2.3 2024.06.04 Notulen Dordtse Dinsdag - Vergaderzaal 1 - concept.pdf

De voorzitter: Maar wie niet dan? De heer Safranti: Het budget moet nooit de reden zijn om een motie af te handelen of af te wijzen. De voorzitter: Nee, maar dan snapt het niet helemaal. De raad heeft het budgetbeheer. De wethouder hoor ik duidelijk een oproep doen, raad wilt u alstublieft uw portemonnee trekken, of deze commissie? U gaat over het budget. Als u vindt dat er geld bij moet, dan bent u aan zet. De heer Safranti: Ik denk dat ik niet duidelijk ben, voorzitter. Want ik heb het over de inhoud van de moties en niet over het budget. Natuurlijk, dat is nodig om het eventueel uit te voeren. Alleen mijn vraag was, hoe kijkt de wethouder naar de inhoud van die moties? De voorzitter: Volgens mij heeft ze die ook beantwoord, maar dan vallen we in herhaling. Heeft ze daar niet op geantwoord? Mevrouw Pichel, gaat u verder. Mijnheer Gündogdu, heeft u nog een tweede termijn? Mevrouw Striebeck volgens mij ook niet. Mevrouw Van Engelen. Mevrouw Van Engelen: Dank u wel, voorzitter. Mij is het vrij helder, we hebben vanavond een discussie gevoerd waar eigenlijk twee kanten bestonden. De ene kant laten we

62

gewoon teruggaan naar het dierenbeleid. Het is zo wel genoeg. We houden het bij de wettelijke taken. En een kant, laten we nu doorpakken. Laten we het bovenwettelijk doen. En met de termijn van de wethouder is duidelijk geworden dat als we dit geld niet vrijmaken, verliezen we allemaal. Want als we het geld nu niet vrijmaken, is zelfs het oude dierenbeleid in die zin eigenlijk niet meer mogelijk. En zullen inderdaad de damherten en dergelijke verdwijnen. Ik denk dat de commissie vast anders gezind door zal gaan. De voorzitter: Dank. We gaan nu een klein beetje in herhaling vallen. Maar dat geeft ook wel aan dat het leeft in deze commissie. En volgens mij hebben alle partijen aangegeven dat dierenwelzijn hoog op de agenda staat. Ik ga niet vragen, kan dit als hamerstuk naar de raad, want volgens mij komen minstens acht moties aan. Die alle partijen dan nog door kunnen nemen en ook kijken welke financiële dekking de heer Groenewege daarbij geeft. Even los van de inhoud waar u het over had. Alleen even de vraag, de spreektijd. Wat spreken we af, twee minuten of vijf minuten? Moet van tevoren. De heer Hartmeijer: Voorzitter, ik had nog een vraag gesteld over evenementen. Of daar nog wat helderheid over kon komen. Het antwoord van de wethouder begreep ik niet helemaal. Mevrouw De Jonge: Ik zal het kort houden. Er waren inderdaad twee vragen gesteld.

De vergunningen, de Wet dieren geldt. De Omgevingsdienst houdt er bij vergunningverlening rekening mee. Wat wij liever willen, is dat wij vanuit onze medewerker meedenken met het evenement, als je het dan al wil, hoe kan je dat dan het beste gaan doen? En dat we ook meekijken hoe het in de vergunning wordt verleend. Dat is wat wij liever erop zouden willen doen. Tweede vraag was, wat bedoel je precies met de dieren in de parken? Ze krijgen nu echt een minimale verzorging, die niet in lijn is met Dierenwelzijnsbeleid. Ook dan val je terug dat wij de medewerkers van buitenruimte, die niet opgeleid zijn als dierenverzorger, vragen om te kijken, hebben ze genoeg eten, drinken en is de omheining en zo nog allemaal prima? Maar meer dan dat wordt het dan niet. De voorzitter: Dank wethouder voor het antwoord. Dan kijk de commissie rond, twee of vijf minuten? Ik zag de heer Safranti als eerste. De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, volgens mij hebben we heel veel uitgewisseld. En volgens mij zitten we ook een beetje op dezelfde lijn, als ik dit zo allemaal hoor. Ik denk dat we genoeg hebben aan twee minuten, exclusief de moties natuurlijk die we ter sprake zullen brengen. Want anders denk ik dat we dan in herhaling vallen. De voorzitter: Dan is mijn vervolgvraag, gaan we het dan alleen over de moties hebben? De heer Safranti: Ik zou het over de moties hebben.

Want nogmaals, in grote lijnen zijn we het volgens mij met elkaar wel eens. De voorzitter: En dan twee minuten of vijf minuten? Twee minuten. Mevrouw Van Engelen wil wat anders.

63

Mevrouw Van Engelen: Niet per se iets anders, voorzitter. Maar ik wil even het voorstel doen aan de commissie om de agenderingstool in dit geval in te zetten. Want het is duidelijk geworden dat Partij voor de Dieren, en misschien met andere collega's, achter de schermen zelf dekking moet gaan zoeken. En aan de hand daarvan, of dat lukt of niet, kan het aantal moties natuurlijk wijzigen. Dan kan het zomaar zijn, we hebben een hele hoop te bespreken of minder. Misschien wanneer duidelijk is wat er precies wordt ingediend, dat we dan kunnen aangeven twee of vijf minuten via de agenderingstool. De voorzitter: Volgens mij gaat de Partij voor de Dieren daar zelf over. Maar dan gaan we weer over en weer. Laten we dat nu niet doen. De anderen staan al te wachten. Twee of vijf minuten. En we gaan het alleen hebben over de moties. De meerderheid geldt. Dan dank ik iedereen voor deze constructieve bijdrage. En ik dank u ook voor de discipline die u heeft opgebracht vanavond. Wel thuis en morgen gezond weer op.

9. Vaststellen Routekaart Klimaatneutraal Dordrecht 2024 – Raadsvoorstel Voorzitter: Mevrouw Kruger Raadsgriffier: Mevrouw Vermeulen Verslag: NotuBiz Aanwezig: Mevr. Boom-Vos (VVD) Dhr. Bootsman (GroenLinks) Dhr. Van Dam Timmers (CDA) Dhr. Groenewege (Partij voor de Dieren) Dhr. Gündogdu (Op ons Eiland) Dhr. Hartmeijer (SP) Mevr. Nieuwland-van den Bosse (ChristenUnie/SGP) Dhr. Van Pelt (Forum voor Democratie) Dhr. Safranti (DENK) Dhr. Schalken-Den Hartog (Beter Voor Dordt) Mevr. Striebeck (VSP) Portefeuillehouders: wethouder C. van Benschop, wethouder T. de Jonge Overige aanwezigen: mevr. Van Luijk De voorzitter: Goedenavond allemaal. We zijn een beetje aan tijd gebonden. En dit is een heel breed stuk, heb ik al een beetje gekeken en begrepen. Laten we snel beginnen. Heren, dank u wel. Wil eenieder zich even voorstellen voor de notulen? Ik begin hier aan mijn rechterkant. De heer Van Pelt: Dirk van Pelt, Forum voor Democratie. Mevrouw Striebeck: Bernadette Striebeck, VSP.

64

De heer Van Dam Timmers: Jan van Dam Timmers, CDA Dordrecht. De heer Safranti: Mehmet Safranti, DENK Dordrecht. De heer Bootsman: Nick Bootsman, GroenLinks Dordrecht. De heer Groenewege: Pieter Groenewege, Partij voor de Dieren. Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Eline Nieuwland, ChristenUnie/SGP. Mevrouw Boom-Vos: Karin Boom, Dordtse VVD. De heer Hartmeijer: Raymond Hartmeijer, SP. De heer Schalken-den Hartog: David Schalken, Beter voor Dordt. Mevrouw Van Luijk: Loes van Luijk, ambtelijke ondersteuning. Mevrouw De Jonge: Tanja de Jonge, wethouder. Mevrouw Vermeulen: Laurette Vermeulen, commissiegriffier. Mevrouw Van Benschop: Chris van Benschop, wethouder.

De voorzitter: En ik ben vanavond uw voorzitter. En de heer Gündogdu is ook nog aangeschoven van Op Ons Eiland. En ik ben Kitty Kruger, uw voorzitter vanavond. Als ik het goed bekeken heb, zijn er voldoende partijen aan tafel. We moeten er minimaal negen hebben om het quotum te halen, maar dat is wel zo. Laten we gauw van start gaan. We spreken vandaag over de Routekaarten Klimaatneutraal 2040. Dit is een vervolg op de startnotitie, die met veel aandacht besproken is. En de concept routekaarten zijn al voorgelegd ter consultatie. Vandaag spreken we oordeelsvormend over het definitieve stuk. Het is een behoorlijk fors stuk. We vragen al onze concentratie om niet steeds in herhaling te vallen en ook om een compact geheel te krijgen. We hebben een aantal politieke vragen. Die zijn allemaal van de hand van de VVD. De eerste gaat over woningbouw. Hoe voorkomen we dat in economisch mindere tijden de hogere wegingsscore duurzaamheid toekennen qua uitgifte criteria... Ik moet een andere bril, geloof ik. Even kijken. Hoe voorkomen we dat in economisch mindere tijden de hogere wegingsscore duurzaamheid toekennen qua uitgiftecriteria kavels, dat we bedrijven en banen mislopen die belangrijk zijn voor het maatschappelijke of economische belang van Dordrecht? Twee, dat gaat ook over woningbouw.

Is de commissie bereid om concessies te doen op het realiseren van nieuwe en betaalbare woningen? En dan over mobiliteit is de vraag, is het wenselijk om de huidige toegestane maximumsnelheid van 100 kilometer per uur op de N3 te verbieden en terug te dringen naar wel 80 kilometer per uur? Ik neem aan dat alle fracties hier wel het woord over willen voeren. En wie mag ik als eerste het woord geven? De heer Van Dam Timmers steekt zijn hand op. Gaat uw gang.

65

De heer Van Dam Timmers: Dat klopt, voorzitter. Hartelijk dank voor het woord uiteraard. We bespreken vandaag een heel interessant stuk over klimaatneutraal Dordrecht. Er zitten leuke trapjes in van de hink en de stap en de sprong. En als ik het woord stapje gebruik, dan is dat gelijk een understatement. En ik zie al wethouder De Jonge daar ook over lachen. Dat geeft aan dat dat ook anders wordt ervaren. En zo zat dat bij mij en bij onze fractie eigenlijk ook. Deze routekaart geeft richting, maar de vraag is natuurlijk, gaan we die snelheid ook halen? En ook in de beeldvormende sessies hierover kwam dat verschillende keren aan bod van, wat is de realiteitszin soms ook van het halen daarvan. We zien veel input verwerkt uit de beeldvormende sessie. Daar zijn we blij mee. En het is duidelijk dat de haalbaarheid van veel van de verschillende punten in dit plan ook zal afhangen van de beschikbare financiële middelen. Niet alleen vanuit de gemeente Dordrecht, maar juist ook vanuit het Rijk. Er zijn een aantal politieke vragen gesteld die ik wilde langs gaan. De eerste politieke vraag, hoe voorkomen we dat de wegingscriteria duurzaamheid, dat we bedrijven en banen mislopen. Ik vind dat een hele lastige vraag. Je zou kunnen zeggen, juist als je die criteria duurzaamheid toevoegt, dat je daar ook banen voor de toekomst mee creëert. Dat staat niet gelijk in tegenspraak.

En ik denk dat we als commissie niet per se bereid moeten zijn om concessies te doen op het realiseren van nieuwe en betaalbare woningen, omdat we die ook gewoon keihard nodig hebben. Dat spreekt elkaar niet per se tegen. En de wenselijkheid op de N3 op het gebied van mobiliteit is ook een heel interessante. Recent zijn er vanuit onze fractie vragen gesteld ook hierover van, hoe staat het ermee? Er is al een motie uit 2017 die vrij breed is aangenomen, waarin eigenlijk het college wordt gevraagd om ook in conclaaf te treden met Rijkswaterstaat, om de N3 naar 80 te halen. Omdat we daar de voordelen van zien op het gebied van uitstoot, geluid, et cetera. Maar iedere keer is dat niet gelukt. En ook in die beantwoording werd duidelijk dat wij het wel kunnen vinden, maar als Rijkswaterstaat of het Rijk dat niet wil, dat we dan nog niet verder komen. Vanuit onze fractie, en dat vindt ook terug in ons verkiezingsprogramma, hebben wij daar de steun voor. Maar we zien dit nog niet gebeuren. En we horen graag een reflectie van de wethouder daarop. Kortom, over dit stuk, wij zien het als een mooie routekaart, waarin we ons wel afvragen hoe haalbaar sommige dingen zullen zijn. En we overwegen nog een motie of amendement op een deelonderdeel hiervan, maar dat is meer voor later. De voorzitter: Dank u wel.

U wil geen tipje van een sluier oplichten over welk deelonderdeel? De heer Van Dam Timmers: Voorzitter, dank voor die vraag. Op zich zou ik dat wel willen doen. Als we het hebben over de energietransitie gaat het ook veel over ruimtelijke inpassing daarvan. En wij overwegen een amendement of een motie over de realisatie van tot wel 300 trafohuisjes in onze stad, omdat wij ons realiseren dat dit toch wel een hele grote impact heeft op buurten. Mochten er andere fracties zijn die daarover verder willen denken, we hebben iets in gedachten. En daar gaan we nog mee komen. De voorzitter: Mevrouw Boom. Mevrouw Boom-Vos: Ik had altijd begrepen eigenlijk dat, en fijn dat u aangeeft over die moties, dat deze oordeelsvormende vergaderingen juist bedoeld zijn om te kijken welke moties we indienen en of dat daar een meerderheid voor is. Fijn dat u het zegt. Dat was

66

voor ons ook de reden om de politieke vraag te stellen. Ik ga niet mijn spreekwoord... Maar ik zou hem wel graag mee willen nemen in de verdere beoordeling of oordeel. Of dat mensen dat willen steunen of niet. De heer Van Dam Timmers: Dank, voorzitter. Dat kan uiteraard. Ik kan wel een tipje van de sluier oplichten. Ik heb de definitieve tekst nog niet. Maar het gaat er in feite over dat wij vanuit onze fractie zien dat als wij in de komende jaren 300 huisjes realiseren, dat wij onze inwoners de gelegenheid willen geven om bijvoorbeeld een prijsvraag uit te schrijven om dat soort huisjes een beetje naar de stijl van hun buurt te kunnen ontwikkelen. Of dat we een Dordts type huisje zouden kunnen krijgen, die goed past. Of dat hij meer in de bebouwing ingepast zou worden. Daar hebben we nu niet veel gedachtes over. In de zin van, in het stuk komt dat natuurlijk niet terug. Het is meer, er moet een trafohuisje komen. En wij zien daar toch ook wel kansen voor kunst, cultuur, et cetera. En ik zie dat dat heel erg aanspreekt. Of dat wij denken dat dat heel erg aanspreekt. De voorzitter: Dank u wel. Een vervolgvraag of wilt u uw woordvoering doen? Gaat uw gang. Mevrouw Boom-Vos: Dank u wel. Wij zijn blij dat de routekaarten er zijn en dat de wethouder ook aan de motie, die we als de raad aangenomen hebben, om wat meer planning en een visie... Tenminste, een planning te maken.

Dat dit daar mooi aan voldoet. En dat zien we ook met andere onderwerpen. Dank. Wij vinden dat die routekaarten belangrijk zijn voor een klimaatneutraal Dordrecht. En we zijn eigenlijk ook wel grotendeels akkoord. Wij maken ons om meerdere zaken nog zorgen. Twee kleinere dingen die we gewoon graag bij de wethouder neer willen leggen om rekening mee te houden. Is het warmtenet niet duurder dan het huidige kostenniveau? En is de uitrol nog haalbaar? Voor ons als VVD vinden wij het belangrijk, dat staat anders in de routekaarten, dat het niet duurder mag worden dan het huidige kostenniveau. Als tweede punt zouden we de wethouder graag mee willen geven dat wij staan achter de laadpalen, maar dan wel graag met betere contracten dan nu. Want ze zijn eigenlijk te duur. Daar moeten we als gemeente wat beter op kunnen zitten. Als motie zitten wij erover na te denken, maar dat is ook afhankelijk van het gesprek nu. Als VVD zijnde is het natuurlijk niet verwonderlijk dat wij niet voor 80 kilometer zijn op de N3. Wij ervaren dit meer als symboolpolitiek. Ik hoorde net van het CDA dat ze zeggen, ik vind het belangrijk. De heer Van Dam Timmers: Voorzitter. Mevrouw Boom-Vos: Wij vinden het fijnstof ook belangrijk. De voorzitter: De heer Van Dam Timmers. De heer Van Dam Timmers: Dank, voorzitter. Ik hoor de VVD-fractie hier beweren dat het verlagen van de snelheid symboolpolitiek is.

Hoe kijkt u dan naar mensen die bijvoorbeeld leiden aan astma of COPD, die in de buurt van de snelweg wonen en daaraan komen te overlijden of grote problemen mee hebben?

67

Mevrouw Boom-Vos: Driekwart van ons fijnstof in de Dordtse lucht komt uit andere landen. Daarnaast halen wij zelfs nog afval uit het buitenland om in Dordrecht te verbranden voor een duurzaam warmtenet. Dat zijn dingen die eigenlijk een grotere impact hebben dan van 100 kilometer naar 80 kilometer te gaan. De voorzitter: De heer Van Dam Timmers.

De heer Van Dam Timmers: Voorzitter, dan wil ik toch wel even wijzen op de beantwoording van de artikel 40-vragen van onze fractie van een paar weken geleden, waarin toch duidelijk een weergave wordt gegeven dat mobiliteit, zeker op lokaal niveau rondom dit soort wegen, de belangrijkste veroorzaker is van het fijnstof op die plek. U kunt voor de hele stad misschien wel van iets anders spreken, maar als je het hebt over mensen die daar vlakbij wonen, zitten die toch wel in de problemen op dat vlak. Daarom begrijp ik uw opmerking niet. De voorzitter: Mevrouw Boom. Mevrouw Boom-Vos: Ik zal daar nog een antwoord op geven. Wat u zegt, ik bekijk hem vanuit de hele stad. Niet direct eromheen, omdat daar ook al speciale afstanden worden gehouden. En daarnaast is het wel bewezen dat van 100 naar 80 kilometer gaan, dat dat veel minder fijnstof... Dat hoor je bijvoorbeeld in Rotterdam. Maar daar zijn de hoeveelheden auto's veel groter. Dat zijn grote snelwegen. Dit is doorgaand verkeer binnen de stad. De heer Van Dam Timmers: Voorzitter, heel kort. De voorzitter: Een laatste reactie, de heer Van Dam Timmers. De heer Van Dam Timmers: Ik wil toch even vaststellen hier dat de N3 een doorgaande snelweg is, die weliswaar niet als snelweg benoemd is, maar wel zodanig wordt gebruikt. In ieder geval in onze regio. De voorzitter: De heer Van Pelt. De heer Van Pelt: Dank u wel.

Volgens mij gaat het vanavond over het klimaat. En stikstof is een niet onbelangrijk probleem, mogelijk. Maar volgens mij is het geen onderdeel van een klimaatbeleid. De voorzitter: En dit is een reactie op mevrouw Boom, die haar woordvoering heeft, neem ik aan? De heer Van Pelt: Nee, dit is een reactie op mijnheer Van Dam Timmer. De voorzitter: En dat gaan we niet doen. We gaan niet interrumperen op een interrumpant. Leuk, he? Op een interruptie. De heer Hartmeijer wil ook nog een interruptie plegen..

68

De heer Hartmeijer: Voorzitter, dank. Ik hoor mevrouw Boom zeggen, ik vertaal het maar even zo, ik heb zorgen bij warmtenet. Warmtenet is natuurlijk een groot project. Grote projecten worden steeds duurder. Consumentenproducten, zoals warmtepompen en zonnepanelen worden juist steeds goedkoper. Bijna per week worden die goedkoper. Zegt mevrouw Boom dan eigenlijk, pas op met dat warmtenet verder uitrollen, want de kosten? Of hoe ziet mevrouw Boom dat? Mevrouw Boom-Vos: Volgens mij staat in de routekaarten wel aangegeven dat we vol, vol weet ik niet, dat we als gemeente willen gaan voor het warmtenet. En daar gaan wij eigenlijk ook achter staan als het niet duurder wordt voor de burgers. Waarbij wij ervan uitgaan, en dat lees ik tussen de regels door, dat we als gemeente Dordrecht nog steeds blijven kijken wat het beste is voor de stad. En dat is ook al eerder door de wethouder gecommuniceerd, dat verschilt per wijk. In de ene wijk is een warmtenet beter voor de wijk en in een andere wijk, bijvoorbeeld de binnenstad, zullen warmtepompen beter zijn. Daar gaan we eigenlijk dan nog even op het gezond verstand van ambtenarij en de wethouder uit, dat ze de juiste keuzes voorleggen. Dan ga ik door. De voorzitter: U mag nog even door. Zeker.

Mevrouw Boom-Vos: Nog één ding waar wij over twijfelen, waar we ook de wethouder graag over willen horen, dat was de politieke vraag over de woningbouw. Wij snappen dat klimaatneutraal daar ingebouwd wordt. Wij zouden wel graag een duiding willen horen in hoeverre dat prevaleert wanneer de woningprijzen omhoog gaan. Of dat we andere keuzes moeten maken. Daar graag nog een duiding van de wethouder. En dan, laten we positief afsluiten. Ook wij twijfelen of dat het wel haalbaar is. Dat is hier ook eerder gezegd. Staat ook duidelijk in de routekaarten wat daarvoor nodig is. We waarderen dat daar de wethouder open over is. Maar dat we de komende vijf jaar zeker nog voor uitdagingen staan in het financieel balanceren tussen prioriteit, zorg, klimaat, woningaanbod en economie. Dat zijn behoorlijk wat zaken waar wij verwachten dat we de komende tijd nog wat beslissing op krijgen. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Boom. Mevrouw Boom-Vos: Maar dat was dat de wethouder dat zag en aangaf. De voorzitter: Zeker. Mevrouw Boom-Vos: Dat was positief. En de rest is gewoon feit. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Boom. Mijnheer Bootsman. De heer Bootsman: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, ik doe deze woordvoering ook namens de Partij van de Arbeid Dordrecht. Wij zijn blij met de duidelijke weg richting klimaatneutraliteit in 2040, die deze routekaarten voorstaan.

Het is duidelijk dat iedereen mee moet kunnen doen om deze doelen te gaan halen. Het verheugt ons dan ook om te zien dat initiatieven om iedereen mee te laten doen met de energietransitie duidelijk in deze routekaarten verankerd zijn. Ook in het bedrijfsleven wordt duurzaamheid steeds belangrijker. Je ziet het steeds vaker, bedrijven die enthousiast willen meedoen in de energietransitie of werknemers die toch liever kiezen voor een

69

werkproject die duurzaam en groen is, in plaats van op een versteend industrieterrein. Wij zijn dan ook niet bang dat de duurzaamheidsdoelstellingen strijdig zijn met het economisch belang van Dordrecht. Sterker nog, wij denken dat duurzaamheidsdoelstellingen en economisch belang, mits goed uitgevoerd, elkaar zelfs kunnen versterken. Wij zijn natuurlijk echter heel benieuwd naar de stappen voor na 2030. Maar we begrijpen de hink-stap-sprong gedachte. Wel zijn we benieuwd naar hoe we op de hoogte gehouden gaan worden over de nadere stappen na 2030. Een duurzame woning kost soms geld, maar levert ook geld op. Als je in een duurzame woning woont, ben je veel minder geld kwijt aan de energiekosten. Inwoners die niet beschikken over financiële middelen of kennis, krijgen ondersteuning van de gemeente bij het verduurzamen. En daarna hebben zij goedkopere woonlasten. Dat lijkt ons een winwinsituatie. Een snelheid van 80 kilometer per uur op de N3. Het ging er net al even over. Wat ons betreft is dat wenselijk. Een gedeelte van de N3 is nu al 80 kilometer per uur immers. De automobilist geeft iets minder gas. En dit iets minder gas geven, bespaart wezenlijk in de uitstoot en het geluid wat de N3 produceert. En daarom zijn wij hier een voorstander van. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Boom.

Mevrouw Boom-Vos: Voorzitter, ik zou wel heel graag van de heer Bootsman willen horen wat hij vindt over de extra klimaatneutrale eisen voor de woningbouw. Als dit meer geld gaat kosten, waar geeft u dan de voorkeur aan, minder woningen of duurdere woningprijzen? De voorzitter: De heer Bootsman. De heer Bootsman: Dit is natuurlijk eigenlijk een hele dubbele vraag, om het zo te zeggen. Ik ga hem proberen te beantwoorden. Het kan zijn dat woningen iets duurder worden als je klimaatneutraal gaat bouwen. Maar voor degenen die dan in gaan wonen, bespaart het uiteindelijk ook weer geld. Ik denk dat je die twee tegen elkaar kan afwegen. Dat je dan misschien iets meer geld uitgeeft aan je woning, maar dan veel goedkoper uit bent qua energie uiteindelijk. De voorzitter: Mevrouw Boom. Mevrouw Boom-Vos: Ik zou ook heel graag willen horen hoe u dat ziet met sociale huurof koopwoningen. Mogen die ook twee procent duurder worden, of dat niet? De voorzitter: De heer Bootsman. De heer Bootsman: Het is natuurlijk heel belangrijk dat we hier met zijn allen aan de slag gaan aan die energietransitie en dat daarbij ook de woningcorporaties meegaan. En ik vertrouw daarin volledig op de wethouder, wat ook gewoon duidelijk staat in de stukken, dat het voor mensen die weinig geld hebben wel betaalbaar moet blijven.

Ik vertrouw daarin ook gewoon verder op het college dat zij daar duidelijk op gaan zitten en ervoor gaan zorgen dat niet de sociale huur onbetaalbaar wordt. Want dat is natuurlijk niet de

70

bedoeling. Al is het wel zo dat de mensen dan, als het goed duurzaam is, natuurlijk minder energiekosten kwijt zijn. Dat dat elkaar dan wel kan afwegen. De voorzitter: Mevrouw Boom, nog één interruptie. Mevrouw Boom-Vos: Nog één interruptie. U vertrouwt op de wethouder. Dat doe ik ook. Maar dan weet u ook dat wij als gemeente die extra kosten betalen bij sociale huurwoningen. Heeft u dat er ook voor over? De voorzitter: De heer Bootsman. De heer Bootsman: Nee, niet per se. Ik denk dat daarin ook een heel grote rol weg is gelegd voor de corporaties. En die zijn zelf relatief enthousiast over wat ik lees, over het verduurzamen. Ik hoop dat zij daarin echt een extra stap willen zetten. De heer Safranti: Voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De heer Safranti. De heer Safranti: Even aanvullend hierop. Fijn hoor om te horen dat eventueel de woningstichtingen daar een rol in gaan pakken of kunnen pakken. Alleen denk ik wel dat ze de kosten straks doorvoeren naar de burger. De voorzitter: En uw vraag is? De heer Safranti: Wat mijnheer Bootsman daarvan weet of denkt? De voorzitter: De heer Bootsman. De heer Bootsman: Wat ik daarvan weet of denk, is natuurlijk lastig, want ik kan niet in de toekomst van de hoofden van de corporatiebestuurders gaan kijken. Maar ik kan wel zeggen dat ik hoop dat de corporaties hun rol pakken en dat ik ook zie...

En projecten die nu al bezig zijn in de stad, dat er corporaties zijn die echt goed bezig zijn met verduurzamen. En dat mensen een heel mooi, duurzaam huis daarvoor terugkrijgen. Dat is toch een mooi punten. De heer Safranti: Voorzitter. De voorzitter: De heer Safranti. De heer Safranti: Die vraag had ik gesteld, omdat mijnheer Bootsman aangaf dat hij juist van de woningstichtingen of corporaties dit had gehoord dat zij dat wilden gaan doen. De voorzitter: De heer Bootsman. De heer Bootsman: Nee, ik heb zeker niet gehoord dat ze dit doorberekenen of wat dan ook. Maar ik zie wel, dat heeft u zelf ook in de krant kunnen lezen afgelopen week, dat de Woningcorporatie Trivire bijvoorbeeld bezig is met een hele grote verduurzamingsoperatie in Sterrenburg, op dit moment. En dat ze daar echt wel vol voor

71

gaan en ook inzien dat het belangrijk is voor hun huurders dat ze in een duurzaam huis kunnen wonen. De voorzitter: Ik zie verder geen interrupties meer. De heer Gündogdu wil een woordvoering doen? Gaat u gang. De heer Gündogdu: Voorzitter, dank u wel. Onze dank richting het college dat zij met dit voorstel richting de raad is gekomen. Voorzitter, landelijk spreekt men over lef hebben. En in dat kader wil ik ook een aantal woorden vuilmaken richting het college. Voorzitter, het is niet zozeer dat wij kritisch zijn, maar wel een aantal punten missen in dit voorstel. En graag een reflectie van het college. Dan om te beginnen techniek. We leven in een tijd waarbij techniek en duurzaamheid, energiebesparing dan wel opwekken, dat is bijna dagelijks op het nieuws. Daar spreken we over. In dit document hebben we ook gelezen dat wij als Dordrecht de ambitie hebben om een fietsstad te willen worden. Dat is ook niet eens zo verkeerd, want dat is in de Mobiliteitsvisie natuurlijk opgenomen. Wat wij hier in dit kader missen, als wij die ambitie hebben, waarom zouden wij bijvoorbeeld niet een pilot willen starten om fietspaden elektriciteit te laten opwekken. Want die bestaan. Die zijn er landelijk ook. En als wij die ambitie koppelen met, we willen een fietsstad zijn en vervolgens ook nog eens duurzaam naar de toekomst toe.

Waarom zouden wij bijvoorbeeld een aantal wegen, die we binnenkort opnieuw gaan aanleggen, ook met deze techniek kunnen invullen? Vervolgens de stap naar de binnenstad, voorzitter. Dit is een discussie wat ook in het verleden weleens is gevoerd. De binnenstad zijn we gezegend met heel veel historische panden. En die zijn met HVC, de warmtenet moeilijk bereikbaar. En wij hebben ons in het verleden laten vertellen dat die bestaande gasleidingen ook heel goed te gebruiken zijn voor waterstof. En in dat kader had ik ook in dit voorstel iets daarover willen lezen hoe wij bijvoorbeeld de binnenstad en de verwarming daarvan voor de komende jaren zouden willen uitstippelen. Er komt volgend jaar een nota, heb ik me laten vertellen of heb ik gelezen, maar ik had dat nu ook wel verwacht. Voorzitter, over warmtenet gesproken, we hebben daar vrij recent ook wat artikel 40-vragen over gesteld. Het is gewoon een mooi middel dat warm water wordt gebruikt om onze woningen te verwarmen. Het is niet alleen de beeldvorming, maar de feitelijke situatie is ook, het is gewoon duur. Het is veel duurder dan een eenvoudige gaskachel. En daar heeft vrij recent het programma Radar nog een hele uitzending aan gewijd. Wij hebben er vragen recent over gesteld.

Hoe gaan we die slag maken om die 20.000 wooneenheden in Dordrecht, dat is de ambitie, met de kanttekening dat heel veel mensen, de huidige gebruikers, ervaren dat het veel duurder is dan een cv-ketel. Hoe gaan we die slag maken? We zijn daar echt best ongerust over. Ik ben benieuwd wat u daarover wilt inbrengen. Vervolgens de discussie rondom de N3. Gelukkig is dat geen nieuwe discussie. Dat speelt al wat jaartjes in de Dordtse raad. Vanuit ons, voorzitter, mag dat helder zijn, ook wij pleiten voor 80 kilometer op de N3. En om de hele eenvoudige reden, toen de N3 werd aangelegd, en dat is misschien ook even richting mevrouw Boom, kwam de berekening van Rijkswaterstaat. Tot 2030 zal het verkeer op de N3 met bijna 30 procent toenemen. Dat tegenover het fijnstof. Wij krijgen überhaupt veel meer auto's die op de N3 gaan rijden. 30 procent meer dan in 2019 of ‘18 het geval was. Dat betekent al veel meer fijnstof. En er is ook toen een berekening gemaakt, op het moment dat de snelheid naar 80 kilometer gaat, dat het een aanzienlijke verbetering is van de luchtkwaliteit.

72

De heer Safranti: Voorzitter. De voorzitter: De heer Safranti: De heer Safranti: Mijnheer Gündogdu van Op Ons Eiland die geeft aan dat er een onderzoek is geweest van 100 kilometer, maar ook van 80 kilometer. En de resultaten zijn toen opgedeeld. In hoeverre kunnen wij dan zien dat dat aanzienlijk een verbetering is? En heeft dat echt te maken met die 20 kilometer verschil? Dat is de vraag richting mijnheer Gündogdu. De voorzitter: De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, als je mij vraagt om dat direct te overhandigen, die cijfers heb ik niet paraat. Maar dat is van een aantal jaren geleden, toen we deze discussie met elkaar ook in deze zaal hebben gehad. Mevrouw Boom-Vos: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Boom. Mevrouw Boom-Vos: Ik hoor de heer Gündogdu zeggen, een prognose in 2019. Hebben we ook de daadwerkelijke cijfers, nu vijf jaar later? Is die prognose uitgekomen? De heer Gündogdu: Voorzitter, ik durf dat niet te zeggen. Dat was een prognose van Rijkswaterstaat zelf. Eén van de redenen namelijk dat de N3 ook is aangelegd zoals het er nu voorligt, is juist om de toename van al het verkeer ook aan te kunnen. En toen was de berekening dat in 2030 het aantal verkeersbewegingen met 30 procent zou toenemen. En ik weet niet of dat nu het geval is. Daar durf ik geen antwoord op te geven.

Misschien is dat ook een vraag richting het college of ze dat wellicht met ons willen delen. De heer Safranti: Voorzitter. De voorzitter: Dit is een technische vraag. De heer Gündogdu: Dit is een technische vraag. De voorzitter: Dit is zeker een technische vraag. Misschien dat iemand het kan opzoeken, zoals het ook bij dat spelletje gaat.. En anders moet dat later nog een keer beantwoord worden. De heer Safranti: Voorzitter, even aanvullend hierop. De voorzitter: De heer Safranti. De heer Safranti: Want dit zou misschien heel veel partijen duidelijkheid kunnen bieden, als wij die prognose kunnen zien en daarna een beslissing kunnen nemen. De heer Gündogdu: Voorzitter.

73

De voorzitter: De heer Gündogdu, gaat u verder. De heer Gündogdu: Op te vragen bij mijnheer Van der Linden, denk ik, de voormalige portefeuillehouder. We hebben hem vaak genoeg over dit onderwerp lastiggevallen. Voorzitter, als laatste. De politiek vraag, is de commissie bereid concessies te doen op het realiseren van nieuwe en betaalbare woningen? Ik vind dat op zich een hele bijzondere vraag. Wij willen juist, volgens mij spreek ik dan voor iedereen, gewoon betaalbare woningen. En ik ben benieuwd, wat bedoelt men dan onder concessies doen? Ik begreep die politiek vraag niet helemaal. Maar wij zijn uiteraard bereid om betaalbare woningen of woningen die nog betaalbaar zouden moeten zijn voor onze doelgroep zeker te faciliteren. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Boom. Mevrouw Boom-Vos: Zal ik de politieke vraag even wat beter uitleggen? Voor ons is vooral de politieke vraag dat we eisen stellen aan klimaatneutraal, dat is logisch. Maar laten we dat prevaleren en verplicht maken, dan wordt een woning twee procent duurder. Dat betekent dat je sociale koopwoningen of huurwoningen duurder wordt. Dat betekent dat de uitgifte van je kavels duurder wordt. En dat kan je concurrentie tegenover andere Drechtsteden minder maken. Er kunnen minder ondernemers, vandaar de eerste vraag, of je krijgt duurdere woningen, waardoor je daar concessies aan moet doen.

Dat is eigenlijk de uitleg. De voorzitter: U begrijpt hem nu? De heer Gündogdu: Dan even een korte reactie, voorzitter. De voorzitter: Zeker. De heer Gündogdu: Nu begrijp ik hem inderdaad beter. Maar ik heb echt wel de mening dat als je dit tegenover de voordelen op langere termijn afzet, denk ik dat ik dan de keuze maak nu misschien twee procent duurder, met heel veel baat op de langere termijn. De voorzitter: Helder antwoord, denk ik. Mevrouw Boom. Mevrouw Boom-Vos: Ik heb even zit googelen. En over de intensiteit op de N3. En op wegenwiki.nl kan je op intensiteit N3 zoeken. Wegenwiki of gewoon ik zocht op intensiteit N3. En dan zie je eigenlijk, en ik zal niet de cijfers benoemen, maar dat de intensiteit van 2019 is ongeveer gelijk aan de intensiteit dat we in 2023 hebben gehad. De prognose klopt niet helemaal van Rijkswaterstaat. De voorzitter: Dat is Wikipedia. Daar vinden we soms ook wel wat van, maar dank voor het opzoeken in ieder geval. De heer Gündogdu, bent u klaar met uw woordvoering? Ja. Dank u wel. Wie mag ik het woord geven? De heer Safranti.

74

De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, ook wij vinden het een goed stuk. Maar ook wat andere collega’s aangaven, wel met kanttekeningen, met het aandachtspunt hoever het nog haalbaar is. En daar zitten we volgens mij ook een beetje hier, om het daarover te hebben. We zien de afgelopen periode wel een enthousiaste, maar een ambitievolle wethouder die zich wil inzetten voor de burgers en uiteindelijk natuurlijk ook voor de stad. Ze doet heel veel. Te denken aan de energiehulp, witgoedregeling. Ik kan nog heel veel noemen. Maar hierbij laat ik het. 100 kilometer, op zich is dat voor ons prima. Alleen wij staan ook open voor 80 kilometer, mits het onderzoek waar net mijnheer Gündogdu het over heeft echt aantoonbaar aangeeft dat dat effect heeft. Maar nu hoor ik weer van mijn andere buurvrouw dat dat niet juist is wat er allemaal in staat. Die prognoses is voor ons in dit geval wel doorslaggevend straks om daar eventueel ja of nee op te zeggen. Maar op zich zijn wij blij met 100 kilometer. Ook wij kregen heel veel klachten rondom het warmtenet. Echt van buurtbewoners, maar ook van de burgers die overgestapt waren. Die vinden het gewoon te duur. En gekker nog, die geven nu al aan dat ze naar alternatieven aan het zoeken zijn. Dat vond ik heel bijzonder om dat aan te horen, dat wij juist stimuleren om warmtenet in te zetten.

En dat de burgers die daarmee te maken hebben weer naar alternatieven zoeken. Dat is toch wel een aandachtspunt, denk ik, wat we mee moeten nemen. De win-winsituatie van mijn buurman, die ook namens PvdA heeft gesproken, dat was voor mij in het begin over huur- en koopwoningen even onduidelijk, rondom ook de woningcorporaties. Maar inmiddels ben ik daar wel uit, naar aanleiding van onze discussie van zojuist. Dank u wel, voorzitter. Dat waren onze punten. De voorzitter: Dank u wel. De heer Groenewege. De heer Groenewege: Dank u wel, voorzitter. Een routekaart die zestien jaar in de toekomst kijkt. Wat gaan we doen om de doelen te halen? We zien als Partij voor de Dieren zeker positieve punten in deze routekaart. De aandacht voor biodiversiteit is fijn, want we moeten de klimaatcrisis en de biodiversiteitscrisis in samenhang oplossen. Goed om te zien dat onze aangenomen motie zo mooi wordt opgepakt. Een deel van de doelstellingen is smart geformuleerd, concreet en met een deadline. En dat is ook fijn. Maar een groot deel van de doelstellingen is zo weinig concreet dat ze niet toetsbaar of überhaupt begrijpbaar zijn. Zo staat er als doel voor 2026, en ik citeer: “Verbeteren perspectief warmtebron binnenstad.” Supervaag. Dan ga je verder in de tekst kijken. Misschien staat het nog wat beter uitgelegd. En jawel hoor, we komen een uitleg tegen.

En ik citeer weer: “Het perspectief voor een warmtebron voor de binnenstad willen we dan verbeteren.” Daar word je niet heel veel wijzer van. En dan lees je dat. En dan kan je er natuurlijk voor kiezen om daar hartelijk om te lachen of om er zo'n slapstickachtige anekdote van te maken, zoals ik nu doe, maar het is eigenlijk best zorgwekkend dat het college en de gemeente zo weinig te bieden heeft voor een klimaatneutrale binnenstad. De komende twee jaar en misschien wel langer hangt de binnenstad in limbo. Maar je kan niet blijven wachten, want voor je het weet is het 2040. Wij verwachten dat er knopen worden doorgehakt. En niet pas in 2026. De Partij voor de Dieren maakt zich ook zorgen over het aanbod aan duurzame warmtebronnen. Waarom kijkt dit college niet naar geothermie, vraag ik aan de wethouder.

75

Want we moeten nu op alle sporen inzetten om op tijd klaar te zijn met een klimaatneutrale stad. Voor wat betreft de N3 sluit de Partij voor de Dieren zich aan bij GroenLinks. En daar hou ik het even bij. De voorzitter: U heeft een interruptie? Maar dat mag mevrouw Nieuwland eerst. Die had ik even daarnet al. Maar dan komt u als volgende. Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Dank u wel, voorzitter. Mooi dat die routekaart naar klimaatneutraal voor ons ligt. En het maakt denk ik wel duidelijk dat het op alle terreinen alle hens aan dek gaat worden. Ik denk dat we op dit moment weinig anders kunnen dan eindelijk eens aan de slag gaan. We zijn natuurlijk al aan de slag. Maar doorgaan op die weg. Maar ik vind het zeker wel heel spannend of het realistisch is dat er na die hink en de stap een sprong gaat volgen, terwijl die wel hard nodig is. Het is namelijk nogal eens zo dat de makkelijke casussen het eerst komen en het laatste stuk het moeilijkste juist is. Ik denk dat de benodigde transitie staat of valt met de juiste communicatie. Want vertrouwen bij inwoners en bedrijven is cruciaal op dit punt. En dan denk je nu ook weleens, wat houdt mensen tegen om te verduurzamen? Dat is lang niet altijd het geld, maar het is ook dat mensen niet weten waar ze eigenlijk goed aan doen. We zien het nu ook.

Zaken als afschaffen van de salderingsregeling of het moeten betalen bij de energieleverancier als je zonnepanelen hebt. Dat geeft mensen het gevoel dat ze linksom of rechtsom gepakt worden. En dat helpt niet om mensen te bewegen om die stap te zetten. Wat ons betreft is de routekaart geen blok beton. En ik denk ook niet dat we de illusie moeten hebben dat we het beleid tot 2040 vast kunnen leggen. Want ongetwijfeld komen er nog heel veel dingen op ons pad die we nu niet aan zagen komen. Een economische crisis, problemen op het stroomnet, vormen van duurzame energie, die hoop heb ik nog heel erg, die nu nog niet rendabel zijn. Ik hoop vooral ook dat we inderdaad de meevallers nog tegen gaan komen. Maar wat mij betreft is dat ook het antwoord op de drie politieke vragen die VVD heeft aangeleverd. Ik denk dat we altijd bereid moeten zijn om bij te sturen waar nodig is, om eisen op te geven als dat echt noodzakelijk is en om zaken aan te scherpen als het nodig is, zoals de maximumsnelheid. En dan is er nog een punt van het CDA wat net werd genoemd, die trafohuisjes. Volgens mij heb ik de wethouder er eerder al iets over horen zeggen, dat ze dergelijke plannen had. Ik hoor er graag ook eerst nog de reactie van de wethouder op. Maar op zich een leuk idee inderdaad om iets moois te maken van die huisjes. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Hartmeijer.

De heer Bootsman: Voorzitter, ik nog een vraag aan mevrouw Nieuwland, als dat mag. Mevrouw Nieuwland gaf net aan, de routekaart is geen brok beton. Ik vroeg mezelf af wat ze daar precies mee bedoelde. Bedoelt u daarmee dat voor de ChristenUnie/SGP 2040 eventueel losgelaten kan worden als te veel tegenzit? De voorzitter: Mevrouw Nieuwland. Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Nee, dat bedoel ik niet. Voor mij is het einddoel helder, maar de weg ernaartoe niet. Ik denk dat we onderweg dingen tegen gaan komen die we nog niet wisten, zoals een opengebroken weg. Dan moet je linksom of rechtsom. Maar wat ons betreft staat het einddoel wel, de 2040. En moeten we daar keihard voor aan de slag om dat te halen.

76

De voorzitter: De heer Hartmeijer. De heer Hartmeijer: Dank, voorzitter. Allereerst de complimenten voor iedereen die meegewerkt heeft aan dit document. Er is met veel partijen gesproken. Zo te zien is er echt hard gewerkt. En het is een goed stuk. De SP heeft voorstellen c.q. beleid rondom klimaat en energie vanuit het college altijd goed kunnen volgen. En dat is ook dit keer het geval. Het stuk blijft niet hangen in abstracties, ook al had de heer Groenewege er toch minstens één gevonden. Maar bij elk van de vier blokken staan toch tal van concrete actiepunten. En dat is goed om te lezen. En daarmee kunnen we de komende jaren wat ons betreft vooruit. Een aantal opmerkingen wel. Er moeten veel bomen geplant worden het komend decennium. En dat is ook één van de doelstellingen. Ook op plekken waar we nu nog gewend zijn aan geparkeerde auto's. Wanneer je opschrijft dat we bijvoorbeeld in de binnenstad naar minder auto's toe moeten, minder op straat parkeren, meer ruimte voor de fiets, dan gaat het niet gebeuren door het slechts op te schrijven. Ik snap dat dat meer hoort bij mobiliteit. Daar komen we nog wel over te spreken. Maar wat ons betreft is er tot nu toe op dat thema een te magere blik eigenlijk over waar we naartoe willen met de binnenstad. Ook de zero-emissiezone komen we nog nader over te spreken. Een voorstel wat, wat ons betreft, precies verkeerd om denkt.

De lobby om de N3 naar 80 kilometer per uur te brengen, steunen we. Dit stond ook in ons verkiezingsprogramma. Dan een punt over wateroverlast. We zien op tal van plekken in Europa de het ernstige vormen aanneemt. En de link met klimaatverandering is dan snel gelegd. Vorig jaar natuurlijk nog de heftige tiendaagse storm in Scandinavië. En gezien onze ligging en het bouwen van een nieuwe wijk aan het water, de vraag aan het college, is er wat dat betreft de kades en het tegengaan van overstromingen niet nieuw beleid of een aanscherping nodig, bovenop wat we al hebben aan noodverordeningen? Tenslotte vragen wij natuurlijk veel van onze wooncorporaties. Niet alleen willen we dat ze betaalbaar bouwen, maar ze hebben ook nog eens een duurzaamheidsopgave. Dat is er eentje voor Scrabble. Trivire is op dit ogenblik volop bezig in onder andere Sterrenburg, met isolatiewerk. Dat is hartstikke goed. Maar een voorstel van onze kant zou zijn om hen weer eens uit te nodigen, na de zomer, voor een technische sessie. Dat doe ik dan staande de vergadering. Met als hoofdvraag, wat is de stand van zaken op dit gebied en wat kunnen we verwachten in de verdere planning, met deze routekaart en de ambities in gedachten? Want uiteraard goed dat er tussen gemeente en corporaties regelmatig gesprekken zijn.

Maar gezien dat het inmiddels zo’n twee jaar geleden is dat we hen te gast hadden en de wisseling ook net tussen heren Bootsman en Safranti, denk ik dat het ook goed is als we hier als commissie onder andere over dit onderwerp met hen kunnen spreken. Er leven bij ons nog wel wat technische vragen. Die komen vanuit het stuk, maar die zullen we uiteraard nog schriftelijk indienen voor een volledig beeld. Dank u. De voorzitter: En dank u, mijnheer Hartmeijer. De heer Schalken-den Hartog.

De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, dank u wel. Met betrekking tot de Routekaart Klimaatneutraal, vanuit Beter voor Dordt hebben we eerder al aangegeven dat het doel of tenminste de wens om 2040 klimaatneutraal zijn heel erg mooi is. Maar wat ons betreft, als we het dan hebben over het blok beton wat net werd genoemd, is dat blok beton niet zo hard als dat dat door andere partijen wordt aangegeven. Maar met die

77

ambitie aan de slag gaan, dat is natuurlijk wel prima. En wat dat betreft kan ik eigenlijk voor een groot deel ook aansluiten bij wat mevrouw Nieuwland van de ChristenUnie/SGP aangaf met betrekking tot wat er in het stuk van de routekaart staat. Met betrekking tot de politieke vragen, zoals die waren geformuleerd. De vraag met betrekking tot het bouwen en het feit dat met de grotere ambities die wij hebben het soms weleens zo zou kunnen zijn dat je niet zo makkelijk een partij kunt vinden om ook realistisch de ambitie die we hebben te realiseren, dan is het wat Beter voor Dordt betreft ook wel zo dat we met alle wensen die we hebben niet altijd braver en ambitieuzer zouden moeten zijn dan andere partijen in het land zijn, omdat je jezelf dan te vaak toch ook wel buitenspel zet. En het realiseren van die broodnodige woningen lastiger wordt. Een puntje wat ook net nadrukkelijk aan de orde kwam met betrekking tot de N3. De heer Groenewege: Voorzitter. De heer Schalken-den Hartog: In ons verkiezingsprogramma hebben we ook staan dat we graag naar die 80 kilometer per uur willen. Ik wil mijn zin nog even afmaken met betrekking tot die 80 kilometer per uur. Vanwege inderdaad het fijnstof, maar ook vanwege de geluidsreductie die dat oplevert. De voorzitter: Dank u wel. De heer Groenewege heeft een interruptie.

De heer Groenewege: Ik ben benieuwd in hoeverre Beter voor Dordt echt ervan overtuigd is dat we in Dordrecht zover vooroplopen, want er zijn gemeenten in Nederland die gaan voor klimaatneutraal in 2030. Wat dat betreft hobbelen we een beetje aan het achtereind. Is Beter voor Dordt zich daarvan bewust? De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, waar we landelijk volgens mij de doelstelling hebben wij 2050 klimaatneutraal, hier in Dordrecht heeft de meerderheid besloten dat naar 2040 te verleggen. En dat is wat ons betreft al een redelijke hoge ambitie. En wat dat betreft sluit ik ook een beetje aan bij wat mevrouw Nieuwland aangeeft, we moeten niet het onmogelijke vragen en ook kijken waar we op een gegeven moment in de tijd links en rechts af kunnen gaan om zo ver mogelijk te komen. Als we het niet in 2040 redden, maar we kunnen wel vooruitzien dat we in 2042 of ‘43 redden, dan is dat altijd nog beter dan waar op dit moment landelijk naar wordt gestreefd. En dat is wat ons betreft voldoende. De voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw Striebeck, VSP. Mevrouw Striebeck: Dank u wel. Er is al veel gezegd. Wat ik kan zeggen, wij zijn het eens met de VVD. Ook wat betreft het warmtenet, wat veel duurder is. En wij horen van veel mensen terug dat het ook echt niet voldoet. Dat mensen het gewoon nog koud hebben. Ze krijgen de temperatuur niet goed thuis. Het water is niet warm genoeg.

Dat is geen goed idee. De heer Van Dam Timmers: Voorzitter. De voorzitter: De heer Van Dam Timmers.

78

De heer Van Dam Timmers: Voorzitter, ik hoor iets heel interessants zeggen. Dat de VSP een tegenstander is van het warmtenet überhaupt. Of dat in ieder geval niet als een goed idee ziet. Dat kan natuurlijk. Alleen het lastige is dan als u wel dit stuk en de uitgangspunten daarvan een goed idee vindt, hoe wilt u dan ervoor zorgen dat die huizen voldoende verwarmd worden? De voorzitter: Mevrouw Striebeck. Mevrouw Striebeck: Dank u. Dat kan ik u op dit moment niet vertellen. Maar wij horen wel van mensen terug dat het warmtenet vaak ook niet voldoet bij de mensen thuis. De voorzitter: De heer Van Dam Timmers. De heer Van Dam Timmers: Voorzitter, dan constateer ik wel dat we er dan niet komen. Dat vind ik wel jammer. Ik hoor dat graag nog terug dan. De voorzitter: Mevrouw Striebeck, gaat u verder. Mevrouw Striebeck: Ik ga even verder. Laadpalen met gelijke prijzen zou ook wenselijk zijn in de stad. Niet met hele grote prijsverschillen. De maximumsnelheid op de N3 80 kilometer per uur houden, dat lijkt ons een goed idee. En tot slot wil de VSP aangeven tegen extra windmolens te zijn op ons eiland. Dank u wel. De voorzitter: De heer Van Pelt. De heer Van Pelt: Dank u wel, voorzitter. Ik vrees dat ik een beetje uit de toon ga vallen vanavond. Want wij menen dat we het hele plan Klimaatneutraal Dordrecht 2040 moeten afwijzen.

En dat is, omdat wij denken dat het niet nodig is, dat het niets oplevert en dat het op heel veel gebieden astronomische kosten met zich meebrengt. En ik wil graag kort even wat overwegingen noemen bij ons standpunt. De eerste is dat het verband tussen de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer en de temperatuur op aarde op zijn zachtst gezegd onduidelijk is. Momenteel is die concentratie 0,04 procent. Die is in het grijze verleden tot 100 keer hoger geweest dan de huidige concentratie. En dat heeft zich ook voorgedaan in periodes waarin we als mensen helemaal nog geen fossiele brandstoffen gebruiken. Het is denk ik een onverantwoorde simplificatie om een een-op-een verband te leggen tussen de uitstoot van CO2 door fossiel brandstofgebruik en de temperatuur, omdat het klimaat daar een veel te complex fenomeen voor is. Dat een-op-een verband is denk ik sowieso niet aan de orde. Ook al zou dat verband er wel zijn tussen de CO2uitstoot en de temperatuur, is het wat mij betreft ook geruststellend om ons te realiseren dat de bijdrage van de uitstoot door menselijk fossiel brandstofgebruik slechts een paar procent is van de totale uitstoot in de atmosfeer. We hebben in de coronaperiode ongeveer 2 jaar, een vrij lange periode, mondiaal als mensheid ongeveer 25 procent minder CO2 uitgestoten, omdat ze minder auto reden, minder met het vliegtuig gingen.

En dat heeft in die periode niet tot een meetbare verandering geleid van de CO2-concentratie in de atmosfeer en ook niet op de temperatuur. Al zouden we met een enorme krachtsinspanning van die 3 procent misschien 1 procent kunnen afhalen. Dan hebben we het nog steeds over 3 procent van

79

0,04 procent. Dan lijkt dat niet iets te zijn waarmee we de wereld gaan redden. En als het over de wereld gaat... De voorzitter: De heer Groenewege heeft een interruptie. Excuus. De heer Groenewege: Forum voor Democratie heeft op dit dossier altijd een interessante relatie met de feiten. Ik lees hier dat de mensheid voor meer dan 80 procent van de totale CO2-uitstoot wereldwijd verantwoordelijk is. Dan maakt het toch een heel groot verschil wat wij doen met onze CO2-uitstoot, mijnheer van Pelt? De voorzitter: De heer Van Pelt. De heer Van Pelt: Dank u wel. Dan heeft u andere cijfers dan ik. De heer Van Dam Timmers: Voorzitter. De voorzitter: De heer Van Dam Timmers. De heer Van Dam Timmers: Voorzitter, ik vind het een heel interessant betoog natuurlijk. Maar vooral de eerste zin die u zei, wij gaan een heel ander standpunt vertegenwoordigen. Dat kan natuurlijk dat u andere uitgangspunten daarin heeft. Maar we hebben het hier wel over de notitie voor 2040, waarin een heleboel maatregelen ook staan waarbij inwoners geholpen worden om hun huis te verduurzamen, waar wij misschien de snelheid verlagen, wat voor prettige omstandigheden voor de omgeving zorgt. Moet ik dan het ook zo lezen dat Forum voor Democratie tegen al die prettige dingen is? De voorzitter: De heer Van Pelt. De heer Van Pelt: Ik weet niet of het prettige dingen zijn.

Er werd net al genoemd dat bijvoorbeeld het warmtenet niet werkt. Er zijn allerlei andere praktische complicaties. Maar voor ons is het belangrijkste punt dat het niet nodig is en dat het niet werkt. De voorzitter: Dat is een standpunt van u. De heer Van Dam Timmers: Dank, voorzitter. De voorzitter: De heer Van Dam Timmers. De heer Van Dam Timmers: Dan doe ik nog één poging. Want het idee van deze bijeenkomst natuurlijk is om elkaar beter proberen te begrijpen en om van standpunten te verschillen, maar ook om elkaar proberen te vinden. Als ik dan een concreet voorbeeld geef. Als het gaat over huizen die heel slecht geïsoleerd zijn. Zou de heer Van Pelt, ik snap dat u die uitgangspunten allemaal niet deelt vanuit uw politieke visie, dat soort maatregelen dan wel steunen? De voorzitter: De heer Van Pelt. De heer Van Dam Timmers: Verduurzamen van oudere wijken en dergelijke.

80

De heer Van Pelt: Jazeker, ik denk dat het ongewenst is dat er te veel energie of warmte weglekt bij woningen die niet goed geïsoleerd zijn. Dat het heel verstandig is, ook vanuit kostenoogpunt, om woningen te isoleren die die dat nodig hebben. Maar niet met het oog op het beïnvloeden van het klimaat. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Van Pelt: Dank u wel. Ik was bij de wereld geëindigd. En Dordrecht mag dan op een eiland liggen, maar wat klimaat betreft wonen wij natuurlijk niet, leven wij niet op een eiland. Wij zijn onderdeel van een... Het klimaat is een mondiaal verschijnsel. Het is inmiddels helder dat het overgrote deel van de wereld, dat wil zeggen het niet-westerse deel van deze wereld, niet mee gaat doen in de klimaattransitie. Dat is niet omdat mensen het daar in die landen niet willen, maar omdat ze het niet kunnen. En dat is omdat het te duur is. Dat zijn landen die een economische groeiambitie nastreven. En de enige manier om die te realiseren, is het gebruik van fossiele brandstoffen. Want die zijn namelijk goedkoop en die zijn betrouwbaar, in de zin van, die is altijd beschikbaar. Een ander punt wat ik wil noemen, is dat ik het idee van Dordrecht klimaatneutraal in 2040 ook wat misleidend vindt. Want de gedachte is dat we in Dordrecht geen actieve CO2 gaan uitstoten. En daarmee zouden we dan klimaatneutraal zijn.

Maar daarmee denk ik dat wij over het hoofd zien dat we natuurlijk nog steeds wel allerlei producten gebruiken en dingen consumeren die allemaal ook gemaakt moeten worden, alleen dat zal dan natuurlijk niet meer in Dordrecht kunnen gebeuren. Dat betekent, en dat geldt denk ik voor de westerse wereld in zijn algemeenheid, dat dat in andere delen van de wereld geproduceerd moet worden. In China bijvoorbeeld. In feite is dat een verplaatsen van de CO2-uitstoot, waarmee we per saldo niks opschieten, omdat het klimaat een mondiaal verschijnsel is. Ik zou een zekere sympathie kunnen opbrengen voor dit streven, maar dan vind ik dat we consequent moeten zijn en dat we echt een hele radicale verandering van ons leven zouden moeten doorvoeren. Dan moeten we eigenlijk terug naar het industriële tijdperk. Dan moeten we in plaggenhutten gaan wonen. De voorzitter: De heer Groenewege heeft een interruptie. De heer Groenewege: Een tijdje terug zei Forum voor... Een tijdje terug? Een minuut geleden zei Forum voor Democratie dat fossiele brandstoffen... Het gaat snel, de tijd, als je aan het genieten bent. Zei Forum voor Democratie dat fossiele brandstoffen zo betrouwbaar aanwezig zijn. Hoe vond de heer Van Pelt de betrouwbare aanwezigheid van fossiele brandstoffen toen de heer Poetin besloot om de gaskraan naar Europa dicht te draaien? De voorzitter: De heer Van Pelt.

De heer Van Pelt: Dat had geen probleem geweest als wij ons Groningse gasveld open hadden gehouden. Want die afhankelijkheid van derde landen, dat ben ik ook mijnheer Groenewege eens, dat moeten we niet hebben. Los van welk land dat is. Maar ik denk dat het erg belangrijk zou zijn geweest dat we de gaswinning in eigen land niet hadden gestopt, omdat dat ook een cruciaal iets was, denk ik. De voorzitter: De heer Groenewege.

81

De heer Groenewege: Maar voorzitter, het feit blijft toch dat we voor fossiele brandstoffen voor een groot deel afhankelijk zijn van het buitenland? Ook als we de gaskraan in Groningen weer zouden aanzetten, waarvan we weten dat Forum voor Democratie daar bizar genoeg voorstander van is, dan zou je alsnog een hoop tekort komen. De heer Van Pelt: Het is ook niet per se nadelig als wij in internationaal opzicht afhankelijk zijn van andere landen. Als dat een soort interafhankelijkheid is, dan is dat juist ook iets wat de harmonie in de wereld ten goede kan komen. Wat voor mij ook een pleidooi is om waar mogelijk de verhoudingen goed te houden in de wereld. We kunnen niet helemaal zelfvoorzienend zijn, lijkt mij. De heer Van Pelt, was dit uw woordvoering? De heer Van Pelt: Nee, ik heb nog enkele punten. Wat ik verder graag wil noemen, is dat als de aarde opwarmt, dan is dat niet per se een drama. In het grijze verleden hebben wij beduidend hogere temperaturen gehad dan twee graden plus. Het is hier vijf graden geweest, zegt men. En een hogere temperatuur kan wel problemen opleveren, maar dat betekent dat je goed moet kijken naar klimaatadaptatie. Wat kun je daaraan doen om de effecten daarvan te verzachten? Het getal van twee graden opwarming is wat mij betreft ook volledig willekeurig. Dat is kennelijk een soort van stip op de horizon die we gezet hebben.

Maar mij is nooit duidelijk geworden dat de wereld vergaat als het tweeënhalve graad wordt. En dat geldt ook een beetje voor 2040. Dat is dan ook zo'n stip op de horizon. Mevrouw Boom-Vos: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Boom, interruptie. Mevrouw Boom-Vos: Ik vraag me af wat dit verhaal met de Routekaart Klimaatneutraal in Dordrecht te maken heeft. Kunt u mij dat duiden? Want ik hoor en ik snap uw verhaal. En ik wil u graag het podium geven. Maar dat is elke keer als we het over duurzaamheid hebben. Dit heeft niks met de routekaarten te maken. De voorzitter: De heer Van Pelt, wat heeft uw verhaal met de routekaart te maken? De heer Van Pelt: Volgens mij gaat dit over de routekaart die we van plan zijn om klimaatneutraal te worden in Dordrecht. En wat ik probeer duidelijk te maken, is dat we niet op een eiland leven, maar dat we onderdeel zijn van een groter geheel. Mevrouw Boom-Vos: Voorzitter. De heer Van Pelt: En dat je geen oogkleppen op moet zetten. De voorzitter: Mevrouw Boom. Mevrouw Boom-Vos: Wat is dan wat u goed vindt aan deze routekaarten en wat is waar u een motie of een amendement op wil indienen? Dat zou ik graag willen horen. De voorzitter: De heer Van Pelt.

82

De heer Van Pelt: Ik kan u niet zeggen wat ik daar goed aan vind. Ik heb aan het begin gezegd, ik denk dat het hele plan is onderdeel van een groter klimaatbeleid, waar wij ons gewoon ook grote zorgen over maken. En hier lokaal krijgt dat zijn toespitsing. Maar je kunt die dingen volgens mij niet los van elkaar zien. Dat is mijn antwoord. De voorzitter: Maakt u uw verhaal even af. De heer Van Pelt: Ik denk dat we het klimaatbeleid, ook in onze stad, plaatsvindt in een paniekerige sfeer, waarbij we echt apocalyptische input krijgen. Toch een beetje in de trant van, de wereld vergaat. We moeten echt nu haast maken. En elke keer berichten van, de opwarming gaat nog harder. We moeten nog meer haast maken. Het grote gevaar daarvan is denk ik dat we in een paniekmodus zijn geschoten. En wie in paniek is, en dat geldt voor individuen, maar ook voor groepen, die doet meestal minder handige dingen. We gaan paniekvoetbal spelen, waarbij we allerlei dingen over het hoofd zien. En dan kom ik een beetje tot mijn afronding. Want de nadelen zijn inmiddels ook wel helder. We worden gewaarschuwd, ook hier ter plaatse, op deze plek is dat gebeurd. Het elektriciteitsnet kan het niet aan. We gaan steeds meer elektriciteit gebruiken. We krijgen waarschuwingssignalen dat dat op termijn onhoudbaar wordt. Er is een probleem met het opslaan van hernieuwbare energie.

Of hernieuwbare energie is minder beschikbaar dan de traditionele fossiele energie. Energie wordt duurder. We hebben op de langere termijn het probleem van de grote hoeveelheden afval, in termen van zonnepanelen die afgeschreven zijn, wieken van windmolens. Daar hebben we geen oplossing voor. Misschien komt hij, maar die hebben we nog niet. En ik denk dat het op zich helemaal niet zo verkeerd is om over deze dingen na te denken. Maar ik denk dat de panieksfeer die we creëren, de enorme druk die we op dit verhaal zetten, niet gerechtvaardigd is, ook niet onderbouwd kan worden. En ons eigenlijk alleen maar het risico oplevert dat we gewoon onverstandige dingen gaan doen, die uiteindelijk ook ontwrichtend zullen zijn voor de samenleving, op allerlei manieren. Ik denk, we moeten ermee stoppen en we moeten een reality check doen. We moeten uit deze nachtmerrie wakker worden. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Pelt. U heeft nog een korte interruptie? Want we moeten echt nu naar een reactie van de wethouder, want we komen in tijdnood.