2.8 2023.10.31 Notulen Dordtse Dinsdag - Vergaderzaal 3 - concept.pdf

42

Er wordt in de begroting gepraat over het vergroenen van de Grote Markt. Nou ja, als je dat echt serieus aanpakt, dan wie weet wat voor ruimte je daar hebt. De voorzitter: De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Ja voorzitter, dank u wel. Een vraag aan de heer Groenewege. Hij maakt terecht de constatering dat het klimaatbeleid wat door dit college is aangekondigd dat daar eigenlijk, nou ja, geen dekking voor is. Gezien de ambitie zou je daar behoorlijke dekking voor moeten hebben. U constateert dat en dat kan ik onderstrepen. Heeft u ook nagedacht wat het college nodig zou kunnen hebben in ieder geval voor volgend jaar om een eerste belangrijke stap in dat kader te zetten? De voorzitter: De heer Groenewege. De heer Groenewege: Voorzitter, ik acht mezelf en onze lokale fractie niet in staat om die inschatting voor het college te maken. Het college heeft veel grotere ambtelijke capaciteit om de klimaatplannen uit te werken en om daar een budgettair kader voor uit te werken. We begrijpen dat het college daar ook al mee aan de slag is, maar voor iets dat werd aangekondigd als een versnelling gaat het allemaal wel erg traag en als we pas in 2025 aan de slag gaan, ja dat vindt de Partij voor de Dieren echt teleurstellend en te laat.

Tegelijkertijd hebben wij zelf niet de capaciteit om zo een budgettair voorstel te doen, dus daarom is onze oproep aan het college ook van kom nou zo snel mogelijk met een budgettair kader, zodat we voor 2025 gewoon aan de slag kunnen gaan met klimaat actie. De voorzitter: De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Ja voorzitter, als ik het goed begrijp dan gaat u dus de huidige begroting zoals die nu is voorgelegd aan de gemeenteraad niet amenderen op dit punt, maar u wacht nog op de uitwerking van het college in de loop van volgend jaar. De heer Groenewege: We wachten nu even op het antwoord van het college hier en nu en of het college toezegt of er op een bepaalde datum een budgettair kader ligt. Als dat naar onze zin, en dat zal ik ook bespreken met mijn fractie, niet snel genoeg is, dan overwegen wij een motie om dat tempo een beetje op te krikken. De voorzitter: Dank. Dan wil ik even vragen aan de heer Kuhlmann om het punt van de VVD kort toe te lichten en mogelijk ook zijn woordvoering te houden. De heer Kuhlmann: Laat ik dat inderdaad een combineren. Om te beginnen vragen we aandacht voor dat we natuurlijk willen dat er groen bij komt en zeker ook dat we, ja, beter groen krijgen. Wanneer we door de wijken gaan, of dat nou Sterrenburg is of de Staart, of Stadspolders, dan hoor je natuurlijk vaak, en dat kun je ook zien, dat er gewoon heel saai gemeentegroen is. Van die bosjes.

Ik denk dat iedereen er wel een beeld bij heeft. Waar het zwerfafval in blijft hangen. Geldt natuurlijk niet voor alles, maar wil niet alles op een hoop gooien, maar dat is wel iets wat je vaak ziet.

43

Dat kun je natuurlijk niet allemaal in een keer aanpassen of veranderen, maar we zijn wel even benieuwd van hoe liggen we op schema om daar gewoon wat gezelliger groen voor in de plaats te krijgen? De voorzitter: De heer Schalken heeft een interruptie. De heer Schalken-den Hartog: Ja, om eigenlijk voor te gaan op de manier waarop de vragen bij het vorige onderdeel werden gesteld door de VVD zijn wij eigenlijk wel benieuwd in hoeverre de VVD op dit moment tevreden is met de stappen die zijn gezet om minder saaie bosjes te hebben en meer gezellig bloemrijk groen te realiseren? De voorzitter: De heer … De heer Kuhlmann: Ja, dank u voorzitter. Net als bij het vorige onderdeel zien we natuurlijk dat het college hiermee aan de slag is en stappen zet. Tegelijkertijd zijn we ook net als bij het vorige onderdeel heel ambitieus als VVD en zien we graag dat er veel gebeurtenis. Dat daarom een onderwerp wat we zo noemen. Dus, hoe kijken we daarnaar? Dat is een onderwerp wat onze aandacht heeft en daarom hebben we het geagendeerd. De voorzitter: Mevrouw Schnabel, u wilde reageren? Mevrouw Schnabel: Ja heel graag. Nou ja, gezien het Weizigtpark waar al die gezellige bosjes weggehaald zijn en hele grote asfaltpaden gelegd zijn.

Hoe kunt u dat in dit verband verkopen aan al die omwonenden van het Weizigtpark dat u eigenlijk de rest van Dordrecht wil verkleuren of opkleuren met bosjes terwijl het in het Weizigtpark allemaal weggehaald is? De voorzitter: De heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Nou, het Weizigtpark dat is natuurlijk een park wat hoognodig onderhoud nodig had. Dat is goed dat dat ook is gekomen en dat daar ook natuurlijk indertijd een, natuurlijk nog steeds, een meerderheid voor is. Net zo goed als dat je dat in het Weizigtpark doet, dat doe je natuurlijk in alle plekken van Dordrecht dat het groen goed wordt onderhouden. En ja, uiteindelijk, ik weet natuurlijk ook er staat hier geen geldboom in het in stadskantoor, dus je moet altijd natuurlijk roeien met de riemen die je hebt. Maar, het is natuurlijk en belangrijk onderwerp om goed naar te kijken en zeker de middelen die er zijn om die zo efficiënt mogelijk in te zetten. Met uw welnemen voorzitter ga ik door naar de vragen van … Nee. De voorzitter: U heeft nog een interruptie van de heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Ja, kort in vervolg op wat de heer Kuhlmann net aangaf.

Klopt het dat we eigenlijk kunnen constateren dat de VVD vindt dat er hard wordt gewerkt maar dat het wat de VVD betreft nog wel een tandje bij mag om het gezelliger en bloemrijker te krijgen en dat we minder saaie bosjes hebben in Dordrecht? De voorzitter: De heer Kuhlmann. Ja of nee?

44

De heer Kuhlmann: Ja, nee wij zijn ambitieus. Als wij door de stad lopen hebben we niet het idee, de stad is af. Er is werk. De voorzitter: Dan mag u gelijk even kort uw eigen woordvoering. Kort graag. De heer Kuhlmann: Ga ik doen. Ha. De vragen vanuit de Partij voor de Dieren. Voor wat betreft … Wij zijn natuurlijk ook een fan van honden. Niet voor niets hebben we ons ingezet om die hondenbelasting eindelijk eens af te schaffen en ook in de binnenstad moet je natuurlijk fijn je hond kunnen uitlaten. Tegelijkertijd is dat wel een gewoon ruimtelijk een lastige. We gaan natuurlijk niet even, nou ja De Nieuwe Haven alle panden slopen om extra groen te krijgen, dus de ruimte om extra groen erbij te maken is beperkt en die plekjes die erbij gaan komen, er wordt bijvoorbeeld nu nagedacht over de Aardappelmarkt. Dat zorgt op zichzelf al voor veel commotie bij bewoners, want in een gebied waar de ruimte beperkt is, ga je dingen veranderen. Als ik eerlijk ben denk ik dat het lastig is om te zeggen van nou er komt groen bij u voor de deur en dat wordt met een hele hoop hondenpoep. Even heel kort door de bocht. Dus, het … Eens met de ambitie, maar tegelijkertijd zie ik wel dat het gewoon denk ik moeilijk is om daar in de praktijk … Ja, uitdagend laat ik het zo noemen. De heer Groenewege: Voorzitter? De voorzitter: De heer Groenewege.

De heer Groenewege: Kan de VVD zich erin vinden om het college uit te dagen om daar eens naar te gaan kijken dan? Want, wij hoeven hier niet de oplossing te verzinnen. Onderdeel van het project vergroening binnenstad, ik herhaal het nog maar weer, we, het college dus, brengt de versteende plekken in beeld, onderzoekt de mogelijkheden om deze te vergroenen en in 2024 zullen de eerste resultaten zichtbaar worden. Maar, als je in dat onderzoek die hondenspeelveldjes meeneemt, dat is eigenlijk redelijk vrijblijvend en dan kunnen we altijd nog als raad besluiten we doen het wel of we doen het niet. Hoe staat de VVD daartegenover? De heer Kuhlmann: Ik ben ervan overtuigd dat dat natuurlijk ook nu al een onderwerp is waar het college ook naar kijkt. En ja, ik zie dat het uitdagend is. En ja, dat het tegelijkertijd ook iets is om inderdaad naar te kijken van wat er kan als er kansen zijn. Maar, het is denk ik niet naar mijn gevoel is het niet af te dwingen door de raad of met de motie of wat dan ook om … Je kunt niet opeens zo een plek tevoorschijn toveren. Denk ik. Mag ik door? De voorzitter: U mag door, maar probeer het binnen een minuut af te maken. De heer Kuhlmann: Ja hoor, dat kan rap denk ik. Rondom die drie, dertig, driehonderd. Ook daar geldt denk ik voor bestaande wijken, ja dat dat wel natuurlijk, dat je dat niet zomaar kant toveren.

Je kunt om het park aan te leggen, je kunt moeilijk zeggen van we gooien even een complete straat plat om een paar park aan te leggen. Wat denk ik een goede kans is, is het gebied wat we de Dordwijkzone noemen waar natuurlijk al veel groen is, om dat te ontwikkelen tot een aantrekkelijk parken.

45

Zo zijn er misschien meer kansen die daar liggen die je moet pakken, maar dat daar uitdagingen zijn, dat je niet vanaf de tekentafel opeens Dordrecht opnieuw kan bedenken. Ja, we hebben te maken met bestaande situatie, dus in bestaande wijken is dat een stuk lastiger dan in nieuwbouwwijken. De voorzitter: De heer Groenewege, interruptie. De heer Groenewege: Ja, de heer Kuhlmann, is er echt een ster in om de meest onschuldige voorstellen tot de meest groteske monsters op te blazen waar je vervolgens, ja, waar je heel makkelijk op kan schieten als je een VVD'er bent. De heer Kuhlmann heeft zelf ingestemd met de sportvisie 2030 en hij heeft zelf ingestemd met het toepassen van de drie, dertig, driehonderd regel in Dordrecht. Dan is het toch gek als je dat op papier zet om dan tegen mensen die in versteende wijken wonen te zeggen: maar niet voor u, alleen voor de wijken, voor de rijke inwoners die wij nieuw aan het ontwikkelen zijn. Dat kunt u toch niet maken mijnheer Kuhlmann? De voorzitter: De heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Nee, en dat is ook niet wat we doen. Er wordt gekeken naar kansen. Het college kan daar vast straks nog wel meer over zeggen, maar het is een, het zou een karikatuur zijn om te zeggen van er wordt naar dat soort dingen alleen gekeken voor nieuwe wijken. Tegelijkertijd is het denk ik een feit.

Ja, je kunt dat wanneer je iets nieuws neerzet, dan heb je meer ruimte om te tekenen, om … En, met in een bestaande situatie. Als je niet zegt van we gooien alles plat en we gaan helemaal opnieuw beginnen, dan is het wat ingewikkelder, maar dat betekent niet dat je niet heel goed moet kijken naar kansen die daar liggen. Ik denk dat we elkaar daar voor een belangrijk deel kunnen vinden en heb in elk geval wel vertrouwen dat het college daar actief mee bezig is. En, wat mij betreft een goed voorbeeld daarbij is die Dordwijkzone. Daar steken we veel geld en energie in om dat op die manier voor elkaar te krijgen. Dan, voorzitter, laatste punt nog. Budget voor het klimaatbeleid. Dan, als ik hem kort samenvat, van ja goed, 2025 en het ongeduld. Nou, dat kan ik voor een deel begrijpen. Aan de andere kant, dit is natuurlijk wel een onderwerp wat hele grote consequenties heeft voor de mensen in onze stad en dat betekent dus dat het denk ik hier echt van belang is om het zorgvuldig te doen en dat het zonde zou zijn als je haast, haast, haast en daarmee mensen schaden. Dus, als het sneller kan, prima, maar van belang om dat heel zorgvuldig te doen. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van der Meer, ik zie u zo zitten. Niet? Ja? Woordvoering. Dat ga ik nu vragen aan iedereen. De heer Van der Meer: Ja, prima. Dank u wel voorzitter.

Vergroening in grote delen van de stad is hard nodig. Zowel voor de leefbaarheid als voor klimaatadaptatie en biodiversiteit. Bomen nemen daarbij een belangrijke plaats in en dat principe van drie, dertig, driehonderd is een mooie richtlijn daarvoor in de hele stad wat ons betreft. Dat wordt in veel … Dat belang van bomen wordt ook in veel beleidsstukken krachtig onderstreept, maar tegelijkertijd ontstaat steeds twijfel over wat we eigenlijk in concreet ook aan het planten en onderhouden van bomen kunnen doen.

46

Mijn vraag is aan het college wanneer daar meer duidelijkheid over komt en of er niet eigenlijk meer inspanning op dat punt nodig is om alle doelen die we met bomen hebben te realiseren? Hoe ziet de wethouder dat? Voor vergroening in het algemeen is wat ons betreft gezelligheid, waar de VVD het over heeft van dat groen, heel mooi, maar de functionaliteit voor klimaatadaptatie en biodiversiteit is minstens zo belangrijk. Gelukkig sluit het een het ander niet uit. Zeker als er voldoende aandacht aan ecologische verbindingen wordt besteed. Diversiteit van bloemen en planten in bermen en op dijktaluds en ecologisch beheer helpt daar natuurlijk bij. Dat mogen we natuurlijk van dit college verwachten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Wie kan ik het woord schreven? Ja, mevrouw Nieuwland. Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Dank u wel. In het eerste punt groen van de binnenstad, plek voor het hondenspeelveld. Nou, ik denk dat onze partij zegt vergroening binnenstad zeker doen, maar hondenspeelveld nou niet een aparte prioriteit ervoor. Nou ja, wat een collega al noemde, misschien een speelveldje voor de kinderen is net zo goed belangrijk. Dus, laten gewoon naar vergroening in zijn algemeenheid kijken. De tweede, het bloemrijk groen. Nou, dat kan ik inderdaad aansluiten bij wat mijnheer Van der Meer ook zegt van goed dat we kijken naar meer biodivers wat daarvoor nodig is.

Tegelijkertijd maak ik me er wel zorgen over dat hoe diverser de beplanting is, hoe duurder ook het onderhoud is. Want kijk, wat ik nu zie met die grote maaimachine dan wordt even de hele heg kaal gemaaid en nou ja, weer netjes in model gebracht zeggen we dan maar. Maar kijk, als je natuurlijk een diverse beplanting hebt, dan zal het me benieuwen hoeveel geld het gaat kosten, dus ik ben wel benieuwd hoe die twee gaan. De voorzitter: Interruptie van de heer Groenewege. De heer Groenewege: Voorzitter, intensief maaibeheer zoals standaard wordt toegepast is ongeveer vijfentwintig keer per jaar maaien. Ecologisch maaibeheer is twee keer per jaar maaien en het maaisel afvoeren. Dus, je bespaart ook wel een hoop moeite met ecologisch maaibeheer. En, ik wil mevrouw Nieuwland oproepen om dat toch ook mee te wegen. Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Daar ben ik het helemaal mee eens, maar ik refereerde nu even naar het punt van de VVD. Namelijk, de bosjes die vervangen moeten worden door bloemrijk groen en waar u het volgens mij meer over heeft, is ook bijvoorbeeld de bermen die inzaait. Nou, helemaal eens. Ik ben ook echt heel blij dat we daar al volgens mij mooie stappen in zetten dat er gewoon meer de natuur zijn gang laten gaan en onkruid niet langer meer als onkruid zien, maar ook gewoon als kruiden zien voor de dieren.

En, nou, volgens mij dan heeft misschien de koppeling dan ook met direct met de dijktalud. Standaard ecologisch. Daar zou ik vooral heel graag ook van de wethouder willen horen of wij daar inderdaad als gemeente over gaan of dat dat het waterschap is dat volgens mij daarover gaat. Anders dan zou ik daar zeker voorstander van zijn. Budget van klimaatbeleid. Ja, dan maken wij ons inderdaad ook zorgen over dat … En, personeel zal in elk geval een probleem zijn, maar laat niet het budget het probleem zijn om de versnelling niet te kunnen maken. Daar wil ik het graag bij laten.

47

De voorzitter: Dank u wel, de heer Kuhlmann. Moet heel belangrijk zijn, want ik wil ook nog even anderen de gelegenheid geven. De heer Kuhlmann: Heel belangrijk, namelijk ik hoor zeggen dat het onkruid dat is eigenlijk ook een kruid. Zijn kunnen ChristenUnie en SGP van mening dat je het onkruid op de stoep dat dat gewoon maar vrolijk moet groeien? De voorzitter: Mevrouw Nieuwland, de mooie paardenbloemetjes tussen de tegels. Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Zeker niet, maar ik heb het hier over juist de bermen en kijk, daar denk ik dat het ook mooi is om de natuur juist de ruimte te geven. Maar nee hoor, ik zal eerlijk toegeven, in mijn eigen tuintje haal ik ook nog steeds de brandnetels en dergelijke weg en ik denk dat we dat op de stoepen en dergelijke ook mogen blijven doen. De voorzitter: En daar is zo lekker thee van te zetten. Wie mag ik de volgende woordvoering geven? De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Ja voorzitter dank u wel. Ja, ik kan ingaan op de vragen die er zijn gesteld, maar ja, volgens mij is daar genoeg debat over geweest en ik kan op zich wel in grote lijnen volgen wat de collega's over en weer hebben gezegd. Omwille van de tijd, ik heb wel even een vraag en ik hoop dat het college dat niet als een technische vraag gaat beschouwen.

Maar, in ieder geval wat wij hebben gelezen, en misschien hebben we dat niet goed gedaan, is dat in het begrotingsprogramma een forse afwijking van de energielasten is opgenomen en dat gaat door alle programma’s heen om ruim vier komma vier miljoen euro, dus voor volgend jaar. We vroegen ons af van wat waar komt dit nou vandaan? Hebben wij vorig jaar in de begroting hebben we daar ook een vergelijkbaar bedrag zeg maar voor gereserveerd voor de toename van energielasten? Maar, het gaat nogal ergens om en het is dus een opsomming van alle extra's van diverse programma's. En ja, hoe dat zijn uitwerking gaat krijgen met in ons achterhoofd de toename van de energieprijs of het nou over gas en olie gaat en wat dat gaat betekenen voor de komende jaren voor de meerjarenbegroting. Ik hoop niet dat u dat als een technische vraag beschouwt, maar het gaat nogal om iets. De voorzitter: Mogelijk … Het kan zijn dat de wethouder er een antwoord op weet, maar misschien moet het uitgezocht worden en dan krijgt u naderhand daar zo spoedig mogelijk antwoord op. Dit was uw woordvoering? De heer Gündogdu: Ja, dit wilde ik expliciet even inbrengen. Dank u wel. De voorzitter: Oké, dank u wel. De heer Klerk. De heer Klerk: Dank u wel voorzitter. Ja, ik beperk me ook kort tot een reactie op de vragen en hoe wij daarin staan.

Ja, liggen we op schema met de uitbreiding van het groen? Daar sluit ik me ook wel een beetje aan bij een interruptie op de voorgaande vragen van ja, wat is dan het schema?

48

De VVD concludeert dat het aandacht behoeft, dus dat we blijkbaar achterlopen of dreigen te lopen. Verder ook wel moeite met de term zwerfvuil magneten. Ik betwijfel of er een causaal verband is tussen een iemand die zijn zwerfvuil in een bed viooltjes dumpt of in een saai bosje. Dus ja, dat ontgaat me die logica. Dan het stuk van de dijktaluds. Ja, dat is iets … Ik sluit mij aan bij wat collega Nieuwland zegt van is het wel de verantwoordelijkheid van de gemeente? Anderzijds, we zijn er natuurlijk niet tegen. Het is … Maar ja, we weten ook dat er komen zware tijden aan en of ik weet niet of we daar, nou ja. Het zou budgetneutraal moeten zijn zeg maar als het aan ons ligt. Dan sluit ik me voor wat betreft die drie, dertig, driehonderd regel aan bij wat collega Van der Meer, dat is makkelijk als je een beetje achteraan bent, zegt van ja daar staan we ook achter en dan ook inderdaad wel over de hele stad genomen. Dank u wel. De heer Van der Meer: Mag ik een interruptie plegen? De voorzitter: Zeker. Korte interruptie. De heer Van der Meer: Ja, nou ik blijf al even haken aan dat budgetneutraal, want ik vraag me af of voor strategische uitdagingen zoals biodiversiteit en vergroening niet op zich het nodig zou kunnen blijken om daar gewoon wat meer middelen aan te besteden dan we tot nu toe doen.

Sluit u dat per definitie uit? De heer Klerk: Nee, ik sluit dat niet bij per definitie uit, alleen ik weet wel dat, en dat weten we allemaal dat we voor grote uitdagingen komen te staan en dan vraag me af of dit dan nu de prioriteit heeft. De voorzitter: De heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Ja voorzitter, over dat verschil tussen die bosjes en een bloemenperk. Je hebt natuurlijk zwerfafval helaas overal in de stad, alleen ik zou zeggen, kijk zelf een keertje als je, dat doet u vast ook wel, op moment dat je een bloemenperkje hebt, dat leent zich er wat minder voor, omdat er het afvalwater wat voorbij waart dat er echt in blijft hangen. Terwijl, in dichte bosjes daar blijft het meer hangen, is het moeilijker te bereiken. Als je daar een beetje naar kijkt, dan zie je daar op heel wat plekken helaas in de stad van heel veel weken, soms jaren afval bij elkaar zitten. Dat ziet er niet leuk uit. De voorzitter: Helder, dank u wel. Wie mag ik nog … De heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Ja voorzitter, dank u wel. Vanwege de tijd zou ik ook even kort een paar puntjes aanstippen. Die vergroening van die binnenstad. Nou, helemaal mee eens om dat aan te pakken en daarbij ook te kijken naar de hondenspeelveldjes. Moet ik wel zeggen dat iemand aangaf volgens mij dat er geen hondenspeelveldje was in de binnenstad, maar er is er wel eentje op het parkeerterrein bij het Steegoversloot.

Daar heb je een klein, maar dat weten heel veel mensen denk ik niet. Maar, het is niet veel en ik moet eerlijk zeggen ik heb zelf een hond en ik laat mijn hond daar niet uit, omdat ik dan zeker weet dat ik ergens in sta waar ik liever niet in ga lopen. We gaan verder. Het op schema liggen van het uitbreiden van gezellig groen.

49

Nou ja, volgens mij is ook duidelijk dat de VVD in ieder geval ook aangeeft dat dat best nog wel wat meer aandacht mag krijgen. De Partij voor de Dieren gaf aan het budget voor het klimaatbeleid waarbij eigenlijk Beter Voor Dordt in ieder geval de opmerking wilde maken dat dat zeker concreet moet worden, maar dat wij vanuit Beter Voor Dordt heel graag zouden zien dat we graag meer concreter zien en concrete gemaakt krijgen hoeveel woningen de gemeente nou graag zou willen gaan verduurzamen van EFG naar een A-label. Er wordt met veel woorden iedere keer aangegeven dat we daar veel aandacht voor hebben, maar een concreet aantal van nou in 2024 gaan we gewoon zoveel woningen verduurzamen, dat is onze ambitie, dat zien we eigenlijk niet terug in de begroting en dat vinden we eigenlijk wel jammer gezien het college daar wel heel veel aandacht voor heeft gevraagd. Beheer dijktaluds, eigenlijk ook aansluiten bij mevrouw Nieuwland. Wellicht gaan wij helemaal niet over het onderhoud en beheer van die dijken. Daar wil ik het even bij laten. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Wie nog? De heer Kolkiliç. De heer Kolkiliç: Dank voorzitter. Nou, hoogtepunt van de avond is dat wij dankzij de heer Kuhlmann erachter zijn gekomen dat de Dordtse VVD fractie leden fan zijn van honden in ieder geval. Maar, laten we eerst even kijken naar hondenspeelveld, punt van Partij voor de Dieren.

Nou, zoals ik net al tijdens mijn interruptie zei voorzitter, mijn fractie vindt dat we eerst moeten kijken naar kinderspeelvelden of kinderspeelvelden creëren in de binnenstad voor kinderen, wat de binnenstad ook aantrekkelijker zal maken voor mensen die willen winkelen. Tweede punt, gezellig groen dat kan zeker meer en dan niet alleen bomen, maar ook planten, bloemen en ander soort groen. Over derde vraag, dat is een punt van de VVD … Mijnheer Kolkiliç, er is een interruptie van de heer Groenewege. De heer Groenewege: Ja voorzitter. Volgens mij hoeven we toch niet te kiezen hier tussen een kinderspelveld of een hondenspeelveld. Of is de ruimte in de binnenstad zo beperkt dat een hondenspeelveldje van een paar tiental vierkante meter er nog niet af kan volgens de heer Kolkiliç? De heer Kolkiliç: Ja, dank voor de vraag. Het is eigenlijk een keuze die je maakt mijnheer Groenewege of de heer Groenewege. Mijn fractie kiest voor een kinderspeelveld en uw fractie die heeft de mogelijkheid om te kiezen of te pleiten voor een hondenspeelveld. Wij vinden dat een kinderspeelveld, zoals ik net al benoemde, de stad aantrekkelijker, levendiger zal maken wat ook het winkelen of het shoppen zal bevorderen. De voorzitter: Mijnheer Groenewege. De heer Groenewege: Ja voorzitter. Volgens mij is het geen keuze die wij hier hoeven maken.

Dus, met dat fundament van de argumentatie van DENK zijn wij het niet eens. Volgens mij kunnen wij en kan DENK ook de opdracht meegeven aan het college om in dat plan voor de vergroening van de binnenstad ook een aantal andere opties mee te nemen of te onderzoeken.

50

Want, we waarderen denk ik allemaal de vergoeding van de binnenstad en we willen denk ik allemaal, daar deelt de partij voor de dieren ook uw mening, ruimte voor kinderspeelplekken, maar ook hondenspeelplekken hebben een toegevoegde waarde. Het zou toch mooi zijn als het college die opties gewoon meeneemt in dat onderzoek wat ze toch al gaan uitvoeren? Hoe kijkt (…) er tegenaan? De voorzitter: Ja, dank u wel. Ja, dank u wel. Volgens mij heeft de heer Kolkiliç duidelijk aangegeven dat DENK niet die keuze maakt en ik vrees dat u hem niet gaat overtuigen om ook voor hondenspeelveldjes te zijn. Mijnheer Kolkiliç, heeft u nog iets toe te voegen aan uw woordvoering? De heer Kolkiliç: Ja, bedankt voorzitter. Een punt van de VVD zie ik hier over saaie bosjes. Nou, daar zijn wij het zeker mee eens wanneer het over saaie bosjes gaat. We zien ook heel veel groen in de stad, voornamelijk ook bosjes wat door ratten wordt gebruikt als verblijfplaats. Een aantal maanden geleden heb ik samen met de heer Kuhlmann ook een wijkbezoek gebracht aan de Staart en daar hebben wij dat ook heel vaak van een aantal wijkbewoners die wij spraken gehoord en hier blijft het bij. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Is er nog iemand die … Mevrouw Schnabel. Mevrouw Schabel: Ja, we hebben of ik heb al heel kort op sommige punten aangegeven.

Maar ja, wat betreft het hondenspeelveld en de kinderspelveldjes, volgens mij zou dat heel goed samen kunnen gaan in die drie, dertig, driehonderd aanpak. En, wat betreft het budget voor klimaatbeleid vinden we dat daar echt een uitvoering, dat dat, nou ja, dat er zo snel mogelijk geld voor vrijgemaakt moet worden zodat we naar het uitvoeringsplan kunnen gaan. De voorzitter: Dank u wel. Iemand anders nog? Want, dan wil ik het woord geven aan de wethouder. De heer Merx: Dank u wel voorzitter. Even kijken. Ik ga maar gewoon het lijstje af zoals het hier staat. Dank voor alle inbreng en te beginnen met het onderwerp waar velen over hebben gesproken, dat is het hondenspeelveld in de binnenstad en de behoefte daaraan. Nou, die behoefte die herkennen we is. Die wordt vaker gedeeld. Maar ja, u kent de binnenstad minstens zo goed als ik die ken en er is niet zo heel veel groen. Nou, stelt de heer Groenewege de vraag van kun je dat dan niet meenemen in het onderzoek dat we gaan doen? Nou ja, vanuit het hondenbeleid wordt daar ook wel aandacht voor gevraagd. Dus, intern wordt die vraag ook gesteld, maar het kan geen kwaad dat u de vraag hier ook stelt. Ik zal hem meegeven aan een collega en dan moeten we met zijn allen afwachten in de afweging van alle belangen die er spelen wat daar uit gaat komen. U had het over een paar vierkante meter of een paar tientallen vierkante meter.

Eigenlijk moet een hondenveld, wil die voldoen aan de kwalitatieve eisen, dan moet die ongeveer vijftienhonderd vierkante meter zijn. Dat is best veel en als je die eis stelt, dan denk ik dat we in de binnenstad heel weinig tot niks gaan realiseren, maar misschien moeten we dan maar wat genoegen nemen met wat minder.

51

Bovendien, maar dat is een andere benadering, als je in de binnenstad gaat wonen en je ziet waar je gaat wonen, dan is de vraag, tenzij je al een hond hebt, maar als je nog geen hond hebt of het dan wel af dan wel zo verstandig is om hond te kopen. Ja, want om een hond te kopen, vervolgens bij de gemeente aan te kloppen, maar ik heb geen hondenpoepveld of uitlaatveld. Ja, dat had je ook kunnen zien. Maar, er zijn natuurlijk ook mensen naar de binnenstad gekomen die al een hond hadden. Dus, de wens is bekend en ik zal uw vraag doorgeven of het in ieder geval de aandacht kan krijgen in het onderzoek. Weet dat vanuit, nogmaals het hondenbeleid er aandacht voor wordt gevraagd. Nou mooi dat pleidooi voor gezellig en kleurig en fleurig en geurig … De voorzitter: De heer Groenewege. Ja, sorry, ik kijk niet meer zo naar interrupties, omdat ik vind dat de wethouder nu eerst even zijn verhaal moet doen. Gezien de tijd ook. Maar, de heer Groenewege, nog even kort. De heer Groenewege: Ja, even voor de scherpte, want de wethouder deed een toezegging. Namelijk, de toezegging om de vraag door te geven, maar dat betekent natuurlijk nog niet dat het onderwerp ook wordt meegenomen in dat onderzoek. Dus, dat is de specifieke toezegging die wij vroegen.

Kan de wethouder toezeggen dat dat meegenomen wordt in het onderzoek? De heer Merx: Nou ja, dat kan ik op dit moment niet, omdat ik niet de wethouder ben die verantwoordelijk is voor de vergroeningen en dat soort zaken van de binnenstad. Dat is een andere wethouder. Daar kan ik de vraag … De heer Groenewege: Volgens mij zit hij hierachter. De heer Merx: Nee, dat is onder andere Burggraaf. De heer Groenwege: Burggraaf. De heer Merx: Dus, goed, we krijgen nog een raadsvergadering, daar kunt u dezelfde vraag stellen voor de zekerheid. We weten in ieder geval dat vanuit hondenbeleid die wensen bekend is en wij dat intern ook aan de orde stellen, maar of en waar hij sneuvelt in het hele verhaal met het gevecht van de vierkante meter is maar even de vraag. Nou, nogmaals kom ik terug op het pleidooi voor meer biodivers, gezellig, kleurig, fleurig, enzovoort groen. Ja, ik kan er heel lang en heel kort over zijn. Kort. Dan verwijs ik u naar de behandeling bij de kadernota. Daar hebben we uitgebreid bij dit punt stilgestaan. Dan heb ik u uit de doeken gedaan wat het kost om het aan te leggen. Hoeveel miljoenen extra dat kost om dat echt vol te gaan toepassen. Tegelijkertijd ook de winstwaarschuwing geven. Als u al bij de kader nota een claim had neergelegd en gezegd wij willen dat toch echt verwezenlijken, dan heb ik toen ook gezegd dat gaan we niet in een jaar realiseren.

Dus het zou een groeimodel moeten zijn. Maar, bij de kadernota zijn de kaders meegegeven en dat hebben we ingevuld in deze begroting en in deze begroting kunnen we op basis van het geld dat we hebben voor het beheer en onderhoud niet veel meer doen dan we nu doen. We hebben wel een aantal miljoenen. Ik meen zeventien of, nee zeven, zeven miljoen. Zeven miljoen voor grotere projecten. Heb ik toen ook toegelicht. Dus, daar hou ik het bij.

52

Dat we dan werk met werk maken dat als we iets kunnen doen dat we dat daar doen. Dan, even kijken, de dijken. Nou, de dijken worden twee tot drie keer per jaar gemaaid, geklepeld, maar die dijken zijn over het algemeen, misschien op een enkele uitzondering na, van de waterschappen. Wij voeren dat maaibeheer uit in opdracht van het waterschap en die stellen de eisen. Die hebben ze wellicht allerlei hele belangrijke overwegingen voor waarom het zo moet zijn. Misschien ook wel in het kader van de veiligheid en dat soort zaken. Ik weet het niet, maar het beheer is niet vijfentwintig keer per jaar worden die dijken niet gemaaid, maar die worden twee tot drie keer per jaar gemaaid. Ik weet overigens dat, en ik kan de vragen nog levendig herinneren die hier ook in de vragenuurtjes zijn gesteld, toen na een vrij droog voorjaar het ineens begon te regenen en het kruid, mogen we geen onkruid meer noemen, als echt omhoog schoot, dat we talloze vragen hebben gehad, kan alsjeblieft dat flink gemaaid worden, want het is levensgevaarlijk en we zien niks meer enzovoort, enzovoort. Dus, daar moet ook als raad samen maar eens een keer goed over een gesprek wat u daarmee wil. De voorzitter: De heer Groenewege. De heer Groenewege: Ja voorzitter, dat wordt mede veroorzaakt denk ik door het klepelen, want dat is een van de slechtste maaimethodes die er zijn voor de biodiversiteit.

Dat betekent dat je het maaisel laat liggen. Dat wordt in stukjes gehakt en dat blijft liggen. Dus, je krijgt een heel voedselrijke grond en zodra het regent, zodra het voorjaar is, schieten de brandnetels de grond uit. Ik zou de wethouder willen vragen om mij voor, om aan ons als raad voor de raad, liefst ver van voren, liefst zo snel mogelijk, een overzicht te geven van welke dijken in het beheer zijn van de gemeente. Want, daar zou ik toch wel graag nog een overzichtje van zien, want welke kansen er zijn laten we die dan pakken en dat de meeste dijken in beheer zijn van het waterschap alla. Maar goed, we hebben zelf ook een eigen verantwoordelijkheid en laten we die pakken waar dat kan. De voorzitter: Ik denk dat we er even over na moeten denken, want volgende week is het raad. De heer Merx: Ver voor de raad. Die van volgende week dinsdag bedoelt u? De heer Groenewege: Laat ik het herformuleren. Zo snel mogelijk. De heer Merx: Ik kijk even naar rechts of wij daar iets over kunnen … Ja, dat kan wel denken we. Dus, er zit een klein slagje om de arm. Dan gaat het nu met name om de dijken die wel van ons zijn. De rest is dan, gaan we dan maar van uit van iemand anders. Oké, dan geef ik nou denk ik mijn collega het woord. Ja, de bomen. De bomen. Ja zeker. Ja, goed dat u die vraag stelde, want vandaag hebben we in het college het bomenprogramma vastgesteld.

Dat komt dus naar u toe en daar geldt eigenlijk hetzelfde verhaal voor het groenonderhoud. We hebben budget meegekregen. In het politiek akkoord hebben we wat extra geld ook gekregen om het bomenonderhoud te doen. En, wij kunnen het, dat is eigenlijk de kern van de boodschap, de komende paar jaar nog houden op het niveau wat het nu is en de door u destijds uitgesproken wens A-plus of misschien wel A-plus, plus, plus, nou die bestond niet.

53

Maar, zo hoog gingen de ambities. Nou, daar hebben we echt geen geld voor. Maar, dat plan komt naar u toe. Dat kunt u op uw gemak gaan lezen. De heer Van der Meer: Wat is het niveau nu? De heer Merx: C. De heer Van der Meer: C. De heer Merx: En, daar houden we het op en ik zie erg uit naar de discussie. Ook gehoord hebbende wat hier vanavond besproken is in het kader van de ombuigingen, bezuinigingen of hoe dat dan ook noemt en daartegenover alle beleidsintensiveringen. Maar, in ieder geval heeft u dan alle gegevens op basis waarvan u deze discussie kan gaan voeren en ik zie daar erg naar uit. De voorzitter: Dank. Mevrouw De Jonge. Mevrouw De Jonge: Dank u wel voorzitter. Ik zal op drie onderwerpen ingaan. Budget klimaatbeleid, drie, dertig, driehonderd regel en de enigszins technische vraag, maar ik ga wel een poging doen over energielasten. Beginnen bij budget van klimaatbeleid. Ja, vorige week hebben we met elkaar gesproken over de startnotitie klimaatneutraal. Zojuist heb ik ook in een andere commissie op een soortgelijke vraag antwoord gegeven. Waar ik toch wel ook mee wil beginnen is dat ik de beeldvorming die u hier vanavond hebt neergezet over de financiën die beschikbaar zijn toch wel als onjuist kwalificeer.

Vorige week hebben wij het er ook over gehad en het staat ook heel duidelijk in de startnotitie dat klimaatneutraal is een breed programma waar vier thema's onder zitten en de thema's energietransitie en mobiliteit lopen al langere tijd. Daar liggen al startnotities door uw raad goedgekeurd, waarbij behorende budgetten bijzitten. Dus, daar hebben we al financiën geregeld voor een aanzienlijk deel van de klimaatneutrale opgave. Ook in het politiek akkoord zijn er extra middelen beschikbaar gesteld. U ziet die ook in onder andere in deze begroting en we hebben van het Rijk ook middelen gekregen om extra capaciteit in te zetten voor klimaat en energie. Die ziet u ook in deze begroting. Dat is twee miljoen per jaar waarvan ook inmiddels is gezegd dat we dat structureel mogen beschouwen tot 2030, dat dat beschikbaar is om deze opgave te gaan doen. Wij hebben hier ook intern gezegd naast energie gaan we ook echt wel een aanzienlijk deel ook voor de andere thema's van klimaatneutraal inzetten. De voorzitter: De heer Schalken, interruptie. De heer Schalken-den Hartog: Dank u wel. Even in reactie op de wethouder met betrekking tot ook het verduurzamen van woningen. Want, dat valt daar ook onder neem ik aan.

Is het dan zo dat we volgend jaar bij de begroting kunnen verwachten dat u gewoon ook echt een concreet aantal aan woningen gaat geven als taakstelling van nou we gaan nu het komende jaar gaan we zoveel huurwoningen verduurzamen of we geven onszelf de opdracht zoveel koopwoningen verduurzamen, daarbij ondersteunen? De voorzitter: Mevrouw De Jonge.

54

Mevrouw De Jonge: Ik was inderdaad nog niet klaar met mijn antwoord, want dan had ik kunnen vertellen. Want, ik wil ook wel aangeven dat de versnelling echt wel ook mede door de middelen die beschikbaar zijn, echt wel in gang is gezet. U heeft al een paar weken geleden het voorzetten van onze energiehulp is al naar u gekomen. Vandaag hebben we de energiebesparing het plan vastgesteld als college waarin staat de lopende zaken die we al doen en wat voor nieuwe zaken. Daar vindt u ook het antwoord op de vraag van met hoeveel woning gaat u aan de slag? Daar staat duidelijk in de EFG-labels, hoeveel huizen betreft dit, hoe kunnen we die gaan helpen? Onder andere met National Isolatieprogramma van het ministerie gaan we naar buurtaanpakken waarin we gericht samen met corporaties, met de netbeheerders, met de inwoners uit de wijk, alle partners aanpakken gaan pakken om daar die woningen en die slag te maken. Daar staan precies de aantallen in. Daar wordt ook uitgelegd hoe we particuliere eigenaren kunnen ondersteunen. Hebben we ook een aantal genoemd waarvan we zegge: daar kunnen we niet echt hard op zijn, we kunnen hen ondersteunen en stimuleren en motiveren. We weten de hoeveelheid waar we het nog over hebben. Dat komt naar u toe. We hebben inmiddels ook een projectleider om de Verenigingen van Eigenaren te gaan ondersteunen.

We beginnen met gespikkeld bezit, samen met de woningcoöperaties om de combinatie privaat en publiek, om het zo maar te noemen, te gaan ervaren en dat ook weer breder in de stad te kunnen uitrollen. Voor bedrijventerreinen. Vorige week een collega Van Benschop meerdere zaken genoemd. Die lopen heel specifiek. Voor Dordtse Kil vier gaan we een heel slim energiesysteem ontwikkelen. Hebben we ook subsidie volgen gekregen van Europa. Daar gaan we ook starten met echt kijken hoe we op bedrijfsterreinen een slag willen gaan maken. We hebben al twee andere bedrijventerreinen klaarstaan waar we zeggen als Dordtse Kil loopt, gaan we daar ook mee aan de slag om te kijken hoe we daar ook met energiesystemen aan de slag kunnen. Zonnepark A16 is opgestart, dus dat gaat ook dit jaar starten en volgend jaar verder lopen. We hebben een programmamanager om al die projecten in de versnelling te gaan krijgen. En, ik had het al even over de buurt aanpakken. Maken we ook veel gebruik van landelijke subsidieprogramma's. Maken we ook zelfs nog de combinatie met de arbeidsmarkt en meer sociale cohesie in de wijken. Dus nogmaals, vorige week ook gezegd, we gaan routekaarten gaan we de komende tijd, die zijn zeker halverwege ‘24 klaar, dan hebben we totale inzicht van wat moeten we allemaal gaan doen voor klimaatneutraal, dan kunnen we dat ook doorrekenen naar een totale financiële claimbudget.

En, dat kunnen we vergelijken met wat we nu hebben en wat mogelijk nog als financieringsvoorstel naar u gaat komen van nou als we dit allemaal willen gaan doen, dan zal er nog geld bij moeten. Dus, dat weten we halverwege 2024 of wat we nu hebben waar we nu allemaal gebruik van maken wat er misschien nog mogelijk naar ons gaat komen in hoeverre we daar al voldoende aan hebben om het hele klimaatneutraal te kunnen uitgaan voeren. Dan de drie, dertig, driehonderd regel. Ja, wel mooi dat u het haakje heeft gevonden in de sportvisie. Ik probeerde nog mijn college hem te laten beantwoorden, maar die zegt nee ik ben alleen van de drieduizend, want die is inderdaad daaruit voortgekomen uit sportvisie bewegen. We moeten ook lange paden hebben. Dadelijk zit er drieduizend in. De drie, dertig en driehonderd regel is al bestaande praktijk. Die is al voortgekomen uit het eerste programma van het groenblauw dat we in deze stad hebben.

55

Dat is dus ook een leidend principe op het moment dat we het hebben over nieuwe wijken en over de herontwikkeling van buurten. Daarmee weet ik dat het niet tegemoetkomt aan uw verzoek om gelijk heel de stad op die manier aan te pakken. Maar, het is wel het leidend principe voor alle grootschalige ontwikkelingen die er nu in de stad zijn om het dan ook gelijk toe te passen. Wat ik wel daarbij kan toelichten voor de onderdelen waarvan u zegt, ja maar dat duurt al veel te lang. We hebben ook het stadspark. Het stadspark is zelf een invulling van binnen tien tot vijftien minuten moet iedereen in het groen kunnen verblijven. Maar, er zit ook heel belangrijke assen in. De recreatieve en de klimaatassen en dat zijn de assen die het groene metropool principe uitleggen van de voordeur totdat in de natuur staat, moet u groen kunnen beleven. Dat is ook de hele gedachte van het stadspark, inclusief die assen, dat als je gaat beginnen dat je al gelijk met groen de deur uitgaat, wat steeds intensiever wordt totdat het helemaal in de recreatie in de natuursfeer terecht komt. Zo willen we echt wel als stad kijken van hoe kunnen we toch waar het mogelijk is vergroenen? We realiseren ons de hittestress en de klimaatadaptatie die hier ook echt speelt. Maar, we moeten inderdaad, iemand zei het hier ook al, wel de realiteit hebben van het kan niet overal tegelijk.

Het kan ook niet overal in de mate die we misschien nodig hebben, maar dat proberen we dan op andere delen wel te compenseren. Laatste nog even de energielasten met vier komma vier miljoen gestegen. Ja, daar heeft u gelijk in. Er was namelijk ooit zoiets als een crisis en een minister die besloot dat wij van Gazprom af moesten. Onze gemeente, plichtsgetrouw, heeft dat ook netjes gedaan. Wij zijn overgestapt naar een andere met alle consequenties van dien, dat we tegen de hoge prijzen van toen voor het lopende contract van ‘23 en ‘24 moesten afsluiten. Nou, dat ziet u inderdaad in de begroting van ‘24 terug. De minister heeft daarna weer bekendgemaakt, nou dat het toch een beetje te kort door de bocht was, dat het niet had gehoeven. Nou, leuk als je al overgestapt bent. We hebben wel een claim ingediend bij de minister om ons te compenseren voor die extra kosten. Dat weten we nog niet zeker, vandaar dat die nog niet is verwerkt, maar we hopen wel dat we daar weer de enorme verhoging kunnen dempen. En, wat we wel ook gedaan hebben ons realiserende van de impact van wat we toen moesten doen, is dat we zelf ook heel veel maatregelen hebben genomen.

Twee heel concrete, heel de gebouwen zijn nagekeken op installaties op inregelen en zoals u ook weet hebben we beide gebouwen aan de Noordendijk en hier het Stadskantoor voor elk een dag gesloten in de week waardoor we toch ook hebben kunnen voorkomen dat het nog veel extremer was die kostenverhoging. Ik hoop ik u daarmee voldoende antwoord kon geven voor nu. De voorzitter: Dank u wel. En zoals een van mijn collega's dan flitsend altijd zegt, ik zie niemand meer, ik hoor niemand meer voor nog een tweede ronde. Ik denk dat we heel veel hebben uitgewisseld, dat we goed op weg zijn op de voorbereiding naar volgende week. Want, volgende week 7 november, dan vindt de begrotingsraad plaats waar onder andere deze drie raadsvoorstellen in samenhang worden besproken en besloten. De beantwoording voor de tweede ronde technische vragen op maandag 6 november, vier uur. Dus, mocht u nog echt dingen willen weten, lever ze op tijd in. Ik krijg nog even … Ja, daar was ik, dat wilde ik verder nog … U wordt ook nog verzocht conceptmoties en amendementen via de griffie met elkaar te delen voor 7 november.

56

Politieke regelgeving is natuurlijk wel zo, ter plekke kunt u nog een motie of amendement indienen, maar het is fijn om met elkaar het voor te kunnen bereiden en met elkaar te kunnen bespreken nog. Nou, dat vind ik een hele leuke vraag. Ik hoor hier: is er nu al iemand die kan zeggen wij gaan met een motie of amendement komen of wilt u dat nog laten bezinken deze week en ja, er is ook nog een fractievergadering natuurlijk. Hamerstuk wordt er gesugge… Nou, laten we het maar bespreken. Dat hebben we al gehad. Oké. Ik wil u allen hartelijk danken. Pieter. Mijnheer Groenewege. De heer Groenewege: Ja, ik weet niet of u het nog wil horen. De voorzitter: Zeker. De heer Groenewege: Nou ja, ik kan in ieder geval zeggen we hebben in ieder geval wat hints gegeven voor onderwerpen die we wellicht in de vorm van een motie gaan gieten. Maar, we gaan het eerst nog even met de fractie bespreken en ook af laten hangen van de technische beantwoording over die dijktaluds. De voorzitter: Prima. Dan wil ik u allen hartelijk danken hier in de zaal en ook achter me op de tribune. Ja, precies. Goede reis naar huis en tot dinsdag in ieder geval. Neemt u uw vaat mee naar de balie alstublieft. Aldus vastgesteld in de raadsvergadering van 19 december 2023.

De griffier,

De voorzitter,

A.E.T. Wepster

A.W. Kolff

57