2.7 2024.11.19 Notulen Dordtse Dinsdag - Vergaderzaal 5 - concept.pdf

Daarnaast is dit ook een vraag gestuurd systeem dus op een moment dat de vraag stijgt dan kan de centrale harder gaan draaien en andersom en dit noemen we ook wel een regelbare energiebron. Dus energiecentrale zoals deze bijvoorbeeld zijn regelbare energiebronnen. Wij gaan steeds meer toewerken naar steeds mijn hernieuwbare energie, wat minder regelbaar is. Wat de netbeheerder doet, is het balanceren tussen de vraag dus het verbruik en de opwek en dat is belangrijk om de balans van het systeem te bewaren. En dat moeten ten alle tijden op vijf 50 hertz blijven. Dat betekent dat de frequentie van het net om de apparaten goed laten werken of 50 hertz moet blijven. Als er te veel wordt opgewerkt, kunnen ten opzichte van de vraag kunnen storingen ontstaan. En andersom als er te veel vraag is, dan daalt de frequentie en kunnen de apparaten niet meer goed functioneren. Dus dat is heel belangrijk dat wij die 50 hertz bewaren en dat doet Tennet

19

voor het hele net in samenwerking met de lokale netbeheerders. Dat is in ons geval Stedin. Waarom vertel ik dit? Dat is omdat er een vraag is gesteld over de prijzen en hoe die bepaald worden. Namelijk er is zoiets als de elektriciteitsmarkt en zo is die in elkaar gesteld. Dus er wordt, er worden grote hoeveelheden elektriciteit verhandeld op deze markt en dat kan op verschillende tijden. Je hebt dus schalen van een aantal dagen tot een aantal weken dat prijsafspraken worden afgesproken van tevoren hè? Daarnaast heb je een dag van tevoren. Dat is de day-ahead markt en daarnaast heb je op de dag zelf de intra-day markt. Als we het hebben over de balans dus die van die 50 hertz dan hebben we het eigenlijk over de realtime dus dat is een instantie signaal vanuit de Netbeheer dat op dat moment ook elektriciteit moet worden geleverd. Dus dat is, even kijken. Ja dus dat is de manier waarop dan de prijzen worden bepaald. Dat is eigenlijk niet anders dan een andere markt waar de prijs afhankelijk is van het aanbod dus als het aanbod groter is dan de vraag dan daalt de prijs en andersom. Omdat wij steeds is meer overstappen naar hernieuwbare energiebronnen gaan wij ook meer een energiesysteem krijgen, zoals hier op dit plaatje.

En dus dat is een iets ingewikkeld systeem dat is niet meer centraal en ook niet meer vraag gestuurd, dus het wordt een beetje ingewikkeld, ook met de spelers die in het systeem zitten. Een aanbieder van een vraag, een afnemer kan ook een aanbieder worden dus die kan twee rollen opnemen, op zich nemen. Dus daardoor gaan de elektriciteitsmarkt ook die zitten ook in transitie en daarvoor is nodig dat wij onze energiewet die wordt ook op basis daarvan ook aangepast om al deze interacties ook mogelijk te maken. Omdat wij dit ook meer gaan krijgen gaan wij ook meer een mismatch krijgen tussen vraag en aanbod, verbruik en opwek. Dus de fluctuaties in het net gaan ook grilliger worden, veel meer dan we nu aan de orde is. Dat betekent ook dat wij veel meer behoefte aan hebben aan piekvermindering. En dat is ook wat wij hebben gezegd in de visie dat dit het doel is waar we naartoe willen werken, dat wij de pieken gaan dempen en dat kan op verschillende manieren. Dat kan op in de eerste instantie door het verbruik anders te plannen, bijvoorbeeld dat de wasmachines in de middag worden gedraaid of dat auto's, elektrische auto's ook in de middag worden geladen. Dus dat op die manier de vraag verbruik ook aansluit op het momenten waarop wordt opgewekt.

Daarnaast kan je ook opwek koppelen aan vraag, direct koppelen in plaats van dat die eerst naar het net gaat en vervolgens gedistribueerd wordt. En in dat plaatje is, batterijen en opslag zijn belangrijk dus dat is voor ons ook een aanvulling op het doel dus een middel om het doel te bereiken en een aanvulling op wat ik net zei en niet een doel op zich. En dit zeg ik om aan te geven of een beetje context te bieden bij de prioritering die wij hebben opgenomen in de visie dat we dat op deze, in deze voorkeursvolgorde gaan doen. Dat we beginnen met het matchen van vraag, opwek en verbruik in zowel bedrijventerreinen als later ook in woonwijken. Opslag stadsbreed dus dat gaat ook over grootschalige opslag bij opweklocaties en daarnaast als laatste opslag bij individuele woningen. En we beseffen ook dat de energietransitie in volle gang is dus we zullen deze visie ook moeten aanpassen. Dus het kan zijn dat deze prioritering ook verandert over de tijd. De voorzitter: Er is een vraag tussendoor van mevrouw Boom van de VVD gaat uw gang. Mevrouw Boom-Vos: Ja dank u wel. Misschien ben ik te vroeg met deze vraag, dus moet dat maar gewoon zeggen. Ik snap de prioritering en die is ook logisch als u zegt als tweede prioritering doen we een match van opwek en vraag in woonwijken in combinatie met opslag. Als wij nou aan een hele grote nieuwe woonwijk, een Maasterras bijvoorbeeld gaan denken.

Zou dat dan ook gelijk meelopen of is dat nog te vroeg? De voorzitter: Mevrouw Ali, voor de beantwoording.

20

Mevrouw Ali: Dat zou meekunnen. Maasterras is geloof ik over 2030 gepland. Dus dat zou wel kunnen gelijklopen. Mevrouw Boom-Vos: En als we het dan over een Spuiboulevard hebben of is dat dan weer te vroeg? Mevrouw Ali: Ik ben niet bekend met de planning van de Spuiboulevard. Als we kijk naar het matchen van vraag en opwek. Ik schat ongeveer dat wij moeten, denk dat wij misschien een half jaar nodig hebben om te onderzoeken of het mogelijk is. Technische haalbaarheid duurt wel nog een paar jaar dus rond ja, rond 2030 zou het eventueel kunnen. De voorzitter: Ja dat is voldoende zo te zien. Dan gaan we verder met de presentatie. Mevrouw Ali: Ga ik even naar de volgende slide. Wat uitleg bij energieopslag. Als we het hebben over energieopslag gaat het vaak over batterijen dus dat is elektrische opslag maar dat is natuurlijk wat we ook gezegd hebben in de visie een eenzijdig beeld. Het gaat ook om molecule opslag, zoals bijvoorbeeld waterstof of groengas. Je kan elektriciteit ook omzetten in warmte en dat kan op verschillende tijdschalen. We hebben zowel opslag nodig op seizoensschaal als weekschaal als dagschaal en het plaatje hieronder wat kleiner is, nu zijn er verschillende technieken over uitgezet over de tijd. Dus als we bijvoorbeeld kijken naar elektrische opslag.

Dat is geschikt vooral voor een aantal uren, een aantal dagen, maar als we kijken naar de langdurige opslag zoals voor seizoenen of maanden, dan moeten we toch meer gaan kijken naar moleculen zoals waterstof, groengas of warmteopslag zoals WKO’s. We gaan toch wel in deze visie ons focussen op de batterijen omdat er op dit moment geen echte grote markten bestaan voor de andere technologieën, maar dat gaan we natuurlijk wel aanpassen op het moment dat dat nodig is. En wat batterijen betreft begin ik, ga ik de volgorde af op volgorde van de schaal de grootte. Dus als het gaat om de grootschalige batterijen daarvan heeft Netbeheer Nederland aangegeven dat er in 2050 ongeveer 40 tot 70 gigawatt opslag nodig zal zijn. Deze is zowel nodig voor de congestie, die verzachtend inzetten van batterijen als de balans handhaving dus voor deze twee functies is dat nodig. Op dit moment de enige rendabele business case voor batterijen in het algemeen is de onbalans markt. En dat is niet altijd, dat komt niet altijd overeen met de functie congestie verzachting. Het kan zelf soms lokaal congestie verergeren omdat de pieken in de twee netten de hoogspanningsnet en het middenspanningsnet niet altijd overeenkomen en daarom sluiten netbeheerders op dit moment batterijen alleen aan met flexcontracten.

Dat zijn contracten waarin afspraken staan over dat batterijen afgeschakeld worden op een moment dat er congestie dreigt te gebeuren. Dat is wat het netbeheer doet. En wij als gemeente zien dat dat batterijen ook een grote invloed hebben op de ruimtelijke inrichting. Dus daar gaan wij ook kaders voorstellen en voorwaarden aan stellen in een voorbereidingsbesluit in juridische kaders dat we aan het voorbereiden zijn onder het omgevingsplan. Grootschalige systeem batterijen waar wij die zien als gemeente is dat wij die vooral de voorkeur geven aan de plaatsing... De voorzitter: Ja. Er wordt gewerkt aan de geluidsoverlast. Ze zijn in vergaderkamer 1, wat het verst van ons weg is. Heel hard een video aan het kijken, maar die schijnt anderhalve minuut maar te duren. Dus het is zo meteen weg.

21

Mevrouw Ali: Dus er is een voorkeur voor opslag achter de meter bij grootschalige opwek. Dat is helaas nog niet rendabel. Met de combinatie wind en zon maakt dit wel iets meer rendabel. Nog steeds niet genoeg om dit te kunnen verplichten. De voorzitter: Een vraag van de heer Van der Meer van GroenLinks. De heer Van der Meer: Achter de meter bij grootschalige opslag dat snap ik niet helemaal. Ik kan mij ook voorstellen dat in mijn woning de ‘…’ op de opslag achter de meter zit, maar dat is kleinschalig. Hoe moet ik me dat bij grootschalig voorstellen? Mevrouw Ali: Ja. In feite gaat het om de aansluiting. Dus als u heeft een woning dat heeft een aansluiting dus die is aangesloten op het net en daarachter zit een batterij. Dat gebeurt ook met een zonnepark dat heeft ook een aansluiting die is aangesloten op het net. De voorzitter: Vervolgvraag door de microfoon graag. De heer Van der Meer: Achter bij de zonneparkzijde? Mevrouw Ali: Exact, dus dat zit dan in een circuit. Het voordeel daarvan is overigens dat de batterij geen eigen aansluiting nodig heeft, dus dat scheelt ook wel weer voor de kosten. Nou hier is een vraag over gesteld. De voorzitter: Er is nog een vraag van de heer Oostenrijk van CDA. Gaat uw gang. De heer Oostenrijk: Ja misschien een wat rare invalshoek. Maar Stedin is verantwoordelijk voor zou zeggen een goede energielevering. Je zou dus ook kunnen verwachten.

Dat vanuit dat oogpunt het handig zou zijn dat Stedin een flinke batterij op het eiland zet. Zodat op die manier de energieverlening aan bedrijven en burgers in balans kan komen. Want dit scenario betekent dat Jan en alleman, bedrijven en burgers allemaal aan de batterijen zouden moeten of kunnen of willen. Is dat een rare invalshoek? De voorzitter: De vraag is dus eigenlijk of de batterijen niet van Stedin zouden moeten zijn? De heer Oostenrijk: Ja want het meest makkelijk is een grote batterij voor het hele eiland. Ik zeg het maar. De voorzitter: Even kijken of dat een hele gekke suggestie is of dat dat wel logisch is. Ja. We gaan eerst even de vraag beantwoorden bij u mevrouw Ali. Mevrouw Ali: Dat is wel een logische gedachte en er wordt ook landelijk aan gewerkt. Maar het lastige is dat op dit moment de netbeheerders vanwege de netcode waar ze aan gebonden zijn geen batterijen mogen hebben in bezit, dus daar wordt nog wel aan gewerkt landelijk. De heer Oostenrijk: Dus het kan zo zijn dat over een paar jaar dat scenario mogelijk is. Mevrouw Ali: Dat dat mogelijk is? Absoluut. De voorzitter: Oké. Dus we moeten nog een paar jaar wachten. Waar we niet op hoeven te wachten, is de vraag van de heer Roggekamp, gaat uw gang.

22

De heer Roggekamp: Dank u wel. Voorzitter, ik was eigenlijk ook benieuwd in hoeverre hier ook alle belastingen die hier opzitten meegenomen zijn. Op dit moment heb je saldering. Dus ik heb een bergje zonnepanelen liggen dat wordt lekker tegen elkaar weggestreept nog zolang ik mijn contract heb. Dat verdwijnt zo meteen en dan is het als ik zoveel kilowatt terug lever. En vervolgens terugkrijg mag ik over dat tweede gedeelte allemaal belastingen weer te betalen wat het dus voor mij interessant maakt om inderdaad wel achter die meter batterijen te zetten omdat me dat heel veel energiebelasting scheelt. Is dat ook meegenomen dan in het hele plaatje of kijken we echt globaal naar wat is het beste voor een stad? En ja dan worden dit soort dingen dan niet meegenomen. De voorzitter: Mevrouw Ali. Mevrouw Ali: Daar hebben we ook naar gekeken en ik wil even het onderscheid maken in, deze slide gaat over grootschalige op batterijen achter de meter en zo meteen ga ik het even hebben over de thuis batterij. Dat is volgens mij het scenario waar u het over heeft. Dan kan ik even in een tabel laten zien wat dat betekent. Als er geen verder andere vragen zijn, dan wil ik nog even een vraag behandelen dat binnen is gekomen. De vraag was of wij in gesprek zijn met de ontwikkelaars van het zonnepark over het plaats van batterijen.

Twee van de vier batterijen in Dordrecht zijn in bezit van de ECD de Energiecoöperatie Dordrecht en dat is een samenwerking tussen de gemeente en HVC. Dus wij zijn ook in gesprek met de ECD om het kijken naar hoe de business case van plaats van de batterij achter bij een zonnepark. En daar heeft de ECD op gezegd dat zij een financiële berekening aan het maken zijn en later met een plan van aanpak gaan komen op hoe dit aan te pakken. Ze geven daarbij aan dat de inzet van het park, dus de zonneparken ten behoeve van de laad infrastructuur als eerste prioriteit krijgen. Dus dat is die directe koppeling tussen vraag en opwek. En voor wat het andere zonnepark betreft in principe worden zonneparken nu heel vaak afgeschakeld vanwege de hoge opwek. En dat is natuurlijk niet goed voor het verdienmodel dus op het moment dat de SDE plus wordt aangepast en een subsidie mogelijk wordt, verwachten wij ook dat deze initiatiefnemers ook gebruik daarvan zullen maken en eerder, sneller dus ook een batterij gaan plaatsen bij deze zonneparken. Met de andere zonneparken zijn we niet hun gesprek, maar de ontwikkelingen duiden wel op dat de batterijen daar kansrijker worden. Ga ik naar de thuis batterijen. Nou dat is misschien gelijk een antwoord op de vraag over de salderingsregeling daar in deze tabel zien we de verschillende scenario's dus ook een scenario waarbij geen salderingsregeling geldt.

Uiteindelijk achter de streep, dus de meest rechterkolom zien wij dat in alle gevallen de business case altijd of de terugverdientijd altijd meer dan 15 jaar is en dat is dus dat het niet rendabel is in dit geval als niet gehandeld wordt op de onbalans markt. Dus wat nu nog niet rendabel is, is de congestie neutrale inzet van batterijen. Als gehandeld wordt op de onbalans markt, dan is dat iets beter. Maar het lastige daarvan is natuurlijk wel dat het congres die kan veroorzaken en bij thuis batterijen is dat een grotere zorg dan bij systeem batterijen, omdat bij groter systeem batterijen een contract kan worden afgesloten met de netbeheerder. Voor thuis batterijen achter de meter wordt dat een beetje lastig. Daarbij komt kijken dat een batterij ongeveer zes kilowattuur aan elektriciteit kon opslaan. Dat is meestal niet genoeg om de hele opwek van een dak te kunnen opslaan. Dus in die zin zeggen we ook dat elektrisch laden een betere optie is dan een thuis batterij. Vooral ook bidirectioneel laden, twee richting opladen. En daarnaast is voor batterijen in het algemeen is dat de vraag voor kritieke metalen best hoog. En dat is relatief professioneel hoger voor kleinere systemen dan voor grotere systemen. Dus daarom zeggen we ook dat de voorkeur voor dat wij de voorkeur geven aan buurt batterijen.

23

De voorzitter: Een vraag van de heer Van der Meer van GroenLinks gaat uw gang. De heer Van der Meer: Puur een kennisvraag, wat is bidirectioneel laden? De voorzitter: Hele duidelijke vraag. Mevrouw Ali. Mevrouw Ali: Dat is dat de auto, de elektrische auto beide kanten op kan laden dus dan kan de batterij van de auto geladen worden, een Tesla bijvoorbeeld kan dat. Maar op het moment dat de vraag hoog is in de woning kan de Tesla bijvoorbeeld de woning voorzien van elektriciteit. Dus dat twee kanten opgaat. De voorzitter: Ja en dan mogen we geen reclame maken voor... We mogen geen reclame maken punt. We gaan nog naar een vraag van mevrouw Boom van Dordtse VVD gaat uw gang. Mevrouw Boom-Vos: Ja. Dank u wel. Ik zie zo de voor de nadelen van thuis batterijen en ik denk thuis batterijen zijn altijd nog de keuze, privéomstandigheden van huishoudens. Maar ik zie hier ook gelijk een keuze. Wij geven een voorkeur aan buurt batterijen. Waarom geven jullie voorkeur en waarom kan het niet en en zijn? Als gemeente beïnvloeden wij toch geen thuis batterijen. Dat is een keuze van de markt. De voorzitter: Dat schuurt... Kunnen we hem technisch beantwoorden? Mevrouw Ali: Dan ga ik deze vraag niet beantwoorden.

De voorzitter: Ik hoor net van de wethouder misschien, wethouder de Jonge, even toelichten waarom dit politiek raakt? Mevrouw De Jonge: Het raakt de politiek omdat wij in het kader van het plan van aanpak energie de voorkeur geven aan collectieve oplossingen in buurten omdat we in het kader van iedereen moet mee kunnen doen in de energietransitie, betaalbaar en haalbaar, gezegd hebben dat je als je meer woningen kunt aansluiten op een batterij, dat ook de mensen mee kunnen doen die niet in de gelegenheid zijn of geen geschikte huizen hebben om bijvoorbeeld zelf zonne-energie te kunnen opwekken. Maar die kunnen dan wel meedoen met het systeem in de wijk om toch eerst eigen opgewekte energie van de buurt te gebruiken en dat met elkaar te delen. De voorzitter: Dus dat is beleidsafweging waar de Raad zelf nog iets van zou kunnen vinden in een politieke setting. Dan stond er eerst nog een vraag van de heer Roggekamp open, gaat uw gang. De heer Roggekamp: Ja, dank u wel voorzitter. Ik hoop dat dit het juiste moment is hoor maar in het verleden hebben we het ook wel gehad over de veiligheid van die batterijen en dat mis ik eigenlijk in heel de presentatie rond thuis batterijen.

En ik weet een casus in Antwerpen waar zo’n container van thuis, daar heeft fik heeft in gestaan en daar was meer dan 24 uur, geloof zelfs twee dagen een straal van één kilometer ontruimd moeten worden door die gassen die er vrijkomen. Dus eigenlijk zou ik ook heel graag dat in het onderzoek bij elke serieuze batterij die er geplaatst wordt, een advies van bijvoorbeeld de veiligheidsregio komt van zijn die types want ook daar zitten ontwikkelingen natuurlijk in maar zijn deze types nog veilig om in de wijk of in het gebied waar hij dan komt neer te zetten? Ik kan me voorstellen als het op de Dordtse Kil achteraankomt hè

24

dat dat het op een andere manier mag dan als we het in de woonwijk zetten, maar die veiligheid zou ik wel graag mee willen nemen, gezien die effecten. De voorzitter: Dus wordt veiligheid ook meegenomen bij het opstellen van dit plan? Mevrouw Ali. Mevrouw Ali: Ja. Veiligheid wordt zeker meegenomen. Er zijn al veiligheidseisen als het gaat om thuis batterijen nog niet inderdaad daar. Daarom zijn we ook bezig onder anderen hè met het voorbereidingsbesluit, de juridische kaders waar ik het over had. Dat gaat om de plaatsing van batterijen en waar we rekening mee gaan houden maar ook dus veiligheidsvraagstukken. Als het gaat om batterijen achter de meter wordt onze invloed wat lastiger, omdat wij natuurlijk niet overal... Het is natuurlijk een marktproduct waar mensen vrij in zijn om die te kopen. Dus als daar, het wordt voor de gemeente zelf lastig om daar kaders voor te stellen voor de... De voorzitter: Ja. Nog een kort vervolgvraag de heer Roggekamp. De heer Roggekamp: Nou ik denk uit het oogpunt van brandveiligheid. Maar dan moet je dus vanuit een andere manier gaan kijken dat er wel degelijk eisen gesteld kunnen worden aan wat wel niet kan. Dat doen we met gebouwen ook wat er aan deuren en dingen in moet. Dus vanuit die hoek denk ik dat er ook wel mogelijkheden zijn om de veiligheid van die batterijen soms kunnen zeggen...

De voorzitter: Gewoon Dordt vindt dat er mogelijkheden zijn. Maar dat is een discussie voor een andere keer. Maar dat u zich zorgen maakt over de veiligheid van de batterijen is duidelijk. En we hebben ook gehoord hoe ver het wel en niet wordt meegenomen. Mevrouw Ali: Wordt in ieder geval zeker naar gekeken. We nemen het ook mee in het juridische kader, de uitwerking daarvan kan ik nu niks over zeggen omdat we nog even aan het uitwerken zijn. Maar ja dat. De voorzitter: Even kijken. De heer Van der Meer had u ook nog een vraag? Want u had net... Ja. De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Over die buurtbatterijen heb ik nog twee vragen, technische. De ene is, we hebben net bij privé batterijen gezien dat die eigenlijk niet rendabel zijn. Om het maar even zo te zeggen. Is er iets te zeggen over betaalbaarheid of de terugverdientijd van buurt batterijen? Dat is een vraag en de tweede is, staat in het stuk en ook op de sheet, er is een voorkeur voor buurt batterijen. Wat betekent dat voor wat de gemeente moet doen om dat te realiseren hè? Want zoals mijn buurvrouw net zei thuis batterijen. Daar kun je bij wijze van spreken gewoon als particulier over beslissen. Dat geldt niet voor buurt batterijen dus dat doet de buurt batterij dan of dat doet de gemeente daar dan voor? En de derde vraag is zit de buurt batterijen ook achter de meter? De voorzitter: Drietal vragen.

Mevrouw Ali. Mag de heer Van der Meer ook zijn microfoon tussendoor even uitzetten. Dank u wel mevrouw Boom. Mevrouw Ali: Vanuit de gemeente hebben wij op dit moment geen beleid voor energieopslag en daarom hebben wij deze visie ook geschreven op de manier waarop wij gaan prioriteren als we een aanpak gaan inzetten. Dus dat betekent dat wij voorkeursvolgorde aanhouden als wij moeten kiezen bijvoorbeeld, stel dat we hebben over een subsidie, dat is wat wij kunnen doen als gemeente. Waar gaan wij die aan

25

uitgeven? Gaan we die aan wat thuis batterijen uitgeven of aan buurt batterijen? Dus dat is die keuze die daarin wordt gemaakt maar of die stimulering via dus een subsidie gaat komen dat daar moeten we nog keuzes over maken. De voorzitter: Oké. Dan zie ik nog een vraag van de heer Gorter gaat... Excuus, ik zit niet goed inderdaad te tellen. We hadden drietal vragen en er is een antwoord gekomen. De andere twee, mevrouw Ali. Mevrouw Ali: Andere vraag was geloof ik of buurt batterijen dan achter de meter zijn aangesloten. Vaak niet tenzij er dus, die worden wel direct op het net aangesloten, tenzij er is sprake is van een gesloten net waar een batterij dan onderdeel van vormt. Dat is geloof ik twee, wat was ook alweer... De terugverdientijd dat is eigenlijk voor alle soorten batterijen nog niet rendabel, dus het geldt ook voor buurt batterijen. Voor thuis batterijen wordt die slechter, dus hoe kleiner, hoe slechter de business case en hoe groter, hoe beter. En dat komt omdat er met grote batterijen veel meer kan worden gehandeld. De voorzitter: Dank u wel. Dan kunnen we nu wel naar de vraag van de heer Gorter. Gaat uw gang.

De heer Gorter: Voorzitter, is er ook meegenomen dat die thuis batterijen ook gebruikt kan worden zonder zonnepanelen? Ik heb een dynamisch contract, ik maak gebruik van de batterij, ik laad de batterij op het moment dat mijn energieleverancier mij 12 cent per minuut aan energiekosten berekent, laad ik mijn batterij op. En op het moment dat mijn energiemaatschappij tegen mij zegt ja u moet nu 35 cent de kilowatt zijn, dan gebruik ik mijn batterij. Ik denk dat die batterij veel eerder rendabel dan u denkt. De voorzitter: U stelt een afweging, dan denk ik dat... De heer Gorter: Er worden wel zonnepanelen meegenomen maar er zijn natuurlijk ook nog andere redenen waardoor die buurt batterij interessant kan zijn en ook de buurt batterij interessant kan zijn. De voorzitter: Oké, zijn de andere redenen ook meegenomen? Mevrouw Ali. Mevrouw Ali: Ja de andere redenen zijn zeker ook meegenomen. Waar het om gaat is dat er inderdaad geld kan verdiend worden en dat het rendabel kan. Maar dat gaat ten koste van de balans van het net zoals ik aangaf. Dus de onbalans markt zoals u aangeeft u gaat dan uit van prijsprikkels. Dat kunt u doen als nou als u in de buurt de enige bent die dat doet, is dat nog geen probleem maar als dat de hele buurt dat gaat doen dan hebben we wel een groot probleem.

Omdat er dan op bepaalde momenten congestie kan ontstaan dus dat daar ook storingen uit kunnen ontstaan en dat netbeheerder sneller congestie afkondigt. En dat is natuurlijk met een buurtbatterij een stuk beter. De voorzitter: Is dat voldoende? Ja dat is dat is net een ander verhaal. Dan gaan, kunnen we misschien heel even door met de presentatie in het kader van de tijd want er komen nog een paar slides dus gaan we heel even door. Mevrouw Ali: Ik wilde graag een aantal vragen beantwoorden die gesteld zijn. Kan ik daar, hebben we daar nog tijd voor? Nou wij, thuis baterijen zijn heel veel vragen over gesteld. Ook over bidirectioneel laden of onze laadpalen op het moment dat toelaten. We hebben op dit moment een overeenkomst met zeven verschillende partijen en daarin wordt zijn afspraken opgenomen over smart charging. Dus dat zou eventueel kunnen,

26

maar het hangt ook van de auto af. Niet alle elektrische auto's kunnen twee kanten opladen. Dus qua laadpalen is dat mogelijk maar niet altijd qua auto. Daarnaast is een vraag gesteld over kritieke metalen hoe de kosten afhankelijk zijn van de grootte, de kosten en de kritieke grondstoffen afhankelijk van de grootte zijn. Het heeft met twee dingen te maken dus schaalvoordelen dus als de productieprocessen worden opgeschaald, kunnen die ook efficiënter worden ingezet. Dat maakt ook de productie ook goedkoper, dus dat betreft de prijs. En als het gaat om de kritieke metalen, gaat het uiteindelijk om de energiedichtheid. Op het moment dat de batterij groter wordt, is de energiedichtheid ook groter. En daardoor heb je proportioneel dus relatief minder kritieke grondstoffen nodig voor het aantal kilowatt dat je kan opslaan. Ja dan ga ik even verder naar de volgende slide. Nou als laatste kijken we dus ook naar opslag en warmte en een koude. Dat heeft te maken met als we kijken naar de gebouwde omgeving, maar 20 procent van het energieverbruik in het huishouden elektriciteit is. De rest is 80 procent warmte. Dus voor de gebouwde omgeving is dat misschien ook een logischere keuze om te investeren in warmteopslag, dat kan in warm water.

Maar dat kan ook in de woning zelf hè als een woning goed geïsoleerd is en er is sprake van bijvoorbeeld een warmtepomp, dan kan hij bijvoorbeeld aangaan op het moment dat er heel veel opgewekt wordt en die warmte kan dan in de woning blijven voor in de avond om die piek in de avond te verminderen. Dat kan allemaal met energie managementsystemen en dit moeten we nog gaan verkennen. Dat wordt gedaan in de actualisatie van de transitievisie warmte. Het vervolg, nou we zijn nog in onderzoeksfase, dus we moeten nog een hoop verkennen. We beginnen dus met het uitbreiden van, de verkenning voor de uitbreiding van de bedrijven aanpak in wijken. We zijn bezig dus met het voorbereidingsbesluit dat is het juridisch kader, het verkennen van stimulering vanuit de gemeente grootschalige op batterijen bij opwek of dat nodig is en wat daarvoor nodig is, de verkenning naar buurt batterijen en de verkenning naar de warmte en koudeopslag en de actualisatie van transitievisie warmte. En dan kom ik tot het einde van de presentatie. De voorzitter: Er waren geen vragen tussendoor maar wel achteraf, zie ik. We hebben nog wel tijd voor een aantal vragen. Ga ik eerst naar de heer Van Pelt, dan naar de heer Oostenrijk, dan naar de heer Van der Meer. De heer Van Pelt. Gaat uw gang? De heer Van Pelt: Dank u wel. Ik heb een vraag over de piek vermindering en de matching van opwekken een vraag.

Als ik het goed begrijp, is het straks mogelijk dat ik niet meer op een dag op elk willekeurig moment mijn wasmachine kan aanzetten. Maar dat ik het even moet gaan overleggen met de buren hè? Dat we wat meer de energie moeten gaan verdelen, dat we wat meer moeten afstemmen. Mijn vraag is als dat inderdaad een scenario is gaat u er dan vanuit dat wij als burgers dat allemaal spontaan gaan doen of gaat de gemeente ons daar een handje bij helpen? En een tweede vraag die hangt hier een beetje mee samen, want ik begrijp dat ondernemers dat ook zullen moeten gaan doen. Moeten wij vrezen ook voor productiviteitsverlies als bedrijven niet meer constant kunnen produceren omdat ze de energie moeten verdelen met de buren. De voorzitter: Dus is er in de toekomst ook ondersteuning vanuit de gemeente voor het samenwerken op nieuwe soort energie en een prognose of er verlies is van productiviteit vanuit ondernemingen. De heer Van Pelt: Met een handje helpen bedoel ik vooral, gaat de gemeente daar sturend en dwingend in optreden? Krijgen we een energiepolitie? De voorzitter: Laten we het hopelijk op sturend houden. Mevrouw Ali.

27

Mevrouw Ali: Als het gaat om het piek verminderen en het verplaatsen van de vraag. Ja het kan individu doen hè? U kunt natuurlijk de wasmachine op een ander moment draaien. Maar overleggen met de buren... Kijk als het gaat om een buurt batterij en het overleggen, dus het samen doen met de buurt. Daar hebben we energie managementsystemen voor dus dat gaat niet, dat hoeft niet een overleg met elkaar. Dus er wordt gekeken dus naar een batterij dat dan bijvoorbeeld centraal wordt geplaatst in die buurt en via een energie managementsysteem gekeken kan worden hoe energie gedeeld kan worden dus. En daarnaast over productiviteitsverlies bij ondernemers. Dat is vaak niet het geval want wij bijvoorbeeld zijn nu in gesprek met bedrijventerreinen dus ook de ondernemers. Bij zo’n samenwerking, bij het opzetten van energiecoöperatie worden afspraken gemaakt op welke momenten iemand kan opwekken, verbruiken en daar worden dus samen gezamenlijk afspraken over gemaakt wat het beste is voor alle partijen die in zo'n energiecoöperatie zitten. Dus het zal zelden voorkomen dat een bedrijf dan productiviteitsverlies gaat lijden. Waar hij dan zelf een handtekening onder zet dus daar. De belangen worden daarin meegenomen. De voorzitter: Kijk, overal is een systeem voor. Dat is fijn. De heer Oostenrijk u had ook een vraag.

De heer Oostenrijk: Voorzitter ik zou graag een vraag willen stellen over het raadsvoorstel, een technische vraag dus. Dan kom ik waarschijnlijk bij de wethouder terecht maar dat merk ik dan wel. Er staat in dat voorstel, daar staan vijf punten waar het voorstel beoogt om mee aan de slag te gaan. Daar zijn vier keer het woord, begint met het woord verkennen en één keer onderzoeken. Dus ik zat me af te vragen, het heet een raadsvoorstel maar het heeft een hoog RIB gehalte, om het maar zo te zeggen. Dus ik zat me even af te vragen wat wordt straks het politieke gehalte van deze kwestie? Omdat ja ik toch een beetje zit met, en over twee jaar staat dan in het besluit komen we nog een keer terug om voort om de voortgang te melden. De voorzitter: Is uw vraag eigenlijk welk besluit moet de Raad hier nu uiteindelijk overnemen? De heer Oostenrijk: Ja. Anders dan dat er veel onderzocht en verkend wordt. De voorzitter: Een toelichting wat inderdaad de vraag aan de Raad is dat vind ik dat wel nodig om dit te kunnen bespreken met elkaar dus dan kijk ik toch even naar de wethouder. Mevrouw de Jonge. Mevrouw De Jonge: Voorzitter, u legt de vinger ook op de zere plek, zoals de voorbereiding is geweest van ja waar hangt dit nu eigenlijk tussen? Aan de ene kant is het uitvoering van vastgesteld plan van aanpak van de energietransitie.

Maar we hebben wel gemeend omdat er een emotie lag die opriep om een visie op te stellen. En vaak als het gaat om visies, de bevoegdheid van de Raad is om deze vast te stellen. Dat wij deze nu aan u hebben voorgelegd en daar hoort eigenlijk een planning bij wat eigenlijk weer als een uitvoeringsplan moet worden gezien. Dus als we verder gaan met deze visie om verder concreet te worden hoe we in Dordrecht aanslag kunnen met opslag. De voorzitter: Is dat helder zo, de heer Oostenrijk? De heer Oostenrijk: Nou ja in dat geval als het een raadsvoorstel is zou ik graag de visie in het waarin het raadsvoorstel verwoord zien. Los van het punt dat mijns inziens die visie in hoge matig informatief is.

28

De voorzitter: Straks als wij met elkaar de conclusie gaan trekken dan kunnen we dat inderdaad met elkaar even bespreken omdat erbij te doen. Dan gaan we eerst even het technische gedeelte afsluiten. Dan kunnen dat met elkaar bespreken. Ik had eerst de heer Van der Meer nog staan, de heer Roggekamp is er bijgekomen. Ik zie dat de heer Gorter ook nog een vraag heeft. We zullen wel met elkaar even moeten gaan opschieten als we ook nog een tijd willen nemen voor de conclusie. We gaan er even snel doorheen. De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Het valt mij op dat over een aantal opties vooral in financiële termen wordt gepraat of dat financieel rendabel is voor de eigenaar van de batterijen. Laat ik het maar even zou zeggen. Tegelijkertijd is de reden waarom het aan de orde komt, voor een deel ook het congestieprobleem op het net. En mijn vraag is of er in de visie onderliggend impliciet ook een visie is op hoe er met die congestie moet worden omgegaan en welke rol batterijen daarin spelen? Ook als ze misschien nog niet rendabel zijn. De voorzitter: Was de congestie ook een even grote speler als het financiële plaatje? Mevrouw Ai. Mevrouw Ali: Zeker. Dat is ook meegenomen in die visie dus we hebben ook aangegeven wat onze voorkeur is en dat is natuurlijk ook het congestie verzachten.

En deze visie hebben we ook aangegeven, dus daarom is misschien de focus ook op hoe rendabel het is. Wat er gedaan kan worden op het moment als de batterijen niet geplaatst kunnen... Dus de strekking van de motie was ook de verplichting. Wij kunnen het niet verplichten vanwege ook onze doelen, energietransitie doelen, maar de voorkeur is natuurlijk voor dat congestie verzachtend wordt ingezet. Alleen dus in de praktijk gaat dat niet gebeuren, omdat alle business cases verliesgevend zullen zijn. De voorzitter: Helder, de heer Van der Meer er is helaas geen tijd voor een vervolgvraag. Ik moet echt over naar de heer Roggekamp. Gaat uw gang. De heer Roggekamp: Dank u wel voorzitter. Als ik de getallen bekijk hè? Over de kosten en over de opbrengsten dingen, dan kijken we hier puur naar de echte energiekosten. Terwijl als ik naar mijn rekening kijk die ik krijg van mijn energie, dan zit er ook transport en energiebelastingen bij. En mijn vraag is wordt in of in het juridische kader of in de visie ook meegenomen dat daar ook aanpassingen aan zullen komen. Want als ik mijn energie lever aan een batterij in de buurt heb ik minder transportkosten, hoop ik dan als het nu naar Groningen of weet ik veel wat zal gaan dus dan kan het voor mij interessant zijn om mee te doen. Anders ja, weinig. Of dat ook meegenomen wordt.

De voorzitter: Wordt dat meegenomen, mevrouw Ali? Mevrouw Ali: Dat wordt meegenomen. Wat ik ook aangaf, de visie is geschreven voor de huidige kaders hè, de huidige tarieven, huidige transportkosten. Dat gaat in de tijd veranderen. Dus op basis daarvan gaan wij ook de visie aanpassen. De voorzitter: Dan ik proef een beetje dat er ook best wel even wat tijd en bespreken nodig is voor de conclusie. Dus de heer Gorter, ik moet u wellicht een klein beetje teleurstellen. Wel met de kanttekening dat natuurlijk de commissie kan zeggen we hebben behoefte aan nog een tweede technische sessie. Dan kunnen we de resterende vragen nog stellen resterende technische... De heer Gorter: Voorzitter, ik heb een hele korte vraag hoor.

29

De voorzitter: Is die echt heel kort? Als u dat zo kan beloven ben ik blij u de beurt te geven. Gaat uw gang. De heer Gorter: Er wordt al getwijfeld hier maar ik zal snel praten. In hoeverre is de menselijke invloed meegenomen? Het omdenken van mensen is denk ik van belang op succes van het gebruik van batterijen. Als we allemaal op hetzelfde moment energie blijven afnemen, dan wordt die batterij nimmer een financieel succes. Is dat omdenken van die mensen in heel die presentatie meegenomen? De voorzitter: Dank u wel. Korte beantwoording, mevrouw Ali. Mevrouw Ali: Dat is meegenomen in de verkenning voor onze aanpak bij de wijken. Dus we gaan daar ook in kijken hoe we de burgers daarin mee kunnen nemen. Ook in de gedachtegang. De voorzitter: Kijk super. Ja. Wij hebben het goed gedaan hoor, dames en heren. Want de vorige commissie was uitgelopen. Dus ja dan... Maar dit is ook hartstikke belangrijk. We gaan naar een conclusie toe. Dit is een motie die is verwerkt tot een raadsvoorstel. Die hebben nu voor het eerst technisch behandeld en aangezien het een raadsvoorstel is moeten wij als commissie gaan bedenken wat we daarmee gaan doen.

Is er behoefte om dit een tweede technische keer te bespreken, is er behoefte om dit oordeelsvormend in de commissie te bespreken, of is er behoefte om dit gelijk als hamerstuk naar de Raad door te sturen? Ik hoor gebrom over, gebrom is niet netjes, ik bedoel het wel netjes over een hamerstuk, maar ik zie ook twee vingers. De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Ja. Ik heb nog een paar technische vragen die wil ik sowieso graag stellen en in het besluit wat voorgelegd wordt, wordt niet alleen zoals de heer Oostenrijk suggereerde over onderzoek gepraat maar wordt ook de visie vastgesteld. Het kan zijn dat wij daar nog wat opmerkingen over hebben in de vorm van een stemverklaring maar misschien ook wel een motie. De voorzitter: Oké. Mevrouw Boom had ook een... Dan gaan we eerst naar de Groenewege. Gaat uw gang. De heer Groenewege: Als Partij voor de Dieren hebben we er toch wel wat moeite mee om als hamerstuk door te sturen. Want we vinden toch, we zien door de bomen een beetje het bos niet meer als ik kijk naar klimaatneutraal Dordrecht 2040, de routekaart. Dan staat daarin als visie onderzoek mogelijkheden opslag van energie. Nou ja eigenlijk staat er niet heel veel meer in deze visie. Wij hadden wel wat meer visie verwacht en dat is een politieke uitspraak. Maar goed dat bepaalt wel hoe we daarover denken en wat we als vervolg voor ons zien. Dus ja dat is dan heel lastig.

Misschien moeten we wel oordeelvormend bespreken en dan het erover hebben wat we eigenlijk van een visie over energieopslag verwachten en wat er allemaal in moet staan en hoe dat gestructureerd moet zijn en wat de actiepunten moeten zijn. De voorzitter: Dan zou wellicht een goed voorstel zijn want er zijn een aantal fracties die zeggen nou we willen er eigenlijk nog even op broeden en we weten nog niet zo goed of het als hamerstuk kan, omdat we nog een politieke vraag hebben. We kunnen natuurlijk dit stuk op de agenda van de agendacommissie zetten. En erbij zetten, het kan als hamerstuk nader tenzij er technisch of politieke vragen worden ingeleverd en dan gaat hij oordeelsvormend op de agenda. Is dat een voorstel waar de commissie mee kan leven? Dus dat als er politieke vragen omhoogkomen, dan kunt u die in het ris erbij zetten en dan bespreken we het oordeelsvormend. Is dat akkoord? Als het goed is, wordt

30

veel tijd voor de agendacommissie. Nou dan worden technische vragen worden nog gesteld, maar volgens mij kan dit voor de eerstvolgende agenda. Nee volgens mij kan het voor de eerstvolgende agendacommissie erop, zoals wel vaker gebeurt en dan is het inderdaad aan de raadsleden zelf om aan te geven. Als er niks wordt ingeleverd, is het een hamerstuk, worden politieke vragen ingeleverd, gaan we het met elkaar bespreken. En dan kunt u natuurlijk zelfs nog een tijdsindicatie erbij geven voor de agendacommissie hoelang u het zou willen bespreken. Dus is dat de conclusie die wij vanavond kunnen trekken? Dan wil ik u allemaal hartelijk danken. Mevrouw Ali in het bijzonder voor de presentatie. Neem uw kopjes en lege flesjes mee naar de pantry en een fijne avond verder.

3. RIB over Schuifoperatie parkeren (technische sessie) Voorzitter: Mevrouw Boom-Vos Raadsgriffier: Mevrouw Vermeulen Verslag: NotuBiz Aanwezig: Mevr. Van Engelen (GroenLinks) Dhr. Gorter (Op Ons Eiland) Dhr. Groenewege (Partij voor de Dieren) Dhr. Katif (Beter Voor Dordt) Dhr. Kolkiliç (DENK) Dhr. Kuhlmann (VVD) Dhr. Van der Meer (GroenLinks) Dhr. Okkerse (SP) Dhr. Oostenrijk (CDA) Dhr. Roggekamp (Gewoon Dordt) Dhr. Stolk (VSP) Dhr. De Vries (VSP) Portefeuillehouders: wethouder Van der Linden Ambtelijke ondersteuning: Dhr. Vissers De voorzitter: Goedenavond. Ik herhaal de vraag wil de VSP gaan zitten? Ik zie een herhaling van de commissie hiervoor. Welkom allemaal. Niet weer dadelijk spelers wissel hè? Welkom raads- en commissieleden. Ik ga gewoon beginnen want ik denk dat we het allemaal waarderen om eerder dan 11.00 uur of om 11.00 uur uiterlijk klaar te zijn. Welkom aan wethouder van der Linden op de tribune en andere mensen op de tribune. Welkom aan de ambtelijke ondersteuning. De heer Vissers of Peter Vissers. Ik weet niet hoe u zich voor wil stellen. Ik ga voor het verslag aan iedereen vragen om zich kort voor te stellen. Mijn naam is Karen Boom en ik mag de voorzitter zijn vandaag. Ons onderwerp is de voorgenomen schuifoperatie voor het parkeren in en rond de binnenstad.

En dat is nu samengevat in een groot overzicht met allerlei getallen en kleuren dat jullie kunnen zien in bijlage een bij de raadsinformatiebrief. Hier wordt vanavond wat meer uitleg overgegeven en kunt u hier ook vragen over stellen. En aan het einde van de vergadering wil ik graag een conclusie stellen of dat deze raadsinformatiebrief nog verder beeldvormend of oordeelsvormend behandeld moet

31

worden of gewoon gelijk als hamerstuk naar de Raad toe gaat. Laten we maar gewoon starten en ik ga het woord geven aan de heer Vissers. De heer Vissers: Ja dank u wel. Ik weet niet hoe de presentatie staat maar... De voorzitter: Clark komt altijd magisch binnengelopen als er een appje is gestuurd. De heer Vissers: Hij had beloofd dat hij klaar stond dus. De heer Gorter: Dat geeft de VSP nog even bedenktijd hè? Vorige vergaderingen werden ze binnen een minuut gewisseld. De heer Van der Stolk: Het is geen voetbalwedstrijd. De heer Vissers: Goed. Welkom allemaal. Ik wil u graag in deze technische sessie meenemen in de schuifoperatie parkeren die op handen staat voor de parkeergarages. Ik kan u verklappen dat de titel lang schuifpuzzel heeft geheten omdat ook wij het afgelopen half jaar, driekwart jaar op zoek moesten naar de sleutel om te komen tot de parkeren op de juiste plaats en waar begin je dan. Even voor u, in september 2024 dus nog maar kortgeleden hebben we het mobiliteitsplan vastgesteld in de Raad en we hebben daar eerder al in februari zeg maar ook over de business case geïnformeerd met financiële gevolgen van alle ambities die we hebben op het gebied van parkeren en parkeergarages. In oktober hebben wij deze RIB gestuurd voor de schuifoperatie met verdere uitwerking van parkeren.

En daarna zullen nog uw kant opkomen en dat zal eind dit jaar zijn begin volgend jaar, de brief differentiatie voor parkeren, zoals ook in het politiek akkoord staat en in het mobiliteitsplan. Om te komen tot nieuwe tarieven halverwege volgend jaar. Dit plaatje even ter herinnering zat in de business case, waarbij daar een aantal kleurtjes in zitten. Zoals bijvoorbeeld rondom de Spuihaven, het Dordthuis en de parkeergarage in de midden zone van het gezondheidspark hè de groene cirkeltjes omdat, die zijn eigenlijk onontkoombaar, net zoals die van de Maasparkgarage die eronder staat en de hubs die erbij horen voor het Maasterras. Om te komen tot zeg maar de ontwikkeling van parkeren voor de gemeente Dordrecht in relatie tot gebiedsontwikkeling. Daarbij staan ook de Visstraat genoemd waar we druk mee bezig zijn om die zeg maar van kleur te laten verschieten. Maar ook de maakfabriek op het Leerpark en uiteraard het mobiliteitsplan met gevolgen voor parkeren en mobiliteit wat u recent heeft vastgesteld. Rechtsboven staan een aantal locaties noemt, zoals Grote Markt Steegoversloot en ook Riedijkshaven. Die zeg maar meer een relatie hebben met de kwaliteit van de binnenstad ofwel het slijpen aan de diamant wat ook belangrijk is voor u om te weten is dat er besloten is tot het autoluw maken van de Spuiboulevard.

En waar dat we ook zeg maar goed rekening mee moeten houden om onze parkeervoorzieningen bereikbaar te houden, dus de Spuihaven blijft bereikbaar vanaf de Dokweg, Achterom en de Drievriendenhof vanaf de Johan de Wittstraat. En door juist, dat is de keuze die wij gemaakt hebben. Door de langparkeerders op de juiste plek neer te zetten, creëren we meer plek voor bezoekers. En waar hebben we het dan over bij langparkeerders? Dit zijn de aantallen langparkeerders die momenteel in onze parkeergarages staan en we hebben ook nog eventjes hierboven in het overzicht neergezet welke oorspronkelijk in de Veemarkt stonden want degenen die oorspronkelijk in de Veemarkt stonden die zijn herverdeeld over Achterom en Spuihaven destijds. De heer Kuhlmann: Verduidelijkende vraag. De voorzitter: Gaat uw gang. We wilden u eerst even uitlaten praten.

32

De heer Kuhlmann: Kunt u het begrip langparkeerder iets meer duiden? Moet ik dan denken aan een bewoner die een vergunning heeft voor in de garage of is dat iets anders? De heer Vissers: We hebben zeg maar kortparkeerders mensen die zeg maar een aantal uurtjes komen parkeren in onze stad, zowel op straat of in de garage kan dat zijn. En we hebben langparkeerders nadat zijn vergunninghouders, abonnementhouders. Zo moet u dat zien. Dan parkeren op de juiste plek zoals we dat ook zo vaak noemen hè. Hoe krijgen we nou zeg maar die langparkeerders zeg maar op de plek waar dat we ze willen hebben. Ook conform het mobiliteitsplan het stom principe nou daarbij kijken we dus inderdaad naar optimalisering van dubbel gebruik waarbij dat we het uitgangspunt hebben geformuleerd tot we het blik ook van straat willen halen dus zoveel mogelijk van straat ook naar de garage willen zetten en mensen meer op afstand laten parkeren en die twee doelen hebben tot beide het doel om zeg maar te komen tot een andere invulling van de openbare ruimte met meer vergroening, meer leefbaarheid zoals ook in het mobiliteitsplan staat.

Nou u kunt ook zien dat daar omdat je de ruimte anders gaat gebruiken hebben we nu 1895 parkeerplaatsen in parkeergarages en uiteindelijk als je dit hele schema zoals dat rechts is afgebeeld en ik heb voor u ook nog een A3-formaat hier zo meegenomen voor als dat voor fijn is voor deze sessie. Zal ik ze gewoon even doorgeven? We hebben we hebben de bijlage zo gemaakt dat tot er ook goed op ingezoomd kan worden. Omdat ja het gaat over meerdere jaren en ja het vergrootglas zit zeg maar in uw laptop in dit geval. Maar uiteindelijk komen we in 2033 tot 3361 parkeerplaatsen in parkeergarages. En wat er zeg maar dus ook nog daar een rol bij speelt, is het STOMP-principe, het mobiliteitsplan wat we al hebben vastgesteld. Ook de actualisatie van de parkeernormering voor nieuwbouw zijn we bezig en de tariefdifferentiatie parkeren. Als we dan kijken naar de schuifoperatie van welke sleutel hebben wij gekozen om te gaan schuiven? Dat is eerst alles van oorspronkelijk in de Veemarkt, wat nu in Achterom staat, zodra het Dordthuis opengaat als parkeergarage te verschuiven naar Dordthuis. Zowel de kantoorabonnementen, de nacht-,weekendabonnementen als de 24/7-abonnementen. Vervolgens blijven de vergunninghouders die in Achterom staan, blijven in Achterom staan. Daar willen we alleen zeg maar een ander product aan koppelen.

En dat is de garagevergunning omdat de garage een wezenlijk ander product is dan op straat te parkeren. We willen dat ook goed labelen en goede naam geven. Ook de oorspronkelijke abonnementhouders van Achterom blijven ook gewoon in Achterom staan en de tweede vergunninghouders die hun vergunning ingeleverd hebben om in de parkeergarage staan, kunnen daar ook gewoon blijven staan dus we laten zoveel mogelijk parkeerders met rust en we verhuizen zeg maar de oorspronkelijke Veemarkt parkeerders eindelijk weer terug naar hun oorspronkelijke plek in de parkeergarage van het Dordthuis. De voorzitter: De heer Katif. De heer Katif: Voorzitter, ik had een verduidelijkende vraag, meteen zo'n technische vraag. Hoeveel tweede parkeervergunningen zijn er ingeleverd voor vergunning in een parkeergarage? Dat is een en twee volgens een schema zijn er een stuk of tien. Maar dan ben ik benieuwd wat verwacht dat college dat vergunningen die ingeleverd worden, hoeveel zijn het er? Verwachting. De heer Vissers: Ja, het klopt wat u ziet dat het er nog maar tien zijn hè. Dat is de stand van een van een maand of twee geleden toen we deze spullen hebben opgemaakt. En dat zijn dingen die zodra mensen zich melden wordt er gekeken in welke garage dat ze het beste kunnen staan.

33

We doen dat nu volledig op vrijwillige basis. We hebben mensen uitgenodigd om dit te doen, daarvan zijn er ook mensen bij die dit doen nadat ze kennis hebben gemaakt met het bewegend bos. En zelf ervaren hebben van hoe het verschil is om op straat te parkeren of in de garage. Is dat antwoord op uw vraag? De voorzitter: Ik zal heel even voor de notulen zeggen dat dit een gedeeltelijk antwoord op de vraag was en dat tijdens de presentatie de verduidelijking hopelijk komt. Gaat u verder de heer Vissers. De heer Vissers: We laten dus zoveel mogelijk eerder die oorspronkelijk in Achterom staan en een paar nieuwe parkeerders van Achterom die daar ook niet in de weg zijn, laten we in Achterom staan. Vervolgens gaan we kijken naar de oorspronkelijke parkeerders van de Veemarkt in de Spuihaven. En die verplaatsen we naar Dordthuis. We nodigen daar wel van de tweede vergunninghouders die nu in Spuihaven staan om ook naar het Dordthuis te gaan en dat heeft alles te maken met het feit dat we straks ook de Spuihaven gaan slopen en nieuw gaan bouwen om die mensen dan al gelijk een plekje te geven bij de buren. Nou u zult zich voorstellen dat we dat niet voor iedereen kunnen doen.

Want de Dordthuis garage is aanzienlijk kleiner als de Veemarkt garage ooit was maar we hebben en dat snap ik dat u dat niet zo goed kan zien als u dat op uw scherm ziet maar als u inzoomt, ziet u dat we door zoveel mogelijk te maken van dubbel gebruik heel veel abonnementen ofwel parkeerrechten kunnen combineren om die 170 plekken in het Dordthuis zo optimaal mogelijk te vullen. En natuurlijk gaan we dat dat goed monitoren om per groep te kijken hoe dat dat gaat landen om ook bij te kunnen stellen als daar meer of minder voor nodig is. Vervolgens hebben we dan nog best wel wat parkeerders in de Spuihaven staan met name de vergunninghouders van sector B maar ook de andere abonnementhouders. En die gaan wij tijdelijk op afstand parkeren nabij een parkeerterrein, nieuw aan te leggen parkeerterrein nabij Weeskinderendijk tijdens de sloop en de nieuwbouw van de parkeergarage Spuihaven. Daarnaast kijken we ook nog naar de locaties die vrijkomen op het moment dat het stadskantoor gesloopt wordt. Of dat er ook nog in de nabijheid dingen mogelijk zijn. Maar er zit een aparte projectleider op die kijkt hoe dat we om moeten gaan met het tijdelijk parkeren tijdens de sloop en nieuwbouw van de parkeergarage Spuihaven.

Nou als we dan hier kijken, proberen we zo goed mogelijk te koppen bij de hele schuifoperatie aan organische redenen zoals de sloop van de Veemarkt destijds, de opening van het Dordthuis en tegelijkertijd een extra parkeerterrein te realiseren van Weeskinderendijk. En dan ziet u tot we met het Dordthuis en Weeskinderendijk zo'n 570 parkeerplaatsen realiseren voordat we beginnen met de sloop van de Spuihaven met 522 parkeerplaatsen. Vervolgens zijn we natuurlijk even bezig met het nieuwbouwen van de Spuihaven. Dan komt een nieuwe garage terug met 760 plekken en dan is het ook tijd om zeg maar die extra parkeerplaats aan de Weeskinderendijk te beëindigen. Nou hoe ziet u dit zeg maar in vogelvlucht uit. We starten met het autoluw maken van de Spuiboulevard, de parkeergarage Spuihaven, Dordthuis zijn en blijven gewoon bereikbaar, zowel vanaf de Dokweg dan wel de Johan de Wittstraat. Als het Dordthuis gereed is met 170 plaatsen, dan komen daar de langparkeerders van de Veemarkt in, dus vanuit Achterom en Spuihaven. En daardoor komen er ook in Achterom en Spuihaven meer ruimte vrij voor bezoekers parkeren.

Op Weeskinderendijk op het bouwterrein van voormalige bedrijventerrein willen we zeg maar de tijdelijke parkeerterrein inzetten om zeg maar met 400 plekken, om de huidige gebruikers van het lang parkeren en bezoekers van de Spuihaven op te vangen en hiermee introduceren we ook het genoemde parkeren op afstand zodat mensen ook

34

tijdens de sloop en de nieuwbouw daaraan wennen dat het ook kan door wat verder af van de binnenstad zeg maar te parkeren. Daar hoort ook goede communicatie bij dus eigenlijk zijn we al begonnen met de communiceren. Ook naar de vergunninghouders van de boogjes. Die hebben ondertussen allemaal een ansichtkaart in de bus gekregen met dat er iets gaat verhuizen. En daar wordt momenteel een heel communicatie en marketingtraject voor opgezet, want het is goed om te herhalen en de mensen goed mee te nemen in wat er gaat gebeuren en waar ze straks wel kunnen parkeren. Dan hebben we met die tijdelijke voorziening 570 extra nieuwe parkeerplaatsen beschikbaar en we verwachten dat de Visstraat parkeergarage volgend jaar dan wel eind of begin 2026 zeg maar enkel voor bewoners kan gaan worden. En dat dat kost ons wel bezoekers plekken in die garage, maar dat levert ons extra plekken voor bewoners op. Om onze doelstellingen zeg maar te kunnen gaan halen, zoals in het mobiliteitsplan staat om meer gebruik te maken van de parkeergarage en minder te parkeren op straat. Kortparkeerders kunnen gebruikmaken van Achterom en de Drievriendenhof. De voorzitter: De heer Vissers, volgens mij hebben we een vraag die vooraf... De heer Gorter: Even over de Visstraat enkel voor de bewoners. Zijn dat dan de bewoners van centrum alleen? De heer Vissers: Dat is wel het meest logische. Ja.

Ik denk niet dat de mensen uit Sterrenburg zo snel een abonnement op vergunning in de Visstraat zullen aanvragen dus dat is het meest logisch om... De heer Gorter: Dat snap ik. Maar het centrum is groot en ik kan me voorstellen dat die mensen die in de Visstraat zouden willen parkeren, de bewoners ook in de buurt van de Visstraat wonen. Dat daar bedoel ik eigenlijk mee van hoe ga je dan, hoe ga je daarmee om. Is dat is dat de eerste die komt die heeft succes of wordt er echt wel gekeken dat dat bewoners moeten zijn binnen een bepaalde straal van de Visstraat? De heer Vissers: Dat is een hele goede suggestie die u in ieder geval van meegeeft want dat is nog niet bepaald hè. We zijn als eerste nu gewoon druk bezig om te kijken hoe dat die parkeergarage onze kant op kan komen, daar wordt druk aan gewerkt. En dit is eigenlijk de vervolgstap hè. Vandaar ook tot ik mee heb genomen in de eerste stappen van de schuifoperatie. Daar komen natuurlijk nog vervolgstappen in, want we zullen ook moeten gaan schuiven op het moment dat we nieuwe parkeervoorzieningen zeg maar beschikbaar gaan krijgen. Ja. We hebben natuurlijk nog steeds voor ogen om, ook we zijn bezig met onderzoek naar het realiseren van een parkeergarage onder de Grote Markt. En die zal natuurlijk ook ruimte gaan bieden voor de omwonenden, maar tot hoever die cirkel zal rijken, dat moet echt nog bepaald worden.

De voorzitter: Dank u wel. Duidelijk antwoord en fijn uitgebreid. De heer Oostenrijk heeft ook een vraag.

De heer Oostenrijk: Toch omdat in dit geval als voorbeeld de parkeergarage Visstraat wordt genoemd. Maar ik wil hem in de context veel breder stellen. Als je een parkeergarage wil inrichten voor bewoners parkeren, dan zou dat denk ik logisch zijn dat je dat linkt aan welke straten waar straatparkeren op dit moment nog van toepassing is, welke straten wil je prioriteit geven? Ik zou zeggen om te ont-autoën als je snapt wat ik bedoel. Want dan stuur je namelijk heel gericht op het op het verplaatsen van de auto die nu op een straat staat waarvan je eigenlijk vindt dat hij daar in de verre toekomst

35

niet meer thuishoort, zodat je een laten we zeggen een op dat punt ook een schuifbeweging kunt hanteren. Dat is nu even maar toegespitst op de Visstraat. Maar ik kom straks op andere plekken kom ik er ook nog op terug. De voorzitter: De heer Visser heeft u daar een vraag uit kunnen halen? Mij lukt het niet helemaal kunt u misschien nog samenvatten? Ik zie u lachen. De heer Oostenrijk: Oftewel welke straten gaan straks ontlast worden van auto's? Laten we zeggen als je de bedoeling hebt om de Visstraat dit als voorbeeld te gaan gebruiken, toe te passen voor bewoners parkeren. De heer Vissers: Het eerlijke antwoord is dat we zover dus nog niet zijn. Die straten hebben we nog niet bepaald, maar dat is het meest logisch dat dat ook de straten zijn die daar in de nabijheid liggen ook in relatie tot acceptabele loopafstanden. Ter vergelijking de Drievriendenhof, daar hebben we 80 parkeerplaatsen in als gemeente, die gebruiken we nu ook voor vergunninghouders om in te parkeren. En dat zijn ook de omliggende straten die daar gebruik van maken. Zeg maar. De heer Oostenrijk: Ja maar daar heb ik, over die 80 heb ik het dus niet gehad dus ik heb wel over die al die anderen. De heer Vissers: Nee maar ik geef het even als voorbeeld aan dat daar ook nauw gekeken is naar voor welke straten dat het logisch is tot waar ze dan parkeren, maar dat moet nog uitgezocht worden.

De voorzitter: Duidelijk. Dat is ook een antwoord. Gaat u verder. De heer Vissers: Even kijken. Nou zoals ik al zei van als de Spuihaven gereed is komen er weer 760 plekken bij en dan houdt zeg maar het parkeer, het tijdelijk parkeren komt weer te vervallen, het tijdelijke parkeerterrein nou en dat ziet er dan zeg maar en hier is het wat meer ingezoomd zeg maar. Die eerste stappen van 2023 tot 2028 ziet er dan op deze manier uit. Nou ja dat kunt u op papier nog rustig nakijken. Maar ik zie een prangende vraag. De voorzitter: De heer Oostenrijk gaat uw gang. De heer Oostenrijk: Verondersteld wordt dat op ultimo 2027 de nieuwe Spuihaven parkeergarage weer beschikbaar komt. We zitten op de grens van 2025, dus dat betekent dat binnen twee jaar die parkeergarage gerealiseerd moet worden. Wij achten dat zeer optimistisch, dus ik zou eigenlijk vragen kan er ook een plan B schema komen waarin dan de Spuihaven en dat geldt voor andere komende parkeergarages ook nog waarin dan toch een realistischer beeld kan worden geschept. De voorzitter: De heer Oostenrijk dit is een technische sessie. Ik snap uw vraag. Nee ik vind hem niet helemaal technisch.

Maar volgens mij, mag ik hem technischer maken? Dat u zegt van heeft u ook, want u vraagt kan er een plan B komen? Heeft u ook een plan B als de Spuiboulevard uitloopt? Kunt u daar misschien een antwoord op geven op geven? De heer Vissers: Ja hoor daar kan ik heel kort antwoord op geven. Nee we hebben geen plan B daarvoor.

36

De heer Gorter: Maar voorzitter, we kunnen toch wel in twee jaar tijd een parkeergarage bouwen? De voorzitter: Nou dit is ook geen technische vraag. Het is even goed voor het algehele beeld. Gaat u verder de heer Vissers. De heer Vissers: Nou volgens mij heb ik nog een plaatje en dat is of u vragen heeft. De voorzitter: Nou er zijn er al een heleboel gesteld maar ik zie er nog een aantal komen. De heer Roggekamp. De heer Roggekamp: Dank u wel, voorzitter. Als ik in het begin van de presentatie kijk dan word ik best wel gelukkig. Dan komen er ongeveer 1500 parkeerplaatsen bij. Als ik dan nou... Helemaal in het begin van de presentatie. Als ik nou naar de schuifoperatie presentatie kijkt dan zie ik daar rode en groene cijfers. En als ik ze bij elkaar optel dan gaan er 1600 weg en komen er 1300 bij. Dan gingen er geloof ik ook nog 500 van straat weg dus ja dan kom ik op veel minder en waar mis ik iets dan? De voorzitter: Zullen we heel even wachten. Want volgens mij heeft de heer Katif daar een aanvullende vraag over dan doen we die tegelijkertijd. De heer Katif: Goed gevoeld. Dank u. Dan ben ik benieuwd hoeveel parkeerplaatsen zijn opgeheven in 2024 en dan ga ik een stukje verder dan zeg ik nou in ‘25 gaan we ook nog een paar behoorlijk wat opheffen en ‘26 en ’27. Daar zou ik ook graag even een antwoord willen hebben. Technische gewoon aantallen.

De heer Vissers: Als eerste even ten aanzien van de rode en groene cijfers. Er zijn twee dingen. Dat zijn aantallen parkeerplaatsen ja dat ziet u in die rode cijfers daarboven die er zijn. En er zijn parkeerrechten en dat zijn eigenlijk de cijfers die in de tabel daaronder staan en door zoveel mogelijk te maken van dubbel gebruik dus zeg maar, een bewoner gaan we vanuit dat zoveel procent is er overdag aanwezig en zoveel procent is naar zijn werk. Dus die parkeerplaats kan bijvoorbeeld overdag ook weer door een bezoeker gebruikt worden door daar... En we hebben enorm gekeken naar gelijktijdige aanwezigheid hoe dat parkeergarages nu gebruikt worden. Om te kijken past dat in elkaar. En vandaar dat ik u al meenam van nou het was voor ons ook een schuifpuzzel, ja is het dus geen optelsom van het aantal parkeerrechten één op één met het aantal parkeerplaatsen. Dus u ziet andere aantallen ten aanzien van aantal vierentwintiguurs abonnementen die tegelijk kunnen staan met bijvoorbeeld de nacht-, weekendabonnementen. De voorzitter: Is dat een verduidelijkende vraag? Ja gaat uw gang. De heer Roggekamp: Misschien kan die sheet anders terug. Maar die getallen die aan de rechterkant staan zijn parkeerrechten en geen parkeerplaatsen. Nee nog iets terug, iets terug, nog eentje. Die getallen dat zijn dan parkeerrechten en geen zijn parkeerplaatsen.