2019 Jaarstukken 7-7 -2020 incl. controlerapport.pdf
Tekst van het document
Pagina 28 van 87
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
De rentabiliteit geeft de verhouding weer tussen het behaalde resultaat en de totale baten: blijft er na betaling van alle lasten nog voldoende over om zelf te kunnen functioneren. In 2017, 2018 en 2019 is rentabiliteit van positief naar negatief gegaan. Een dalende lijn is zichtbaar, ergo het resultaat is de afgelopen jaren gedaald als gevolg van (inhaal) investeringen in meubilair en ICT. Er is een beleidsontwikkeling ingezet om het Eigen Vermogen te verkleinen teneinde meer geld uit te geven aan het onderwijs. Weerstandsvermogen = eigen vermogen / totale baten Signaleringswaarde <0,05 Het weerstandvermogen geeft weer wat de vrije vermogensbuffer is voor het opvangen van eventuele calamiteiten. Zoals uit de tabel blijkt is dit de afgelopen drie jaar voor OPOD het geval.
7.2. Analyse van het resultaat Analyse van het resultaat van 2019 ten opzichte van de begroting.
Staat van baten en lasten (in euro) Realisatie
Begroting
Realisatie
2019
2019
2018
22.414.710
21.263.277
21.627.225
487.996
388.518
533.522
Overige baten
493.954
151.968
289.401
Totaal baten
23.396.659
21.803.763
22.450.148
Personeelslasten
19.220.561
17.943.743
17.815.076
Afschrijvingen
532.816
559.164
465.328
Huisvestingslasten
1.605.648
1.553.211
1.605.555
Overige lasten
2.310.132
2.249.934
2.261.017
Totaal lasten
23.669.157
22.306.052
22.146.976
Saldo baten en lasten
- 272.498
- 502.289
303.172
- 2.871
- 2.350
- 3.077
Resultaat
- 275.369
- 504.639
300.095
Resultaat na belastingen
- 275.369
- 504.639
300.095
Netto Resultaat
- 275.369
- 504.639
300.095
Baten Rijksbijdragen Overige overheidsbijdragen en -subsidies
Lasten
Financiële baten en lasten
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
Pagina 29 van 87
Het boekjaar 2019 is afgesloten met een negatief resultaat van € - 275.369. Dit is € 229.270 meer (positief) dan begroot. Er was voor 2019 een negatief resultaat begroot van € - 504.639. In navolging van de afgesloten CAO PO heeft OPOD in december een bedrag van € 324.944,50 ontvangen (ter betaling van een eenmalige uitkering februari 2020). Als gevolg hiervan is het resultaat niet op het begrote negatieve resultaat uitgekomen.
Baten De baten zijn in 2019 € 1.592.896 hoger gerealiseerd dan begroot. In de komende paragrafen wordt een verdere toelichting hierop gegeven.
Rijksbijdragen De rijksbijdragen bedroegen in 2019 € 22.414.710. Dit is € 1.151.433 hoger dan oorspronkelijk begroot. Meevallers
Verschil t.o.v. begroting
Lumpsum personeel
475.804
Personeel- en Arbeidsmarktbeleid
124.929
Lumpsum materieel
10.442
Geoormerkte subsidies ministerie
35.680
Niet geoormerkte subsidies personeel ministerie
- 291.307
Bestemmingsbox
14.469
Rijksvergoeding onderwijsachterstanden beleid (OAB)
778.814
Lerarenbeurs
2.340
Lichte zorgmiddelen
- 74.762
Zware zorgmiddelen
75.024 1.151.433
De afrekening schooljaar 2018/2019 bedroeg € 325.039, de bekostiging 2019/2020 bevatte reeds de indexatie voor de nog af te sluiten CAO PO van € 228.149. Door de invoering van het onderwijsachterstandenbeleid heeft er een verschuiving plaatsgevonden van ‘niet geoormerkte subsidies personeel ministeries’ naar de post ‘Rijksvergoeding onderwijsachterstandenbeleid (OAB)’. Van de lichte zorgmiddelen is 7/12 van de ontvangen arrangement gelden overgeboekt naar 2020.
Overige overheidsbijdragen en –subsidies De overige overheidsbijdragen bedroegen in 2019 € 487.996. Dit is € 99.478 hoger dan begroot. Verschil t.o.v. begroting Vergoeding gemeente
€ 79.053
Vergoeding gemeente personeel
€ 20.425 € 99.478
De gemeente heeft diverse vergoedingen verstrekt waaronder de afrekening gebouwafhankelijke kosten 2019, verhuiskosten renovatie, creatie van een VVE lokaal en kosten gymlokaal. Daarnaast is er een positieve meevaller geweest door het terugdraaien van een bezuiniging op de schakelklassen.
Pagina 30 van 87
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
Overige baten De overige baten bedroegen in 2019 € 493.954. Dit is € 341.986 hoger dan begroot. Verschil t.o.v. begroting Verhuur
€ 7.446
Detachering
€ 21.882
Overige baten
€ 312.658 € 341.986
OPOD heeft één leerkracht tijdelijk uitgeleend onder een detacheringsovereenkomst. Daarnaast waren er in 2019 diverse onvoorziene ontvangsten (goede doelen 2019 – afrekening verzekering – teruggave Belastingdienst – storting gedeelde kosten Nova tienercollege en de winstafrekening 2018 van de IT coöperatie.
Lasten De lasten bedroegen in 2019 € 23.669.157, dit is € 1.363.105 hoger dan begroot.
Personeelslasten De gerealiseerde personele lasten waren € 1.276.818 hoger dan begroot. In de komende paragrafen wordt een verdere toelichting hierop gegeven: Verschil t.o.v. begroting Personele lasten
€ 1.091.606
Uitkeringen UWV/Vervangingsfonds
€ 259.816
Totaal lonen en salarissen
€ 831.790
Overige personele lasten
€ 445.028
Totale personele lasten
€ 1.276.818
OPOD heeft in 2019 € 832.067 extra salariskosten gemaakt voor zwangerschapsverlof en ziektevervanging, voor tijdelijke kleuterklassen, voor extra ondersteuning scholen, voor het aannemen van conciërges, voor personeel ingehuurd vanuit samenwerkingsverband arrangementen en extra inzet vanuit de extra werkdrukverminderingsgelden. Daarnaast was er een tegenvaller door niet begrote ABP lasten van ca € 200.000. Binnen de post ‘overige personele lasten’ is een overschrijding van € 445.028. Deze extra kosten komen door de niet voorziene inhuur van een wnd bestuurssecretaris, de verlenging van de interim hrm adviseur en een tijdelijke interim directeur. Daarnaast is er veel inzet geweest ten aanzien bewegingsonderwijs, extra uitgaven vanuit samenwerkingsverband arrangementen en vanuit de werkdrukverminderingsgelden. Binnen de post cursussen is extra geld besteed aan een zij-Instroom traject, een MD traject voor de directeuren en een incompany opleiding voor de onderwijsassistenten.
Afschrijvingen De totale lasten vallen € 26.348 lager uit dan begroot. De investeringen in Touchscreens is vertraagd naar het eerste kwartaal 2020. Daarnaast is langzaamaan een verschuiving te zien van de aanschaf van traditionele leermethoden naar digitale leermethoden. Het resultaat hiervan is meer licentiekosten en minder investeringskosten.
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
Pagina 31 van 87
Huisvestingslasten De totale kosten vallen € 52.437 hoger uit dan begroot. In 2019 is meer aandacht en geld besteed aan het klein onderhoud aan de scholen.
Overige lasten De totale realisatie is € 60.198 hoger dan begroot. Hieronder de posten met een afwijking groter dan € 10.000 benoemd. Verschil t.o.v. begroting Accountant
-€ 26.149
Deskundigenadvies
€ 41.578
Planmatig onderhoudsbeheer
€ 20.291
Public relations en marketing
-€ 26.113
Leermiddelen
-€ 10.433
Klein inventaris
-€ 15.997
ICT software
-€ 66.818
Culturele vorming
€ 18.429
Sportdag en vieringen
€ 14.120
Overige onderwijslasten
-€ 14.551
Diverse
€ 5.445
In 2019 heeft OPOD ook een gedeelte van de accountantskosten over 2018 betaald. Het verder uitwerken van het ARBO beleid en de Europese Aanbesteding schoonmaak zijn doorgeschoven naar 2020. Binnen PR is tijd en aandacht gegeven aan het houden van tevredenheidsonderzoeken en de lancering van het OPOD/Kindercampus concept. Door de aanschaf van chromebooks zijn ook meer licenties benodigd. De renovatie van de Albatros bracht meerkosten met zich mee binnen de post klein inventaris. Vanuit de post culturele vorming zijn een aantal projecten doorgeschoven naar 2020. De sportdagen van de scholen zijn sober gehouden wegens de OPOD kinderspelen. Onder aan de streep is een bedrag van € 15.000 overgemaakt naar het goede doel van 2019 - het WNF.
Algemene conclusie resultaat van 2019 ten opzichte van 2018 Het boekjaar 2019 is met € -575.464 meer negatief afgesloten dan in 2018, dit is beter dan vooraf begroot. Met ingang van 2019 is een start gemaakt met het terugdringen van het eigen vermogen teneinde meer geld aan het onderwijs te besteden. Dit resulteert in de bewuste keuze van een negatieve meerjarige begroting. In navolging van de afgesloten CAO PO heeft OPOD in december een bedrag van € 324.944,50 ontvangen. Als gevolg hier van is het resultaat niet op het begrote negatieve resultaat uitgekomen.
Pagina 32 van 87
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
7.3. Balans Vermogenspositie van OPOD (in euro x1000) Activa
Realisatie
Realisatie
Prognose
Prognose
Prognose
2018
2019
2020
2021
2022
Immateriële vaste activa
0
0
0
0
0
Materiële vaste activa
2.797
3.355
4.194
3.914
3.529
Financiële vaste activa
172
73
70
60
60
Totaal vaste activa
2.969
3.428
4.264
3.974
3.589
Vorderingen
1.494
1.516
1.539
1.435
1.643
Vaste activa
Liquide middelen
6.964
6.723
4.663
4.250
4.328
Vlottende activa
8.458
8.239
6.203
5.685
5.971
Totale activa
11.427
11.667
10.467
9.659
9.560
Algemene reserve
6.691
7.292
6.078
5.875
5.574
Bestemmingsreserve publiek
1.710
834
758
682
606
Bestemmingsreserve privaat
0
0
0
0
0
Bestemmingsfonds publiek
0
0
0
0
0
Passiva Eigen vermogen
Bestemmingsfonds privaat
0
0
0
0
0
Totaal eigen vermogen
8.401
8.126
6.836
6.557
6.180
Voorzieningen
665
830
962
719
842
Langlopende schulden
0
0
0
0
0
Kortlopende schulden
2.361
2.711
2.669
2.383
2.538
Totaal passiva
11.427
11.667
10.467
9.659
9.560
*cijfers afkomstig 2020 ev laatst goedgekeurde meerjarenbegroting/balans
De voor 2019 geplande investeringen zijn grotendeels uitgevoerd, de Europese Aanbesteding voor de Touchscreens zorgde voor enige uitloop naar het eerste kwartaal 2020. Er treedt een verschuiving op van investeringen in leermethoden naar digitale afname van leermethoden met de daaraan verbonden licentiekosten. De financiële vaste activa omvatten het verstrekte voorschot met betrekking tot overeenkomst voor breedbandinternet in Dordrecht. De vermogenspositie van OPOD is in 2019 afgenomen door het negatieve resultaat van € -275.369. De vermogenspositie van OPOD is (hoewel dalend) positief. De reserves zijn toereikend om de, in de meerjarenbegroting, opgenomen beleidsplannen te kunnen financieren. Het streven is de komende jaren de reserves verder te verlagen teneinde het geld aan het onderwijs ten goede te laten komen.
7.4. Treasuryverslag Het treasurybeleid vindt plaats binnen de kaders van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen van 6 juni 2016, met kenmerk WJZ/800938regeling (regeling beleggen, lenen en derivaten OCW RBLD 2016). De regeling omschrijft de regels over het uitzetten van gelden, het aangaan van leningen en het aanvragen van verbintenissen voor financiële derivaten voor onderwijs en onderzoek. Conform deze regeling heeft OPOD een treasurystatuut opgesteld dat op 5 juli 2017 is vastgesteld. In dit statuut wordt het treasurybeleid uiteengezet en een beschrijving gegeven van de bevoegdheden en verantwoordelijkheden in het kader van de treasuryfunctie. In 2019 hebben er geen
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
Pagina 33 van 87
beleggingen plaatsgevonden. De liquide middelen staan op bank- en spaarrekeningen. OPOD stelt periodiek een liquiditeitsprognose op en bewaakt de stand van de liquide middelen op de centrale bankrekening.
7.5. Prestatiebox Prestatiebox Primair Onderwijs De middelen van de Prestatiebox zijn ingezet voor: •
Opbrengstgericht werken. Een deel van de scholen heeft de gelden besteed aan taal- en leesmethodes en ontwikkelingsmaterialen. Er is ingezet op woordenschat omdat dit onderdeel binnen heel OPOD een aandachtspunt was;
•
Professionalisering van leraren en schoolleiders;
•
Versterking en samenhang binnen en kwaliteit van cultuureducatie. Een deel van de middelen is besteed aan culturele en/of sportactiviteiten.
7.6 Allocatie van middelen naar schoolniveau Bij de verdeling van de middelen worden keuzes gemaakt op basis van: •
de kwaliteitsgedachte; onderwijs moet steeds verbeteren. Het bestuur maakt beleidskeuzes gebaseerd op het strategische beleidsplan. Scholen maken hun eigen keuzes op basis van het schoolplan;
•
de continuïteitsgedachte; vanuit het principe dat beleid een proces is en dat ingezette onderwijskundige vernieuwingen meestal langere tijd nodig hebben dan een schooljaar;
•
de solidariteitsgedachte; vanuit het principe dat er dertien scholen zijn binnen het bestuur, die wij zoveel gelijkwaardig willen behandelen.
•
de effectiviteitsgedachte; gezamenlijk maken wij afspraken zodat gelden zo effectief en efficiënt mogelijk kunnen worden ingezet.
Besluitvorming hieromtrent heeft plaatsgevonden door deze uitgangspunten te benoemen in het financieel beleidsplan welke geaccordeerd is in het bestuur en de Raad van Toezicht. Binnen de post Personeel- en arbeidsmarkt zijn de werkdrukverminderingsgelden niet meegenomen in deze verdeling. Deze gelden zijn volledig naar de scholen verdisconteerd. Scholen
Bestuurskantoor
Personele bekostiging regulier
90%
10%
Personeel- en arbeidsmarkt
50%
50%
Prestatiebox
100%
Bekostiging impulsgebieden
100%
Zorgbekostiging (SWV)
100%
Lokale overheid (subsidies)
100%
Materiële instandhouding
100%
Uitzondering: Administratie bestuur en beheer Projecten Fusiegelden
Pagina 34 van 87
100% % afhankelijk van project 100%
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
Uit de middelen die bovenschools zijn toebedeeld worden de volgende werkzaamheden verricht: •
Inkoop - uitrol Europese Aanbestedingen
•
HRM - hrm ondersteuning / bedrijfsgezondheidsdienst
•
Personeel - medewerkers stafbureau / secretarieel / administratie / financiën/ huisvesting / bestuurssecretariaat / communicatie en PR /bovenschoolse taken
•
Overig - stichting brede projecten / werving & selectie / OPOD academie / accountant / administratiekantoor / stichting brede contributies.
Deze opsomming is niet limitatief. De kosten van het bestuurlijk apparaat bedragen in 2019 € 2.534.783.
7.7. Begroting 2020 (toekomstperspectief) Staat van baten en lasten OPOD
Begroting 2020 (in euro)*
3
Baten
€ 23.327.520
3.1
Rijksbijdragen
€ 22.687.409
3.2
Overige overheidsbijdragen en -subsidies
€ 448.105
3.5
Overige baten
€ 192.006
4
Lasten
€ 24.390.001
4.1
Personeelslasten
€ 19.748.206
4.2
Afschrijvingen
€ 602.662
4.3
Huisvestingslasten
€ 1.569.165
4.4
Overige lasten
€ 2.469.968
5
Financiële baten en lasten
-€ 2.350
5.1
Rentebaten
€ 500
5.5
Rentelasten
€ 2.850
Resultaat
-€ 1.064.832
Bekostiging vanuit reserve
€ 540.000
Herzien resultaat
-€ 524.831
Dekking vanuit de reeds ontvangen bijdrage
€ 324.945
van € 324.944,50 Herzien resultaat
-€ 199.887
* het betreft hier de herziene begroting (voor het gehele jaar) 2020 vastgesteld 8 april 2020
De (herziene) begroting voor het gehele jaar 2020 is 8 april 2020 vastgesteld. Het begrote resultaat bedraagt in de herziene begroting € - 1.064.832 negatief. Hiertegenover staat een gecalculeerde bekostiging vanuit de reserve van OPOD waardoor het herziene resultaat € - 199.887 negatief uitkomt. De meerjarenbegroting is negatief. Vanuit de reserve draagt OPOD jaarlijks substantieel bij aan de bekostiging van de inzet van de werkdrukvermindering, het actief werven van zij-instromers en de uitvoering van projecten onder het strategisch beleidsplan 2016/2020. OPOD heeft als doel gesteld het eigen vermogen met 2 miljoen te verminderen de komende jaren en hiervoor jaarlijks gelden uit de reserves vrij te laten vallen. OPOD heeft de keuze gemaakt een herziene begroting 2020 op te stellen teneinde meer recht te doen aan de sturing op baten en lasten. De accordering van de CAO PO heeft dusdanige financiële consequenties voor 2020 dat is getracht een meer realistische begroting op te stellen.
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
Pagina 35 van 87
Kaders begroting 2020 Tijdens het opstellen van de meerjarenbegroting is gebruik gemaakt van de opgestelde kaders zoals opgenomen in het financieel beleidsplan en de kadernota. Ook in 2020 zal nog een laatste (forse) investering plaatsvinden in ICT (aanschaf touchscreens) en meubilair investeringen.
7.8. Continuïteitsparagraaf 7.7.1. Inleiding In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in de verwachte ontwikkelingen in de baten en lasten voor 2020 tot en met 2022, alsmede de ontwikkelingen in de vermogenspositie. Er wordt een toelichting gegeven op de belangrijkste onzekerheden en de wijze waarop het bestuur eventuele risico’s zo klein mogelijk houdt. De continuïteitsparagraaf biedt daarbij zicht op de majeure ontwikkelingen in de nabije toekomst. De gegevens in de continuïteitsparagraaf vloeien voort uit de planning & control cyclus van OPOD. Jaarlijks wordt in het derde kwartaal de begroting voor het komende jaar alsmede de meerjarenbegroting opgesteld. Structurele aanpassingen vinden hun weerslag in de meerjarenbegroting. De financiële vertaling van het bestuursformatieplan sluit aan op de meerjarenbegroting. De meerjarenbegroting is gebaseerd op de individuele schoolbegrotingen en de begroting van het bestuursbureau. Noot: in afwijking van bovenstaande is er voor 2020 een herziene begroting opgesteld naar aanleiding van de financiële impact van de afgesloten CAO PO. De meerjarenbegroting wordt op korte termijn herzien.
7.7.2. Ontwikkeling in leerlingenaantallen en personele bezetting De verwachte ontwikkelingen ten aanzien van leerlingenaantallen en personele bezetting laten het volgende beeld zien. Kengetal (stand 31/12)
Realisatie
Prognose
Prognose
Prognose
2019
2020
2021
2022
3313
3365
3344
3324
Bestuur/ bestuursbureau
8
8
8
8
Directie
13
14
14
14
Onderwijzend personeel
209
209
209
209
Onderwijsondersteunend personeel
28
28
28
28
Ontwikkeling leerlingaantal Aantal leerlingen per teldatum 1 oktober Personele bezetting in FTE
Toelichting De leerlingaantallen zijn opgenomen conform de 1 oktober telling van het voorgaande boekjaar. De populatie basisschoolleerlingen in de gemeente Dordrecht is de afgelopen jaren gekrompen, hetgeen niet overeenkwam met de stabilisatie binnen de OPOD scholen. OPOD bestendigt jaarlijks een kleine toename van het marktaandeel in Dordrecht. De prognoses van de jaren 2020 tot en met 2022 zijn gebaseerd op de toekomstige prognoses per school en de aanmeldingen voor het schooljaar 2019/2020 (en verder) van zowel kleuters als instroom in de hogere groepen. De prognose van OPOD wijkt daarmee enigszins af van de gemeentelijke prognose, die in Dordrecht een lichte daling voorziet.
Pagina 36 van 87
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
De personele bezetting in FTE is bepaald op basis van de voorhanden gegevens uit de personeelsadministratie. Voor de kalenderjaren 2020 tot en met 2022 is een inschatting gemaakt naar rato van het verloop van het aantal leerlingen. De verwachting is dat door de stabilisatie van de leerlingenaantallen de behoefte aan personeel gelijk zal blijven. De (natuurlijke) uitstroom van het aantal leraren dat de pensioengerechtigde leeftijd zal bereiken is behoorlijk; van het vaste personeel is 18,5% ouder dan 60 jaar. OPOD zet daarom in op verjonging van het personeelsbestand.
7.7.3. Financiële informatie Balans (x1000) Activa
Realisatie
Realisatie
Prognose
Prognose
Prognose
2018
2019
2020
2021
2022
Immateriële vaste activa
0
0
0
0
0
Materiële vaste activa
2.797
3.355
4.194
3.914
3.529
Financiële vaste activa
172
73
70
60
60
Totaal vaste activa
2.969
3.428
4.264
3.974
3.589
Vorderingen
1.494
1.516
1.539
1.435
1.643
Vaste activa
Liquide middelen
6.964
6.723
4.663
4.250
4.328
Vlottende activa
8.458
8.239
6.202
5.685
5.971
Totale activa
11.427
11.667
10.467
9.659
9.560
Algemene reserve
6.691
7.292
6.078
5.875
5.574
Bestemmingsreserve publiek
1.710
834
758
682
606
Bestemmingsreserve privaat
0
0
0
0
0
Bestemmingsfonds publiek
0
0
0
0
0
Passiva Eigen vermogen
Bestemmingsfonds privaat
0
0
0
0
0
Totaal eigen vermogen
8.401
8.126
6.836
6557
6.180
Voorzieningen
665
830
962
719
842
Langlopende schulden
0
0
0
0
0
Kortlopende schulden
2.361
2.711
2.669
2.383
2.538
Totaal passiva
11.427
11.667
10.467
9.659
9.560
*cijfers afkomstig 2020 ev laatst goedgekeurde meerjarenbegroting/balans
Bij het opstellen van de meerjarenbegroting is met ingang van 2019 gekozen voor het terugbrengen van de algemene reserves. De insteek van OPOD is dat het eigen vermogen niet groter dient te zijn dan noodzakelijk, het geld dient ten behoeve van het onderwijs te komen. In dat kader is er beleid ontwikkeld om jaarlijks € 500.000 ten behoeve van projecten voortvloeiend uit het strategisch beleidsplan c.q. het verminderen van de werkdruk te bekostigen vanuit de algemene reserve. Dit beleid brengt met zich mee dat de meerjarenbegroting negatief is opgesteld teneinde ook daadwerkelijk de algemene reserve te verkleinen.
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
Pagina 37 van 87
Toelichting op de balans Materiële vaste activa Met behulp van het meerjareninvesteringsplan (MIP) is toegerekend naar een gelijkblijvend afschrijvingsniveau, om zorg te dragen voor een consistent kwaliteitsniveau.
Financiële vaste activa De financiële vaste activa betreft een lening van twintig jaar die jaarlijks wordt afgelost aan de Stichting Breedband Drechtsteden voor de aanleg van een glasvezelring en de waarborgsommen die betaald zijn aan de Stichting Snappet voor het bruikleen van tablets binnen het onderwijs.
Vorderingen Er is uitgegaan van een gelijkblijvend niveau van de vorderingen.
Liquide middelen De liquide middelen zullen de komende jaren dalen als gevolg van de opgenomen investeringen en uitgaven groot onderhoud die niet via de exploitatiebegroting lopen.
Eigen vermogen Het streven van OPOD is de algemene reserve te verkleinen zodat het geld daar wordt besteedt waar benodigd – het Onderwijs. De meerjarenbegroting (2020/2023) is zodanig vormgegeven dat er jaarlijks een onttrekking zal plaatsvinden lastens de algemene reserve. Het streven is de algemene reserve in 2022 met 2 miljoen euro te hebben verminderd. Als gevolg van de overdracht van het beheer van de gebouwen van de gemeente Dordrecht aan OPOD is een voorziening Onderhoud gevormd. De bestaande bestemmingsreserve zal jaarlijks (over vijftien jaren verdeeld) gedeeltelijk vrijvallen ten gunste van het resultaat.
Voorzieningen OPOD heeft een voorziening Jubilea. De voorziening is opgenomen tegen de contante waarde van de verwachte uitkeringen gedurende het dienstverband. De hoogte van de voorziening is bepaald op grond van het aantal FTE’s en een schatting van het bedrag per FTE. Als gevolg van de overdracht van het beheer van de gebouwen van de gemeente Dordrecht aan OPOD wordt met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2016 een dotatie gedaan aan de gevormde voorziening Onderhoud. Deze is opgenomen in bovenstaande cijfers op basis van onderhoudsplannen (exclusief vrijval bestemmingsreserve Onderhoud).
Kortlopende schulden Uitgangspunt is dat deze schulden op hetzelfde niveau blijven.
Staat van baten en lasten Voor alles geldt dat de realiteit snel kan veranderen en dat boven- en onderstaande cijfers het beeld zijn met de kennis van nu.
Pagina 38 van 87
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
Meerjarenbegroting 2019-2022 (in euro x1000) Baten
Realisatie
Begroting
Realisatie
Begroting
Begroting
Begroting
2018
2019
2019
2020
2021
2022
Rijksbijdragen
21.627
21.263
22.415
22.687
22.525
22.560
Overige overheidsbijdragen en
534
389
488
448
442
442
Overige baten
289
152
494
192
151
151
Totale baten
22.450
21.804
23.397
23.327
23.118
23.153
Personeelslasten
17.815
17.944
19.221
19.749
18.886
19.037
Afschrijvingen
465
559
533
603
594
574
Huisvestingslasten
1.606
1.553
1.605
1.569
1.554
1.554
Overige lasten
2.261
2.251
2.310
2.470
2.361
2.362
Totale lasten
22.147
22.307
23.669
24.391
23.395
23.527
Saldo baten en lasten
303
- 503
- 272
- 1.064
- 277
- 374
Saldo financiële bedrijfsvoering
-3
-2
-3
0
-3
-2
Saldo buitengewone baten en
0
0
0
0
0
0
Totaal resultaat
300
- 505
- 275
- 1.064
- 280
- 376
Bekostiging vanuit reserve
0
505
0
540
270
370
Totaal resultaat
300
0
- 275
- 524
- 10
-6
Bekostiging vanuit reserve
0
0
0
325
0
0
Totaal resultaat
300
0
- 275
- 199
- 10
-6
-subsidies
Lasten
lasten
*cijfers afkomstig 2020 ev laatst goedgekeurde meerjarenbegroting/balans
Bovenstaand overzicht is gebaseerd op de meerjarenbegroting welke is vastgesteld in de bestuursvergadering van 9 december 2019 en de herziene begroting 2020 welke is vastgesteld op 8 april 2020. In de meerjarenbegroting is sprake van een tekort vanaf 2019 en verder door in 2020 door extra investeringen vanuit OPOD voor projecten voortvloeiende uit het SBP, vermindering van de werkdruk en werving zij-instromers. OPOD bekostigd deze extra inzet door jaarlijks gelden te laten vrijvallen uit de algemene reserve.
Toelichting op de meerjarenbegroting Baten Op basis van het aantal leerlingen en de prognose wordt de beschikbare financiële ruimte per school bepaald. Het aantal leerlingen in samenhang met de bekostiging gegevens vormen de basis voor de (meer)jarenbegroting. De OPOD begroting betreft een optelsom van de onderliggende schoolbegrotingen. De baten lopen licht terug in de meerjarenbegroting 2020-2022 veroorzaakt door de verwachte terugloop van gewichtenleerlingen. Het nieuw vastgestelde onderwijsachterstandenbeleid zal echter voor een lichte (positieve) bijstelling zorgdragen in de komende begrotingscyclus.
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
Pagina 39 van 87
Lasten Ten aanzien van de personeelslasten is rekening gehouden met de benodigde formatie ten aanzien van de leerlingenprognoses. In de personele lasten is geen rekening gehouden met kostenstijgingen die nog niet bekend zijn. De huisvestingslasten zijn op basis van de meest recent bekende gegevens begroot. De gemeente Dordrecht houdt een aantal panden in eigendom. Hiervoor maakt OPOD de groepsafhankelijke vergoeding van de Materiële Instandhouding over aan de gemeente Dordrecht. OPOD wendt de voorziening onderhoud aan voor het toekomstige onderhoud. Voor de bepaling van de huisvestingslasten is uitgegaan van het meerjarenonderhoudsplan en het lopende Onderhoudscontract. Voor de goede orde vermelden wij dat voorgaande meerjarenbegroting taakstellend is en uitgaat van de huidige (bekende) wet- en regelgeving. Waarbij het risico altijd aanwezig is dat de realisatie daarvan in de toekomst zal afwijken, de praktijk is soms weerbarstig.
Resultaat De komende begrotingsjaren zijn voor de resultaten (bewust) negatief. Voor het komende schooljaar 2020/2021 laten de harde inschrijvingen een beeld van stabilisatie zien. Het aantal gewichtenleerlingen is naar verwachting stabiel de komende jaren. OPOD doet er alles aan om een toekomstbestendig personeelsbeleid te voeren en daar waar mogelijk te investeren in het onderwijs.
Kengetallen Onderstaande kengetallen zijn gebaseerd op de meerjarenbegroting. Financiele kengetallen
2018
2019
2020
2021
2022
Signaleringswaarden
Liquiditeit vlottende activa / kortlopende schulden
3,58
3,58
2,07
2,1
2,09
<0,75
Solvabiliteit eigen vermogen + voorzieningen / totaal passiva
0,79
0,77
0,73
0,73
0,71
<0,3
Rentabiliteit nettoresultaat / totale baten
1
-1
-2,25
-0,04
-0,03
<0,1
Weerstandsvermogen eigen vermogen / totale baten
0,37
0,35
0,26
0,25
0,24
<0,05
*cijfers afkomstig 2020 ev laatst goedgekeurde meerjarenbegroting/balans
Toelichting op de kengetallen Uit bovenstaande kengetallen blijkt dat de solvabiliteit en liquiditeit in de weergegeven jaren ruim boven de door OCW gehanteerde minimumnormen uitkomt. De liquiditeit is ruim voldoende om aan de financiële verplichtingen op korte termijn te voldoen; uit de solvabiliteit blijkt dat OPOD ook op langere termijn aan haar verplichtingen kan voldoen. De rentabiliteit geeft meer inzicht in het bestedingspatroon, grote verschillen kunnen daar vragen over oproepen. Als gevolg van de beleidsinzet het Eigen Vermogen te verminderen ten gunste van het onderwijs, met als gevolg een negatief meerjarig resultaat, heeft OPOD meerjarig een negatieve rentabiliteit. Het weerstandvermogen geeft weer wat de vrije vermogensbuffer is voor het opvangen van eventuele calamiteiten, deze ligt voor OPOD ruim boven de signaleringswaarden.
Pagina 40 van 87
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
7.7.4. Risicobeheersing Rapportage aanwezigheid en werking van het interne risicobeheersings- en controlesysteem Met Planning en Controle willen we de beheersbaarheid van de organisatie vergroten en de realisatie van beleidsdoelstellingen bewaken, dan wel bijsturen. In de Planning en Controle-cyclus wordt op een systematische manier inhoud gegeven aan het proces van richting geven (het besturen, plannen) en het op koers houden (beheersen, control) van de organisatie. Bij de inrichting van de Planning en Controle-cyclus wordt tevens gebruik gemaakt van de PDCA-cyclus. De cyclus is gebaseerd op de missie en visie en het strategisch beleidsplan van OPOD. De planning en controle kent een cyclus van: plannen, uitvoeren, evalueren en verbeteren. Er is een cyclus op schoolniveau (rood) en bovenschools niveau (groen). De pijlen geven het cyclische proces aan en de uit te voeren acties op schoolniveau (dunne pijlen) en bestuursniveau (dikke pijlen).
De algemene planning en controle heeft betrekking op alle beleidsterreinen met uitzondering van de formatieve en de financiële planning en controle. In de Code Goed Bestuur is aangegeven dat er beleid gevoerd moet worden inzake risicomanagement. Dit beleid is onlangs ontwikkeld en vastgelegd in het kwaliteitshandboek van OPOD. Het betreft het gehele proces van identificeren, analyseren van risico’s met als doel maatregelen te treffen om de kans van optreden van risico’s te verminderen. Met behulp van een SWOT-analyse en het opstellen van een risicoprofiel willen wij op systematische wijze de interne en externe omstandigheden en alle risico’s die de doelrealisering zouden kunnen belemmeren, in kaart brengen. Hiertoe hebben wij een format ‘Risicoprofiel OPOD’ ontwikkeld, waarmee we op strategisch, tactisch en operationeel niveau een risicoprofiel kunnen opstellen. Deze werkwijze wordt vanaf 2018 toegepast.
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
Pagina 41 van 87
Beschrijving van de belangrijkste risico’s en onzekerheden
Impact
K*I
Eigen risico dragerschap
Kans
Strategische risico’s
3
4
12
(ERD)
Huidige maatregelen
€
Effect
Toekenning extra loonkosten
275.000
Regie op scholen vwb
scholen Voorhanden hebben van flexibele
inzet ziektevervanging 440.000
invalpool
Buffer tbv inzet langdurdige ziektevervanging/uitval
Negatieve meerjarige
1
5
5
begroting
Monitoring via
Verlagen eigen
kwartaalrapportages
vermogen en liquiditeit
Samenwerkingsverbanden Arcade - overheveling
1
6
6
gebouwen naar coöperatie
nntb
zorgdragen voor borging gelijke
huisvesting Samenwerkingsverband
Overheveling gebouwen /
Kwaliteit goede schoolgebouwen
status binnen de overlegvormen 1
4
4
Dordrecht
Zorgdragen voor borging
nntb
Het kunnen betalen
financiële zekerheid via
van de benodigde
bestuursdeelname
zorgstructuur binnen Dordrecht
Coöperatie Kien
1
3
3
Zorgdragen voor borging
nntb
financiële zekerheid via
Het kunnen betalen van de eigen inleg
bestuursdeelname Dreigend lerarentekort
3
6
18
Sturing op zij-instroom trajecten
200.000
Tijdig zorgdragen
(door oa vergrijsd
voor voldoende
personeelsbestand)
gekwalificeerd personeel
Pandemie - toenemend
1
8
8
ziekteverzuim
2% meer verzuim (als
320.000
Extra inhuur tijdelijk
gevolg van veranderende
personeel voor
werkomstandigheden/werkdruk)
ondersteuning lesgevende taken
Pandemie - toename
2
8
16
onderwijsachterstanden/
Opstellen kwalteitsnormen bij
nntb
onderwijs op afstand
Borging onderwijs kwetsbare doelgroep(en)
kansen ongelijkheid
Impact
K*I
Kwaliteit onderwijs
Kans
Tactische risico’s
1
5
5
Huidige maatregelen
€
Effect
Bestuurlijke interventies /
95.000
Behoud beoordeling
ontwikkeltrajecten / uitvoering
Onderwijsinspectie
kwaliteitshandboek (financiële) Gevolgen nieuw functiehuis
Pagina 42 van 87
5
3
9
Onderzoek naar gevolgen
Hogere loonkosten voor
invoering nieuwe functiehuis
gelijke aantallen fte
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
Impact
K*I
% Ziekteverzuim
Huidige maatregelen
Kans
Operationeele risico’s
2
7
14
> landelijk
€
Effect
Monitoring via
Moeten samenvoegen
kwartaalrapportages
van klassen c.q. naar huis sturen van leerlingen
2
7
14
Uitdragen gezamelijk
Voorlichting directeuren
standpunt tav terugdringen ziekteverzuim Voldoen aan wet- en
1
4
4
regelgeving
Opstellen/vernieuwen AO-IC incl.
nihil
aanbestedingsrichtlijnen
Voorkomen van onrechtmatigheden in de jaarrekening
3
5
15
Invulling geven aan ARBO/RI&E
25.000
Voldoen aan ARBO regelgeving/ inzichtelijkheid in te nemen maatregelen aangaande RI&E
Daling leerlingaantal Kleinschaligheid stafbureau
1 1
5 5
5 5
Monitoring via
nihil
Bij daling krimp in de
kwartaalrapportages
bekostiging
Onderzoek bestuurlijke
Bemerking accountant
samenwerking OPOD/SKOBA
niet voldoen aan Europese aanbestedingsregels
Samenwerkingsverbanden
2
4
uitval IT infrastructuur
5
Zorgdragen voor borging via
Continuïteit binnen de
bestuursdeelname (back-
IT infrastructuur > geen
up systemen/cyberrisico
uitval lesvoorzieningen
verzekering) 1.355.000
De resultaten (prioriteit) worden ingedeeld in drie categorieën: 1 t/m 11 = beheersmaatregel moet binnen 2 jaar worden vastgesteld 12 t/m 17 = beheersmaatregel moet binnen 1 jaar worden vastgesteld 18 t/m 24 = beheersmaatregel moet direct worden vastgesteld Het effect geeft een schatting van de ernst van de consequenties van de gebeurtenis. De schatting wordt gedaan op een schaal van 1 t/m 8, waarbij 1 de laagste ernst weergeeft en 8 de hoogste ernst. B3 Rapportage toezichthoudend orgaan Een verslag van de RvT is opgenomen onder hoofdstuk 9 van het Bestuursverslag.
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
Pagina 43 van 87
8. Verslag Gemeenschappelijke Medezeggenschapsraad 8.1. Samenstelling medezeggenschap OPOD heeft een Gemeenschappelijke Medezeggenschapsraad (GMR) ingesteld, en voldoet daarmee aan de Wet Medezeggenschap op scholen. In die wet is het advies- en instemmingsrecht van personeel en ouders vastgelegd over zaken van gemeenschappelijk belang voor OPOD. De voorzitter CvB is de gesprekspartner van de GMR en hij is ook op de meeste GMR-vergaderingen aanwezig.
8.2 Samenstelling medezeggenschap Elke school heeft een medezeggenschapsraad (MR) die bestaat uit afgevaardigden van ouders en personeel. Via de MR hebben ouders en personeel invloed op het schoolbeleid. De MR overlegt met de schooldirecteur. Door elke MR wordt één ouder en één personeelslid afgevaardigd naar de GMR. Alle scholen zijn dus rechtstreeks vertegenwoordigd in de GMR. De GMR heeft 26 leden. Tot de zomervakantie 2019 was Kim Peters, lid van de oudergeleding voorzitter van de GMR. Na de zomer heeft Coen Jaspar, ook lid van de oudergeleding, het stokje overgenomen. Het dagelijks bestuur van de GMR heeft ook een wijziging ondergaan.
8.3. Vergaderingen De GMR komt meestal zeven keer per jaar bijeen. De voorzitter van de GMR, een lid van de oudergeledingen en een lid van de personeelsgeleding van de GMR vormen het dagelijks bestuur. Het dagelijks bestuur vergadert twee weken voorafgaand aan de GMR-vergadering met de voorzitter CvB. Tijdens dit overleg wordt onder andere de agenda voor de GMR-vergadering opgesteld. De GMRvergaderingen zijn opgedeeld in twee delen; in het eerste deel kunnen de leden van de GMR met de voorzitter CvB discussiëren over wetgeving en concept beleidsstukken alsook van gedachten wisselen over diverse zaken. In het tweede deel vertrekt de voorzitter CvB zodat leden van de GMR onderling kunnen vergaderen en in vrijheid kunnen stemmen over zaken waarop inspraak of advies is vereist. In januari 2019 is een extra vergadering gepland om te praten over de verdergaande samenwerking met zowel met de SPD als ook met SKOBA. In februari heeft een GMR-vergadering zonder bestuurder plaatsgevonden. In 2019 is onder meer gesproken over: •
De verdergaande samenwerking OPOD-SKOBA o.a. de themagroepen
•
De verdergaande samenwerking met SPD
•
Mobiliteitsbeleid OPOD
•
Gesprekkencyclus
•
Functiehuis en functieboek
•
Reglement GMR
•
Beloningsbeleid
•
Bestuursformatieplan
•
Kwartaalrapportages
•
De gedragscode gebruik bedrijfsmiddelen (evaluatie mei 2020)
•
Voorgenomen besluit Eigen Risicodragerschap voor kosten ziekteverzuim
•
Vervangingsbeleid OPOD
•
Bestuurlijke evaluatie NOVA-Tienercollege
•
Besluitvormingsprocedure OPOD
•
Protocol Vervanging bestuur/schoolleider
Pagina 44 van 87
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
•
Het stroomlijnen van de ouderbijdragen
•
Begeleiding startende leerkrachten
•
Het financieel beleidsplan 2016-2020
•
Stagebeleid ‘samen opleiden Da Vinci en OPOD’
•
De meerjarenbegroting
•
De indeling domeinen en projecten 2020
•
De werkwijze van de GMR en de communicatie met de achterban
In de GMR zijn de voorstellen besproken. De vragen zijn direct of op een later moment beantwoord. De GMR heeft waar nodig positief geadviseerd of ingestemd met het voorstel. In oktober zijn de nieuwe leden van de Raad van Toezicht bij de GMR-vergadering aanwezig geweest. Na een kennismakingsronde is gesproken over de ontwikkelingen binnen en rondom OPOD.
8.4. Terugblik 2019 Het jaar 2019 werd gekenmerkt door een goede en productieve samenwerking tussen CvB, Raad van Toezicht en GMR. Vanuit een positieve instelling is gewerkt aan de verdere ontwikkeling en professionalisering van OPOD. Ondanks dat de GMR 26 leden kent is de opkomst tijdens de GMR vergaderingen altijd erg hoog. Dit geeft de grote mate van betrokkenheid weer van alle GMR leden. De gesprekken zijn op momenten scherp en kritisch, maar wel altijd constructief. Dit heeft gezorgd een goede sfeer en prettige samenwerking tussen de GMR-leden onderling en de GMR en de voorzitter CvB. De GMR is ook nauw betrokken geweest bij de verdergaande samenwerking OPOD-SKOBA o.a. door deel te nemen aan de themagroepen. Daarnaast heeft intensieve samenwerking plaatsgevonden op het gebied van de samenwerking met de SPD en zijn de GMR leden betrokken bij de opzet van nieuw beleid. Daarnaast is er onder leiding van de GMR een onderzoek gestart naar de mogelijkheden om de activiteiten rondom het beheer van de ouderbijdragen verder te uniformeren en te professionaliseren. In 2020 wordt hier een verder vervolg aan gegeven. Tenslotte zijn er nadere afspraken gemaakt om de communicatie met de achterban verder te verbeteren en te professionaliseren. Uitvoering van de gewijzigde vorm van communicatie is voorzien voor 2020.
De GMR kijkt terug op een constructief 2019 en ziet 2020 met vertrouwen tegemoet! C. JASPAR Voorzitter Gemeenschappelijke Medezeggenschapsraad OPOD
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
Pagina 45 van 87
9. Verslag van de Raad van Toezicht van OPOD 9.1. Inleiding OPOD heeft van 2012 een besturingsmodel waarin bestuur en intern toezicht organiek van elkaar gescheiden zijn. Vanaf dat moment heeft de Raad van Toezicht de functie van ‘intern toezicht’ ingevuld’. Dat wil zeggen dat de Raad van Toezicht is belast met de volgende taken en bevoegdheden: •
Goedkeuren van het strategisch beleidsplan, de begroting en de jaarrekening;
•
Toezicht houden op naleving wettelijke verplichting en code goed bestuur;
•
Toezicht houden op rechtmatige verwerving, bestemming en aanwending van de middelen;
•
Aanwijzen van een accountant die verslag uitbrengt aan het toezichthoudend orgaan;
•
Optreden als werkgever van het uitvoerend bestuur;
•
Belast met de inrichting van het bevoegd gezag.
De Raad van Toezicht legt over bovengenoemde taken jaarlijks verantwoording af in het bestuursverslag. De leden van de Raad van Toezicht brengen elk hun eigen specifieke deskundigheid in. Samen beschikt de Raad over ruime bestuurlijke, onderwijskundige, financiële, HRM en juridische kennis en is de Raad in staat om haar taken goed te vervullen. Onze ambitie is om bij te dragen aan ontwikkeling van de leerlingen, de scholen en OPOD als geheel. In het reglement Raad van Toezicht staan de bevoegdheden, verantwoordelijkheden en taken van de Raad van Toezicht, alsmede de positie van de RvT, de relatie met het CvB en andere relevante zaken vastgelegd. De meest actuele versie van het reglement is op 2 oktober 2019 vastgesteld.
9.2. Samenstelling Raad van Toezicht In het kalenderjaar 2019 bestaat de Raad van Toezicht uit de volgende 5 leden: •
De heer drs. J.M.M. Taks: voorzitter RvT, voorzitter van de remuneratiecommissie, herbenoemd per 1 januari 2016, aftredend per 1 januari 2020. (neven)functies: Voorzitter Raad van Bestuur Diakonessenhuis Utrecht – Zeist – Doorn, Lid RvT Stichting Surplus, Lid RvT GGZ Breburg, Lid Raad van Advies Erasmus Centrum voor Zorgbestuur;
•
Mevrouw drs. M.J.T.H. Havekes: vice-voorzitter RvT, lid van de remuneratiecommissie, lid van de kwaliteitscommissie. Benoemd per 1 januari 2017, aftredend per 1 januari 2021. (neven)functies: Gemeentesecretaris/ algemeen directeur Utrechtse Heuvelrug;
•
De heer G.C. van der Ent RA: lid RvT, voorzitter van de auditcommissie, benoemd per 1 januari 2017, aftredend per 1 januari 2021. (neven)functies: Manager bedrijfsvoering/adjunct-directeur Woningstichting Trivire;
•
Mevrouw A.C.M. Romeijnders - van Tiggelen, lid RvT, voorzitter van de kwaliteitscommissie, benoemd per 1 januari 2019, aftredend per 1 januari 2023. (neven)functies: Lid college van bestuur Albeda College, Bestuurslid Rotterdam Vakmanstad, Lid RvT The Dutch Alliance, Lid cliëntenraad Internos Thuiszorg;
•
De heer drs. P.A. Stadhouders, lid van de auditcommissie, benoemd per 1 maart 2019, aftredend per 1 januari 2023. (neven)functies: Directeur Mediafederatie, Directeur Werkgeversvereniging Uitgeverijbedrijf, Voorzitter RvT Dock Rotterdam.
Pagina 46 van 87
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
Geen van de leden van de Raad van Toezicht heeft meer dan drie commissariaten/ toezichthoudende functies. Wat betreft de (neven) functies van de toezichthouders kan gesteld worden dat er sprake is van onafhankelijkheid. Mevrouw Romeijnders - van Tiggelen en de heer Stadhouders zijn sinds 1 januari 2019 de nieuwe leden van de Raad van Toezicht. Conform de statuten en het reglement heeft de Raad van Toezicht voor de werving van de nieuwe leden een profielschets opgesteld en openbaar gemaakt. Een gespecialiseerd bureau heeft de wervingsprocedure begeleid. Twee leden van de GMR zijn bij de procedure betrokken. Volgens het rooster van aftreden heeft de heer Taks de Raad van Toezicht van OPOD per 1 januari 2020 verlaten. De Raad van Toezicht heeft op 2 oktober 2019 uit haar midden een nieuwe voorzitter, mevrouw M. Havekes en een nieuwe vice-voorzitter, de heer P. stadhouders benoemd. Zij hebben per 1 januari 2020 hun nieuwe functie aanvaard.
9.3. Vergaderingen van Raad van Toezicht in 2019 De Raad van Toezicht is in 2019 vijf keer in een geplande formele vergadering bijeen geweest, waarvan eenmaal met de accountant. Daarnaast is in november één extra kennismakingsoverleg ingepland met de Raad van Toezicht van SKOBA. De vergaderingen werden telkens bijgewoond door het College van Bestuur. Op de agenda stond: •
Kwartaalrapportages Q1, Q2, Q3 en Q4
•
Projectplan Passie voor Onderwijs
•
Inrichting kwaliteitscommissie
•
Van esis naar ParnasSys
•
Personele Unie OPOD SPD (goedgekeurd op 12 juni 2019)
•
Besturenakkoord onderwijshuisvesting Dordrecht
•
Gedragscode voor verantwoord gebruik van bedrijfsmiddelen
•
Jaarstukken 2018 jaarrekening en bestuursverslag 2018 (vastgesteld op 12 juni 2019)
•
Accountantsrapportage (12 juni 2019)
•
Reglementen commissie RvT (vastgesteld op 12 juni 2019)
•
EigenRisicodragerschap voor de kosten van vervanging (positief advies op 2 okt 2019)
•
Financieel Beleidsplan 2016/2020 en kadernota 2020/2023 (vastgesteld op 2 oktober 2019)
•
Reglement RvT (vastgesteld op 2 oktober 2019)
•
Reglement CvB (vastgesteld 2 oktober 2019)
•
Protocol vervanging CvB en schoolleiders (vastgesteld 2 oktober 2019)
•
Verkenning samenwerking met SPD en SKOBA w.o. de uitkomsten van de 1e fase bestuurlijke samenwerkingsvormen
•
Evaluatie NOVA Tienercollege
•
Dordtse onderwijsvisie
•
Meerjarenbegroting 2020-2023
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
Pagina 47 van 87
9.4. Belangrijke thema’s in 2019 Een belangrijk thema in 2019 voor OPOD en dus voor de Raad van Toezicht was de verkenning naar strategische samenwerking met twee partijen: met de SPD om de doorlopende leerlijn kinderopvang en primair onderwijs te versterken en met SKOBA om samen te werken aan goed onderwijs en goed werkgeverschap.
Samenwerking OPOD/ SPD OPOD en de SPD spraken in 2018 de ambitie uit om tezamen integrale kindcentra op te zetten, waarin een doorgaande ontwikkelingslijn van 2 tot 13 jaar kan worden gerealiseerd. In de eerste helft van 2019 zijn er grote stappen gezet om de samenwerking bestuurlijk vorm te geven en te realiseren. In april 2019 hebben de Raden van toezicht van SPD en OPOD elkaar ontmoet en kennisgemaakt. De gemeente Dordrecht zag niet de wettelijke ruimte om de financiële bijdrage te leveren die nodig was om de plannen te realiseren. De personele unie OPOD/SPD is niet doorgegaan. Een aantal Dordtse schoolbesturen waaronder OPOD heeft samen een convenant afgesloten om het doel van de doorlopende leerlijn toch te bereiken.
Verkenning samenwerking OPOD en SKOBA In het domein verbinding zijn in 2019 stappen gezet in het onderzoek naar de verdergaande samenwerking OPOD/SKOBA. De RvT heeft vrijwel elke vergadering de voortgang besproken. In november 2019 heeft een eerste kennismaking met de leden van de Raad van Toezicht van SKOBA plaatsgevonden die als zinvol en prettig is ervaren.
9.5. De commissies van de Raad van Toezicht De Raad van Toezicht kent een drietal commissies, te weten een auditcommissie, een remuneratiecommissie en een nieuwe commissie Onderwijs en Kwaliteit. De commissies rapporteren en adviseren aan de Raad van Toezicht, die integraal verantwoordelijk blijft.
Verslag van de commissie Onderwijs en kwaliteit In 2019 is de commissie Onderwijs en kwaliteit ingesteld met als doel de Raad van Toezicht te ondersteunen bij haar toezichthoudende taken en verantwoordelijkheden op het gebied van de kwaliteit van het onderwijs. Mevrouw Romeijnders is voorzitter van de commissie en mevrouw Havekes is lid van de commissie. De commissie heeft in haar eerste vergadering gesproken over kwaliteitszorg, schoolplannen en over haar werkwijze.
Verslag van de Auditcommissie De auditcommissie van de Raad van Toezicht werd in 2019 gevormd door de heer Van der Ent en de heer Stadhouders. Het CvB en de controller zijn aanwezig bij alle overleggen, de externe accountant is eenmaal per jaar present. De commissie heeft voorafgaand aan elke Raad van Toezicht vergadering de relevante financiële voorstellen en rapportages beoordeeld en daarover advies gegeven aan de gehele Raad van Toezicht.
Verslag van de Remuneratiecommissie De remuneratiecommissie werd in 2019 gevormd door de heer Taks en mevrouw Havekes. De commissie Pagina 48 van 87
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
heeft het functioneren van de voorzitter van het College van Bestuur N. Barendregt opnieuw positief beoordeeld en de heer Barendregt herbenoemd voor een periode van vier jaar. De remuneratiecommissie heeft tevens de declaraties 2019 van de voorzitter van het College van Bestuur gecontroleerd en goed bevonden. Ook heeft remuneratiecommissie geconstateerd dat de voorzitter van het College van Bestuur geen conflicterende nevenfuncties heeft.
9.6. Onafhankelijke informatieverzameling Conform het reglement Raad van Toezicht wint de Raad informatie in bij interne en externe partijen.
Externe accountant De managementletter van DRV accountants & adviseurs, de externe accountant van OPOD gaf inzicht in de stand van zaken, de oordelen en de aanbevelingen met betrekking tot de interne organisatie en de risicobeheersing en de financiële positie. DRV sprak zich tegenover de raad positief uit over OPOD, die zij ziet als een organisatie die graag vooruit wil, goed meewerkt, dingen ter harte neemt en ook de zaken kritisch bekijkt.
Schoolbezoeken De Raad van toezicht heeft in 2019 drie scholen bezocht. In april de Wantijschool en de Mondriaan en in november de net gerenoveerde Kindercampus Albatros. Vooraf hebben de leden het schoolplan ontvangen. De Raad van Toezicht heeft na het schoolbezoek op de Wantijschool in april een overleg gevoerd met de Kinderraad van OPOD
GMR Een delegatie van de Raad van Toezicht heeft twee keer de GMR bezocht. In april hebben de voorzitter en de vicevoorzitter de vergadering bijgewoond. Er is gesproken over de rol van de GMR, de Raad van Toezicht en het CvB in de verkenning van de projecten OPOD-SPD en OPOD-SKOBA en over de identiteit van het openbare onderwijs. De nieuwe leden van de Raad van Toezicht hebben in november kennisgemaakt met de voorzitter en de leden van de GMR.
CTOO Commissie van Toezicht op het openbaar onderwijs In oktober 2019 heeft de voorzitter van de Raad van Toezicht samen met het CvB het jaarlijkse gesprek met de CTOO van de gemeente Dordrecht gevoerd. Er is gesproken over de ontwikkelingen in het traject OPOD-SKOBA en over het feit dat ouders op de hoogte zijn van de ontwikkelingen. Ook het jaarverslag van 2018 stond op de agenda.
Sociale gelegenheden De leden van de Raad van Toezicht zijn ook aanwezig geweest bij de Nieuwjaarsborrel, het Open Huis van OPOD, de start van het nieuwe schooljaar en de OPOD-academie.
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
Pagina 49 van 87
9.7 De evaluatie van het functioneren van de Raad van Toezicht De Raad van Toezicht heeft onder leiding van de voorzitter in april 2019 het eigen functioneren geëvalueerd. De evaluatie van het toezichtkader maakt eveneens deel uit van de zelfevaluatie. Het verslag van de zelfevaluatie is gedeeld met het CvB. De Raad van Toezicht werkte in 2019 aan haar eigen professionalisering onder andere door het opstellen van een nieuw regelement Raad van Toezicht en nieuwe reglementen voor de commissies van de Raad van Toezicht De leden van de Raad van Toezicht houden de eigen kennis en expertise op peil en werken mede op basis van de uitkomsten van de zelfevaluaties gezamenlijk aan hun ontwikkeling als team. De leden zijn lid van de VTOI, de Vereniging voor toezichthouders in het Onderwijs. Twee leden van de Raad van Toezicht hebben een leergang Toezichthouden op onderwijskwaliteit gevolgd bij de VTOI.
9.8 Aantal leden en bezoldiging Statutair is het aantal leden waaruit de Raad van Toezicht bestaat bepaald op ten minste drie en ten hoogste zeven leden. De Raad van Toezicht bepaalt uit hoeveel leden de Raad bestaat. De Raad van Toezicht van OPOD heeft in afwachting van de ontwikkelingen in de verdergaande samenwerking met SKOBA er voor gekozen om 2020 in te gaan met vier leden. De bezoldiging van de leden van de Raad van Toezicht was in 2019 ongewijzigd € 4000,- exclusief BTW per jaar. De voorzitter ontving in 2019 een bedrag € 6000,- exclusief BTW. Namens de gehele Raad van Toezicht, DRS. M.J.T.H. HAVEKES Voorzitter Raad van Toezicht OPOD
Pagina 50 van 87
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
II Jaarrekening
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
Pagina 51 van 87
A1 Grondslagen 1 Algemeen Activiteiten van het bevoegd gezag In deze jaarrekening zijn de activiteiten van OPOD (KvK: 24374006) en van de onder deze rechtspersoon vallende scholen verantwoord.
Grondslagen voor de jaarrekening De jaarrekening is opgesteld met inachtneming van de bepalingen opgenomen in de Ministeriële Richtlijn jaarverslaggeving onderwijs. Hierbij wordt aansluiting gezocht bij de bepalingen van Boek 2 titel 9 van het Burgerlijk Wetboek en de Richtlijnen voor de jaarverslaggeving waaronder Richtlijn 660 Onderwijsinstellingen. Baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop ze betrekking hebben. Winsten worden slechts opgenomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verplichtingen en mogelijke verliezen die hun oorsprong vinden voor het einde van het verslagjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. De in de jaarrekening opgenomen bedragen luiden in hele euro’s. De jaarrekening is opgesteld vanuit het continuïteitsprincipe.
Vergelijkende cijfers Voor zover van toepassing zijn ter vergelijking de realisatiecijfers opgenomen van het voorgaande jaar, alsmede de cijfers van de meest recente, vastgestelde versie van de begroting van het verantwoordingsjaar.
Financiële instrumenten Onder financiële instrumenten worden zowel primaire financiële instrumenten, zoals vorderingen en schulden, als financiële derivaten verstaan. In de toelichting op onderscheiden posten van de balans wordt de reële waarde van het betreffende instrument toegelicht als die afwijkt van de boekwaarde. Indien het financiële instrument niet in de balans is opgenomen wordt de informatie over de reële waarde gegeven in de toelichting onder de ‘Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen’. Voor de grondslagen van primaire financiële instrumenten wordt verwezen naar de behandeling per balanspost. OPOD maakt geen gebruik van afgeleide instrumenten (derivaten). Het renterisico is beperkt aangezien de stichting geen leningen heeft. Het kredietrisico ten aanzien van de overige vorderingen van de stichting is beperkt aangezien de grootste debiteuren met een hoge betrouwbaarheid betreffen zoals de Rijksoverheid en gemeenten uit de regio.
2 Grondslagen voor de waardering van activa en passiva Materiële vaste activa Onder financiële instrumenten worden zowel primaire financiële instrumenten, zoals vorderingen en schulden, als financiële derivaten verstaan. In de toelichting op onderscheiden posten van de balans wordt de reële waarde van het betreffende instrument toegelicht als die afwijkt van de boekwaarde. Indien het financiële instrument niet in de balans is opgenomen wordt de informatie over de reële
Pagina 52 van 87
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
waarde gegeven in de toelichting onder de ‘Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen’. Voor de grondslagen van primaire financiële instrumenten wordt verwezen naar de behandeling per balanspost. OPOD maakt geen gebruik van afgeleide instrumenten (derivaten).
Eigendom In 2016 heeft er een juridische overdracht plaatsgevonden van 10 schoolgebouwen door de gemeente Dordrecht aan OPOD. Aangezien het economisch eigendom van deze en van de niet overgedragen schoolgebouwen bij de gemeente berust, zijn de schoolgebouwen niet in de balans opgenomen. In de jaarrekening 2016 is een voorziening gevormd voor het toekomstige groot onderhoud aan deze panden.
Financiële vaste activa De onder financiële vaste activa opgenomen vorderingen worden gewaardeerd op nominale waarde onder aftrek van noodzakelijk geachte voorzieningen. Financiële vaste activa met een looptijd korter dan 12 maanden worden opgenomen in de vorderingen.
Vorderingen en overlopende activa De vorderingen en overlopende activa worden bij de eerste verwerking opgenomen tegen de reële waarde en vervolgens gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs. De vorderingen en overlopende activa hebben een looptijd korter dan een jaar, tenzij dit bij de toelichting in de balans anders is aangegeven. Noodzakelijk geachte voorzieningen voor het risico van oninbaarheid worden in mindering gebracht. Deze voorzieningen worden bepaald op basis van individuele beoordeling van de vorderingen.
Liquide middelen Liquide middelen zijn gewaardeerd tegen nominale waarde. Liquide middelen die niet ter directe beschikking staan worden verwerkt onder vorderingen. Liquide middelen die gedurende 12 maanden niet ter beschikking staan, worden verwerkt onder financiële vaste activa.
Eigen Vermogen Onder het eigen vermogen worden de algemene reserves en de bestemmingsreserves opgenomen. De algemene reserve bestaat uit de reserves die ter vrije beschikking staan van het bestuur. Indien een beperkte bestedingsmogelijkheid door de organisatie is aangebracht is het aldus afgezonderde deel van het eigen vermogen aangeduid als bestemmingsreserve. OPOD heeft gekozen om geen segmentatie toe te passen op het eigen vermogen en het gehele vermogen als publiek te bestempelen.
Voorzieningen De voorzieningen worden gevormd voor verplichtingen die op balansdatum bestaan waarbij het waarschijnlijk is dat een uitstroom van middelen noodzakelijk is, waarvan de hoogte redelijkerwijs geschat kan worden en voor zover deze verplichtingen en risico’s niet op de activa in mindering zijn gebracht.
Voorziening Groot onderhoud De voorziening ter gelijkmatige verdeling van lasten voor groot onderhoud van gebouwen wordt bepaald op basis van de te verwachten kosten over een reeks van jaren. De voorziening wordt lineair opgebouwd. Het uitgevoerde onderhoud wordt ten laste van deze voorziening gebracht.
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
Pagina 53 van 87
Voorziening ambtsjubileum Op basis van richtlijn 271 van de Raad van de Jaarverslaggeving is een voorziening opgenomen voor verplichtingen uit hoofde van toekomstige uitkeringen bij ambtsjubilea van personeelsleden. De voorziening is opgenomen tegen contante waarde van de toekomstige uitbetalingen en is afhankelijk van de ingeschatte blijfkans, gemiddelde salarisstijging en disconteringsvoett. De werkelijke jubileauitkeringen worden ten laste gebracht van deze voorziening. De hoogte van de voorziening is bepaald op grond van het aantal FTE’s en een schatting van het bedrag per FTE.
Kortlopende schulden Dit betreffen schulden met een op balansdatum resterende looptijd van ten hoogste 1 jaar. Kortlopende schulden worden bij de eerste verwerking gewaardeerd tegen reële waarde en vervolgens gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs.
Overlopende passiva De overlopende passiva betreffen vooruit ontvangen bedragen die aan opvolgende perioden worden toegerekend en nog te betalen bedragen, voor zover deze niet onder andere kortlopende schulden zijn te plaatsen.
Algemeen Het resultaat wordt bepaald als verschil tussen de baten en alle hiermee verbonden, aan het verslagjaar toe te rekenen lasten. De baten en lasten worden toegerekend aan de verslagperiode waarop deze betrekking hebben.
3 Grondslagen voor de bepaling van het resultaat Rijksbijdragen Onder de Rijksbijdragen OCW worden de vergoedingen voor de exploitatie opgenomen verstrekt door het Ministerie van OC&W. Tevens worden hier verantwoord de door het samenwerkingsverband ontvangen doorbetalingen van de rijksbijdrage. De ontvangen (normatieve) rijksbijdragen en de niet geoormerkte OCW-subsidies (vrij besteedbare doelsubsidies zonder verrekeningsclausule) worden in het jaar waarop de toekenningen betrekking hebben volledig verwerkt als bate in de staat van baten en lasten. Geoormerkte OCW-subsidies met een vrij besteed overschot (doelsubsidies waarbij het overschot geen verrekeningsclausule heeft) worden ten gunste van de staat van baten en lasten verantwoord naar rato van de voortgang van de gesubsidieerde activiteiten. Het deel van de subsidies waarvoor nog geen activiteiten zijn verricht per balansdatum wordt verantwoord onder de overlopende passiva. Geoormerkte OCW-subsidies (doelsubsidies met verrekeningsclausule) worden ten gunste van de staat van de baten en lasten verantwoord in het jaar waarvan de gesubsidieerde lasten komen. Niet bestede middelen worden verantwoord onder de overlopende passiva zolang de bestedingstermijn niet is verlopen. Niet bestede middelen worden onder de kortlopende schulden zodra de bestedingstermijn is verlopen op balansdatum.
Overige overheidsbijdragen Onder de overige overheidsbijdragen worden de vergoedingen opgenomen verstrekt door de gemeente, provincie of andere overheidsinstellingen. De overige overheidsbijdragen worden toegerekend aan het verslagjaar waarop ze betrekking hebben.
Pagina 54 van 87
Rapport inzake de Jaarstukken 2019 - Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht
Overige exploitatiesubsidies Overige exploitatiesubsidies worden ten gunste van de staat van baten en lasten gebracht in het jaar ten laste waarvan de gesubsidieerde lasten komen en/of waarin de opbrengsten zijn gederfd en/of waarin het exploitatietekort zich heeft voorgedaan.
Overige baten Onder de overige baten worden de vergoedingen opgenomen die niet verstrekt zijn door het ministerie van OCW, gemeenten, provincie of andere overheidsinstellingen. De overige baten worden toegekend aan het jaar waarop ze betrekking hebben.
Personele lasten Onder de personele lasten worden de lasten opgenomen van de personeelsleden die in dienst zijn van de rechtspersoon, alsmede de overige personele lasten die betrekking hebben op onder andere het inhuren van extra personeel, scholingskosten en bedrijfsgezondheidszorg.
Pensioenen OPOD heeft voor haar werknemers een toegezegde pensioenregeling. Hiervoor in aanmerking komen de werknemers die op de pensioengerechtigde leeftijd recht heben op een pensioen dat is gebaseerd op het gemiddeld verdiende loon berekend over de jaren dat de werknemer pensioen heeft opgebouwd. De verplichtingen, welke voortvloeien uit deze rechten van haar personeel, zijn ondergebracht bij het bedrijfstakpensioenfonds ABP. Aan het ABP worden premies betaald waarvan een deel door de werkgever wordt betaald. De pensioenrechten worden jaarlijks geïndexeerd, indien en zover de dekkingsgraad van het pensioen-fonds (het vermogen van het pensioenfonds gedeeld door haar financiële verplichtingen) dit toelaat. De dekkingsgraad van het ABP was eind december 2019 95,8%. De pensioenverplichting wordt gewaardeerd volgens de “verplichting aan de pensioenuitvoerderbenadering”. In deze benaderingwordt de aan de pensioenuitvoerder te betalen premie als last in de staat van baten en lasten verantwoord. Er bestaat geen verplichting tot het voldoen van aanvullende bedragen in het geval van een tekort bij het ABP, anders dan het effect van de hogere premies. Daarom zijn alleen de verschuldigde premies tot en met het einde van het boekjaar verantwoord in de jaarrekening.