2.8 2023.10.31 Notulen Dordtse Dinsdag - Vergaderzaal 3 - concept.pdf

Mag dat alleen voor Dordtenaren? Nee. Dit is een gemeentelijke begraafplaats. Iedereen die hier in Dordrecht begraven zou willen worden en dat een mooie plek vindt, die moeten wij hier begraven. Daar mogen wij niet van afwijken. Zelfs als iemand uit het buitenland hier zegt van ik wil graag in Dordrecht begraven worden, dan moeten wij daaraan meewerken. Er is al het een en ander gezegd over Joodse begraafplaats. Dat is inderdaad zoals de heer Van der Net als zei, dat is een begraafplaats van de Joodse gemeenschap zelf. Dus, die gaan over hun eigen begraafplaats, eigen beheer en eigen regels. Ik ben al even ingegaan op de onbepaalde tijd en de belofte en wat ook al gezegd is, ja, vol is vol. Op het moment dat de begraafplaats vol is, ja, dan kunnen we niemand meer begraven. Dan houdt het op. Wat zijn de voorspellingen? Ja, dat is een beetje in een glazen bol kijken. Er is al gezegd van nou ja goed, steeds meer mensen laten zich cremeren, er komen ook andere manieren van begraven. Ik ga u daar niet nu mee vermoeien, maar er zijn vele manieren waarop mensen, nou ja, zeg maar begraven willen worden. Op dit moment hebben we negentig begraafplaatsen voor de Islamitische gemeenschap. Feit is dat er nu nog geen onbepaalde tijd op is en dat is afhankelijk van wat uw raad gaat beslissen of dat dan wel komt. Maar, nu de meeste mensen kiezen voor vijftien jaar. Sommige voor korter.

Ik ben dus ook niet zo bang dat heel veel mensen en dat vanuit heel Europa mensen hier naar Dordrecht komen om hier op de Essenhof begraven te worden. Tegelijkertijd, wat ik al gezegd heb, houd natuurlijk wel een vinger aan de pols. Als het ineens heel hard begint te lopen, dan moet ik terug naar de raad en met u in discussie van oké, hoe dan wel? Even kijken, dus die aanzuigende werking dat hebben we wel geprobeerd te dempen door toch ook wel een forse prijs te vragen. Dat is gewoon zo. Het is een forse prijs die wij vragen. Wel vergelijkbaar met Rotterdam en Amsterdam. Net vergelijkbaar met Bergen op Zoom, omdat dat een bijzondere begraafplaats is als ik het goed zeg. Ja. Even kijken. De kosten. Ja, de kosten die … De prijs is dus vrij hoog. Kunnen we daarmee tot de onbepaalde tijd alle kosten betalen? Nee, op een gegeven moment houdt het op, maar je betaalt niet voor je individuele plaats, je betaalt, het is een bijdrage aan het onderhoud van de algehele begraafplaats. Dus, je betaalt allemaal een deel mee aan het onderhoud van de totale begraafplaats.

22

Even kijken. Nou, dan heb ik ze bijna eigenlijk allemaal gehad. Dan zit ik alleen nog met een aantal, want ik heb inderdaad bij de kadernota gezegd dat er driehonderd plaatsen zouden zijn. We hebben, natuurlijk we zijn weer een half jaar verder zo ongeveer, we hebben goed gekeken en ik hoop niet dat het elk half jaar met hetzelfde aantal afneemt, maar we komen nu uit op ongeveer tweehonderd plaatsen. Maakt dat het probleem groter naar de toekomst toe? Nou ja, misschien, maar tegelijkertijd op basis van de argumenten die ik zojuist gewisseld heb of gezegd heb, denk ik dat het mee is gevallen en we moeten de vinger aan de pols houden. Nogmaals, terug naar de discussie die u met elkaar gevoerd heeft. Ik hoop, en dan spreek maar even namens de mensen met wie ik gesproken heb in de afgelopen maanden, dat u linksom of rechtsom op de een of de andere manier recht wil doen aan de wens die in een belangrijk deel van onze Dordtse maatschappij leeft en dit voorstel, misschien geamendeerd of niet, niet zomaar naar de prullenbak verwijst, want dan doet u onrecht aan een belangrijk deel van onze gemeenschap die deze behoefte naar mij toe in ieder geval heeft geuit. De voorzitter: Dank u wel. De heer Groenewege wilde reageren en daarna de heer De Heer en de heer Van der Net. De heer Groenewege: Ja, daar zit precies onze twijfel als Partij voor de Dieren voorzitter.

Want, wij begrijpen de wens vanuit de Islamitische gemeenschap voor eeuwigdurende grafrust. Wat wij niet begrijpen is hoe grafrecht voor onbepaalde tijd daaraan bijdraagt. Want, je kan nu al met grafrecht voor bepaalde tijd wat je steeds verlengt op je eigen manier eeuwigdurende grafrust borgen. Dus, waarom zouden wij als gemeente terwijl, zoals ik al citeerde de Landelijke Organisatie van Begraafplaatsen vanwege de exploitatie adviseert om niet aan de gang te gaan met grafrecht voor onbepaalde tijd, waarom zouden wij daar wel mee aan de gang gaan, terwijl het in feite geen voordeel biedt voor de doelgroep die de heer Merx benoemt? De voorzitter: Mijnheer Merx. De heer Merx: Ja, dank u wel. Dat daar precies mijn woorden linksom of rechtsom toch wel tegemoet komt aan de wens die er leeft in dit deel van de gemeenschap. En, het argument wat net over tafel is gegaan, maar dat moet u zelf op zijn merites beoordelen, is van ja wie ga je stel dat je zegt van we doen vijftig jaar of dertig jaar en dan elk jaar verlengen met artikel achtentwintig in de wet op de lijkbezorging, u geeft dan de mogelijkheid om dan elke keer met twintig jaar te verlengen. U kunt ook voor andere termijnen kiezen, in ieder geval korter dan twintig jaar.

Ja, dan is de vraag: wie ga je over dertig jaar bellen of over negenentwintig jaar, want je moet het een jaar van tevoren doen, zeggen weet u nog? Er ligt hier iemand van u. Dat voorzie ik wel probleem, maar het is een keuze. De voorzitter: De heer Groenewege en daarna ga ik naar de heer (…). De heer Groenewege: Ja voorzitter, dit is echt geen argument, want dit geldt hetzelfde voor een grafrecht voor onbepaalde tijd. Ook daar is een rechthebbende en als die wegvalt, vervalt ook het grafrecht voor onbepaalde tijd. Dus, dat kan geen argument zijn wat de heer Merx nu benoemt om te kiezen voor grafrecht voor onbepaalde tijd.

23

De voorzitter: Mijnheer Merx nog een reactie? De heer Merx: Ja, ik werd wat ingefluisterd, maar kon het niet helemaal verstaan. Maar, misschien kunt u, degene die er echt verstand van heeft, er meer verstand van heeft dan ik, of het inderdaad klopt dat als de rechthebbende overlijdt dat dan ook de grafrust voor onbepaalde tijd vervalt. Dat was uw vraag? De heer Groenewege: Ja, klopt. De voorzitter: Ja? De ambtelijke ondersteuning, ga uw gang. Ik ben uw naam even kwijt, sorry. De heer Weidenaar: Weidenaar. De voorzitter: Ja, de heer Weidenaar. Ga uw gang. De heer Weidenaar: Dank u wel voorzitter. Op het moment dat een rechthebbende komt te overlijden, moet het grafrecht binnen een jaar overgeschreven worden op naam van iemand anders. Gebeurt dat niet, dan kan het grafrecht vervallen verklaard worden en dat overschrijven van het grafrecht dat is een actie die de nabestaanden moeten ondernemen. De heer Groenewege: Voorzitter, dat bevestigt mijn punt dat het grafrecht voor onbepaalde tijd evenveel garanties biedt voor eeuwigdurende grafrust als grafrecht voor bepaalde tijd. Alleen, het heeft nadelen voor de exploitatie en dat is precies het punt waarop ik de wethouder bevraag en daar krijg ik eigenlijk geen antwoord op. De voorzitter: Misschien nog een korte toelichting? De heer Merx: Nou, u heeft net bevestigd antwoord gekregen van de deskundige.

De heer Groenewege: Niet over de exploitatie. De heer Merx: Jawel, want het gaat over hetzelfde. Het gaat over, tenminste, als ik u goed begrijp, dat je als je onbepaalde tijd hebt dat je dan op het moment dat de rechthebbende overlijdt, dat je dan weer contact moet opnemen met de nabestaanden van … Nou, dat heb je hetzelfde straks als je na dertig jaar of na vijftig jaar ook contact moet gaan opnemen van wat wilt u met het graf en dan heb je ook te maken met een rechthebbende die misschien tussendoor overleden kan zijn, maar dan heb je hetzelfde probleem, dus daar heeft u een punt. De heer Groenewege: Voorzitter. Ik zal hiermee afronden hoor, maar ja, dat klopt. Maar, het punt is dat je bij bepaalde tijd ook nog een bedrag krijgt van die rechthebbende dat bijdraagt aan het onderhoud en als wij nu kiezen voor onbepaalde tijd, dan zijn wij verantwoordelijk voor het onderhoud. Dat is het verschil. De heer Merx: Nee, dat klopt. Dat had ik al gezegd al eerder.

24

De voorzitter: Mijnheer De Heer. De heer De Heer: Ja voorzitter, het sluit precies aan bij het gesprek dat hier plaatsvindt. Ik zit tussen tussentijds zo te lezen op de wedstrijd van de VNG waar precies het verschil tussen grafrecht voor onbepaalde tijd en eeuwigdurende grafrust voor benoemd, wordt uitgelegd. Waar het inderdaad gaat over ook bij onbepaalde tijd dat er een rechthebbende en moet zijn en dat het inderdaad lijkt te gaan over vooral de vraag van gaan we of het elke vijftig jaar met een nieuw bedrag met nieuw kosten die erbij komen kijken voor onderhoud verlengen of gaan we een keer afrekenen in de hoop dat er steeds een rechthebbende is die zegt ik blijf het verlengen voor de rekening die destijds bij het begin al is betaald? Dus, als het gaat om de wens voor onbepaalde tijd, dan kan hij zeker ook met de huidige situatie zoals het lijkt dan nu gerealiseerd worden. Dus, het is fijn in ieder geval dat dit punt duidelijk wordt en boven tafel komt, want voor een hoop van de fracties hier aan tafel is dat wel een kernpunt. De voorzitter: Dank u wel. Ik hoor geen nieuwe vragen. Ik ga naar mijnheer Van der Net. De heer Van der Net: Mij is alles duidelijk geworden voorzitter, dus ik heb geen verdere vragen. De voorzitter: Nou, dat is mooi. Ik zie de heer Van Dam Timmers. De heer Van Dam Timmers: Ja, dank voorzitter.

Wat mij nog meer een beetje verontrustte is dat we dus blijkbaar in plaats van het genoemde getal van driehonderd dat we inmiddels op tweehonderd zitten. Dat stelt mij niet echt gerust dat het goed gaat met de capaciteit, maar ik kan het verkeerd hebben. De voorzitter: Volgens mij geen vraag. De constatering van de heer Van Dam Timmers dat … De heer Van Dam Timmers: Ja voorzitter, dan toch heel even kort. Dat vind ik bijzonder dat we dus lopende dit voorstel inmiddels al drieëndertig procent gedaald zijn in de capaciteit en ik begrijp dat niet helemaal in deze korte tijdspanne en ik stel vast, ik kan dat niet … In het stuk kon ik dit niet terugvinden. Ik stel vast dat dat in ieder geval geen geruststellende gedachte ten aanzien van alle argumenten over capaciteit die al over tafel zijn gekomen vanavond. De voorzitter: Constatering. De heer Burakçin. De heer Burakçin: Ja, dat is in aanvulling daarop gelijk een vraag aan de wethouder. Hoe komt het dat het nu in plaats van driehonderd, tweehonderd is geworden? De voorzitter: Wethouder, hoe komt dat?

25

De heer Merx: Nou, de meest simpele verklaring die ik daarvoor heb, maar meer dan dat heb ik ook nog niet binnen, want dezelfde vraag die u gesteld heeft heb ik ook gesteld, is dat de inschatting die een half jaar geleden gemaakt is gewoon onjuist was en dat er nu ook in het kader van de aanbesteding, want moet het een en ander moet natuurlijk in orde gemaakt gaan worden, dat nu precies helder is geworden dat op dit aantal een totaal uitkomt totaal Islamitische begraafplaatsen tweehonderd ongeveer. De voorzitter: Dank u wel. Ja, we hebben formeel eigenlijk alleen een eerste ronde gehad, maar gezien de tijd, het is nu 20 uur 48 en we om 9 uur moeten afronden heb ik ook eigenlijk niet het idee dat er nog echt een behoefte is aan een tweede termijn. Ja, kom ik denk ik bij de vraag van hoe we met dit voorstel richting de raad gaan? Mijnheer Van Dam Timmers. De heer Van Dam Timmers: Ja voorzitter, ik denk vanuit onze fractie wij zijn gehorende de beraadslaging niet voldoende overtuigd, dus wij overwegen een amendement en we zouden dat graag samen met een aantal andere partijen willen voorbereiden. De voorzitter: Dat is duidelijk. Zijn er nog anderen? De heer Van der Net. De heer Van der Net: Ik sluit me aan bij de woorden van de heer Van Dam Timmers. De voorzitter: Dank u wel. De heer Gündogdu.

De heer Gündogdu: Ik stel voor om als hamerstuk door te glijden naar de gemeenteraad voorzitter. De voorzitter: U stelt het voor als hamerstuk en ik heb het idee dat er meerdere fracties zijn en volgens mij hebben we er minimaal drie nodig. De heer Kolkiliç: Voorzitter, ik sluit me aan bij de heer Gündogdu. De voorzitter: Ja, de heer … Ja, ga uw gang. De heer Burakçin: Nee, hamerstuk, maar volgens mij als er een motie of amendement komt, dan wordt het sowieso besproken in de raad, dus … De voorzitter: Ja. Oké. Waarbij ik in ieder geval nog even moet aangeven dat het raadsvoorstel al in de begroting is verwerkt. Dus, als het, nou ja, het gaat nu naar een november raad, maar dat zou wel kunnen betekenen dat er een of ander begrotingswijziging of iets zou moeten komen, of dat het ook mee moet genomen worden in het amendement. Dus, moeten we kijken hoe dat technisch in de voorbereiding loopt. Maar, ik constateer dat er voldoende partijen zijn om het als bespreekstuk door te sturen naar de raadsvergadering. Ja, en dan … Ik denk dat de discussiepunten redelijk aan de orde zijn geweest. Ik wil eigenlijk voorstellen of we dit een bespreekstuk van twee minuten kunnen doen waarbij de bespreking zich vooral richt op het grafrecht voor onbepaalde tijd. De heer Groenewege.

26

De heer Groenewege: Zoals u het nu formuleert, kan ik daarmee instemmen. Maar, ik denk … Wat denk ik de kern van het amendement is, is ook de kern van het raadsvoorstel. Dus, om dan de bespreking te beperken tot het amendement doet eigenlijk geen recht aan de bespreking, dus ik zou in dit geval wel willen pleiten voor echt een bespreekstuk waarbij het amendement, nou ja … De voorzitter: Waarbij dus inderdaad het bespreken zich beperkt tot het onderwerp waarop de amendementen en eventuele moties worden ingediend. Kan ik dat zo goed samenvatten? De heer Van Dam Timmers? De heer Van Dam Timmers: Ja, dank voorzitter. Nee, ik denk niet dat dat het geval is, want als je kijkt naar dit voorstel, we doen een beetje tarieven aanpassen, maar de enige echte belangrijke verandering die erin staat, is uiteindelijk het onbepaalde tijd stuk. Dus, we hebben het in feite over de kern van het raadsvoorstel en dus beperken we ons niet. Want, dan hebben we het over het geheel in feite al en anders wordt een technische discussie tijdens de gemeenteraad en ik denk dat we daar eigenlijk geen behoefte aan hebben. De voorzitter: Oké, ja wat ik eigenlijk alleen probeer vast te stellen dat we niet met elkaar wat we hier nu vandaag met elkaar besproken hebben, nog een keer over gaan doen in de gemeenteraad.

Maar ja, dus ik wil in ieder geval voorstellen dat het wel die maximaal twee minuten is en we niet de rest van het voorstel ook bespreken, maar dus inderdaad echt op dat punt zoals u ook aangeeft het grafrecht voor onbepaalde tijd dat we het daartoe beperken. Is dat zo voldoende geformuleerd? Ja? Mevrouw Vermeulen: Nog niet heel gericht. De voorzitter: Nog niet heel gericht, maar ik kan het denk ik ook niet gerichter maken omdat de heer Van Dam Timmers ook terecht aangeeft dat het wel de kern van het raadsvoorstel is ook. Dus, volgens mij gaan we dat zo doen. Ja. Wil ik iedereen danken voor deze beraadslaging. De ambtelijke ondersteuning, de heer Weidenaar en wethouder ook bedankt en ik sluit deze vergadering. 6. Vaststellen Meicirculaire 2023 en de begroting 2023 dienovereenkomstig te wijzigen - Raadsvoorstel Voorzitter: Mevrouw Kruger Commissiegriffier: Mevrouw Vermeulen Verslag: NotuBiz Aanwezig: Dhr. Groenewege (PvdD) Mevr. De Groot (Beter Voor Dordt) Dhr. Gündogdu (Op Ons Eiland) Dhr. Klerk (CDA) Dhr. Kolkiliç (DENK) Dhr. Kuhlmann (VVD)

27

Dhr. Van der Meer (GroenLinks) Mevr. Nieuwland-van den Bosse (CU/SGP) Dhr. Schalken-den Hartog (Beter Voor Dordt) Mevr. Schnabel (PvdA) Portefeuillehouders: wethouder T. De Jonge, wethouder H. Van der Linden, wethouder M. Merx De voorzitter: Ja, vandaag hebben we deze. Soort doet me denken aan Vroom en Dreesman van … Nou, ik kan even niet op de tekst komen, maar … Goedenavond allen. Ik wil eerst even kijken of we aan het quotum komen. Quorum. Vergaderquorum van minimaal negen fracties. Ja? Nou, dat is heel fijn. Ik begreep dat het net even penibel was, dus fijn dat dat nu gelijk meteen goed is. Welkom allemaal. We zullen zo een rondje doen waarin iedereen zich kan voorstellen. De reden van deze vergadering, het is denk ik in de vorige vergaderingen ook al benoemd, maar voor het geval er toch nieuwkomers zijn even. De drie raadsvoorstellen worden in samenhang met elkaar oordeelsvormend besproken. Te noemen begroting 2024 tweede bestuursapparaat 2023 en de meicirculaire 2023. De fracties die hadden tot maandag, gisteren dus, tien uur de tijd gehad om conceptmoties en amendementen, en/of amendementen, politieke vragen en gespreksonderwerpen in te dienen. Op basis hiervan heeft de griffie de thema's geordend naar de begrotingsprogramma's.

Op de raadsvoorstel en meicirculaire en begroting zijn audit commissieadviezen aan het dossier toegevoegd en deze commissie bespreekt vanavond met elkaar over de begrotingsprogramma's lerend en ondernemend Dordrecht. Zeg ik het nou goed? Nee. Ik zit … Wacht even hoor. Nou ja goed, wij kunnen alles, maar we gaan naar levendig, leefbaar en veilig Dordrecht en groen duurzaam en ruimtelijk Dordrecht. De fracties VVD en Partij voor de Dieren hebben bespreekpunten aangeleverd en ik kijk even rond of zo meteen na het voorstellen iedereen zich kan vinden dat deze partijen als eerste het woord voeren. Dat is het eerste politieke debat wat we gaan voeren. Dus, ik wil nu eerst eventjes vragen of iedereen zich kan voorstellen. De heer Kuhlmann: Even een vraag over de vergaderorde. De voorzitter: Ja? De heer Kuhlmann: We hebben tot aan het einde van deze avond staan er twee onderwerpen in deze zaal. Worden die apart behandeld? Zou ik zelf prettig vinden. Of hebben we een blok waarin beide onderwerpen aan bod komen? De voorzitter: Nee, ik zou uw voorstel, dat was ook mijn voorstel, om dat in tweeën te splitsen, want anders wordt het een grote hoop. Het vraagt wel van u allen, hebben we in de vorige keer vorige commissies ook al gemerkt, een bepaalde discipline om toch kort krachtig uw woordvoering of zegwijzes te doen.

Interrupties natuurlijk altijd hartstikke leuk, dat kan al een onderdeel zijn van uw eigen woordvoering. En, probeer zo min mogelijk in herhaling te vallen. Dan kunnen we des te meer bespreken met elkaar. Dan wil ik even aan mijn rechterzijde ver van mij vandaan beginnen. Kunt u zich voorstellen?

28

De heer Kuhlmann: Ja, Alexander Kuhlmann, Dordtse VVD. De heer Schalken-den Hartog: Iets dichterbij, David Schalken, Beter Voor Dordt. Mevrouw De Groot: Megan de Groot, Beter Voor Dordt. De heer Kolkiliç: Masum Kolkiliç, D… Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Eline Nieuwland, ChristenUnie/SGP. De heer Van der Meer: Frans Bauke van der Meer, GroenLinks. Mevrouw Vermeulen: Laurette Vermeulen, commissiegriffier. De heer Merx: Marc Merx, wethouder. Mevrouw De Jonge: Tanja de Jonge, wethouder. De heer Gündogdu: Aydin Gündogdu, Op Ons Eiland. De heer Klerk: Albert Klerk, CDA. De heer Groenewege: Pieter Groenewege, Partij voor de Dieren. Mevrouw Schnabel: Marije Schnabel, Partij van de Arbeid. De voorzitter: En ik ben uw voorzitter van vanavond, Kitty Kruger. We gaan eerst starten met het debat over levendig, leefbaar en veilig. De fracties kunnen natuurlijk ook gewoon een woordvoering houden en ik zit even te kijken of er hier vragen bij waren of dat dat juist bij het tweede punt was. Ik zie hier geen vragen staan of zie ik dat nou verkeerd? Ik zie hier over het start levendig, leefbaar en veilig. Waar zie ik dan de vraag staan? Het andere overzicht. Oké. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, ik zie er twee van de VVD volgens mij. De voorzitter: Ik vind het helemaal dikke prima.

Dat betekent dat de fractie van de VVD als eerste het woord mag voeren en als u dan ook meteen die vraag even duidelijk herhaalt. De heer Kuhlmann: Dat zal ik doen voorzitter. Dank. Er zijn twee onderwerpen die we in het bijzonder willen noemen hier. Ik begin bij de eerst en de eerste is de vraag of hoe de raad ertegenaan kijkt of we op koers liggen met het aannemen van extra handhavers bij voor het handhaven. Laat ik beginnen om te zeggen waarom dat belangrijk is. Omdat, op het moment dat je hier op straat loopt en je wordt lastiggevallen of er zijn hangjongeren bij jou in de buurt, dan zijn het de handhavers die je inschakelt en je komen helpen. Op het moment dat in het speeltuintje waar je kinderen aan spelen zijn ze elke keer hondenpoep ligt, dan zijn het de handhavers die daarmee aan de slag gaan.

29

Als je, een hele bekende denk ik voor veel mensen, als je ziet dat er allemaal naast plaatsingen bij de containers zijn, dan zijn het de handhavers die daarmee aan de slag gaan. Ben ik zelf een keertje mee geweest. Dat is geen fijne een klus. Dat is letterlijk in het afval ga je op zoek naar daderinformatie om die mensen die dat doen en die het dus voor anderen verpesten te pakken. De voorzitter: Mijngeer Kuhlmann, de heer Den Hartog heeft een … Schalken heeft een … De heer Schalken-den Hartog: Ja, mijnheer Schalken. Dank u wel mevrouw Kruger. Ja, de VVD. De heer Kuhlmann die stelt eigenlijk ons de vraag of we op koers liggen met de extra handhaving. Vanuit Beter Voor Dordt hebben wij niet het gevoel en ook niet teruggekregen uit de stad dat het het afgelopen jaar veel beter is geworden of dat er we nu ineens veel meer handhavers zien. Wij zijn vanuit Beter Voor Dordt eigenlijk wel benieuwd of de VVD heeft kunnen constateren dat het het afgelopen jaar beter is geworden dan de jaren daarvoor? De heer Kuhlmann: Nou, daar wilde ik nog naartoe gaan, maar goed dat u het noemt. Ze zijn hard nodig. Dat is in de eerste plaats het punt wat ik wil maken. Het zijn ook mensen die denk ik onze waardering enorm waarderen of nodig hebben, want ze krijgen een hoop ellende naar hun hoofd toe als ze op straat bezig zijn.

En, vinden we dat er dat we op koers liggen? Nou, het doel is helder en ik heb dat niet, ik sta niet te turven langs de kant, maar het is wel iets waar we waar we aandacht voor vragen. Anders had ik het nu niet, hadden we het nu niet op deze manier geagendeerd. Dus, wat ons betreft is het belangrijk en is het heel belangrijk dat we zorgen dat we op koers gaan liggen op dat vlak. De voorzitter: De heer Schalken en dan de heer Klerk. U ziet dit onderwerp, dat roept toch wel veel op heb ik zo het idee. De heer Schalken-den Hartog: Ja, dat roept zeker wel op. Dank u wel voorzitter. Allemaal terechte punten die de heer Kuhlmann aangeeft dat ze onze waardering zeker moeten krijgen al die handhavers die er zijn. Maar, aan ons werd de vraag gesteld van of we op koers liggen. Vanuit Beter Voor Dordt hebben wij het afgelopen jaar niet kunnen constateren dat het nu beter gaat. U noemde ook de afvaldumpingen en misschien kan ik daar gelijk dan daarbij ook aanvullen van er is vorig jaar een toezegging gedaan met die smart camera's. We zijn wel erg benieuwd hoe het daarmee staat. Want, dat is ook een van de punten die voor de VVD belangrijk was. Maar, ik zou graag van u ook horen, mijnheer Kuhlmann, of de VVD echt vindt dat het het afgelopen jaar al beter is gegaan. Want, dat was volgens mij de vraag die u aan onze fractie stelde, de andere fracties.

De voorzitter: Ja, en misschien heeft de heer De Klerk ook nog een aanvullende vraag en ik zag mevrouw Schnabel ook. Ook over hetzelfde? Ja, ga uw gang, dan kunnen we die gelijk bundelen.

30

De heer Klerk: Ja, dank u wel voorzitter. Ja, de waardering voor de handhavers is terecht, maar mijn vraag is even concreet wanneer liggen we op koers als het aan de VVD ligt? Wat is op koers liggen? De voorzitter: Ja, mevrouw Schnabel? Mevrouw Schnabel: Dank u wel voorzitter. We hebben een vraag die inhaakt, of de woordvoering van ons haakt eigenlijk in op wat mijnheer Kuhlmann aangeeft over handhaving. Wij vinden dat handhaving noodzakelijk is, maar we vinden wel dat er te veel nadruk ook op wordt gelegd en wij horen uit de stad terug van jongerenwerkers dat er eigenlijk de wens is om een betere samenwerking op gang te zetten tussen handhaving en jongerenwerkers zodat zij elkaar ook ondersteunen, omdat bij handhaving die reageert vaak vanuit soort van straffende houding en jongerenwerkers vanuit een positieve kijk. We horen terug dat op het moment dat je daar zeg maar een goede samenwerking voor op gang zet, dat er dan een stevigere aanpak tot stand kan komen. De voorzitter: En dat is een opmerking aan de heer Kuhlmann en dan wilt u natuurlijk van de heer Kuhlmann weten hoe hij daarover denkt. Mijnheer Kuhlmann, u heef een paar opmerkingen gekregen. De heer Kuhlmann: Ja, en ik heb meegeschreven. Ik weet dat er heel veel wordt gevraagd van onze handhavers. De druk is groot en we kunnen als stad daar extra handen gebruiken. Dat staat eigenlijk als een paal boven water.

Daar hebben we ook afspraken over gemaakt dat die daar gaan komen. En ja, of we op koers liggen, dat moeten we even bekijken. Is denk heel goed om het daar met elkaar over te hebben. Op het moment dat ze zo krap zitten zoals nu, en er blijven dingen liggen, dan snap ik dat er bijvoorbeeld ook in het contact met, maar de wethouder kan er vast straks ook meer over vertellen, in de samenwerking met jongerenwerkers. Dat is natuurlijk belangrijk, maar dat dat misschien nu nog niet zo goed is als het zou kunnen zijn simpelweg omdat handhavers nu erg beperkt zijn in hun tijd. Ze hebben meer te doen dan dat er mensen zijn. Dat is ook de reden dat er meer mensen bij moeten komen. Is het nu beter? De vraag van Beter Voor Dordt. Nou, ik denk dat we nog niet, is mijn inschatting nu, op het eindniveau zitten. Of tenminste, het doel hebben bereikt. De vraag is: ja, wat is dan op koers liggen vanuit het CDA? Ja, dat is: ben je, liggen we nu op de juiste weg richting dit eindpunt wat we voor deze periode voor ogen hebben of liggen daar nog andere problemen? Dus, dat zijn de onderwerpen die dit raken. De voorzitter: Mevrouw Schnabel heeft nog een kleine interruptie, begrijp ik. Een kleine. Mevrouw Schnabel: Dank u wel. De heer Kuhlmann die geeft aan dat er een krapte bij de handhavers zit. Ik zou graag willen zeggen dat er ook een krapte bij de jongerenwerkers zit.

En, het is niet zozeer, of de vraag is niet zozeer van dan … Ja kijk, idealiter zouden er meer van beide moeten zijn misschien en, maar het gaat er meer om dat die samenwerking beter is. Want, hoe klein je ook bent, je kan dan nog steeds heel erg met elkaar optrekken en dat is wat nu eigenlijk op preventief vlak nog niet echt gebeurt.

31

De heer Kuhlmann: Ja, ik denk dat het een wel met het ander te maken heeft om samen te werken. Dan moet je natuurlijk even met elkaar gaan zitten, moet je contact hebben. Samenwerken dat is niet iets wat natuurlijk magisch vanzelf gebeurt wanneer je ligt te slapen. Daar moet je wat voor doen. De voorzitter: Mijnheer Kuhlmann, ik ga u toch even onderbreken, want u bent altijd heel goed in grote verhalen vertellen. De vraag is nu van hoe denkt u over samenwerking tussen de jongerenwerkers en handhavers? De heer Kuhlmann: Ja, nou ja, het is van belang natuurlijk dat er waar dat past en kan wordt samengewerkt. Alleen, ik denk dat het punt is, er wordt nu zoveel gevraagd van handhavers dat ik me goed kan voorstellen dat ze beperkt zijn in de tijd en niet alles kunnen doen wat ze zouden willen doen. Waaronder een heleboel dingen en inclusief het goed contact met jongerenwerk. De voorzitter: Oké. Daar zal de wethouder denk ik straks ook nog wel wat op zeggen. Ik zou … Kunt u ook kort nog even reageren op de tweede vraag? Ik heb ze inmiddels gevonden. Vinden fracties dat we op schema liggen met de aanpak van verkeersasocialen? De heer Klerk. De heer Klerk: Ja, dank u wel voorzitter. Ja, ik had nog een kleine vraag, want de vraag wordt aan ons als fracties gesteld.

Ik neem aan dat we die straks mogen beantwoorden, maar ik ben ook wel benieuwd wat de VVD zelf vindt of we op koers liggen. De voorzitter: U was nog niet tevreden met het antwoord wat u gekregen had? De heer Klerk: Nee, want er is alleen ingegaan op de vragen die nu gesteld zijn, maar niet hoe de Dordtse VVD daar zelf over nadenkt, of wat ze zelf (…). De voorzitter: Ik had er een verhaal over gehoord. De heer Kuhlmann: Nou, ik heb het een paar keer geraakt. Ik probeer het op een beetje vriendelijke manier te zeggen, maar om het dan nog iets concreter te maken. Wij hebben daar vragen en zorgen over. Dat is de reden waarom we dit nu geagendeerd hebben op deze manier. Als we zouden denken dat er niets aan de hand is en we meer dan voldoende handhavers in de stad zouden hebben, dan zouden we dit nu niet op deze manier agenderen. Dus, dat … Maar, vooral ook heel blij met dat dat breed leeft. Dat is denk ik een goed een signaal belang daarvan. Dan, met uw welnemen voorzitter, naar de aanpak van verkeerasocialen en dan om het even concreet te maken, dat gaat natuurlijk om mensen die keihard door je straten heen rijden, hard geluid, door rood rijden en dat moeten we denk ik op verschillende manieren aanvliegen. Daar zit een deel in voor de politie, daar zit een deel in wat met de weginrichting te maken heeft. Het zijn zorgen die heel veel inwoners in onze stad hebben.

We gaan vaak langs de deuren. We horen dat dan heel regelmatig en dat vraagt om actie ook van de gemeente. Gebeurt ook veel, dat wil ik wel nadrukkelijk hier zeggen. Alleen, liggen we op schema om daar goed stappen te zetten? Wij vinden het belangrijk dat het aandacht heeft en het aandacht blijft houden en ja, dat we daar op een goede manier mee omgaan.

32

De voorzitter: Ja, dank u wel. Voor de toelichting van de vraag. De heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Ja, misschien eigenlijk als ik nu invul de reden waarom de VVD-fractie de eerste vraag stelde was eigenlijk ook dat zij zelf ook nog niet tevreden zijn met de koers met betrekking tot de handhaving. Als ik dat dan vertaal ook naar de tweede vraag, dan maak ik daar eigenlijk uit op dat ook de VVD op dit moment vindt dat we nog niet voldoende op koers liggen met betrekking tot de aanpak van de verkeersasocialen. En nou, dan kunnen wij vanuit Beter Voor Dordt, wij willen dit eigenlijk niet zoals verkeersasocialen, maar gewoon de verkeersveiligheid noemen, dat wat Beter Voor Dordt betreft daar ook nog wel een tandje bij kan. Dat is denk ik de vraag die de VVD beantwoord wil zien. De voorzitter: Dank. Als u wilt kunt u nu ook nog een zo kort, maar beknopt mogelijk ook uw eigen woordvoering houden. De heer Schalken-den Hartog: Ja, misschien nog even, dank u wel voorzitter, nog even toevoegen het stukje waar ik net al even kort op inhaak is de aanpak van, nou ja, het schoon, heel en veilig met betrekking tot de leefbaarheid in de stad. Vorig jaar is er een toezegging gedaan om te kijken of we met smart camera’s bijvoorbeeld iets konden doen om afvaldumpingen te voorkomen of om beter te kunnen handhaven.

Ja, wat Beter Voor Dordt betreft hadden we eigenlijk wel gehoopt dat we na een jaar zover waren dat die wellicht al, al is het voor een proefperiode, geplaatst zouden kunnen worden. Want, dat is nog steeds heel veel Dordtenaren een doorn in het oog. Was eigenlijk een aanvulling op de punten die ook de VVD aangaf met betrekking tot handhaving van de verkeersveiligheid en of we op koers liggen met handhaving op de andere gebieden. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Wie kan ik … Mevrouw Nieuwland? Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Dank u wel. Om eerlijk te zijn vind ik de vraagstelling een beetje ingewikkeld denk ik van de VVD. Maar, in elk geval wil onze fractie zeker de wethouder aanmoedigen om vooral door te gaan met het aannemen van extra handhavers en vooral in te blijven zetten op het aanpakken van die verkeersasocialen. Ja, volgens mij hebben we hier verder geen doelstelling of zo waarop we kunnen meten helaas, maar het kan altijd beter. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Ja, dank u wel voorzitter. We bespreken het programma levendig, leefbaar en veilig en het lijkt alleen over handhaving te gaan. Ik wil dadelijk, dat is de ene het enige wat ik wil doen, een beetje tegenwicht tegen geven, want ook leefbaar en veilig naast levendigheid wordt natuurlijk voor een heel groot deel door de mensen en door het gedrag van mensen bepaald.

Die worden hopelijk een beetje beïnvloed door handhaving, maar ook door allerlei andere dingen, zoals samenhang in de wijk, contacten met andere mensen, sociale controle, elkaar aanspreken en dat soort dingen. Dat hoort denk ik ook in dit programma thuis. Dank u wel.

33

De voorzitter: Dank u wel. Wie mag ik het woord geven? De her Gündogdu. De heer Gündogdu: Ja voorzitter, dank u wel. Reflectie op de vraag van de VVD. Hoe meer handhavers des te beter zou ik zeggen. Alleen, mijn vraag is ook daarbij, ik hoop daar dat de wethouder daar antwoord op kan geven, feitelijk gegeven is wel natuurlijk dat we enorm tekort hebben aan personeel enerzijds. Anderzijds dat het ook heel moeilijk is om personeel aan ons vast te binden en vast te houden. Daar is natuurlijk ook geld mee gemoeid, dus daar zou ik natuurlijk ook een beroep op willen doen richting de gemeenteraad. Dus, ik ben ook benieuwd wat de wethouder daarop wil reflecteren. Over verkeershandhaving, verkeersaso’s zoals u dat noemt mijnheer Kuhlmann. Ja, iedere vorm die daar een bijdrage aan levert om die mensen hard aan te pakken, kan onze ondersteuning krijgen. Dus, wat dat betreft zijn dit antwoorden op uw vraag. Maar, ik heb ook nog wel even op andere punten inbreng. Mag dat voorzitter? De voorzitter: Binnen een, anderhalve minuut. Ga uw gang. De heer Gündogdu: Oké. Voorzitter, dan wil ik toch wel even een punt aansnijden. Het college geeft aan ook naar volgend jaar toe dat met name als we het hebben over jeugd en de houding van jeugd op straat en de verharding van, nou ja de criminaliteit en dergelijken, dat ze daar aandacht voor hebben.

En, een punt wat ook in het verleden weliswaar door ons is ingebracht, maar daar zien we eigenlijk weinig van terug, is met name websites, dan wel social media gebruik en de effecten daarvan op onze jeugd. Nu weet ik dat er diverse programma's lopen op scholen, maar kan het college alsjeblieft wat meer aandacht daarop vestigen, want ik denk dat social media veel meer effect en impact heeft op vooral jongeren dan dat we denken dat we in beeld hebben. Dat is in ieder geval wel een verzoek richting het college, want we zien daar nog, tenminste we zien daar niks, wel de constatering, maar we zien niks terug in de uitwerking. Ja dat was mijn minuut. De voorzitter: Geweldig. Dank u wel. Wie kan ik nog? De heer Klerk. De heer Klerk: Ja dank wel voorzitter. Ja, we bespreken het begrotingsprogramma. Nou, dat geldt voor allebei de programma's wel dat dat de begroting wat ons betreft een goede weergave is van hetgeen ook in de kadernota is besproken. Nog even naar aanleiding van de vragen die dan voorliggen van de VVD. Nou, we hebben er net al even kort over gesproken. Ja, ik vind het op koers liggen nu, ik vind dat lastig om dat te duiden. Wat mij in ieder geval geruststelt, is dat er wel uit mijn hoofd drie ton extra voor handhaving in de begroting staat.

Uiteindelijk hebben we het dan over de cijfers, dus wat dan, dan gaat er een goede ontwikkeling en vanuit dat perspectief zou ik zeggen: nou ja, dan liggen we misschien wel op koers om de doelen te bereiken. Dat geldt ook voor de tweede vraag. Dank u wel. Dat was het. De voorzitter: Oké. De heer Groenewege. De heer Groenewege: Ja, voorzitter, korte reflectie op de extra handhavers. Ja, daar is de Partij voor de Dieren ook voor. Wij vinden ook dat als er overlast is, dat de gemeente effectief moet ingrijpen en we zien dat er nu af en toe niet genoeg capaciteit voor is.

34

Maar, ik voel ook sympathie voor de woorden die de heer Van der Meer heeft geuit, die mevrouw Schnabel heeft geuit over dat er meer is in het leven dan alleen handhaving om mensen een beetje op de rit te houden. Dan de verkeersasocialen. Ja, dat heeft er heel erg mee te maken. Wij hebben net als de VVD wel eens vragen gesteld over geluidsoverlast door hard optrekkende verkeersasocialen in Dordrecht en of daar niet een tandje bij kan op het ingrijpen daarvan door de gemeente. Dus, wat dat betreft kunnen wij ons wel vinden in de punten die de VVD maakt. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Schnabel. Mevrouw Schnabel: Dank u wel. We hebben net al kort aangegeven hoe we dachten over handhaving. Nou, om daar nog heel kort op te terug te komen, we vinden het inderdaad noodzakelijk, maar we vinden dat er meer ingezet moet worden op preventie door andere jongerenwerk en kindwerk en dat er ruimte is voor ontmoeting voor jongeren. Want, daar ontbreekt het in bepaalde wijken nu nog best aan. Zoals bijvoorbeeld Stadspolders of Sterrenburg. En inderdaad, om in te zetten op een goede samenwerking.

Hoe klein zeg maar een organisatie ook is aan personeel, het is goed om in een vroeg stadium denk ik al te beginnen met die samenwerking te versterken, zodat als handhavers jongeren tegenkomen op straat die wellicht verdacht worden van onrust, dat ze dan jongerenwerkers inschakelen dat ze die dan naar de jongerenwerkers sturen zodat daar een soort van geheel vangnet ontstaat in zo een wijk. En, nou ja, we vinden het gewoon belangrijk dus dat er in iedere wijk jongeren ontmoetingsplekken zijn waar je kunt kletsen zonder dat je aangesproken wordt of dat je iets verkeerds doet, waar je wat leuks kan doen en waar je deel kunt nemen aan voorlichting of georganiseerde activiteiten. Wat betreft de vraag van de VVD over de aanpak van verkeersasocialen … De heer Kuhlmann: Voorzitter? De voorzitter: De heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Even nog over het vorige onderdeel, de handhavers. Ik hoor mevrouw Schnabel zeggen van ja goed, we hechten heel veel belang aan preventie en daarom misschien minder aan handhaven. Althans, u zet dat een beetje als twee verschillende onderdelen naast elkaar.

Dan vraag ik me af, ziet u niet dat er verschillende vormen van preventie zijn en dat ook handhavers daar een rol in hebben? Dat het denk ik een verkeerd beeld van de werkelijkheid zou zijn als het idee van handhavers die komen alleen maar om een boete te geven, die zijn voor een belangrijke manier zijn dat de ogen en oren op straat, mensen die tegen een stootje kunnen, die we ook op die manier aannemen. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Kuhlmann. Ja, ik denk dat uw verhaal duidelijk is. Dat u aangeeft want … De heer Kuhlmann: Nee, het punt is, zij doen natuurlijk ook aan preventie. Zij gaan in gesprek met jongeren en gaan natuurlijk niet meteen, tenzij daar aanleiding voor is, meteen een boete uitdelen op het moment dat je auto verkeerd geparkeerd staat.

35

De voorzitter: Mijnheer Kuhlmann, dank u. Ik ga u toch weer even interrumperen. Dank u wel. Ik denk dat mevrouw Schnabel heel kort even kan uitleggen wat zij precies bedoelt, want ik denk dat u beetje langs elkaar heen praat. Mevrouw Schnabel: Ik denk dat we elkaar best wel goed kunnen begrijpen. Ik zeg zeker niet dat handhaving niet goed zou zijn ook niet op preventief niveau, maar handhaving schrikt natuurlijk wel meer af dan jongerenwerk en veel jongeren die voelen zich ook niet begrepen ofwel gediscrimineerd. Daar zou bijvoorbeeld met een zachte … Je zou van elkaar kunnen leren, dat is het meer en dat zou elkaar kunnen versterken. De voorzitter: Dank u wel. En u had nog even een antwoord op de verkeersherrieschoppers. Mevrouw Schnabel: Ja, op de herrieschoppers op de verkeersasocialen. Ja, we vinden inderdaad dat als mensen een overtreding maken dat daar een aanpak voor moet zijn, maar om dat als verkeersasocialen te betitelen vinden we iets te ver gaan. Maar, we zijn het zeker mee eens dat je dat inderdaad moet aanpakken. De voorzitter: Oké, dank u wel. Dan de heer Kolkiliç nog. De heer Kolkiliç: Dank voorzitter, ik zal heel kort reageren op de twee vragen die zijn gesteld. Extra handhavers in de wijk, maar ook extra blauw geeft bewoners een veilig gevoel en vertrouwen.

Sociale veiligheid waar handhavers heel veel bijdrage aan leveren zal door meer handhavers ook alleen verbeterd worden. Wel moet ik erbij zeggen, maar dat kan je natuurlijk niet anders dan DENK verwachten, dat mijn fractie vindt dat de handhaving Dordrecht momenteel nog geen afspiegeling vertoont met de diverse bevolking in de stad. Punt twee, ook wij denken dat bestuurders die gevaarlijke verkeerssituaties creëren hard aangepakt moeten worden net zoals meerdere partijen in de raad. Dank u wel. De voorzitter: Oké, dank u. Dan wil ik nu het, de heer … Korte, korte reactie. De heer Kuhlmann: Met de afspiegeling van de handhaving, ik ken niet alle handhavers, maar het beeld wat ik bij handhaving heb is dat als je nou een onderdeel van de gemeente hebt wat divers is, is het juist de afdeling handhaving. De voorzitter: Daar kunnen we zo misschien van de wethouder nog ook een korte weerspiegeling van krijgen of van degenen die nog op de tribune zitten die hun wat kunnen influisteren als (…). Oké. We geven het woord aan de wethouder. De heer Merx: Ja, dank u wel voorzitter. Ja, in de eerste plaats namens denk ik alle handhavers dank voor toch ook de waardering voor het werk wat ze doen.

Want, helaas maken we in de pers, in de media, op social media en weet ik wat allemaal ook andere verhalen mee waarmee deze mensen die elke dag zich weer op straat begeven om te waken over uw en mijn en aller onze veiligheid en leefbaarheid, ja die komen echt wel voor vervelende dingen te staan en die steun die ze krijgen, die verdienen ze dik.

36

Daarmee wil niet zeggen dat alles wat ze doen allemaal altijd even goed gaat en geweldig gaat, maar, nou ja, ik sta ervoor dat hier gewoon heel goed werk wordt geleverd en dat deze mensen echt de steun die u zojuist heeft uitgesproken verdienen. Zijn we op koers? Ja, we zijn op koers. We zijn vorig jaar, nou begin dit jaar, wanneer was het, vorig jaar de tijd gaat zo snel, hebben we besloten om met ingang van 1 januari de mensen zelf in diensten gaan nemen. Want, daarvoor zagen we een enorm verloop van handhavers die hier een korte periode werkten en daarna bij andere gemeenten aan de gang gingen. Sinds we dat veranderd hebben en sinds we ook bezig zijn met een andere manier van werken blijven de handhavers. Zijn ze blij. Ze hebben echt hun waardering uitgesproken dat ze eindelijk in dienst zijn van de gemeente en dat ze daarmee ook verder aan hun toekomst kunnen gaan werken. Dus, daar en dat merken we ook. Waar de hele arbeidsmarkt toch echt overspannen is en ook op het gebied van handhavers worden we nu ook spontaan benaderd soms door handhavers die zeggen van wat leuk, ik hoor goede verhalen, hebben jullie nog plaats? Dus, we zitten op dit moment op zeventig handhavers. Een belangrijk deel in eigen dienst inmiddels, maar deels ook via de inhuur constructie waar we het al eerder over gehad hebben.

Maar, we hebben wel eerst de basis op orde moeten brengen en daar zijn we nog, daar zijn we een heel eind in gevorderd en daar volgt ook een reorganisatie op dit moment hard aan gewerkt wordt, omdat we toch ook op een andere manier naar ons werk willen gaan kijken op een meer data en informatie gestuurde manier, waarbij natuurlijk fictie en dat soort zaken een belangrijke rol spelen. Maar, daar zijn we nu mee bezig. Dus, ook een deel van de uitbreiding willen we ook gaan kijken of we dat misschien in de vorm van data-analisten kunnen doen, omdat dat naar onze overtuiging enorm gaat helpen bij het efficiënt en gericht kunnen inzetten van onze medewerkers. Ik hoor wel geluiden, en uit betrouwbare bron om zomaar te zeggen en meerdere bronnen, van het valt op dat we steeds meer handhavers zien in de wijken. Op de fiets vooral en soms ook lopend. Dat is ook precies de opdracht die we hebben gegeven, want wij willen met zijn allen dat onze handhavers zichtbaar, maar ook aanspreekbaar zijn. In het busje ben je wel zichtbaar, maar niet aanspreekbaar. Op de fiets en nog meer lopend ben je wel aanspreekbaar. Dat werpt ook zijn vruchten af. Dat in combinatie met de verwachting, want ja, een zwaluw geeft nog geen zomer zeggen ze wel eens, we zijn pas een jaar onderweg, dat deze handhavers langer bij de gemeente in dienst blijven en dus ook beter bekend worden in de wijk en in de buurt.

Geeft verwachting dat die verbinding met de wijk, maar ook met alle andere professionals in de wijk waar zojuist het een en ander over is gezegd beter gaat worden. Want, het helpt gewoon niet dat als je net kennis hebt gemaakt, je weet net ongeveer hoe je wijk in elkaar zit, dat je dan alweer vertrekt naar een andere wijk en dan weer een nieuwe handhaver weer opnieuw kennis moet maken. Dat hopen we met die reorganisatie en de verwachting is op basis van de cijfers die we nu hebben en met het in dienst nemen van de handhavers dat we het tij echt wel gekeerd te hebben. Dus, ik denk dat we op koers zitten. Op basis van het politiek akkoord kunnen wij nog acht tot tien extra handhavers aannemen en dat gaan we ook doen. Dat is de volgende fase die zeer binnenkort voor de deur staat. Kunnen we daarmee alles wat op ons afkomt handelen? Nee. Nee, er blijft altijd een handhavingstekort. Er blijft altijd meer roep om handhaving en om dat soort zaken dan we kunnen bieden. Dat is a fact of life. Daar zullen we mee moeten leren leven. Voor wat betreft de contacten met de jongerenwerkers.

37

In de eerste plaats, morgen start de jeugdboa en dat, nou dat is mooi nieuws. Die start in het kader van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid en het preventie verhaal gaat die morgen beginnen. Dat is vooral voor Dordt-West, maar we plukken daar natuurlijk voor de hele stad onze vruchten van. Tegelijkertijd, en dat is ook al langer, hebben we met grote regelmaat in elke wijk een veiligheids- en leefbaarheidsoverleg. Daar zitten alle professionals, ook de jeugdwerkers, zitten daar aan tafel. Daar worden, en ik zit er zo nu en dan zelf ook bij omdat ik het gewoon erg niet alleen nieuwsgierig ben, maar ook gewoon geïnteresseerd ben, daar wordt eigenlijk heel veel gedeeld. Dus, ook over: jongens, die groep jongeren daar, wat doen we daarmee? Wij kunnen van handhaving wel hierop zitten, maar is het niet iets van jongerenwerk of jongerenwerk zegt van nou deze hebben misschien even nog een duwtje nodig in de goede richting vanuit handhaving en dan kunnen wij ze weer oppakken. Dus, het verhaal dat er niet of onvoldoende wordt samengewerkt, dat herken ik niet. (…) niet wil zeggen dat er dus best veel voorbeelden zijn te vinden waar het dan net even niet goed gelopen is, maar over het algemeen is mijn stellige overtuiging dat die contacten er goed zijn. En, we hebben ook regelmatig ook op bestuurlijk niveau overleg met al deze partners over nou de samenwerking.

Voor wat betreft het verkeer. Ja, wat zal ik daar eens over zeggen. De verkeersaanpak, de snelheidsovertredingen, dat is vooral een politietaak. Nou heb ik de indruk, en dat wordt ook door de burgemeester bevestigd, dat de politie echt meer aan het handhaven is op snelheid. Sterker nog, we hebben jarenlang een stevig pleidooi. De heer Van der Linden zit hier achter me, u kunt hem dadelijk een applausje geven. Jarenlang op verzoek om meer verkeerssnelheidscamera's. Het is gelukt. We krijgen waarschijnlijk op de OranjelaanMerwedestraat wordt een snelheidscamera's geplaatst. Nou weten we ook tegelijkertijd. Ja, daar zit hij. Samen met de burgemeester moet ik zeggen. Weten we ook tegelijkertijd dat daarmee we niet allemaal achterover kunnen gaan leunen, want we weten ook allemaal dat vlak voor de camera gaan mensen de remmen in en zijn we er vijftig of honderd meter voorbij dan gaat het gat er weer op. Dus, handhaving en controle blijft belangrijk. Voor wat betreft datgene waar wij zelf wel invloed op hebben, maar daar hebben we nog niet zo lang geleden over in de commissie gewisseld, dat is dat geluidoverlast. Het snel optrekken, veel lawaai maken enzovoort, enzovoort. Daarvan heb ik toegezegd dat onze handhaving met de politie daarover een plan gaat maken. Nou, op 2 november is er een overleg.

Nou, u bent niet uitgenodigd, maar dan weet u dat dat in ieder geval daar plaatsvindt om verder de plannen die daar worden gemaakt te smeden om gezamenlijk daarin op te trekken. Een team verkeer zal metingen gaan verrichten in het voorjaar, ik ga nog niet verklappen wanneer, want anders gaat iedereen dan inhouden, de hotspots van geluidsoverlast vast te stellen. En, dan zullen daarna de acties zoals dat is toegezegd ook gaan plaatsvinden. Ik … De smart camera’s. Ja. Nou ja, die hebben we besteld. Alleen het vervelende is, of nou ja, we hebben ook met wetgeving te maken. We moeten toch nog eventjes wat op de privacy dingen gaan regelen en doen. Een DPIA en allerlei andere ingewikkelde termen. Ik ga u er niet meer lastigvallen, want ik begrijp ze soms zelf ook niet, maar er moet nog wel het een en ander eerst door de privacy hoepel heen voordat we daadwerkelijk met die camera's op de auto's mee aan de slag kunnen. Daar wordt dus aan gewerkt. Maar, het helaas nou ja, we hebben ons ook zelf aan de regelgeving te houden en dus daar moeten we nog eventjes wat mee doen. Heb ik dan alles gehad voorzitter?

38

De voorzitter: Volgens mij heeft u alle … De heer Merx: Ja, de social media. Ja, goede. En de afspiegeling van onze handhavers. Ja, we hebben het IVP, het Integraal Veiligheidsprogramma. Daarin staat het een ander opgenomen. Bijvoorbeeld dat we met OKE-coaches, maar ook de jongerenwerkers op scholen langsgaan om daar het gesprek aan te gaan met leerlingen over sexting en het zijn van geldezels. Nou weet ik uit mijn vorige carrière dat als je maar genoeg waarschuwt voor iets wat je niet mag, dat er een ding gaat gebeuren. Dus, nou ja goed, maar je kan het ook niet ontkennen dat het er is, dus je zult op een verstandige manier daarover in gesprek moeten gaan met de jeugd. Dat gebeurt om ze te waarschuwen voor alle gevaren die op internet zijn. Nou heb ik zelf wel de indruk dat de jeugd inmiddels nog sneller in de gaten heeft op internet wat er fout gaat en wat niet goed is dan wij inmiddels, dus dat … Ik zal niet zeggen dat het goed komt, maar ik zie daar wel in ieder geval een positieve ontwikkeling. De voorzitter: Dan heeft mevrouw Schnabel hier heeft een interruptie hierop denk ik. Mevrouw Schnabel: Ja, dank u wel voorzitter. Ik was benieuwd, omdat het meldpunt Straatintimidatie opgericht is of aan de hand daarvan naast het meldpunt ook voorlichting wordt gegeven op scholen. De heer Merx: Daar ga ik binnenkort over in gesprek.

Het aantal meldingen bijvoorbeeld dat via de app gedaan, dat is niet erg hoog. We gaan opnieuw gaan wij met bijvoorbeeld de horeca, maar ook met scholen kijken of we in gesprek kunnen gaan over straatintimidatie, maar gewoon eigenlijk intimidatie en, nou ja, hoe ga ik het noemen, lastigvallen in zijn algemeenheid, hoe we dat beter nog kunnen aanpakken. Want, je hoort daar toch, het gaat niet alleen maar om fluiten en sissen en aanspreken, het gaat ook over betasten als je in een drukke gelegenheid, of dat nou (…) kroeg of waar dan ook is. Nou, je hoort er de meest vreselijke verhalen over en daar moeten we met elkaar ook echt de discussie over gaan voeren hoe we daar in hemelsnaam paal en perk aan kunnen stellen. Dat is een ongelooflijke uitdaging. Hoe kunnen wij mensen toch, omdat we toch een beeld hebben waar dat nou precies gebeurt? Nou, dat is een ingewikkeld vraagstuk, maar daar wil ik wel meer aandacht aan gaan geven. Dus, daar heb ik ook binnenkort gaan we daar verder over daar wordt u ook over geïnformeerd. Dan de afspiegeling van … Nou, dat herken ik echt niet. Sorry. Als ik naar onze handhavers kijk dan zie ik een zeer gemêleerd gezelschap, wat ook zeer waardevol is, omdat ik dat ook belangrijk vind. Ik vind het belangrijk, want we hebben een diverse stad en de handhavers moeten ook alle, tussen aanhalingstekens, talen kunnen spreken.

Oud, jong, man, vrouw en van diverse afkomst is enorm belangrijk. Dus ja, maar ik heb nooit de cijfers erop nageslagen, dus dat … Maar, dit is op basis wat ik zie als ik de afdeling bij handhaving binnen kom lopen. De voorzitter: Nog even een vraag nog mijnheer Kolkiliç. Misschien kunt u aangeven waaruit dan blijkt …

39

De heer Kolkiliç: Ja voorzitter, dank. Ik zou eigenlijk net al op de heer Kuhlmann reageren, alleen u gaf wethouder Marc Merx zo snel het woord dat ik dacht van ik wacht wel op mijn beurt, maar dit is een discussie die we eigenlijk eerder al hebben gevoerd, maar mijn punt was meer over de kledingvoorschrift wat op gemeentelijke door de lokale overheid wordt vastgesteld en waarin volgens de huidige kledingvoorschriften staat aangegeven dat mensen met een zichtbare tatoeage of een keppel en bij het dragen van een hoofddoek je niet mag werken bij de handhaving. Dat was eigenlijk meer mijn punt. De voorzitter: U heeft daar … Ik hoor geen vraag daarin. Oké. De heer Kolkiliç: Nee het is geen vraag, alleen het is eigenlijk een verheldering van wat ik net tijdens mijn woordvoering heb aangegeven. De voorzitter: Oké. Helder. Ja, dank u wel. Volgens mij hebben we nu alle punten gehad, alle vragen beantwoord. De heer Kuhlmann heeft nog een korte aanvulling hierop. De heer Kuhlmann: Ja, in eerste plaats natuurlijk heel blij met veel dingen die we gehoord hebben. U mag echt wel weten, Dordtse VVD juicht erbij met die flitspaal erbij, met smart camera, maar het is ook zo waar het gaat om die op de aanpak van hardrijders, vraag aan het college.

We hebben vanuit de Dordtse VVD in maart ‘22 gevraagd van nou de inzet voor mobiele flitscamera’s ook die ook wel in andere gemeenten worden ingezet, hoe staat het daarmee? De voorzitter: Hoe staat het met de mobiele flitsgeluidscamera’s? De heer Merx: Nou ja, ik heb eerlijk gezegd … Ja, nee ik snap uw vraag, maar ik heb geen idee, maar misschien onze wethouder met verkeer in de portefeuille wel? De voorzitter: Die kan daar nog … Die kan daar vast een heel kort antwoord op geven. De heer Van der Linden: Nou, ik denk dat het bericht van collega Merx is eigenlijk nog heel vers, dus wij moeten nog schriftelijke correspondentie krijgen. Dus, ik zal even kijken of we daar ook wat gedetailleerder te horen kunnen krijgen wat er nou precies komt en ook moest ik ook nog kijken waar die exact komt. Dit is natuurlijk een coproductie, want dit is niet verkeer. Dit is zeker ook het contact wat de burgemeester heeft met het OM enzovoorts. Dus, wat dat betreft is dit natuurlijk iets waarvan we weten dat heel veel gemeentes hiernaar streven en wij ook en dat hoort ook zo in onze stad. De voorzitter: Dank u wel. Ik de… Ik kijk nu even rond. Ik hoor, ik zie verder geen op dit onderdeel meer opmerkingen, dus dan wilde ik dat afsluiten en overgaan naar het tweede onderdeel. Ik wilde even een minuutje pauze nemen zodat mensen even kunnen plassen of wat drinken halen.

Ja, ik weet dat het heel ongewoon is, maar we gaan verder in de avond en ik zie mensen wegzakken. Ik wil graag eventjes weer de spirit erin, dus even een minuutje pauze.

40

Ja, dan geef je ze de ruimte, nemen ze ook alle ruimte. Dat was, dat is nou weer jammer. Ja, ik wil het gewoon proberen, want het is toch bewezen dat als je af en toe even een, twee minuutjes eruit stapt en dan gewoon met het volgende onderwerp, dat je wat meer geconcentreerd kan zitten, want ik zie mensen gewoon wegzakken. Helemaal goed. Goed, we gaan verder. De anderen zullen zo wel direct aansluiten. Het gaat nu over het begrotingsprogramma groen, duurzaam en ruimtelijk. Daar zijn een aantal vragen van de Partij voor de Dieren en de VVD. Ik zou willen voorstellen, omdat we net begonnen zijn met de VVD dat nu de Partij voor de Dieren, de heer Groenewege de vragen stelt. Iets, onderbuik misschien. Ga uw gang. De heer Groenewege: Dank u wel voorzitter. Ja, nou ja, het is voor de Partij voor de Dieren eigenlijk onze eerste echte begrotingsbehandeling. Dus, wij zijn helemaal los gegaan met de vragen en ik zal ze op volgorde behandelen zoals ze in het document staan. Eerst over een honden speelveld in de binnenstad. Als je nu op de hondenkaart kijkt, die heeft de gemeente, dan zie je alleen maar gebieden in de binnenstad die verboden zijn voor honden en de dichtstbijzijnde losloopvelden liggen bij het Oranjepark en bij de Krispijntunnel ligt nog een kleintje. Maar, als je in de binnenstad woont en even je hond wil uitlaten, is dat best wel een eindje lopen.

En waarom beginnen we daar nou over? Dat komt omdat er in de begroting twee dingen staan die hiermee te maken hebben. Een is de herontwikkeling en de vergroening van de grote markt en twee is het project vergroening binnenstad en in dat kader brengt het college de versteende plekken in beeld, onderzoekt het college de mogelijkheden om die te vergroenen en zullen in 2024 de eerste resultaten zichtbaar worden. Zo staat in de begroting. Nou, als je dat toch doet als college, neem dan gelijk even de vraag mee of het misschien mogelijk is om een plekje te vinden, hoeft niet groot, in de binnenstad voor een hondenspeelveldje zodat hondeneigenaren daar ook een plekje hebben. Dan onze tweede vraag, die gaat over het budget voor het klimaatbeleid. Voorzitter, het baardt de Partij voor de Dieren grote zorgen dat er nog geen budget is uitgetrokken voor de uitvoering van het nieuwe klimaatbeleid dat vorig jaar met bravoure werd aangekondigd. Dordrecht klimaatneutraal in 2040. Dat zou een versnelling moeten zijn, maar in de begroting voor volgend jaar is daar nog geen geld voor uitgetrokken voor die versnelling en in het huidige tempo kan het college pas in 2025 aan de slag met het nieuwe klimaatbeleid en dan heeft het nog maar net iets meer dan een jaar voor de uitvoering.

Nou ja, dat vinden wij erg zorgwekkend en we hebben er eigenlijk weinig vertrouwen in dat de versnelling van het klimaatbeleid op deze manier gestalte krijgt. We willen daarom het college oproepen om zo snel mogelijk met een voorstel te komen om dat budget uit te trekken om aan de slag te gaan met die versnelling van het klimaatbeleid en we hopen op een toezegging van het college daarop. Dan ons derde onderwerp, het beheer van dijktaluds. Dat is ook iets wat in de begroting wat we daar tegenkwamen. Het ecologische groenonderhoud. Een deel van het Dordtse groen wordt ecologisch beheert. Als Partij voor de Dieren zouden wij willen dat we dat ook standaard doen op dijktaluds Want, bloemrijke dijken hebben verschillende toegevoegde waardes. Zo constateert de Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer, STOA. Ze zijn klimaat en erosie bestendiger in droge en natte periodes en ze hebben ecologische waarde voor insecten. Ze verhogen de belevingswaarde voor recreanten en bloemrijke dijken passen ook goed in de Dordtse cultuurhistorie.

41

Onze oproep aan het college is dan ook om dijktaluds standaard ecologisch en bloemrijk te beheren. We horen graag of het college dit kan toezeggen. Dan ons laatste punt. Dat is de drie, dertig, driehonderd regel die staat in de sportvisie 2030 die de raad heeft vastgesteld. Daar staat in, die drie dat is dat je vanuit je woning zicht hebt op drie bomen, dat je in de stad dertig procent boomkroonbedekking hebt, driehonderd meter vanaf je huis tot het dichtstbijzijnde park en dan heeft het college zelf nog een doelstelling toegevoegd, namelijk de drieduizend regel. Dat er lange routes zijn in je omgeving van drieduizend meter voor sportief bewegen. Nou, dat klinkt allemaal heel mooi, maar wat we eigenlijk alleen zien van het college tot nu toe is dat er plannen komen om dat toe te passen in nieuwe wijken. Maar, hoe wordt die drie, dertig, driehonderd regel, die we eigenlijk over de hele stad willen, nou toegepast in bestaande wijken. Daar horen we eigenlijk nooit wat over. Dus, is die gebeurt er nou echt wat met die regel of is het mooipraterij op papier? We willen het college dan ook oproepen om met een plan van aanpak te komen om die drie, dertig, driehonderd regel toe te passen in bestaande wijken en we hopen ook dat het college dat kan toezeggen. Dank u wel. De heer Kolkiliç: Voorzitter? De voorzitter: U bedankt. Ja, de heer Kolkiliç.

De heer Kolkiliç: Ja, even een interruptie richting de heer Groenewege. Behoefte voor een hondenspeelveld, heel goed dat de honden daar ook behoefte aan hebben en u daarvoor pleit. Maar, volgens mij kent de binnenstad ook geen kinderspeelveld. Hoe denkt u daarover? De voorzitter: De heer Groenewege. De heer Groenewege: Ja, een heel sympathiek idee. Misschien kan DENK aan het college vragen of ze dat ook meenemen in het onderzoek naar de vergroening van de binnenstad. De voorzitter: Mevrouw Schnabel. Mevrouw Schnabel: Dank u wel. Wij zijn heel warm voorstander van de drie, dertig, driehonderd regel en een plan van aanpak. Mijn vraag is: als dat in bestaande wijken wordt toegepast, ook zoals in het centrum, gaat er nog het hondenspeelveld op of is alles gewoon integraal, wordt alles gewoon dan integraal groener? De voorzitter: Dat is een spannende vraag mevrouw Schnabel. De heer Groenewege: Nou ja, wij zien het hondenspeelveld ook in het kader van de vergroening van de binnenstad. Want ja, om een hondenspeelveld te realiseren zal je ook moeten vergroenen. Dus, wat dat betreft kan het wat ons betreft daar gewoon bij meegenomen worden. En, nou ja, die driehonderd regel die legde ik al uit als driehonderd meter tot het dichtstbijzijnde park. Nou ja, misschien kan je in zo een park ook een hoekje realiseren voor een hondenspeelveld.