2.4 2025.10.07 Notulen Dordtse Dinsdag - Vergaderzaal 1 - concept.pdf

37

huidige woningvoorraad. Dan moeten we even kijken hoe die segmentering plaatsvindt in alle statistische modellen of in alle bronnen waar wij onze gegevens vandaan halen. Daar moeten we echt even naar kijken, hoe is die segmentering gedaan en kunnen we daar sociale koop in de huidige voorraad in onderscheiden? Ik verwacht dat we er een eind mee kunnen komen. Dan hebben we de vraag, de woonvisie uit 2019, als ik hem goed begrepen heb, is daar bijstelling voor nodig? Ik denk dat u als raad daar zelf over gaat of er bijstelling vanuit de woonvisie nodig is. Onder andere inderdaad. Mevrouw Bruggeling: Maar die wet regie versterking volkshuisvesting die zou daar ook aanleiding toe kunnen zijn. De heer Korteweg: Ja, want daarin wordt straks vanuit landelijke wetgeving gewoon een bepaalde programmering opgelegd aan gemeenten. En die behoefte dat is een, want dat dat woord hoorde ik ook vallen in deze vraag, dat is een gegeven zoals dat nu door het onderzoeksbureau RIGO is opgeleverd. Doe je dit onderzoek over een aantal jaar weer, dan zal het ongetwijfeld veranderd zijn. Dat zit er natuurlijk dik in. De voorzitter: Mijnheer Roggekamp. De heer Roggekamp: Dank u wel, voorzitter. Nog een keer een vraag voor die tafel dan.

Kan iemand met expertise van die wet regie dan ook aan tafel zitten? Want ik krijg het idee dat dat behoorlijk wat impact gaat hebben op de toekomst, hoe wij moeten gaan bedenken. Mevrouw Bruggeling: Ik zou voorstellen om een keer een losse sessie te doen, want dat is wel best complex. De voorzitter: Ik zal hem straks herhalen. We kunnen even verder. De heer Korteweg: Dan ga ik hem proberen verder te pakken. Een vraag over het inwoneraantal in 2035 mochten al die woningen gerealiseerd worden. Dat is lastig te geven. Dat hangt er ook mee samen van, welke woningen ga je uiteindelijk bouwen? Bouw je met name kleine woningen, dan zal dat inwoneraantal ietsje minder toenemen waarschijnlijk dan als er in die aantallen wat grotere woningen zitten. Het gemiddelde aantal inwoners nu per woning ligt boven de twee, de huishoudensgrootte is iets boven de twee. Maar stel je gaat van die 10.200 woningen alleen maar appartementen van pak hem beet 70 vierkante meter bouwen, dan kom je daar waarschijnlijk niet aan. Dat hangt samen met, wat ga je bouwen? Als je dat gemiddelde pakt van die 2,1, wat het nu is volgens mij, dan kan je hem zo extrapoleren. Dan heb je wellicht een idee erbij.

Maar het hangt echt uiteindelijk samen met, welke woningen bouw je en wie komen erin wonen? Hoe groot zijn die huishoudens? De voorzitter: Wat is het idee bij de extrapolatie? De heer Korteweg: Als je dat gemiddelde zou pakken van die 2,1, dan kan je die 10.200 woningen maal 2,1 doen en dan heb je een inwoneraantal. Dat gaat hem natuurlijk nooit worden, maar dan heb je enigszins een idee hoeveel inwoners dat op zou kunnen leveren. De heer Groenewege: Misschien de vraag iets verduidelijken, want een deel van die inwoners komt natuurlijk gewoon door verdunning. Dat komt uit zolderkamers en uit

38

kelderkamers. Die gaan dan in die nieuwe woningen en een deel komt van buiten Dordrecht. En dan is het wel interessant om te weten, hoe is de verhouding daartussen? De voorzitter: Ik moet het afronden, want er komt hierna een vergadering. Ik ga de vragen even met u delen die nog openstaan zodat die niet vergeten worden. En die worden in de komende weken beantwoord. Ik begin even vanaf het begin. Er is iets toegezegd over de saldovoorraad per woningtype. Dat gaat om gegevens. Overzicht van de plannen, dat moeten we blijkbaar politiek inbrengen. Maar dat komt nog wel even. Dan werd er gevraagd om RIGO aan tafel hier uit te nodigen om inzicht te geven in hoe getallen worden opgebouwd, want dat hebben we nodig voor de onderbouwing van de voorraad betaalbaar die genoemd staat in het onderzoek. Dan hebben we nog openstaan aan vragen of er een categorie huur kan worden toegevoegd. Dat heeft de heer Uysal ingebracht. De segmentering in Dordt-West, categorie sociale koop. Klopt dat? Die heeft hij wel al gehad. Sorry. Dan had ik hem verkeerd genoteerd. En dan hadden we nog de vraag, zijn corporaties financieel in staat om voldoende te kunnen bouwen? Dat was uw vraag.

En dan sloot de heer De Feijter erop aan, zijn er ook andere mogelijkheden om tot voldoende bouw te komen dan wat we op dit moment doen? En dan is er nog een slotvraag toegevoegd, van de heer Roggekamp een verzoek, en dat is eigenlijk aan deze commissie. Of we nog een extra commissie willen waar uitleg wordt gegeven over de wet regie. Dat er iemand met expertise daarover kan voorlichten. Dat moet ik aan de hele commissie voorleggen. Willen we behalve het rondetafelgesprek ook nog een extra overleg met een expert? Mijnheer Hartmeijer. De heer Hartmeijer: Sorry, ik moest even eruit om even lekker te hoesten. Maar hebben we hebben we het dan over de regie vanuit de provincie of hebben we het over iets anders? Want ik miste dat wel even net natuurlijk. De voorzitter: Dan hebben we het over de wet regie die nu in de Eerste Kamer ligt en die heel veel invloed gaat hebben op hoe we hier het lokale beleid moeten vormgeven. Er werd eigenlijk aangeraden dat samen wel heel lastig wordt, omdat het heel ingewikkeld is. De heer Roggekamp: De reden dat ik dat graag wil in ieder geval hier besproken, of bij de tafel of los, dat maakt mij niet uit. Maar als wij hier gaan bedenken hoe we het willen inrichten met al die partijen en vervolgens komt die wet regie eroverheen die zeggen, hartstikke leuk, maar het moet heel anders, dan wil ik liever dat op voorhand weten.

En dan heb ik graag dat de experts ons dat uitleggen. De voorzitter: Wordt dit idee gedragen? Wie zegt, dat zijn we met de heer Roggekamp eens? Even graag handen een beetje half omhoog. Hoeft niet helemaal. Dan gaan we kijken met de griffie in hoeverre dat mogelijk gemaakt wordt. De heer Groenewege heeft nog een aanvulling. De heer Groenewege: U zei net dat die wet nog in de Eerste Kamer ligt. Is het niet handiger om hem te bespreken als die is vastgesteld? Want daar kan nog van alles aan wijzigen natuurlijk. Of die kan niet aangenomen worden. De voorzitter: En zelfs daarna kan er nog van alles aan wijzigen. Wanneer wordt er besloten in de Eerste Kamer?

39

De heer Korteweg: Weet u het, weet ik het. Dat is al heel vaak uitgesteld. Ik durf daar geen zinnig antwoord meer op te geven. Ik denk in ieder geval na een kabinetsformatie, is mijn inschatting. Maar geen idee is het antwoord. De voorzitter: Dan moeten we ons als commissie wel realiseren dat ook dat weer niet helemaal zou kunnen kloppen omdat er nog niet besloten is. Maar een expert binnenhalen kan los daarvan ook. We gaan met de griffie uitzoeken wat er mogelijk is. Dank u wel allemaal. Glazen flesjes, alles graag weer even meenemen. Dank u wel.

5. Invoeren nul-emissiezone stadslogistiek binnenstad Dordrecht per 1 juli 2026 Raadsvoorstel Voorzitter: Mevrouw Van Vugt-Roose Raadsgriffier: Mevrouw Bronsveld Verslag: NotuBiz Aanwezig: Dhr. Ayverdi (DENK) Dhr. Van den Berg (Gewoon Dordt) Dhr. Bootsman (GroenLinks) Dhr. Damen (Partij van de Arbeid) Mevr. Dijkstra (Gewoon Dordt) Dhr. Gorter (Op Ons Eiland) Dhr. Hartmeijer (SP) Dhr. Kuhlmann (VVD) Mevr. Nieuwland (ChristenUnie/SGP) Mevr. Pichel (Forum voor Democratie) Dhr. Roggekamp (Gewoon Dordt) Dhr. Van der Spoel (Fractie van der Spoel) Dhr. Stolk (VSP) Dhr. Venderbos-Lambinon (Partij voor de Dieren) Dhr. De Vries (VSP) Dhr. Wringer (Beter voor Dordt) Portefeuillehouder: wethouder R. van der Linden Ambtelijke ondersteuning: dhr. Paans De voorzitter: Als de deuren weer dicht mogen en de wethouder hier ook nog aan tafel komt zitten. Ja hoor, welkom. Is helemaal goed. Iedereen hartelijk welkom. Alle raads- en commissieleden, en ook alle bezoekers op de tribune en ook eventuele kijkers thuis. We gaan eerst een voorstelrondje doen, zodat dat ook weer goed in het verslag terechtkomt. En direct naast mij zit mevrouw Pichel, maar die komt zo weer terug. En dan daarnaast gaan we verder. De heer Stolk: Leo Stolk, VSP.

40

De heer De Vries: André de Vries, VSP. De heer Van den Berg: Elco van den Berg, CDA Dordt. Mevrouw Dijkstra: Marjanne Dijkstra, Gewoon Dordt. De heer Roggekamp: Erik-Jan Roggekamp, Gewoon Dordt. De heer Gorter: Wouter Gorter, Op Ons Eiland. De heer Wringer: Jan-Willem Wringer, Beter voor Dordt. De heer Hartmeijer: Raymond Hartmeijer, SP. De heer Venderbos-Lambinon: Cees Venderbos-Lambinon, Partij voor de Dieren. De heer Kuhlmann: Alexander Kuhlmann, Dordtse VVD. De heer Van der Spoel: Wouter van der Spoel, Fractie van der Spoel. Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Eline Nieuwland, ChristenUnie/SGP. De heer Ayverdi: Emin Ayverdi, DENK Dordrecht. De heer Bootsman: Nick Bootsman, GroenLinks Dordrecht. De heer Van der Linden: Rick van der Linden, wethouder. De heer Paans: Leendert-Jan Paans, griffiemedewerker. Mevrouw Bronsveld: Commissiegriffier Corine Bronsveld. De voorzitter: En ik ben Franciske van Vugt, vanavond uw voorzitter. We hebben over het onderwerp wat hier vanavond besproken wordt twee eerdere vergaderingen gehad, op 16 september en op 30 september. Toen is er ingesproken, ook beide keren. En we hebben ook een technische toelichting op het hele dossier gekregen. De commissie heeft daarna besloten om het nu oordeelsvormend te agenderen en daar kwam een heel aantal politieke vragen uit.

Die hebben eigenlijk met zijn allen verzameld en daar wordt straks ook door iedereen op ingegaan. Ik doe het ietsje anders dan wat er in mijn voorbeeld staat. Ik wil iedereen vragen om de eerste termijn aan te geven wat je van alle vragen vindt en wat jullie mening als partij over het hele voorstel is. En daarna krijgen we meer het debat en dan de reactie van de portefeuillehouder. Dan gaan we naar de tweede termijn en dan moeten we ook dit zelfs vanavond weer gedeeltelijk afronden. Wie mag ik de beurt geven voor de eerste termijn? U heeft een ordevoorstel. De heer Kuhlmann: Voorzitter. Ja, althans, ik weet niet of ik u goed verstaan heb, maar het is volgens mij een goede gewoonte om in de woordvoering ook op elkaar te kunnen reageren. Ik neem aan dat daar nu ook in de eerste termijn gewoon ruimte voor is. Daar twijfelde ik even over toen ik u hoorde. De voorzitter: Die twijfels snap ik, want ik was niet volstrekt duidelijk. U heeft daar een raak punt. Maar natuurlijk mag dat, want er worden al meningen gegeven. U mag elkaar

41

bevragen en elkaar de nieren proeven. Ik zag heel wat vingers gaan van mensen die al iets te zeggen hebben. Laat ik eens naar mevrouw Dijkstra gaan van Gewoon Dordt. Mevrouw Dijkstra: Dank u wel, voorzitter. Die zero-emissiezone waar het vandaag over gaat, sowieso ook de politieke vragen, die zal een keer worden ingevoerd, denken wij. Ik denk dat de raad de keuze heeft gemaakt om die zero-emissiezone in te voeren. Gewoon Dordt maakt zich vooral zorgen om de consequenties voor de ondernemers in de stad. En dan met name de ondernemers van de markt. We zijn voornemens om volgende week een amendement in te dienen om te zorgen dat de marktondernemers ontheffing kunnen krijgen tot 2035. Maar dat geldt natuurlijk eigenlijk alleen op de dagen dat de markt hier staat is, op vrijdag en op zaterdag. En misschien is daar wel al deels in voorzien, maar we vinden dat het niet duidelijk genoeg in alle stukken staat. De voorzitter: Dat is helder. Hier wordt al een amendement aangekondigd, waarmee de marktondernemers worden hoe ontzien. En tegelijk is dat ook impliciet de mening over het raadsvoorstel. Er waren al heel veel vingers. De heer Venderbos. De heer Venderbos-Lambinon: Voorzitter, dank. De Partij voor de Dieren is verheugd dat er eindelijk stappen worden ondernomen voor de invoering van een zero-emissiezone in Dordrecht.

Liever hadden wij gezien dat de datum van invoering 1 januari 2026 op de plaats had blijven staan. Het voorliggende voorstel kan in grote lijnen op onze instemming rekenen, evenals de keuze en omgeving van de zone. We hebben wel enige kanttekeningen bij de ontheffingen. In het raadsvoorstel slaat slechts vermeld dat er dag ontheffingen verleend kunnen worden en is er geen maximum aan verbonden. In onder andere Den Haag en Leiden wordt een dag ontheffing maximaal 12 maal per jaar verleend, voor leveranciers en ondernemers die incidenteel de stad in moeten. Niet maximaliseren betekent naar onze mening dat een aanvrager onbeperkt kan aanvragen voordat de doelstelling niet gehaald kan gaan worden. Wij overwegen hierover een amendement in te dienen. Met de belangen van ondernemers van de weekmarkt moeten we zorgvuldig omgaan. Een overgang voor deze ondernemers moet in nauw overleg met de ondernemers zelf gebeuren. De laadinfrastructuur dient op orde te zijn, ook na verhuizing naar het Begijnhof. Voor een goede inrichting van de zone kunnen we leren van fouten en ervaringen van andere gemeenten, zoals Eindhoven en Tilburg. Op de vraag of de raad een zero-emissiezone moet invoeren, is naar de mening van de Partij voor de Dieren maar één antwoord mogelijk, beter nu dan later. De luchtkwaliteit van de binnenstad van Dordrecht wordt dagelijks als slecht aangegeven.

Ik begon mijn bijdrage met dat we liever hadden gezien dat de datum van 1 januari 2026 had moeten blijven staan. Een nog latere ingangsdatum is voor de Partij voor de Dieren dan ook onacceptabel. Dank. De voorzitter: Ook u kondigt een amendement aan om de overgang voor de ondernemers soepeler te laten verlopen. Dat heb ik er uit opgemaakt. Of ging het om de laadinfrastructuur die op orde moet zijn? De heer Venderbos-Lambinon: Nee, het ging om het maximaliseren van het aantal ontheffingen. Zoals het er nu staat, kan iemand een dag ontheffing aanvragen. Alleen zoals wij hem lezen, kan het betekenen dat hij voor elke dag een dag ontheffing aan kan vragen. En dat is denk ik niet de bedoeling.

42

De voorzitter: Het maximaliseren van de ontheffingen. Dat staat centraal. De heer Van den Berg, CDA. De heer Van den Berg: Dank, voorzitter. Ik mag mijn bijdrage leveren, neem ik aan. De voorzitter: U mag uw bijdragen leveren. De heer Van den Berg: Wij staan als CDA achter het besluit om de emissie in Dordt terug te dringen om zo een schonere en veiligere stad te krijgen. En de vraag of het juiste gebied is aangewezen, hier overwegen wij een voorstel in te dienen om juist het Begijnhof en het Achterom uit de zone te halen, zodat er ruimte blijft voor de marktondernemers, zonder allerlei vrijstellingen te verlenen, en zo de toekomstige plek van de markt te kunnen benaderen. Zo voorkomen we de rechtsongelijkheid omdat de zone voor iedereen geldt met de genoemde vrijstellingen in het voorstel. En daarna staat het vrij om in de toekomst, als het beoogde materiaal waar nu nog niet echt oog op is voor de marktlieden, wel beschikbaar is, kunnen we die zone alsnog uitbreiden naar bijvoorbeeld een negentiende-eeuwse schil. Dit zorgt voor een vriendelijkere plek voor onze ondernemers, biedt perspectief voor de marktondernemers en draagt bij aan het terugdringen van emissie zonder veel bureaucratie vanwege allerlei vrijstellingen. Wat betreft die ontheffingen, dat moet wat ons betreft eenvoudig, duidelijkheid en zekerheid geven. We hebben vertrouwen in het landelijk loket van het RDW.

En wat ons wel zorgen baart is echter de verhalen van andere steden, zoals Tilburg, die na zes maanden waarschuwen in de eerste twee maanden 1800 bekeuringen heeft uitgeschreven. Wij zouden graag horen van de wethouder hoe hij zich inzet om de Dordtse ondernemers die hun waarschuwing ontvangen in het eerste halfjaar, dat is meestal enkel op papier, dat hier ook actief en persoonlijke benadering wordt toegepast om te kijken naar mogelijkheden en perspectief voor vervanging van de bedrijfsauto of mogelijkheden voor de vrijstelling, om zo te voorkomen dat we de Dordtse ondernemers uit het mkb op kosten jagen door onwetendheid, of misschien wel ook een klein beetje halsstarrigheid van de ondernemer. Wij staan achter het besluit om emissie in onze stad naar beneden te brengen. En daar draagt deze zone wat ons betreft aan bij. Dank. De voorzitter: Ook een voorstel en tegelijk ook een vraag aan de wethouder voor straks. En de heer Hartmeijer wil er graag een vraag over stellen. De heer Hartmeijer: Voorzitter, een vraag aan de heer Van den Berg. CDA is blij met die zero-emissiezone. Er zijn voordelen, schone lucht, et cetera. Maar weegt die voordelen voor het CDA op tegen de tegen ook wel nadelen die er zijn? Bijvoorbeeld heel veel vergunningen, het plaatsen van allerlei camera's, heel veel kosten. Misschien wel bureaucratie voor al die vergunningen.

Weegt dat tegen elkaar op? De voorzitter: De heer Van den Berg. De heer Van den Berg: Wij delen ook de zorg over de op te gooien bureaucratie of dan veelal vrijstellingen. Toch zien we daarin wel ook de landelijke richtlijn die daar passend voor is en proberen we hier ook een kleine aanpassing te doen, zodat we ook richting de marktondernemers ruimte bieden, zonder meer vrijstellingen weg te hoeven geven. En draagt dat wat ons betreft ook bij aan de vooroordelen op tegen de nadelen, inderdaad. De voorzitter: De heer Van der Spoel. Ik zie verschillende vingers, maar zijn er nog mensen die nog willen reageren op de woordvoering van de heer Van den Berg? Dan doen we dat eerst. Nee. Dan gaan we door naar de heer Van der Spoel met zijn eigen woordvoering.

43

De heer Van der Spoel: Dank u wel, voorzitter. Een iets ander geluid. Want laat ik maar meteen met de deur in huis vallen, de invoering van een zero-emissiezone vind ik de grootste lariekoek die er bestaat. We doen alsof we fantastisch bezig zijn met het klimaat en een betere leefomgeving, maar ondertussen varen er dagelijks honderden schepen langs op het drukste rivieren knooppunt van Europa. We halen er vrolijk nog meer cruiseschepen bij en bouwen ondertussen een nieuwe woonwijk pal naast de A16, waar de wooncomplexen naar binnen gericht gebouwd moeten worden vanwege de geluidsoverlast en de slechte luchtkwaliteit. Maar goed, we moeten de rest van Nederland natuurlijk wel laten zien dat we in Dordrecht zo goed bezig zijn. Dan de vraag over de aparte regeling voor de ondernemers voor de markt. Ik ben gevoelig voor het argument dat zij op de dagen dat de markt er is, letterlijk het gebied even inrijden en daarna hun wagen direct weer wegzetten. Voor die paar minuten per week vind ik dat we een uitzondering moeten maken. Laat die ondernemers zelf bepalen wanneer ze overstappen op een nieuwe wagen of ermee stoppen. Dat is eerlijker en menselijker. En dan de vraag hoe we de zone zo in kunnen richten dat hij vriendelijk is voor Dordtse ondernemers. Laten we niet doen alsof deze zone vriendelijk ingericht kan worden voor hen. Dat kan gewoon niet.

Ik sta zelf regelmatig ook op een markt in zo'n emissieloze zone en ik kan u vertellen, het is bloedirritant. Een driedaagse markt in Amsterdam kost me al gauw 90 euro extra om er überhaupt te mogen staan met mijn dieselbus. En dat kan je gewoon niet een op een doorbreken aan je klanten. En als je dan indirect, want zo zie ik het, gedwongen wordt om een nieuwe wagen aan te schaffen, gaat dat gewoon te kosten van je pensioenpotje. Daar heb je dan al die jaren hard voor gewerkt. Nee, voorzitter, deze raad moet gewoon geen nul-emissiezone invoeren. Maar ik ben ook niet achterlijk. Mocht die zone er gaan komen, dan schuif die ingangsdatum dan alsjeblieft zo ver mogelijk naar achteren. Dat is nog beter voor het milieu ook, want sommige mensen gaan gewoon een tweede brandstofauto kopen zodat ze daarmee het centrum in kunnen rijden. En dan kan de dieselbus gebruikt worden voor de rest van het eiland. Voorzitter, laten we hier als raad niet in meegaan. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel voor uw betoog. En dan komt de vraag van mevrouw Pichel van Forum voor Democratie. Mevrouw Pichel: Dank u wel. Een vraag aan de heer Van der Spoel. Hij gaf aan eigenlijk hier niet voor te zijn, maar ging er niet vanuit dat het dat ging halen. En ik hoorde hem ook twee dingen zeggen. De ene was eventueel de ontheffing en de ander was mogelijk gewoon uitstel.

Mag ik even voor de duidelijkheid hebben wat daar zijn uitspraak over is? Of het ontheffing is tot een bepaalde datum of juist uitstel, of een combinatie van beiden? De heer Van der Spoel: Ik denk als dit wordt doorgevoerd, want ik vermoed dat daar een meerderheid voor is, dan kan geloof ik in sommige gemeentes dat het tot 2030 wordt uitgesteld. Daar ben ik dan voorstander van. De voorzitter: Ja, er waren twee vragen. Mevrouw Pichel: En met betrekking tot de ontheffing. Er is ook nog sprake van en een verzoek mogelijk tot ontheffing. En ik was even benieuwd naar uw standpunt over de ontheffing.

44

De heer Van der Spoel: Ik ben best gevoelig voor wat het CDA net inbracht voor de marktondernemers, om die zone te beschrijven. Daar wil ik over na gaan denken, of we daar iets als raad mee kunnen. En met ontheffingen denk ik inderdaad dat je voor de markt een uitzondering kan maken. Hoe we dat precies voor moeten gaan geven, dat weet ik nog niet. Daar heb ik de komende week nog even om over na te denken, als het volgende week op de raad wordt besproken. De voorzitter: Heeft u nog een vraag? Mevrouw Pichel: Ja, dan eigenlijk daar nog een kleine aanvulling op. Want in beantwoording van bepaalde technische vragen hebben we teruggekoppeld gekregen van de ambtelijke ondersteuning dat het aanvullend verstrekken van een ontheffing, omdat er ook een looptijd is van 20 jaar van een marktvergunning, dat het voor Dordrecht dubbelop zou zijn en een ongelijk speelveld zou creëren. Ook een eventuele wens om dan ontheffing aan te vragen tot 2035, wordt hier eigenlijk al aangegeven dat dat niet kan of niet eerlijk zou zijn. En wat is daarop uw reactie? De heer Van der Spoel: Dan denk ik dat het voorstel van het CDA een heel goed voorstel is. De voorzitter: Nog reacties op de heer Van der Spoel. Dan gaan we door naar een volgende woordvoering de heer Wringer. De heer Wringer: Dank, voorzitter.

Om maar met de deur in huis te vallen, Beter voor Dordt is tegen de invoering van een zero-emissiezone stadslogistiek. Het elektrificeren van personenauto's, bedrijfsbusjes en vrachtauto's gaat zo snel dat nu al en in de nabije toekomst de hoeveelheid voertuigen die rijden op fossiele brandstoffen drastisch zal afnemen. Op dit moment worden er van de nieuwe personenwagens die verkocht worden ongeveer een derde volledig elektrisch, een derde hybride en een derde die nog op fossiele brandstof rijden, waarbij dieselvoertuigen al virtueel op nul staat. Leaserijders worden verplicht volledig elektrisch te rijden. Voor particulieren is er een redelijke keuze om onder de 25 duizend euro volledig elektrisch nieuw te rijden. En daarnaast komen er ook steeds meer gebruikte elektrische personenwagen op de markt. Ook de vrijkoop van elektrische bedrijfsbureau door het dak, mede door subsidies en de afschaffing van BPM op dieselbussen. Hetzelfde gaat gebeuren voor de zwaardere vrachtwagens. Er komt een tijd dat er alleen nog maar elektrische of waterstof aangedreven vrachtwagens mogen worden verkocht, maar deze zijn nu nog niet te betalen. Ze beginnen bij 150 duizend euro tot 400 duizend euro. En voor een kleine ondernemer of zzp'er is dit niet op te hoesten.

De prijzen staan ook niet in verhouding tot de gebruikte Euro 6 vrachtwagen die nu voor ongeveer rond de 30 duizend euro beschikbaar zijn. Beter voor Dordt is ervan overtuigd dat je als je alle ontheffingen en vrijstelling landelijk en lokaal meeneemt, er niet veel voertuigen overblijven die in 2027 zijn vervangen door elektrische voertuigen. Het opdringen van een zero-emissiezone stadslogistiek geeft dan ook een gigantische druk op al onze Dordtse ondernemers. Het gaat ze nu heel veel geld kosten om emissieloos te gaan rijden en over 15 jaar is het probleem op een organische manier opgelost. Waarschijnlijk voor de utopische datum van 2040 waarop dit college klimaat- en energieneutraal wil zijn. Beter voor Dordt roept de raad dan ook op om geen 550 duizend euro te investeren in een zero-emissiezone stadslogistiek plus alle kosten voor administratie, handhaving en onderhoud voor de komende 15 jaar, maar dit geldt te investeren in een logistieke

45

cityhub aan de rand van de stad, om vandaaruit de binnenstad elektrisch te bevoorraden. Hier kunnen dan ook de kleinere ondernemers aan deelnemen. In 2021 was de raad al verdeeld over de invoering van een zero-emissiezone stadslogistiek. Met 19 stemmen voor en 17 stemmen tegen is dat plan met een nipte meerderheid toen aangenomen. Maar met voortschrijdend inzicht moeten de politieke partijen toch ook gemerkt hebben dat de ontwikkelingen zo snel gaan dat het verplicht instellen van een zero-emissiezone niet meer van deze tijd is. Het lost zich vanzelf op in de nabije toekomst. Beter voor Dordt is van plan een of meerdere amendementen of moties in te dienen om af te zien van de zero-emissiezone stadslogistiek in Dordt. Het stoppen van het opdringen van elektrische voertuigen aan ondernemers en gewoon de markt zijn werk te laten doen, dan is heel Nederland rond 2040 een zero-emissiezone. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Een aankondiging van meerdere amendementen, waarmee u het voorstel van tafel wil halen. Kunt u iets meer duiden over welke onderdelen de verschillende amendementen gaan? Dan kan er ook op gereageerd worden. Want nu is het alleen maar voor of tegen. De heer Wringer: Ons belangrijkste amendement is natuurlijk gewoon het afschaffen van de zero-emissiezone.

Mocht dat niet aangenomen worden, dan zullen we een stapje teruggaan en misschien aansluiten bij het amendement van Gewoon Dordt om het uit te stellen tot 2035. En misschien als dat niet aangenomen wordt, een amendement om het tot na de verkiezingen uit te stellen en kijken hoe de nieuwe raad erover denkt. De voorzitter: De volgordelijkheid is helder. GroenLinks met de heer Bootsman. De heer Bootsman: Ik heb even nog een vraag aan de heer Wringer, als dat mag. Ik wil de vraag of ik hem goed begrepen heb. De heer Wringer zegt eigenlijk, het gaat zo snel nu op de markt en voortschrijdend inzicht is voor Beter voor Dordt … Beter voor Dordt zegt eigenlijk, die zero-emissiezones is helemaal niet nodig, het lost zich vanzelf op over een aantal jaar. Heb ik dat correct, dat de heer Wringer dat zo bedoelt? De heer Wringer: Ja, dat heeft u correct verstaan. De voorzitter: De heer Van den Berg, een vraag. De heer Van den Berg: Ik hoorde mijnheer Wringer het voorstel uit 2021 aanhalen, dat dat met nipte meerderheid is aangenomen. Volgens mij was inderdaad Beter voor Dordt daar toen wel voorstander van. U zegt, wij zijn ook daarin tot inkeer gekomen? De heer Wringer: In 2021 heeft één raadslid van Beter voor Dordt voorgestemd. En dat is het. En de hele fractie van de VVD heeft tegengestemd. De voorzitter: Dat was wat anders. De heer Kuhlmann zei, de hele fractie was toen één persoon.

De hele fractie heeft wel degelijk voorgestemd. Zijn er nog meer vragen aan de heer Wringer van Beter voor Dordt? Nee. Dan gaan we naar de heer Hartmeijer van de SP. De heer Hartmeijer: Dank u, voorzitter. Een beetje ook een ander geluid, een navolging van de eerdere sprekers. Want waar wij al voor vreesden, gaat nu waarschijnlijk ook gebeuren, een nul-emissiezone. Een idee waar wij al nooit de meerwaarde van inzagen. Want het klinkt natuurlijk prachtig. Schonere lucht, minder vervuilende auto's. Dat zijn prima doelen in zichzelf. Maar als ik kijk naar het voorstel betreft de breed omvattende

46

ontheffingslijstjes waarin uitzonderingen staan, zoals bepaalde vrachtauto's, bedrijfsauto's in algemene zin tot aan een uitzondering vanwege bedrijfseconomische redenen, dan is dat zo breed en vaag gedefinieerd vanuit de landelijke regelgeving dat je kunt afvragen, als iedereen die in de binnenstad moet zijn met een te schadelijk voertuig een ontheffing of uitzondering kan krijgen, wat is dan nog het idee van die hele nulemissiezone? Voor wie richten we die dan in? We gaan tenslotte al werken aan beleid wat bezoekers van de stad verleidt om hun auto's aan de randen van de binnenstad in de parkeergarage te plaatsen. En qua technologische ontwikkeling, mijn buurman die zei dat ook al, gaan we al naar steeds schoner transport en dat is erg positief. Maar naar ons idee betekent die nul-emissiezone vooral veel inregelen, kosten en veel bureaucratie optuigen. De groep die met name veel zorgen heeft geuit zijn de ondernemers van de weekmarkt. En de vergelijking met de markt in Rotterdam kwam ter sprake in de vorige sessie, waar een tijdelijke collectieve ontheffing geldt. Nu begrijp ik uit de beantwoording van het college op mijn vraag dat de huidige marktondernemers een algemene ontheffing krijgen voor de dagen van de markt, totdat zij aan de eisen van de zone kunnen voldoen.

Daarmee gaan wij ervan uit dat deze ondernemers de tijd krijgen om op eigen tempo om te schakelen naar schoner vervoer. Zou de wethouder dat kunnen bevestigen en daarmee de zorg van de marktondernemers kunnen wegnemen? Of wordt hier iets anders bedoeld? En onder welk kopje in het voorstel valt dit dan? Want op het moment dat we over dit voorstel besluiten, moet deze regel wel opgenomen zijn in het voorstel zelf. We gaan er daarnaast van uit dat nieuwe ondernemers zullen moeten kiezen voor een schoner transport, al voordat zij deel gaan uitmaken van de markt. Dat klinkt op zich wel logisch, maar wij zouden toch graag zien dat maatwerk nog altijd mogelijk is en er niet al te streng gekeken wordt naar deze nieuwe marktondernemers. Ten slotte is de tijd dat zij rijdend doorbrengen in de zone zeer beperkt. Het gaat om enkele minuten per dag. En dan de vraag over PFAS. Wij willen naar een PFAS-vrije wereld. De auto-industrie zal aan de bak moeten om alternatieven te ontwikkelen, net als andere sectoren. Dank. De voorzitter: Zijn er vragen aan de heer Hartmeijer van de SP? Op dit moment niet. Dan gaan we door naar een volgende woordvoering. Als ik een bepaalde kant op kijk, gaan er meteen vingers omhoog. De heer Bootsman van GroenLinks. De heer Bootsman: Dank u wel, voorzitter.

Schone lucht en het verminderen van de CO2uitstoot is wat GroenLinks Dordrecht betreft een voorwaarde voor een gezonde stad. Daarom staat Groenlinks Dordrecht volledig achter de uitgangspunten van de zeroemissiezone stadslogistiek. Voorzitter, de afgelopen weken hebben we tijdens de beeldvormende vergadering veel bezorgde ondernemers gesproken. Van de markt, maar ook uit onze stad. En wij weten dat niet alleen onder hen, maar ook onder andere ondernemers en inwoners zorgen leven. Denk bijvoorbeeld aan mensen met een aangepaste hostelbus. Zij zijn particulieren maar rijden op grijs kenteken, waardoor hun voertuig wordt gezien als een bedrijfsbezoek. Voor deze groep kunnen de regels rondom de zero-emissiezone onbedoeld impact hebben. Daarom zijn wij blij dat er voor deze mensen een mogelijkheid bestaat tot ontheffing. We zien dat er veel vrijstellingen en ontheffingen worden voorzien. Ook marktondernemers zullen straks een ontheffing moeten aanvragen en GroenLinks wil hierbij de nadruk leggen op het volgende. Het aanvragen van een ontheffing moet makkelijk en menselijk zijn. Als een ondernemer deze nodig heeft, moet dat zonder onnodige, bureaucratische drempels kunnen. Laten we voorkomen dat mensen door tientallen administratieve hoepels moeten springen. De procedure moet

47

duidelijk, toegankelijk en zo veel mogelijk stressvrij zijn, zodat ondernemers zich kunnen richten op hun werk in plaats van op papierwerk. Daarnaast vinden wij het ook wel belangrijk dat er één lijn wordt gevolgd voor alle ondernemers. Daarom zijn wij geen voorstander van aparte regels voor marktondernemers ten opzichte van de andere ondernemers. Want zoals wij hebben kunnen lezen in de antwoorden op de technische vragen, kan daar rechtsongelijkheid uitkomen. Het naar achteren verschuiven van de ingangsdatum van de zero-emissiezone is wat GroenLinks betreft geen optie. De ambitie om schonere lucht te realiseren vraagt om duidelijkheid en om doorpakken. Dank u wel. De voorzitter: De heer Van der Spoel, u heeft een vraag aan de heer Bootsman. De heer Van der Spoel: Dat klopt. Ik hoor GroenLinks zeggen dat ze inderdaad goed hebben geluisterd en heel veel zorgen hebben gehoord. Wat heeft GroenLinks daar dan mee gedaan? De heer Bootsman: Dank voor deze vraag. Wat wij daar eigenlijk mee hebben gedaan is dat wij net ook al duidelijk een oproep richting de wethouder hebben gedaan van, wij snappen dat het voor die mensen vervelend is als er bijvoorbeeld een ontheffing aangevraagd moet worden en dat moet gewoon heel makkelijk voor die mensen gaan zonder duizend en één bureaucratische hink-stap-sprongen. Dat het zo makkelijk mogelijk is voor die mensen om die ontheffing te krijgen.

En niet dat ze daarvoor heel veel stress moeten hebben, heel veel tijd moeten aanbesteden en ga zo maar door. De voorzitter: Mevrouw Pichel. Mevrouw Pichel: Een vraag aan de heer Bootsman. Het is natuurlijk nobel om dat zo te zeggen, om zo min mogelijk stress van te hebben. Onze eigen ambtelijke ondersteuning geeft in de beantwoording van de vragen aan dat het verstrekken van die ontheffing gewoon geen optie is voor Dordrecht, omdat het dubbelop zou zijn en een ongelijk speelveld zou creëren ten aanzien van de looptijd van die marktvergunningen. Op welke manier rijmt u dat met uw wens dat er wel een ontheffing komt? De heer Bootsman: U heeft het op dit moment over de ontheffing tot 2035 waarvan wij ook aangeven, dat kan inderdaad voor rechtsongelijkheid zorgen, dus dat liever niet. Maar wij hebben het bijvoorbeeld over als marktondernemers een ontheffing moeten aanvragen omdat hun voertuig nog niet elektrisch te krijgen is voor die grote marktkramen. Wij hebben het over de ontheffingen om bedrijfseconomische redenen die gegeven kunnen worden. Over dat soort ontheffingen hebben wij het. En niet over de ontheffing tot 2035, want daar staat inderdaad in de beantwoording wat u ook al aangeeft. En daar gaan wij in mee. De voorzitter: Die vraag is beantwoord. Dan gaan we naar de heer Ayverdi van DENK. Er is nog iemand met een … De heer van den Berg.

De heer Van den Berg: Ik hoorde mijnheer Bootsman zeggen, wij willen geen verdere opschorting van de tijdlijn. In het voorstel is natuurlijk dat er een half jaar later wordt ingesteld. Proef ik erin dat u zegt, nee, het moet wel per 1 januari gebeuren? Of is het wel in lijn met het voorstel wat hier ligt? De voorzitter: Natuurlijk het allerliefste zo snel mogelijk, maar wij gaan daarin wel mee met de lijn van het voorstel.

48

De voorzitter: Dan gaan we nu naar de heer Ayverdi van DENK. De heer Ayverdi: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, DENK Dordrecht steunt het streven naar een schonere en gezondere stad natuurlijk. Maar met dit voorstel voor de nulemissiezone moeten we ons afvragen, gaat het nog om duurzaamheid of vooral om symbolisch beleid dat ondernemers raakt zonder echt milieuwinst te boeken? De brief van het college erkent zelf dat ondernemers zich zorgen maken over de economische haalbaarheid, de beschikbaarheid van voertuigen, de laadinfrastructuur en zelfs de trillingen in de historische binnenstad. Maar wat doet het college vervolgens? Het verschuift de invoeringsdatum met slechts zes maanden naar 1 juli 2026 en neemt verder simpelweg de landelijke regels over. Voorzitter, dit is geen maatwerk voor Dordrecht, dit is een kopie van de Haagse regels zonder rekening te houden met de lokale, Dordtse realiteit. Daarom stellen wij voor om de amendementen te steunen wat betreft ontheffing voor marktondernemers tot 2035. De nul-emissiezone moet niet de ondernemers van Dordrecht de nek omdraaien, maar juist samen met hen werken aan een haalbaar en eerlijke transitie. DENK Dordrecht zal daarom kritisch zijn bij de besluitvorming en roept het college op om met een echt Dordts plan te komen. Een plan dat duurzaamheid en bestaanszekerheid verenigt in plaats van tegenover elkaar zet. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel voor de bijdrage. Ik zie ook hier een vraag van heer Van den Berg. De heer Van den Berg: Dank, voorzitter. Mijn idee was dat het een component is van diverse steden, brancheverenigingen die zich achter de regels en het pad naar emissievrije zones stellen en dat het niet gaat om Haagse regels die worden opgelegd of die we onszelf opleggen. Hoe kijkt u daarnaar? De heer Ayverdi: Dank u wel. Dan verander ik het in regels vanuit andere gemeenten in plaats van Haagse regels, als dat zo is inderdaad. De voorzitter: Helder. En dan vragen we straks aan de wethouder of die daar even op in wil gaan. De voorzitter: De heer Gorter heeft er ook een vraag over. Nee? Dan ga ik eerst naar de mevrouw Nieuwland van ChristenUnie/SGP. Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Dank u wel, voorzitter. Al in 2021 is de routekaart zero-emissie voor stadslogistiek vastgesteld. Een duidelijke vooraankondiging van waar we met de Dordtse binnenstad naartoe wilden. We gaan voor een betere luchtkwaliteit en een gezondere en duurzamere leefomgeving. Maar wat dan natuurlijk wel belangrijk is, is dat het op een zorgvuldige manier gebeurt en dat de ondernemers ook goed advies krijgen. En ook dat we leren van eventuele fouten die in andere gemeenten zijn gemaakt. Daarom ben ik ook blij met de sessies die we de afgelopen tijd hebben gehad en ook vorig jaar al.

En ik moet zelf wel zeggen dat een aantal van mijn zorgen in elk geval zijn weggenomen. Ook als je van andere steden hoort hoe het tot nu toe gaat en ook hoe de landelijke vrijstellingen werken, dan ben ik er in die zin niet zo heel bang voor of dat ook in Dordrecht goed gekomen. Het is natuurlijk fijn dat mijn zorgen zijn weggenomen, maar die Dordtse ondernemers die zitten heel vaak nog wel met heel veel vragen en zorgen. En daar hebben we uiteraard ook onze sympathie voor. En daarom hoop ik ook vooral dat we lokaal ook gewoon echt ruimhartig zijn in de toepassing straks van de hardheidsclausule en bijvoorbeeld de mogelijkheid tot ontheffing vanwege

49

dreigend faillissement. Ik ben ook wel heel benieuwd wat de wethouder zelf ook vindt van de suggestie van de heer Van den Berg voor de marktondernemers. Ik denk dat we allemaal wel de sympathie voelen voor de marktondernemers en dat we hen als het ware ook graag tegemoet zouden komen. Of daarvoor nu een algemene vrijstelling de juiste route is, mevrouw Pichel die haalde het ook al aan, de zorgen van dubbelop. Dat vinden we lastig inderdaad, of dat juridisch allemaal wel de goede weg is. Maar we zijn wel heel benieuwd of er andere mogelijkheden zijn, zoals inderdaad de zonering. Met het uitstel van een half jaar kunnen we goed leven. Beter wat uitstel en dan een goede en efficiënte invoering dan haastwerk. En een klein puntje wat ik daar nog niet helemaal helder bij heb, klopt het dan ook dat de handhaving dan ook pas nog een half jaar later start, uiteindelijk pas per 1 januari 2027? Ik zie al een knikje van de wethouder. Dank u wel daarvoor. Dat was hem. De voorzitter: Iemand verduidelijkende … Nee. Dan gaan we naar de heer Gorter van Op Ons Eiland. De heer Gorter: Dank u wel, voorzitter. Dordrecht is een stad met een rijke geschiedenis en een vooruitstrevende blik op de toekomst. Nog geen acht jaar geleden hadden wij de beste markt van Nederland. 2002, 2004 en 2017.

De ambitie om een zero-emissiezone in te voeren komt voort uit de terechte zorg om het klimaat en de luchtkwaliteit. Toch moeten we de invoering zorgvuldig afwegen tegen de economische en sociale realiteit. Een overhaaste implementatie kan grote gevolgen hebben voor lokale ondernemers, in het bijzonder onze marktkooplui, en levert mogelijk slechts beperkte milieuwinst op. Voor veel marktkooplui en kleine transporteurs is de overstap naar elektrische vrachtwagens of bestelwagens financieel simpelweg niet haalbaar. Een elektrische wagen kost vaak meer dan het dubbele van een conventionele variant. Daarbij komt dat de tweedehandsmarkt voor elektrische voertuigen nauwelijks bestaat en de subsidieregelingen ontoereikend zijn om deze kloof te dichten. Het risico bestaat dat lokale ondernemers, die generaties lang deel hebben uitgemaakt van het Dordtse straatbeeld, verdwijnen omdat zij de overstap niet kunnen maken. Dat kan niet de bedoeling zijn van dit beleid. De weekmarkt en kleine handelsactiviteiten vormen een belangrijke sociale en economische pijler voor Dordrecht. Zij zorgen voor levendigheid in de binnenstad, laagdrempelige toegang tot producten en werkgelegenheid. Het opleggen van een zero-emissiezone zonder realistische overgangsperiode zou deze ondernemers benadelen en het economisch weefsel van onze stad aantasten.

Dordrecht ligt aan de drukst bevaren waterwegen van Europa, de oude Maas, de Beneden-Merwede en de Noord. Dagelijks varen hier honderden binnenvaartschepen, containerschepen en tankers langs, die gezamenlijk een uitstoot veroorzaken die vermoedelijk vele malen groter is dan het lokale wegverkeer in onze binnenstad. De vraag is gerechtvaardigd of de invoering van een zero-emissiezone in Dordrecht zonder brede maatregelen in de scheepvaartsector werkelijk een substantieel verschil zal maken voor de luchtkwaliteit in deze stad. Dit betoog is geen pleidooi tegen duurzaamheid. Integendeel. Het is een oproep tot realisme en evenwicht. Op Ons Eiland vraagt dan ook om de invoering van de zero-emissiezone van tafel te halen, maar in ieder geval te streven naar een verlengde overgangsregeling tot 2035 waarbij ondernemers meer tijd krijgen om hun wagenpark op natuurlijke wijze af te schrijven en te vervangen. En voorzitter, een sterke lobby richting het Rijk om ook de scheepvaartsector stevig te betrekken in deze emissiereducties, zodat de lasten niet eenzijdig bij kleine ondernemers terechtkomen. Duurzaamheid moet hand in hand gaan met sociale vaardigheid en economische haalbaarheid. Een zero-emissiezone kan slechts succesvol zijn als de lasten eerlijk

50

verdeeld worden en als de maatregelen daadwerkelijk bijdragen aan de luchtkwaliteit in Dordrecht. Daarom is het verstandig om de invoering van de zero-emissiezone uit te stellen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Geen vragen aan de heer Gorter op dit moment. Dan gaan we naar de VSP. De heer Stolk. De heer Stolk: Dank, voorzitter. Ook wij hebben naar de zero-emissie gekeken. De invoering van de zero-emissie is per 1 juli 2026 in de Dordtse binnenstad, verbiedt diesel en benzinevoertuigen voor de stadslogistiek, met als doel luchtvervuiling te verminderen, de volksgezondheid te verbeteren en de klimaatdoelen te halen. Alleen elektrisch en emissievrije voertuigen zijn toegestaan met beperkte ontheffingen dit heeft directe gevolgen voor de ondernemers, de bewoners, logistiek en het historisch centrum. Antwoorden op de vragen die gesteld zijn, enerzijds, het voorstel is milieu ambitieus, maar praktisch onhaalbaar volgens de VSP. De kosten van de ondernemers zijn te hoog, de laadinfrastructuur zijn te beperkt en het historisch centrum vraagt maatwerk. Zonder ruimere subsidies en een hub dreigt economische schade. Is de keuze voor de omvang van deze zero-emissie misschien nog de juiste? Wij als VSP zeggen nee. De zone is te groot voor het compacte historisch centrum.

Smalle straten en monumentale panden bemoeilijkt de emissievrije logistiek, een kleinere zone of een gefaseerde invoering zou realistischer zijn. Vindt de commissie ontheffing een juiste keuze? Nee, ontheffingen zijn tijdelijk en bureaucratisch. Zij bieden geen structurele oplossingen voor de kleine ondernemers, zoals marktkooplui die afhankelijk zijn van de dieselvoertuigen en geen betaalbare EV kunnen aanschaffen. En als vierde en als laatste, vindt de commissie dit een aparte regeling moet komen voor de ondernemers van de weekmarkt? Daar zegt de VSP volmondig ja, essentieel. Weekmarktondernemers hebben specifieke logistieke behoeften. Zware ladingen, flexibele tijden en worden onevenredig geraakt. Een aparte regeling met langdurige ontheffingen of een subsidie is noodzakelijk. De VSP komt dan ook met een amendement om het voor de marktkooplieden uit te stellen of ontheffingen tot 2035 en hopen uiteraard op een brede steun van de commissie om dit moment mede in te dienen. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Misschien een idee om dan samen op te trekken met Gewoon Dordt die hetzelfde voorstel doen. Maar het is maar een idee. Zijn er vragen aan de VSP op dit moment? Dan hebben we nog twee woordvoeringen te gaan. Mevrouw Pichel van Forum voor Democratie. Mevrouw Pichel: Dank u wel, voorzitter.

Voorzitter, wij zijn eigenlijk wel een voorstander van een autoluwe binnenstad, minder vervoersbewegingen en zelfs een schonere lucht. Of we dit laatste bereiken met een zero-emissiezone, daar ben ik niet van overtuigd. Met alle beeldvormende sessies die we hebben gehad en de magere beantwoording van de technische vragen. De antwoorden rondom fijnstof en stikstof die zijn vaag en niet wetenschappelijk onderbouwd, waar wel expliciet om is gevraagd. Een zero-emissiezone met alle beperkingen en eisen die we opleggen aan de ondernemers gaat alle grenzen voorbij. Ik heb ook een belangrijke vraag aan de wethouder. Collega Tanja de Jonge heeft een motie ingediend tijdens het VNG-congres en deze is aangenomen, over de oproep tot een nationaal PFAS-verbod, waarbij er over de hele linie van producent tot afnemer gestreefd wordt naar PFAS-vrije producten. En is de wethouder het met ons eens dat het dan tegenstrijdig en misschien zelfs immoreel is om PFAS-houdende producten te subsidiëren? Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Zijn daar ook nog vragen of reacties op? Nee. Dan gaan we naar de heer Kuhlmann van de VVD.

51

De heer Kuhlmann: Dank u wel, voorzitter. Inhoudelijk neemt de Dordtse VVD bij dit onderwerp een redelijke middenpositie in. We hebben zojuist natuurlijk een aantal partijen gehoord die het voorstel het liefst van tafel zouden willen hebben, het idee van een emissievrije zone. Maar laat ik het maar ronduit zeggen, wij zijn geen tegenpartij zoals bijvoorbeeld de Verenigde Senioren Partij. Wij doen niet alsof we nog in de jaren 50 leven, toen uitstoot alleen een teken van vooruitgang was. En we hebben oog voor binnenstadsbewoners die minder vrachtauto's en uitlaatgassen willen in de smalle straatjes en steegjes van de binnenstad. En we waarderen het dat er ondernemers zijn zoals een bakker Nobel die bewust investeren in elektrische bestelbussen. Tegelijkertijd zijn we geen milieufanatici. We slaan niet door zoals GroenLinks en de Partij van de Arbeid, die het liefst elke Dordtenaar op kosten willen jagen. Die een verbod willen op personenauto's die op diesel en benzine rijden en de zero-emissiezone het liefst ook zouden willen uitbreiden tot heel de stad Dordrecht. De voorzitter: We onderbreken even voor een interruptie van de heer Bootsman. De heer Bootsman: Dank u wel, voorzitter. Ik wil toch eigenlijk deze, het voelt een beetje als een karikatuur vanuit de VVD, toch eventjes tegenspreken.

De voorzitter: Een beetje? De heer Bootsman: De zero-emissiezone stadslogistiek waar we het vandaag over hebben gaat natuurlijk niet over personenauto's. En daar ligt nu ook helemaal geen voorstel voor, om de zero-emissiezone uit te breiden tot personenauto's. Ook heb ik daar persoonlijk nog helemaal geen mening over. Ik heb daar zelfs nog niet over nagedacht. Ik denk dat dat een beetje een stap te ver is. Maar wij van GroenLinks zijn natuurlijk wel voor een schone lucht in onze stad. Dat dan weer wel. De heer Kuhlmann: Om daar even op te reageren, dan breng ik u, voorzitter, en de commissie graag in herinnering dat GroenLinks Dordrecht bij monde van Frans Bauke Van der Meer wel degelijk meerdere keren vraagt naar uitbreiding van de zone om te kijken naar de mogelijkheden daarvan, om het uit te breiden in gebied, in andere voertuigen. Daar ligt dan misschien nu niet een voorstel, goed ook. Maar waar GroenLinks en Partij van de Arbeid aan denken, is denk ik wel duidelijk. Maar ik ga verder. De voorzitter: Nee, wacht even. Want dan wil ik dit punt nu ook echt hier parkeren. Er ligt nu geen voorstel en vragen gaan soms verder dan wat er uiteindelijk aan voorstellen ligt. Maar u mag verder met uw betoog. De heer Kuhlmann: Wij als Dordtse VVD hebben oog voor de zorgen van ondernemers en particulieren over de haalbaarheid, de kosten en voldoende laadcapaciteit.

Met alleen goede bedoelingen of groene luchtkastelen heb je nog geen goed beleid. We willen beleid dat werkt in de praktijk voor ondernemers en onze mede Dordtenaren. En wat ons betreft zetten we daarom in op ruimhartige vrijstellingen en ontheffingen. Rotterdam is in dat opzicht een goed voorbeeld dat met bepaalde vrijstellingen en ontheffingen ruimhartiger is dan bijvoorbeeld Amsterdam, Den Haag en Utrecht. En ik kan ook zeggen, we zijn wel gecharmeerd van het idee van het CDA om het Begijnhof en Achterom uit de zone te halen. Wat ons betreft streven we naar de meest ruimhartige en ondernemersvriendelijk zero-emissiezone van Nederland. En je zou daarbij kunnen denken om via het gemeentelijke maatwerk de hardheidsclausule ontheffingen te verlenen voor alle voertuigen uit 2025 of ouder.

52

Feitelijk komt dan zo'n ruimhartige vrijstelling erop neer dat ondernemers die een nieuwe bestelwagen of vrachtauto kopen dan geen nieuwe wagen op diesel of benzine kunnen kopen als ze daarmee ook de binnenstad van Dordrecht binnen willen rijden, maar dat de bestaande wagens van ondernemers, markt maar ook allerlei andere ondernemers die evengoed met problemen zitten, in dat geval niet worden geraakt door de zero-emissiezone. De voorzitter: De heer Hartmeijer van de SP heeft daar een vraag over. De heer Hartmeijer: Dank, voorzitter. In 2021 noemde de VVD de nul-emissiezone nog een symboolmaatregel en 2026 veel te snel om in te voeren. Met als argument dat recent aangeschafte bedrijfsbusjes door ondernemers veel langer meegaan dan vroeger en dat zij echt in de problemen zouden komen. Daarom was de VVD niet voor die zone. wat maakt dat de VVD nu een stuk milder is? De heer Kuhlmann: Daar kan ik eerlijk over zijn. Het is inderdaad niet ons idee om zo'n zone in te voeren. Dat was inderdaad het besluit van, in 2021, Beter voor Dordt, CDA ChristenUnie/SGP, zo nog een aantal andere partijen, die dat besluit hebben genomen. Daar hebben we mee te mee te leven en we hebben ook onze handtekeningen gezet onder het politiek akkoord. En we zijn ook niet blind voor bewoners en anderen die graag een stap willen zetten.

En wat voor ons van belang is niet of je in een ideologische loopgraaf komt, maar of je dit gewoon op een praktische manier kunt doen die goed voor ondernemers en goed voor bewoners te doen is. De voorzitter: Dan gaan we naar de vraag van de heer Wringer aan de heer Kuhlmann. De heer Wringer: Bedankt, voorzitter. Het is duidelijk waarom de VVD nu voorstemt. Maar ik ken de VVD als een ondernemerspartij. Waarom zadelt de VVD onze Dordtse ondernemers op om een dure, elektrische bedrijfswagen aan te schaffen? Ik snap dat niet. De heer Kuhlmann: Dat doen we ook niet. Wat ik net voorstelde, wij denken juist dat je de ruimte die daar in de regeling zit, dat je die heel ruimhartig moet toepassen. En we denken dat het een goed idee zou zijn om gewoon elke ondernemer met een auto van 2025 of daarvoor een ontheffing te geven. En dat alleen wanneer je een nieuwe wagen aanschaft, dat je dan wel daar rekening mee houdt, als natuurlijk zo'n nieuwe wagen elektrisch beschikbaar is. Dat besef ik me heel goed, dat dat niet in alle gevallen zo is. De voorzitter: U heeft een vervolgvraag daarop. De heer Wringer: Dank, voorzitter. Met al die ontheffingen, kom je dan niet tot de conclusie, het is eigenlijk niet nodig, het lost zich vanzelf wel op? De heer Kuhlmann: Nee. Tenminste, als ik mag, voorzitter. Niet per se.

Wat natuurlijk ook van belang is, het is denk ik goed om daar verschillende groepen in ogen te houden. Je hebt ondernemers die hier echt tegenaan hikken. De markt laat zich natuurlijk heel duidelijk horen. Goed georganiseerd. Er zijn ook allerlei andere ondernemers in Dordt die hier moeite mee gaan hebben. Denk aan bijvoorbeeld een pizzeria met een klein bestelbusje. Die hebben we hier niet gehoord, omdat die gewoon bezig zijn om de dagelijkse omzet te halen. Aan de andere kant heb je natuurlijk ook ondernemers, zeker grote ondernemers, denk aan de Albert Heijn en de post en nog allerlei andere clubs, die daar

53

veel verder in zijn, die die elektrische bussen al hebben. Wat dat betreft, als je het zo doet dat je iedereen die die ontheffing nodig heeft, dat hij die kan aanvragen en ook voor tegelijkertijd de ruimte geeft aan anderen om wel die stap te zetten, is denk ik heel goed. De voorzitter: Dat was het antwoord. Ik zit even te denken, de heer Gorter u had ook nog een vraag aan de heer Kuhlmann. En er is zelfs nog een vraag en nog een vraag. U komt allemaal aan de beurt. Eerst de heer Gorter. De heer Gorter: Allemaal vragen. Vragen, vragen vragen. Dank u wel, voorzitter. We kennen de Dordtse VVD toch wel als een consequente partij. Waarom houdt u de rug niet recht en stemt u net zoals 2021 gewoon tegen dit voorstel? En als u dan toch een kromme rug gaat opzetten, zou u dan iets voelen om een verlengde overgangsregeling tot 2035 in overweging te nemen? De voorzitter: Laten we het wel netjes houden. De heer Gorter: Waar ben ik niet netjes? De voorzitter: De kromme rug, dat vind ik net niet kunnen. De heer Gorter: Dat zie ik als een … De voorzitter: Maar de heer Kuhlmann vindt het niet zo erg, zie ik. De heer Kuhlmann reageert. De heer Kuhlmann: Dank u. Laat ik beginnen, voorzitter, dank voor uw medeleven met mijn rug. Dat is altijd goed om zo te ervaren. Het is inderdaad geen geheim, iedereen die kan dat terugzien, wat we in 2021 hebben gestemd.

Tegelijkertijd is het natuurlijk ook zo, er wordt in deze raad, en dat maakt elke partij wel eens mee, is het natuurlijk soms zo dat er een beslissing wordt genomen waar je zelf een andere afweging zou maken, maar waar uiteindelijk wel een raadsmeerderheid voor is om dat zo te doen. En je kunt niet bij elke keer dan zigzaggen of wat dan ook. Dat is ook zaak om daar recht aan te doen. En andere kant is, waar ik ook eerlijk over ben, we hebben een politiek akkoord gesloten en daar staat dit ook als onderdeel in. De voorzitter: We gaan naar de vraag van de heer Van den Berg ook aan de heer Kuhlmann. De heer Van den Berg: Dank, voorzitter. Ik had inderdaad een vraag. Ik hoorde mijnheer Kuhlmann stellen, een ontheffing voor alle voertuigen tot 2025. En u noemde ook al het Nobel’s Brood als voorbeeld. Nu sprak ik Willemijn vandaag en toen had ik het hierover. En toen zei ze, nee, ik ben juist voor, want wij hebben voorgesorteerd ook op deze zone. Hoe kijkt u daarnaar, voor de ondernemers die al wel keuzes hebben gemaakt om te investeren in zero-emissievoertuigen? De heer Kuhlmann: Goed dat u dat zegt. Het is inderdaad ook van belang om de ondernemers die die keuze maken, om daar de ruimte voor te geven, om die te helpen. En op zichzelf is het natuurlijk ook zo dat daar vanuit de gemeente ook wordt meegedacht.

Die kant zien we ook nadrukkelijk en vandaar dat we ook een ander geluid hebben dan een aantal partijen die, op zichzelf is het natuurlijk een geldige redenatie, ervoor kiezen om te zeggen, laten we het gewoon helemaal niet doen. Dat is niet onze

54

positie alleen. Tegelijkertijd hebben we ook oog voor ondernemers die daar veel meer moeite mee hebben. De voorzitter: Dan mevrouw Pichel van Forum. Mevrouw Pichel: Dank u wel, voorzitter. De heer Kuhlmann geeft net eigenlijk inderdaad heel duidelijk in de beantwoording aan wat zijn politieke reden is om wel voor het voorstel te stemmen, maar ook breed in te zetten voor ontheffing. Maar mijn vraag aan de heer Kuhlmann is, wat is het praktische nut van de invoering van de zero-emissiezone dan met eventueel al die ruime ontheffingen? Want het niet invoeren van een zone dat staat nog steeds niemand in de weg om gewoon elektrische voertuigen aan te schaffen. Daar is natuurlijk complete vrijheid voor. De heer Kuhlmann: Dat klopt. Het is inderdaad zo, gelukkig heb je niemands toestemming nodig om wat voor auto of wagen dan ook te kopen. En dat geldt ook voor elektrische voertuigen. Het is natuurlijk wel zo dat je met de manier, de gedachte wat ik net noemde, waar wij mee zitten te spelen om het zo te zeggen, is dat je een verschil ten opzichte van wanneer je geen emissiezone zou invoeren, want daar vraagt u natuurlijk eigenlijk naar, is dat voor elk iedereen die een nieuwe wagen aanschaft, dat je daar natuurlijk wel zegt, als hij elektrisch is, koop dan een elektrische. Wat mij betreft is dat zeker een meerwaarde ten opzichte van geen zero-emissiezone invoeren.

De voorzitter: De heer Stolk heeft ook nog een vraag. Aan de heer Kuhlmann ook of aan iemand anders? De heer Stolk: Voorzitter, dank u wel. We hebben het steeds over de emissiezone, dat we dat in moeten stellen. Maar ook in het rapport wat ik gelezen heb stond dat 90 gemeentes dat niet hebben. Maar de vraag is eigenlijk aan mijnheer Kuhlmann, wat doen we met al die andere vrachtwagens die de gemeenten binnen willen komen en die ook geen elektrische voertuigen hebben? Want dat is denk ik ook een groot aantal vrachtwagens. Hoe kijkt u daar tegenaan? De heer Kuhlmann: Kunt u me even helpen? Welke wagens bedoelt u? De heer Stolk: Vrachtwagens die gewoon moeten bezorgen binnen de stad. Een horecabedrijf rijdt wel met elektrisch door de stad. Dat is een geel busje. Maar er rijden ook vrachtwagens die gewoon op diesel rijden en die worden nu ook getroffen. Moeten die dan ook een ontheffing krijgen? En zijn we dan niet constant met ontheffingen bezig? Kunnen we beter dan niet toch het achteruit schuiven, zeker tot 2030 en van ons 2035? De voorzitter: Wacht even, want ik denk dat deze vraag door de wethouder meegenomen kan worden. Wat doen we met die auto's? En daarna kan iedereen daar zijn mening over vormen, denk ik. U mag er kort op reageren. Probeer het in twee zinnen, want we moeten echt door naar het volgende onderdeel.

De heer Kuhlmann: Wij willen graag de meest ondernemersvriendelijke, de meest ruimhartige zero-emissiezone. De voorzitter: En dat geldt ook voor de mensen met andere vrachtwagens. U heeft nog een vraag. Die mag nog. Ja hoor. De heer Gorter: Dank u wel voorzitter. In de commissie heeft de heer Kuhlmann ook nog vragen gesteld over de scheepvaart. Dat zie ik in zijn antwoorden niet terug. Ik ben erg

55

benieuwd hoe de heer Kuhlmann het effect van de scheepvaart rondom onze prachtige stad ziet ten opzichte van die zero-emissiezone. De heer Kuhlmann: Dank voor de vraag. Dat zien wij ook, in het voorstel zitten een aantal zwakke punten. Dat betreft natuurlijk dat je één klein deel van de uitstoot pakt en de uitstoot van die scheepvaart die, als ik de technische antwoorden goed heb gelezen, drie keer zo hoog zijn. Die doe je niet. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld, een ander probleem heeft met buitenlandse kentekens te maken. Dat de Nederlandse stukadoor wel geraakt zou worden als je dit zo ongeamendeerd zou invoeren, terwijl de Poolse of Bulgaarse stukadoor met zijn bus nooit een boete krijgt. Het zijn inderdaad punten en dat maakt ook dat we zeggen, zorg nu dat je het zo doet, dat je het op een hele ruimhartige manier invoert en eigenlijk niemand met de bestaande auto's die ze nu hebben daar last van heeft. Dat het alleen betrekking heeft op nieuwe auto's of nieuwe wagens. De heer Gorter: Voorzitter, mag ik daar nog op reageren? Vindt de Dordtse VVD het dan gerechtvaardigd om die zero-emissiezone in te stellen? De heer Kuhlmann: Jazeker, omdat het voortvloeit uit een besluit dat deze raad eerder heeft genomen bij meerderheid. Omdat er ook ondernemers zijn die daarop anticiperen. Waar ik eigenlijk mee begon, wij nemen een middenpositie in.

Wij zijn niet mordicus tegen die zero-emissiezone, alleen we willen de meest ondernemersvriendelijke zero-emissiezone van Nederland. De voorzitter: We gaan naar de reflectie van de wethouder en die zal reageren op de amendementen die zijn aangekondigd in grote lijnen. Dat varieert van afschaffen tot uitstel tot andere zone. En er zijn ook een aantal vragen gesteld. En ik hou zelf ook een beetje bij welke u al wel en niet beantwoordt. Aan u het woord. De heer Van der Linden: Dank u wel. Ik ging deze vergadering in met de gedachte, wie weet wordt het een hamerstuk. Maar dat geloof ik niet. Dat is ook niet zo. En dat komt natuurlijk ook wel omdat ik nog wel weet dat we vier jaar terug ook best een lang debat hebben gevoerd over de vraag, gaan we dit doen of niet? En dat was inderdaad een duidelijke meerderheid, maar niet een hele ruime meerderheid. En toen zijn ook voor een deel wel dezelfde argumenten over gegaan en dat is prima. Natuurlijk kunt u van een college verwachten dat vier jaar terug er een voorstel ligt. En dat voorstel ligt er nu. Ik ga eerst even een paar algemene opmerkingen maken die raken aan de discussie. Een gaat over het gebied. Waarom kiezen we voor dit gebied? Dat is destijds besproken. We hebben ook twee andere tekeningen gehad met een wat groter gebied.