voor het wandelpad op het dagrecreatieterrein en het hondenlosloopgebied bij de bezinkplas zijn vertraagd in het vergunningentraject door bezwaarprocedures en door beperkte personele bezetting. Het oorspronkelijke plan voor parkeerplaatsen bij de bezinkplas krijgt in 2025 een nieuwe invulling, omdat het niet binnen het bestemmingsplan blijkt te passen.
Het deelproject van de vogelkijkhut krijgt ook een andere bestemming, omdat de voordelen hiervan bij nader inzien niet opwegen tegen de inspanningen en de kosten van de nodige natuurtoetsen en bovendien heeft de vogelwerkgroep haar wens voor de aanleg van deze hut ingetrokken. Er wordt overlegd met de provincie om de vrijgekomen middelen voor andere projecten in de Nieuwe Dordtse Biesbosch in te zetten. 14. Transitie sociaal ontwikkelbedrijf In de Meicirculaire 2024 is eenmalig € 665.000 beschikbaar gesteld ter ondersteuning van het vormgeven van de transitie van het sociaal ontwikkelbedrijf. In het raadsvoorstel bij de Meicirculaire 2024 stond dat als het niet lukt de middelen (geheel) in 2024 tot uitvoering te brengen er een voorstel wordt gedaan om dit via de resultaatbestemming voor uitvoering 2025 beschikbaar te houden. In de Najaarsbrief 2024 vraagt GR Sociaal aan de deelnemende gemeenten om de middelen mee te nemen naar 2025, zodat deze bij de Voorjaarsbrief 2025 in de begroting van de GR Sociaal kunnen worden opgenomen ter realisatie. Voor de inzet van deze eenmalige middelen zal dus door GR Sociaal (onderdeel Drechtwerk) nog een beroep worden gedaan (in 2025) op basis van een toegezegd bestedingsplan. Zoals reeds in de Decemberbrief 2024 aangekondigd, wordt daarom voorgesteld om € 665.000 over te hevelen naar 2025. 15.
Onderwijshuisvesting Conform de afspraken in de doordecentralisatie (raadsbesluit van 19 december 2017; zie RISdossier 2063876) wordt het eigendom en beheer van de Statenschool overgedragen aan stichting
Jaarstukken 2024 Dordrecht
17
Arcade. Voorafgaand is voor de Kaderbrief 2023 budget voor het noodzakelijke onderhoud beschikbaar gesteld. Het budget moet worden overgeheveld om het onderhoud uit te kunnen laten voeren. Na het uitvoeren van het onderhoudsplan wordt het gebouw overgedragen aan stichting Arcade en worden zij verantwoordelijk voor het onderhoud. De aanbesteding is geweest en de laatste onderhandelingen met de geselecteerde aannemer vinden plaats. Voorgesteld wordt het niet bestede deel van € 961.000 over te hevelen naar 2025.
1.4 Financiële positie We geven hier een financiële beschouwing op het eigen vermogen, de financiering en het weerstandsvermogen. Voor de beoordeling van de financiële positie is het namelijk belangrijk om zowel naar de exploitatie als de balans te kijken. In de balans komt de verhouding van de bezittingen (activa) in beeld en de daarvoor beschikbare eigen middelen (reserves) en financieringsmiddelen van derden (schulden). Ook voor het bepalen van het eigen vermogen kijken we naar de balans. Waarbij het eigen vermogen de uitkomst is van de waarde van alle bezittingen (activa) minus de schulden. Kengetallen Om nog meer transparantie te creëren en een benchmark tussen gemeenten mogelijk te maken, geeft onderstaande tabel inzicht in zes financiële kengetallen, die in deze paragraaf verder worden toegelicht. Rekening 2023
Begroting 2024
Rekening 2024
Begroting 2025
Netto schuldquote
19%
43%
28%
49%
Netto schuldquote gecorrigeerd
7%
31%
18%
38%
Solvabiliteitsratio
64%
58%
56%
56%
Grondexploitatie
9%
9%
10%
4%
-0,3%
0,4%
2,0%
1,1%
89%
98%
99%
95%
Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit
1.4.1 Eigen vermogen
Het eigen vermogen is opgebouwd uit de algemene reserve, bestemmingsreserves en het saldo van de jaarrekening. De reserves zijn in 2024 met een bedrag van € 25,5 miljoen afgenomen. Het jaarrekeningsaldo is € 5,8 miljoen. Per saldo daalt het eigen vermogen in 2024 met € 19,7 miljoen (stand van 31-12-2024: € 655,8 miljoen) ten opzichte van de stand 31-12-2023 (€ 675,5 miljoen). De solvabiliteit daalt hierdoor naar 56% wat nog steeds solide is. Dit betekent dat het eigen vermogen eind 2024 een kleiner deel van het totale vermogen uitmaakt als in 2023. Bedragen x € 1 miljoen Ontwikkeling eigen vermogen
2023
2024
Stand per 1 januari
697,3
675,5
Tussentijdse mutaties reserves (per saldo)
-50,5
-25,5
Nog te bestemmen resultaat
28,7
5,8
Stand per 31 december
675,5
655,8
64%
56%
Eigen vermogen als balanstotaal
De reservepositie bestaat voor een groot gedeelte (afgerond € 627,4 miljoen) uit bestemmingsreserves. Aan deze reserves heeft de raad eerder een bestemming gegeven. Deze reserves zijn zonder (nieuwe) besluitvorming van de raad niet vrij besteedbaar. De algemene
Jaarstukken 2024 Dordrecht
18
reserve van de gemeente is binnen de financiële beleidskaders wel vrij aanwendbaar en bedraagt eind 2024 € 22,6 miljoen (exclusief het nog te bestemmen resultaat bij de jaarrekening, inclusief algemene reserve Grondbedrijf). In de toelichting op de Staat van reserves (zie bijlagen) bij deze jaarrekening worden de verschillen (> € 100.000) tussen begrote en werkelijke mutaties per reserve toegelicht.