2.1 Concept Notulen Gemeenteraad Gemeente Dordrecht 22 juni 2021.pdf

Dus dat is natuurlijk vreemd, dat je eerst heel veel zaken in gang zet, zoals de dorpspas en dan vervolgens maar gewoon weer ermee stopt. Dat is het eerste punt. Het tweede punt is dat ik even wil reageren op het vredige scherm en met het RIGO-onderzoek in dit debat door de VVD. Het RIGO-onderzoek is een onderzoek naar theoretische wensen volgens een onbekend rekenmodel omgezet naar de situatie in de Drechtsteden. Dit levert een volledig denkbeeldig en theoretisch beeld op dat in totale strijd is met de dagelijkse praktijk van woningtekorten in een goedkope en betaalbare sector, zoals die blijkt uit de wachttijden. Goed, kort na mijn aantreden als raadslid zit er een precarioheffing op leidingen ingevoerd. In geen enkel overzicht van woonlasten werd toen … De heer …: Voorzitter. De voorzitter: Bij interruptie, de heer Merx. Er zat wat vertraging in, maar ik zag hem aankomen. De heer Merx: ‘…’. Ja, nee, ik denk … Gaat u nog toelichten waarom het zo is … Waarom de heer Portier een toch wel een goed gedegen onderzoek naar ons oordeel en naar velen oordeel, met de grond gelijk maakt? Wat zijn daarvoor uw argumenten? Want u geeft wel een aantal kwalificaties, maar u stelt daar niks tegenover eigenlijk. Dat is bij uw oude normaal, dat begrijp ik wel, maar probeer het even in het nieuwe normaal.

De heer Portier: Ja voorzitter, ik had slechts zeven minuten, maar nu kan het gelukkig in de interruptietijd. De wijze van … De voorzitter: U gaat het nu ook heel beknopt doen, toch?

43

De heer Portier: Van het RIGO-onderzoek, is dat zij kijken naar een landelijk onderzoek naar woonverwachtingen. Dat is een enquête onder mensen van: goh, waar zou u over een wil over een aantal jaren in willen wonen? Dat is volgens een onbekend rekenmodel omgezet naar de situatie in Drechtsteden. In ieder geval is in het hele onderzoek de berekening niet te vinden, dus waarschijnlijk is dat een bedrijfsgeheim van het RIGO. Ja, en dat … De uitkomsten van het onderzoek zijn van: o, er is een groot overschot aan woningen hier en een groot overschot aan woningen daar of de tekorten vallen wel heel erg mee in een aantal sectoren. Maar als het gaat over betaalbare en goedkope huurwoningen, en in de praktijk zijn er gigantische wachtlijsten en helemaal geen aanbod. De heer Merx: Voorzitter, even … Voordat … Voorzitter, voordat er een enorme begripsverwarring … De voorzitter: De heer Merx. De heer Merx: Ontstaat, heeft u het over hetzelfde RIGO-onderzoek als ik het heb? Want u heeft het over overschotten hier en overschotten daar, nou, zoveel overschotten zijn er niet op de woningmarkt volgens het RIGO-onderzoek wat ik heb, wat ook de OCD aan meegewerkt heeft overigens. De heer Portier: Ja, de bijdrage van het OCD is inderdaad het wachttijdenonderzoek, wat dan een volledig ander beeld geeft dan het onderzoek wat gebaseerd is op woonwensen.

Het staat in hetzelfde rapport uiteindelijk, maar het is niet met elkaar te verenigen. De heer Merx: Eigenlijk komt het u niet goed uit en daarom sabelt u het neer. De heer Portier: Nou, ik constateer gewoon dat er gezegd wordt dat er bijvoorbeeld een groot aanbod is aan goedkope huurwoningen, terwijl als je bijvoorbeeld de Woonkust gaat kijken, nou, met heel veel geluk vind je er eentje. Ja, dat is gewoon niet met elkaar te rijmen. De praktijk van alledag is niet te rijmen met de uitkomsten van dit theoretische onderzoek. Dat beseft iedereen die hier in Dordrecht op zoek is naar een woning. De heer Merx: Ja voorzitter, laatste interruptie. Wat wij ook zien, is dat er heel veel mensen, jongeren, zien we ook daadwerkelijk … Mensen met wat meer geld die op zoek zijn naar zeg maar de doorstromers die op zoek zijn naar een woning vanaf drie en een halve ton, het in Dordrecht niet meer kunnen, of duurder, en die Dordrecht verlaten. Dat zien we ook. Maar dat probleem … Dat vindt u geen probleem, zeg maar, dat deze mensen die onze voorzieningen betalen, die ook bijdragen aan alles wat onze kwetsbare mensen nodig hebben, de mensen die het hard nodig hebben, daar dragen deze mensen ook aan bij.

Maar die ziet u liever vertrekken zeg maar? De heer Portier: Voorzitter, ik zie niemand liever vertrekken, maar als u op Funda gaat kijken, ook naar de woningen die nog niet verkocht zijn, in alle sectoren van villa’s, tot monumenten, tot vrijstaande woningen, tot ruime hoekwoningen, is er aanbod. Dat

44

aanbod is er vaak niet in de sociale sector. Dat aanbod is er al helemaal niet in de midden huur. Dat is gewoon de praktijk die je ziet en die in strijd is met de theoretische modellen waar u aan vasthoudt. De voorzitter: Gaat u verder, mijnheer Portier. De heer Merx: Goed, ik was begonnen met iets te zeggen over precario. Toen precariobelasting werd ingevoerd, werd door ons direct al gewaarschuwd van: ja, dit leidt tot hogere woonlasten, want dat gaat doorberekend worden door de energiemaatschappijen en door de steden en Eneco in de tarieven. Maar in geen enkel woonlastenonderzoek werd dat toen meegenomen. Nu zegt het college, nu de precariorechten afgeschaft worden, gedwongen door het Rijk, van: o, de woonlasten gaan zoveel omlaag, dus we kunnen dit wel gaan verwerken in de OZB. Het is een beetje tegenstrijdig met hoe het ingevoerd werd. Maar wat het vreemde is, terwijl de precariorechten afgeschaft wordt voor bedrijven en voor burgers, wordt het alleen maar doorberekend nu in de tarieven van voor die de burgers ‘…’, de inwoners van onze stad. Wat ons betreft een merkwaardige keuze. Goed.

Als we het nu toch over de OZB hebben, dan is heel vreemd dat in de berekeningen zeg maar van de begrotingsruimte die we ook de komende jaren mogen verwachten er enorme bedrijfsterreinen uitgegeven worden en dat daarin geen rekening gehouden wordt met de te verwachten opkomsten, met de verwachten zeg maar opbrengsten van de OZB. Je kan toch uitrekenen dat als je een heel bedrijfsterrein uitgeeft, wat een te verwachten vierkante meter prijs en een OZB-belasting, OZB-waarde oplevert, wat voor effect dat gaat hebben op de uitkomsten bij gelijkblijvend tarief. Dus wat ons betreft, wat ook de areaaluitbreiding was ‘…’ heeft meegenomen in de te ramen inkomsten. Even iets over het puntje woonlasten. In de kadernota wordt er gezegd dat de woonlasten voor onze inwoners in vergelijking met andere gemeenten gunstig zijn. Helaas wordt daarbij uitsluitend gekeken naar woningeigenaren. Het is natuurlijk niet gek dat je zo een uitkomst krijgt als het beleid is om vooral afvalstoffen en rioolheffing te verhogen en niet de OZB de afgelopen jaren. Voor dit college gelden huurders kennelijk niet als voorwaardige inwoners van onze stad. In ieder geval komen ze niet voor in de lastenvergelijkingen.

Maar wie kijkt naar de kosten van afval en riolering, ziet dat de totale lasten voor huurders, voor zover ze natuurlijk geen kwijtscheldingen krijgen, dus mensen die net wat meer, we hebben minimum tot aan modaal verdienen, dat die hoger zijn dan het gemiddelde van Nederland en hoger dan het gemiddelde van de veertig grootste gemeenten. Een aantal korte opmerkingen. In de kadernota wordt gesproken over 428.000 euro voor een systeem om subsidies toe te kennen. Mij lijkt dat een absurd hoog bedrag, dus ik ben benieuwd van, ja, wat voor systeem daar aangeschaft gaat worden. Uiteindelijk is het toekennen van een subsidie in het hele proces daaromheen kijken naar de aanvraag die binnenkomt, zorgen dat die op tijd wordt afgeholpen en beslissingen nemen. Dus hoe moet dat zo ingewikkeld zijn dat je daar 428.000 voor nodig hebt, plus nog eens dertigduizend om dit te onderhouden? Voorzitter, in de kadernota wordt betoogd dat er geen vet meer op de potten zit in de gemeentelijke organisatie. Wij weten echter dat we als gemeente een leger van communicatiewoordvoerders en voorlichters in dienst hebben, al dan niet op dit moment nog via Drechtsteden. Ondanks de wat dit college betreft letterlijk ontelbare miljoenen die hieraan kan uitgegeven worden, blijkt trouwens

45

voortdurend uit de communicatie tussen het gemeentelijk apparaat en burgers toch niet goed verlopen. Wat ons betreft kan hierin dus best wel gesneden worden. Voorzitter, de lange termijn financiële strategie van het college kan worden gekenmerkt als een vlucht naar voren. We lossen de problemen niet op, we gaan ervan uit dat we flink groeien en de huidige inwoners van Wassenaar en Bloemendaal kunnen overhalen om naar Dordrecht te verhuizen, dat het geld vanzelf binnenstroomt en de tekorten op zullen lossen als sneeuw voor de zon. Ondertussen stagneert het inwoneraantal en als er al incidentele groei van het aantal is, dan is dat door huisvesting van arbeidsmigranten en statushouders, waarvoor we eigenlijk door de kaalslag van de sociale huursector geen woningen meer ter beschikking hebben. Dank u wel. Mevrouw Koene: De voorzitter: Dank u zeer. Bij interruptie mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Dank voorzitter. Ik ben wel even nieuwsgierig, want ik hoorde de heer Portier zeggen over dat systeem voor de subsidies toe te kennen. Ik heb daar ook met verbazing naar zitten kijken, met name … Dus dat kan ik aan de heer Portier vragen, maar wellicht ook gelijk dan aan een wethouder.

Wordt het dan ook niet een systeem om in goed Engels te zeggen van: the computer says no, dus dat je dan een aantal stappen gaat doorlopen en als iemand nou ja, daar dan niet aan voldoet, dat het dan … Dat je dan bijvoorbeeld die subsidie niet krijgt. Is dat ook niet iets waar de heer Portier aan gedacht heeft, dat dat zou kunnen gebeuren, juist als je een systeem hebt? Het lijkt ver weg te gaan van maatwerk zeg maar. De heer Merx: Ja voorzitter, het lijkt inderdaad heel ver weg gegaan van maatwerk en zeker als er zeg maar een soort geautomatiseerde beslissing uit zou komen. Dan is dat denk ik iets wat we niet zouden moeten willen. Naar mijn idee heb je gewoon een zakensysteem nodig dat zegt van: er komt een aanvraag binnen en wanneer moet die afgehandeld zijn? Wie moet daarop de volgende actie ondernemen? Ik zou bijna zeggen van, ik ga niet mijn eigen belangen verdedigen, maar ik heb wel enige ervaring met dit soort projecten, van: voor die tachtigduizend bouw ik het hele systeem. Maar goed, het is zwaar overdreven om hier zo een bedrag voor uit te trekken. De voorzitter: U had ook uw betoog al afgerond volgens mij hè, dus dan gaan we … De heer Merx: ‘…’, voorzitter. De voorzitter: Fractie. Dat is de ChristenUnie SGP, het woord is aan de heer Veldman. Gaat uw gang.

De heer Veldman: Voorzitter, dank u wel.2022 wordt het jaar waarin we hopelijk de heftige gevolgen van de Covid-crisis achter ons kunnen laten. Wat de ChristenUnie SGP betreft hoeft het niet terug naar het oude normaal. Natuurlijk, we willen elkaar weer ontmoeten, we gunnen de ziekenhuizen wat meer rust en bedrijven omzet en onze kinderen onderwijs. Maar wat ons betreft moeten we ook lering trekken uit zo een periode. Wat vervielen en hebben we eigenlijk helemaal niet gemist? Bijvoorbeeld al het

46

verkeer, hebben we genoten van de stilte. Wat bleek er plotseling wel te zijn, maar zagen we daarvoor helemaal niet? Bijvoorbeeld de veerkracht van een stad in een initiatief als Licht voor Dordt en bijvoorbeeld de mooie parken die we hadden of hebben en die al eerder genoemd zijn. Voorzitter, Covid heeft sociaal diepe sporen getrokken bij gezinnen en kinderen rond de thuisonderwijs, al diegenen die dierbaren hebben verloren, nieuwe inwoners die zich in onze stad hebben gevestigd, maar die stad zich nog niet konden eigen maken, mensen die proberen te integreren, maar geen mens spraken. Voorzitter, we vragen aandacht voor de vermoedelijk lange termijn effecten van Covid op sociaal vlak, geestelijk vlak en gezondheidsvlak en vragen hoe het college daar het zicht op houdt. Voorzitter, vorig jaar vroeg ik een herdenkingsmoment te organiseren. Achteraf was die vraag natuurlijk veel te vroeg. Maar ik benoem het opnieuw omdat we een collectieve crisis als deze moeten verankeren in onze herinneringscultuur. Dat is van grote waarde, van samenbindende kracht en het biedt momenten van reflectie. Voorzitter, we horen graag waar we op dat punt staan. Voorzitter, over herinneringscultuur gesproken, achterliggende jaren heeft onze stad diverse mijlpalen gevierd. Uiteraard in ‘…’ en in de stukken gaat het ook over de vrije Statenvergadering.

Dat is weer een mijlpaal die we aan een lange reeks kunnen toevoegen. Dat is heel mooi en wij zijn daarvan warm pleitbezorger. Maar het roept ook de vraag op: hoe borgen we al die kennis, netwerken, ervaring, die we op die manier hebben opgedaan met elkaar? Hoe zorgen we ervoor dat we daar als stad in de toekomst gebruik van kunnen maken? Hoe zorgen we ervoor dat de stad zich al die mooie momenten kan blijven herinneren, zodat het niet weg is als het feest voorbij is. Voorzitter, dat is heel belangrijk namelijk voor ieder in tijd en het geheugen van onze stad. We horen daar graag de reflectie van het college over. Voorzitter, 2022 wordt ook het jaar van nieuwe gemeenteraadsverkiezingen. Het college levert daarom traditiegetrouw een beleidsarme kadernota. Voorzitter, dat ondersteunen wij uiteraard, maar wij willen met kracht bepleiten dat het wel een uitvoeringsrijk jaar wordt. Dus laten we ervoor gaan dat het beleidsarm is, maar uitvoeringsrijk. Wat bedoel ik daarmee? Geen papier maken, maar uitvoeren. De hand aan de ploeg. Er ligt namelijk beleid. Er zijn talloze uitdagingen. De stippen aan de horizon zijn velen. Voorzitter, laten we die van besluit naar uitvoering gaan dit jaar, zowel op de uit grote opgave, de RES en de warmtetransitie waar we later vandaag of morgen over praten, de bouwopgave in combinatie met leefbaarheid.

Voorzitter, er ligt een grote ambitie om te investeren in groen, in blauw, gezond, leefbaar, et cetera. Aanleg van fietspaden, wandelpaden, zodat we ons makkelijker door de stad kunnen verplaatsen, maar ook veel praktische dingen als de aanpak van verkeersonveilige punten, aanwezigheid en toezicht in de wijken, wat achterop is geraakt door Covid. Voorzitter, al die dingen vragen om uitvoering. Laat de installatie van de nieuwe brug naar stadswerven een krachtige stimulans zijn om te werken aan tastbare resultaten. Voorzitter, er is beleid vastgesteld, budget verstrekt, dus laat 2022, maar ook het jaar 2021 waarin we al zitten, een jaar van uitvoering zijn. Voorzitter, dan het financiële. Dat kan natuurlijk bij een kadernota niet ontbreken en elk jaar lezen we in de kadernota een inmiddels bekend adagium. Er is structureel geen exploitatieruimte. De begroting sluit meerjarig niet nu en toch houden we structureel elk jaar geld over. Voorzitter, ik krijg dat eerlijk gezegd steeds minder goed met elkaar verenigd. Daarom mijn warme pleidooi voor de uitvoering: ga aan de slag met de uitvoering van het beleid en de plannen. Natuurlijk hoeft het geld niet op, maar besteedt

47

het geld dat de raad in de begroting voor beleid en uitvoering beschikbaar heeft gesteld ten dienste van onze stad en onze inwoners. Het gebeurt met regelmaat dat er op stel en sprong budget wordt gevraagd. De raad gaat er dan vaak mee akkoord. Daarna wordt het toch wat stil. Dat zouden we graag anders zien. Voorzitter, ik noemde het al, meerjarig sluit de begroting niet. We willen daarom aan de wethouder vragen ons goed op de hoogte te houden van de landelijke ontwikkelingen die van invloed zijn op onze meerjarencijfers. Want we gaan ervan uit dat we straks wel een begroting krijgen die meerjarig sluit. Mevrouw Kruger: Voorzitter. De voorzitter: Wie? Mevrouw Kruger, ja, u zat verstopt, sorry. Mevrouw Kruger, gaat uw gang. Mevrouw Kruger: Ja, dank u wel. Ja voorzitter, ik hoor de heer Veldman zeggen over de uitvoering. Ik zit met … Ik vind het een goed betoog allemaal. Heeft u zelf misschien ideeën waardoor het komt dat we inderdaad financiële middelen geven en dat het dan stil blijft bij de uitvoering? De plannen zijn heel erg ambitieus en dan komen we op dat moment en dan ligt het weer stil. Heeft u daar zelf ideeën bij? De heer Veldman: Nou voorzitter, ik heb wel een aantal ideeën en ik heb dit punt ook eerder gemaakt, dat ik gepleit heb voor voldoende uitvoeringskracht.

Het college heeft volgens mij bij aanvang ook budget beschikbaar gesteld om extra personeel aan te trekken. Dat is denk ik ook gebeurd. Daar kan het college wellicht nog iets over zeggen. Ik denk dat er misschien meer aandacht moet zijn nog om de mensen te werven. We hebben in onze stad een wervend verhaal. We hebben grote ambities en daar hoort ook een personeel verhaal bij, waarbij ik dus echt hoop dat ambitieuze ambtenaren de stad weten te vinden om een aantal jaren met ons bij te dragen aan deze stad. Want uiteindelijk gaat het om mensenwerk. Er moet papier worden omgezet, nou, in daden, laten we het dan maar even zo kort samenvatten. Mevrouw Kruger: Ja voorzitter, nog een aanvullende vraag als het goed is. Ja. De voorzitter: Gaat uw gang. Mevrouw Kruger: Nou, u noemt nu personele … Het personeel. Maar kan het ook zijn dat er geen uitvoerings- of daadkracht zit bij het werkelijk uitvoeren van de ideeën? Want ik bedoel, er komt toch wel uit het perso… Het huidige personeel is soms ook aangevuld met externe inhuur. Er komen zat ideeën. Maar dan op één of andere manier door weet ik veel wat voor regels die dan weer bewandeld moeten worden en iedereen moet daar zijn, ja, ik durf het bijna niet te zeggen, zijn plasje overheen doen, liggen dingen weer stil. Dan echt tot daadwerkelijke uitvoering komt het niet.

Dus kan het ook de gewone daadkracht zijn? Dus niet alleen maar gebrek aan personeel. De heer Veldman: Ja voorzitter, ik loop niet dagelijks op het stadskantoor, dus ik kan de … Ik weet het niet. Ik weet niet of de analyse van mevrouw Kruger op dit punt correct is. Kijk, ik constateer dat er een heleboel papier is, dat er heel veel ideeën zijn, heel veel

48

plannen en een overgroot deel wordt ook in deze raad omarmd en vastgesteld. Ik constateer ook dat we een beleidsarme kadernota hebben. Dus ik roep eigenlijk op van: nou, laat nu misschien even het papier en alle nieuwe plannen een onsje minder en geef een onsje meer op de uitvoering. Dat is de oproep die ik doe. Ik hoop dat het college mij daar natuurlijk in steunt en dat dat uiteindelijk ten goede komt van, ja, onze stad en de inwoners. Want volgens mij, als we alles gaan doen wat we hier hebben vastgesteld, dan hebben we de komende tien jaar werk genoeg. Voorzitter, zal ik verder gaan? Ik was namelijk al bijna aan het eind. Voorzitter, ik stip nog een aantal intensiveringen aan. De rest komt dan wat mij betreft in de commissies wel aan de orde. Voorzitter, heel goed dat er extra budget komt voor veiligheid en dan met name gericht op mensenhandel en ondermijning. Onze fractie vindt dat een heel belangrijk punt, ook goed te lezen dat dat nu geregeld is. We zien ook graag informatie over de uitvoering en resultaten tegemoet. Voorzitter, de fractie van het CDA noemde het al, de anderhalve miljoen voor Kromhout.

Ook wij vinden dat echt een fors bedrag en dat … Nou, als het nodig is, dan is het nodig, maar we willen daar echt wel goede tekst en uitleg bij waarom dat dit bedrag zou moeten zijn en zijn het wat dat betreft eens met het voorstel van het CDA om daar een reservering van te maken. Voorzitter, tot slot wensen we het college en ambtelijk apparaat Gods zegen bij de voorbereiding van de begroting en ook bij de uitvoering van alle plannen. De voorzitter: Dank u zeer. Dan gaan we naar de VSP-fractie, mevrouw Stoel. Mevrouw Stoel: Ja voorzitter, ik wilde bijna zeggen: amen. Dat heb ik dan bij deze ook gedaan. Voorzitter, de inhoud van deze kadernota was voorspelbaar. Voorzitter, we kunnen niet zeggen dat dit college niet consistent is. Wederom wordt de grootste groei in de groep, de senioren, weer geen perspectief geboden voor huisvesting. We hebben het al heel vaak vandaag over huisvesting gehad. Nog altijd is het voor de ouderen in deze stad die hun te grote huis willen verlaten volstrekt onmogelijk om een geschikt kleiner appartement te huren of te kopen. Wel geld vrij maken voor exorbitant grote projecten, maar niet voor kleine woonvormen, zoals bijvoorbeeld, ik vind het een rotwoord, knarhofjes en lichte verzorgingshuizen. Ook dit jaar zijn onze ouderen weer niet aan de beurt en profiteren zij niet mee van de Enecogelden.

De VSP heeft bij elke behandeling van de kadernota’s aangegeven dat ook de VSP vindt dat Dordrecht moet groeien. Maar wij willen niet vergeten om de huidige inwoners van Dordrecht hierin mee te nemen. Seniorenwoningen, sociale huur en koopwoningen en woningen voor starters, daar heeft Dordrecht behoefte aan, daar is de woningennood het hoogst. Voordat de heer Merx weer gaat interrumperen met het RIGO-rapport, ambities hebben is op zich prima. Maar hoogmoedig worden, is verkeerd. Dat leidt niet naar de juiste weg voor Dordrecht. Overigens, het spreekwoord zegt: hoogmoed komt voor de val. Manhattan aan de Oude Maas. Dat zet Dordrecht op de kaart, las ik onlangs in de Dordt Centraal. Volgens mij was dat een quote, als ik me niet vergis, van mijn welgemeende collega heer Van Verk. Dat zijn mooie toekomstige vergezichten waar de VSP enthousiast van wordt, maar uit de meicirculaire blijkt dat de lopende bouwprojecten te weinig woningen opleveren en dat de gewenste groei aan inwoners zelfs is gedaald. De komende jaren worden er tekorten op de begroting verwacht. Dit komt volgens de VSP onder andere doordat het huidige college risicovol heeft belegd in steden. Als het geld voor deze

49

beleggingen zal worden gebruikt om dure leningen af te lossen, is er geen tekort op de begroting. De VSP wil dan ook eigenlijk af van deze belegging om te voorkomen dat er bezuinigd moet worden op bijvoorbeeld de sociale zekerheid in de toekomst. Al eerder genoemd is een punt van zorg voor de Verenigde Senioren Partij de achterblijvende groei van de nieuw te bouwen woningen. Als er door dit college dan ook nog de meest simpele fouten worden gemaakt, zoals het niet meenemen van Europese richtlijnen bij het aanbesteden van projecten, dan vreest de VSP dat er nog wel meer vertragingen uit de hoge hoed gaan komen. Dramatisch als je weet dat de begroting van Dordrecht de komende jaren wel uitgaat van toename van de OZB-inkomsten en een forse toename van het aantal inwoners. Dordrecht verkeert in de gelukkige omstandigheid dat er dankzij de verkoop van de Eneco-aandelen 390 miljoen euro op de bank heeft. Dit in jaren opgebouwde bedrag weet dit college in een half jaar stuk te slaan aan prestigieuze projecten. Dit is geld dat toebehoort aan de huidige inwoners van Dordrecht.

Hoe schrijnend is het dan onzes inziens dat onze inwoners in 2022 worden geconfronteerd met een verhoging van de OZB, afvalstoffenheffing, rioolheffing, parkeertarieven en reinigingsrechten? Wederom bewijs dat dit huidige college de inwoners van Dordrecht niet laat meeprofiteren van een meevaller van de Enecogelden. Voorzitter, ik sluit af met twee conclusies die de VSP heeft getrokken naar aanleiding van een vierjarige, noem het regeerperiode van dit college en de voorliggende kadernota. Voorzitter, één. Dit college is voornamelijk geweest voor mogelijke toekomstige inwoners van Dordrecht en geeft daarmee impliciet aan niet tevreden te zijn met de huidige mix van inwoners in Dordrecht. Twee, het beleid van dit ambitieuze college ertoe heeft geleid dat de financiële huishouding van Dordrecht niet sluitend is in de komende jaren en dat door de veelheid van de ambitieuze bouwprojecten enorme risico’s zijn genomen die tot verdere en grotere tekorten in de toekomst kunnen leiden. Door te veel tegelijk op de schop te nemen, worden er fouten gemaakt en ontstaan er grote vertragingen bij bouwprojecten. Gevolg is vrijwel altijd dat fouten en vertragingen veel extra geld kosten die thans niet zijn te overzien. Een nalatenschap dat de VSP veel zorgen baart en dat geldt met name voor de financiële toekomst van Dordrecht. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u zeer.

Dan gaan we naar de Partij van de Arbeid, de heer Van Verk. De heer Van Verk: Dank u voorzitter. Voorzitter, voor ons ligt de kadernota 2022. In dat jaar zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Verkiezingen die leiden tot een andere samenstelling van de raad. Als gevolg daarvan kan er ook een ander college aantreden. Het zou de raad en het college sieren om daarom een beleidsarme kadernota te presenteren. De vraag is of dit gebeurt. De kadernota begint met een koers op herstel. Wie de corona-epidemie bedwongen lijkt, kan hierop aangekoerst worden. Het vasthouden van de ambities past hierin. Maar hoe staat het hiermee? Met de werkgelegenheid lijkt het de goede kant op te gaan. Met de woningbouw is het een ander verhaal. De ambitie blijft steken in fraaie plannen en mooie woorden, maar zoals een groot PvdA’er ooit zei: in geouwehoer kun je niet wonen. Het wordt tijd voor actie, want in de realiteit blijft de ambitie steken in veel belemmeringen die we onszelf opleggen. Een nieuwe raad moet hier kritisch naar kijken. Daarbij moet deze het lef hebben bestaande taboes ter discussie te stellen. De PvdA steunt het beleid om te

50

investeren in de toekomst, maar wij vinden dit vooral een taak voor de nieuwe raad. Net als het kabinet zal de nieuwe raad een flink aantal besluiten moeten nemen. Dit maakt een slagvaardig en daadkrachtig college meer dan ooit noodzakelijk. Deze stad heeft bestuurders nodig met lef. Bestuurders die als team samen de schouders eronder zetten. De afgelopen colleges, geformeerd door Beter voor Dordt, hebben op de winkel gepast. De ontwikkeling van de stad is daarmee wel gestopt en stilstand betekent achteruitgang. Een nieuw college moet de stad weer vooruit helpen op alle terreinen. Gelukkig zien we ook wethouders die met veel enthousiasme en daadkracht de stad en haar bewoners echt vooruit willen helpen. wij hopen dat er als VVD, CDA, de komende periode het motorblok gaan vormen voor een meer progressief college. De kadernota zou zich moeten beperken tot de hoogst noodzakelijke uitgaven. Wat betekent deze uitspraak voor de beoordeling van deze kadernota? Eerste agenda 2030 en de Enecogelden. Een zevental projecten zijn opgesteld die in totaal 295 miljoen euro vergen. De hoofdlijnen zien er goed uit. Er wordt niet alleen geïnvesteerd in de groei van de stad. Er zijn investeringen in de jeugd en in de binnenstad die op langere termijn moeten renderen. Op hoofdlijnen kan niemand tegen zijn. De uitwerking roept echter nog wel veel vragen op.

Deels zijn de projecten niet volledig ingevuld. Deels roept de invulling discussie op. Deels is het de vraag of de gestelde doelen haalbaar zijn. Genoeg om over te praten in de komende periode. De PvdA vindt dat die ruimte er moet zijn en blijven. Wij begrijpen dat de 295 miljoen wordt gestort in een fonds agenda 2030. Uit dit fonds kunnen de projecten worden betaald. Wij willen dat meevallers daarnaar teruggaan en tegenvallers eruit betaald gaan worden. Op deze wijze geeft dit fonds de raad haar maximale positie, zowel in kader stellende als controlerende rol. Tot slot biedt het de mogelijkheid tot een flexibele inzet van de gelden. Wij horen echter ook andere geluiden en vragen dan ook aan de wethouder te bevestigen dat deze visie inderdaad de goede visie op het geheel is. Voor de exploitatiebegroting komen we geld tekort. Daarnaast zijn er een groot aantal onzekerheden. Desondanks dat er een toename van 275 miljoen gepland om uitgaven die onvermijdelijk lijken te zijn, om te beginnen vier en een halve ton aan autonome ontwikkelingen. Twee zaken vallen ons op. De areaaluitbreiding van ruim twee ton. Wij spreken daarbij de hoop uit dat de stadsuitleg en de herinrichting iedereen net zoveel verkeersborden krijgt als de rest van de stad. Vrijwel geen lantaarnpaal is nog vrij van een bord en zelfs daartussen propt deze wethouder nog extra borden.

De aandacht zal beter uitgaan naar een betere bewegwijzering voor bezoekers aan onze mooie stad. Tweede opmerking. Wij wisten niet dat de camera’s een autonome positie innemen. Volgens ons dit bij uitstek een zaak waarover een politieke keuze kan worden gemaakt. Enerzijds bleken de oude en haperende camera’s het gevoel van veiligheid niet aan te tasten. Bewoners blijven immers hetzelfde gevoel houden. Een bewijs dat het vooral gaat om gevoel en niet om een feit. Ernstiger vinden wij dat de oude zooi niet voldaan heeft aan de aangescherpte privacywetgeving. Deze geldt immers al zo een drie jaar. Moeten wij hier nu uit afleiden dat er al gedurende drie jaar sprake is van een gapend datalek? Wij horen graag een reactie van de portefeuillehouder. Vervolgens zien wij anderhalf miljoen aan knelpunten. Ook hier duikt de veiligheid voor op. Vooruitlopend op nieuwe en op handen zijnde wetgeving is het bedrag nodig. Wij vinden het echter ongepast dat de burgemeester zichzelf een groot, een steeds grotere rol toe-eigent op het terrein van georganiseerde misdaad en ondermijning. Dit zijn per definitie taken voor de politie en het Openbaar Ministerie.

51

Verder willen wij daarbij wijzen op de waarschuwing van de regiekamer Rotterdam. Het opmerkelijke knelpunt in het onderhoud is het onderhoud aan de bomen. Nu al blijkt dat de bezuiniging uit 2014 niet uitvoerbaar zijn. Er moet achterstallig onderhoud worden gepleegd. Wij vragen ons af of er meer maatregelen zijn vastgesteld die uiteindelijk niet tot concrete resultaten hebben geleid en vragen de wethouder daarover een overzicht te bieden. Deze … Door deze al deze onvermijdelijke en onoverkomelijke zaken verdrievoudigt het tekort van bijna 1,3 miljoen en ruim vier miljoen. Desondanks heeft het college toch nog een reeks beleidswensen voor in het totaal 2,7 miljoen. Allemaal zaken die eenmalig worden uitgegeven uit de pot weerstandsvermogen. Een paar opmerkingen. Het is al genoemd, het Kromhout. Dit vergt anderhalf miljoen en wij sluiten ons aan bij het pleidooi van het CDA om dit om te zetten in een krediet waarvan, waarbij we de portefeuillehouder te vragen te komen tot uitvoering van de motie die eerder is aangenomen. Voorzitter, de omvang van de beleidswensen lijkt bescheiden. Het college wil geen Sinterklaas spelen, maar onze feestpiet kreeg opnieuw geld voor een feestje. Weer een feestje van bijna een half miljoen voor één of andere historische gebeurtenis. Dordt is waarschijnlijk zo een oude stad dat elk jaar wel wat historisch te vieren valt.

Feestjes die ze vooral richten op onze medemens vanaf een jaar of veertig, vijftig. Niks mis mee. Wij zouden echter dit geld liever besteden aan een evenement waar we Dordrecht mooier en aantrekkelijker mee maken. Wij zouden ons daarbij vooral moeten richten op jongeren waarbij de ouderen mee mogen genieten. Tot slot nog … Tot slot een ton voor het restauratiefonds als gevolg van het absorberen van dit geld door twee kerken. Het lijkt een laatste cadeautje voor de vrienden van de ChristenUnie SGP. Twee kerken restaureren voor een onbekend bedrag. Los van de scheiding tussen kerken en staat zijn wij nieuwsgierig hoe het hier staat met het eigen vermogen van deze kerken, zowel landelijk als lokaal. Kan de wethouder ons hier duidelijkheid over verschaffen? De voorzitter: Mijnheer Van Verk, volgens de klok heeft u genoeg gezegd. De heer Van Verk: Ik ga afronden, voorzitter. De voorzitter: Graag. De heer Van Verk: Onze conclusie is dan ook dat dit college vooral aan het potverteren is. Dit kan twee dingen betekenen. Eén, of het college is ervan overtuigd dat het op zijn laatste benen loopt, waarbij Beter voor Dordt nog een laatste stevige stempel wil drukken op de toekomst van deze stad of de arrogantie is aan de macht. Het college is ervan overtuigd dat zij ongewijzigd doorgaan en dus ook zelf de problemen gaan oplossen. Dit laatste moge de kiezer verhoeden.

De voorzitter: Dank u zeer. Dan hebben we de Partij van de Arbeid gehad en gaan we naar Gewoon Dordt. Mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Ja. Ik heet geen David Schalken, nee. Ja, dat klopt. Ja, en als het goed is, dan komt er nog wat … De voorzitter: Ik kondigde u aan als mevrouw Koene, toch?

52

Mevrouw Koene: Ja, maar vervolgens stond ik in beeld met … De voorzitter: O. Mevrouw Koene: De tekst daaronder van DFM of wat is het? Schalken den Hartog. De voorzitter: Ik zie nu iets wat bij u hoort, volgens mij. Mevrouw Koene: Dit hoort bij mij. De voorzitter: Ja, gaat uw gang. Mevrouw Koene: Ja, klopt inderdaad. En eens kijken of ik daar ook nog wat leuke woorden bij kan verzinnen, voorzitter, want echt spannend vonden we de kadernota namelijk niet. Dat klinkt wat onaardig. Zo is het dus niet bedoeld. We willen er meer mee zeggen dat de kadernota er zoals altijd netjes uitziet zoals hij eruit moet zien. Hier en daar een tekort, ergens een plus. Nou ja, heel veel PM-posten ook nog. Maar ja, goed, dat is allemaal niks nieuws inderdaad. Voorzitter, ik moet even op een knopje drukken, kijken of die al … Daarnet deed hij het. De heer …: Nu weer niet. Mevrouw Koene: Ja, en nu weer niet natuurlijk. O wacht, ik moet hem aanzetten. Ja, dat scheelt ook al een hoop, mijnheer Bremer. Dank u. Zo. Leuke filippine voor de gezelligheid. Voorzitter, blijvend investeren in de groeiambities, lezen wij in de kadernota. Dat doen we omdat de druk op de exploitatie toeneemt. En dat is nodig, maar tegelijkertijd ook wel heel erg interessant natuurlijk.

Hoe mooi is het om een visie die er ligt voor bijvoorbeeld de Spoorzone ook echt met elkaar proberen uit te voeren, als je dan die plaatjes zo ziet. En vanochtend konden we ook lezen in het AD dat wethouder Burggraaf het plan heeft opgevat om het bedrijventerrein achter de Weeskinderendijk te kopen om daar de ontwikkelingen mogelijk te maken en dat lijkt Gewoon Dordt in ieder geval een goed idee en ook bijvoorbeeld het verbinden van de stad met Krispijn door het station als het ware te overkappen, dat is ook iets waar wij wel naar uit kunnen kijken, dat je dat meer bij elkaar betrekt en verbindt en of we dan uiteindelijk die groei-ambitie halen om naar 140.000 inwoners te gaan, vooral inzetten op de kwaliteit van de stad lijkt het eerste van groot belang. Diverse collega’s hebben al gesproken over het bouwen van woningen, vooral in de hogere prijsklasse. Doorstromen van jonge gezinnen naar deze dure woningen waar op dit moment het voordeel waar de heer Merx over sprak van misschien is in Dordt de gemiddelde verkoopprijs wel 70.000 euro lager, volledig teniet wordt gedaan op dit moment door het extreme overbieden. Van de week nog een voorbeeld gehoord van 60.000 euro boven de vraagprijs en voorzitter, daar is niet iedereen het weliswaar over eens, ervoor zorgen dat er voldoende woningen zijn voor jonge mensen, studenten, starters.

Ja, en dan zit je toch echt in de sociale huur, dus we kijken uit naar het rekenkameronderzoek over de beschikbaarheid van woningen in de stad, want naast het RIGO-rapport zou dat wel eens cijfers op kunnen leveren waarbij we toch wat meer een idee hebben hoe nou precies het aantal woningen wat er is, maar of dat ook beschikbaar is voor de juiste groepen. Dat lijkt niet

53

helemaal zo te zijn. Voorzitter, de Omgevingswet krijgen we dan, daar moet sowieso gebouwd worden naast het bouwen van grond zoals op Amstelwijck. Waar dan sprake is van een hele nieuwe wijk, wordt er ook verdicht en met name in de binnenstad kan dat betekenen dat je echt heel dicht bij elkaar komt te zitten en er effecten zijn op het woongenot en op de leefbaarheid. Nieuwe ontwikkelingen hebben nu eenmaal impact op omwonenden en dan is het dus verstandig om die hier op een moment bij te betrekken dat nog niet alles in beton gegoten zit, zodat je die vertragingen waar eerder over gesproken werd dan ook kan voorkomen en ik noem de Omgevingswet omdat de burgerparticipatie daarin geborgd lijkt te zitten, maar die is niet alleen weer uitgesteld, maar die gaat naar onze mening ook de oplossing niet zijn om te voorkomen dat omwonenden gefrustreerd achterblijven, zoals dat nu ook het geval regelmatig is en dan hebben we het vooral over plannen waar een ontwikkelaar de hoogte wil bouwen die volgens het bestemmingsplan wel is toegestaan, al was dat op sommige plekken niet bij de panden in de buurt, wij hebben recentelijk daar ook nog wat voorbeelden van.

En omdat de stedenbouwkundige bepalingen per 1 juli 2018 van rechtswege zijn vervallen in de bouwverordening en ze niet opgenomen zijn in de bestemmingsplannen, zullen zowel de omwonenden als de gemeente zelf het onderspit delven en daarom zijn wij op onderzoek uitgegaan en komen we waarschijnlijk binnenkort daar nog wel over te spreken. Interessant is ook voor ons de pilot die gedaan wordt met een watertaxi-achtig netwerk, waarbij we willen benadrukken dat de gewone waterbus minstens zo belangrijk is en volgens een goede dienstregeling blijft varen. Scherp aan de wind, zoals opgenomen staat, dan ook in de Kadernota en die waren we ook wel eens eerder tegengekomen. Maar ja, voorzitter, een stad exploiteren, dat kost nu eenmaal geld en ook dat is wel eens lastig natuurlijk en je kan dan wel spreken van tekorten, maar blijkt toch steeds weer dat waar een wil een weg is, dus als er iets moet gebeuren dan komt dat geld er altijd wel. We hadden graag gezien dat er wat zakgeld was opgenomen voor beleidswensen voor een nieuw college dat volgend jaar zal aantreden en in een technische sessie over de Kadernota, dat dit te maken heeft met incidenteel en structureel budget, het was voor mij op dat moment een ingewikkeld verhaal wat we dus niet helemaal begrepen, maar daar krijgen we dus graag wat uitleg voor waarom dat niet is opgenomen.

In een aantal dossiers moet het Rijk met financieringen over de brug komen en ook al is dat misschien niet voldoende betekent dat voor ons niet dat per definitie altijd maar aangevuld moet worden door de gemeente. Dat hebben we er straks ook aangegeven richting de heer Van der Kruijff, met betrekking tot de schoolpleinen en inmiddels heb ik van één van onze andere collega’s een appje gekregen dat vanuit de groenblauwe stad er ook nog het één en ander mogelijk is op dat gebied, dus meneer Van der Kruijff, meldt u zich bij uw buurvrouw in de binnenring en dan krijgt u daar meer over te horen. De heer Van der Kruijff: Voorzitter. De voorzitter: Kleine interruptie, de heer Van der Kruijff. De heer Van der Kruijff: Ik weet het antwoord al, ik weet dat die subsidies er zijn, daar wordt ook al van gebruik gemaakt. Het is alleen niet toereikend.

54

Mevrouw Koene: Ja, voorzitter, zoals ik al eerder heb gezegd betekent dat dus voor ons niet dat automatisch dan de gemeente moet opplussen boven het budget wat er al beschikbaar gesteld wordt voor dit soort dingen. Maar dat is een leuke discussie die we kunnen gaan hebben, niet alleen over dit van het onderwijs, maar er zijn nog meer dingen van het onderwijs waar we dat op kunnen doen, meneer Van der Kruijff. Dus daar gaan we dan maar naar uitkijken, vindt u ook niet? De voorzitter: Mevrouw Koene, u heeft nog 38 seconden voor acht vakjes. Mevrouw Koene: Als het goed is ga ik dat wel redden. Ik was bij de financiering ge… Ja, ja, ja. Nee, ik heb nog maar een paar regeltjes staan hoor en het ging bijvoorbeeld … Ik had het over de financiering van het Rijk en dat gaat dus ook over de dekking van bepaalde kosten en als je dan bijvoorbeeld het budget voor de jeugdhulp neemt, dat is nou ook zo’n dossier, voorzitter, daar kan je 100 miljoen extra inpompen, bij wijze van spreken, maar er zal toch echt iets aan de systematiek moeten gaan veranderen, want anders is het geld nooit genoeg. Dat blijkt ook steeds wel weer, maar goed, ook daar gaan we het binnenkort in de commissie over hebben.

En er zijn hier en daar natuurlijk nog wel wat kosten die ook teruggebracht kunnen worden en dingetjes die we misschien niet doen en wel doen, halvering van het budget voor de vrije Statenvergadering bijvoorbeeld. Maar goed, afrondend, voorzitter, want het gaat allemaal knipperen daar in de verte. Er zijn een aantal dingen die we hier in de stad willen veranderen, daarvoor heb je gewoon met elkaar nodig van zo doen we dat hier in Dordt en dat noemen wij Dordtse mores en met die Dordtse mores laten we dan zien dat we gewoon meedenken en nou blijft hij alsnog, ik wou net zeggen, nou blijft hij alsnog hangen. Dat is ook jammer. Kijk, daar komt ie dan. Nou, is dat leuk. Met dank aan Antoinette voor het maken. De voorzitter: Heel leuk en creatief, dank. Ik zie verder geen vragen in uw richting, dan gaan we naar de laatste fractie en dat is Fractie Jager. Gaat uw gang, mevrouw Jager. Mevrouw Jager: Ja? Dank u wel. Niet zo creatief hoor, als die. Voorzitter, vaak heb ik me in de afgelopen anderhalf jaar afgevraagd of het allemaal nog wel goed zou komen. Met een ieders gezondheid, baan, bedrijf en de wijze waarop wij als raad konden functioneren en dan, toch sneller nog dan verwacht, zitten we hier met alle collega’s die gelukkig toch nog steeds uit meer dan een hoofd blijken te bestaan.

Eindelijk weer in de Raadzaal, maar deze keer met een Kadernota voor onze neus, waardoor ik me toch weer afvraag of het allemaal wel goed gaat komen. Niet dat het mij verbaasde om te zien dat er in elk geval tot en met 2025 niet zal gaan lukken om een sluitende begroting op te stellen. Dit feit is in 2015 al door minstens één fractie voorspeld en ik denk zomaar dat meneer Tiebosch zich dat ook nog wel herinnert. Het was tijdens onze introductiedagen in 2014 ook al verteld dat dat stond te gebeuren en omdat ik het er volledig mee eens ben dat je je huishoudgeld niet aan zou moeten vullen met je spaargeld, wat overigens in minder welvarende huishoudens wel regelmatig moet, als er al iets van spaargeld is, is er met deze Kadernota weinig hoop op en ruimte voor nieuwe wensen en initiatieven. Maar dit wil natuurlijk niet zeggen dat er helemaal niks te zeggen is over deze Kadernota. Nou heb ik net meneer Portier gehoord over de precarioheffing en in vroeger tijden zouden wij absoluut overleg gehad hebben hierover, maar mijn herinnering is net

55

even anders dan de zijne. Daarom geef ik hem toch mee, ik zal later nog maar eens proberen om de notulen na te lezen hierover. In januari 2016 kon het gemeentebestuur nog net aansluiten met de precarioheffing op kabels en leidingen. Dat had na 16 februari niet meer gemogen, omdat toen dit recht voor gemeenten verviel. Wel mochten al deelnemende gemeenten nog tot 1 januari 2022 deze heffing blijven innen. Op ons commentaar dat de bedrijven die deze heffing moesten gaan betalen dat ongetwijfeld zouden doorberekenen aan haar klanten, dat zijn in ons geval de inwoners van Dordrecht, was de mededeling van het college dat dit niet ging gebeuren. We moesten dit zien als tijdelijk gratis geld, maar die doorberekening kwam er natuurlijk wel en nu is het zover dat de heffing echt vervalt, per 1 januari aanstaande. Dat zou betekenen dat de woonlasten voor de burgers van Dordrecht omlaaggaan, maar omdat de gemeente deze inkomsten, dat gratis tijdelijke geld, moet gaan missen verhoogt zij nu de ozb met 2,6%, met de vriendelijke mededeling erbij dat voor de meeste mensen de lasten alsnog wat lager zullen worden.

Ben ik nou de enige die denkt dat dit dus een vorm van bedrog is? Dat de lasten nooit zo zullen worden als wanneer de heffing nooit bestaan had en dat het niet bij die 2,6% blijft omdat de inflatieverhoging daar ook nog overheen komt? Het heeft geen enkele zin om hier een motie of amendement op los te laten, want met de negatieve financiële vooruitzichten maakt die geen enkele kans om het te halen. Deze handelwijze vind ik echter toch wel dermate onfatsoenlijk dat ik hem daarom niet kan nalaten hier te vermelden. Alleenstaanden krijgen voortaan 5% korting op de afvalstoffenheffing. Dat is op jaarbasis, gemeten naar 2021, 15,06 euro van 301,20 euro. Ofwel 1,25 per maand. Laat ik het zo zeggen, als je uitgaat van een gezin van vier personen voor de volle bijdrage, dan zou de korting voor alleenstaanden 75% moeten bedragen, maar ook als je uitgaat van een huishouden van twee personen zou dat nog altijd € 150,60 per jaar of 7,53 per maand moeten zijn. Ik raak hoe dan ook van 1,25 per maand of 15,06 euro per jaar niet echt onder de indruk en een frase als met gegeven paarden moet je niet in de bek kijken, ondervang je bij mij geen halfslachtige beslissingen, want tariefdifferentiatie in deze gaat mijns inziens niet om een gift, maar om een recht.

Niet alleen het inkomen telt, maar ook de mate waarin je gebruik maakt van een systeem en afvalstoffenheffing is nu eenmaal geen volksverzekering. Van ICT weet ik dat het voor welk systeem je ook kiest een continu proces is van onderhouden, updaten, beveiligen en vervangen teneinde flexibel te kunnen zijn en up-to-date te kunnen blijven werken. En dat veel te veel organisaties, van zorg tot gemeentelijke en overheidsorganisaties, vaak juist niet bedrijfsleven en zelfs niet de kleine ondernemers dus, er vaak te simpel over denken. Let wel, als mijn laptop niet meer werkt kan ik die zelf niet in orde brengen. Ik ben geen systeeminstallateur of beheerder, alleen een gewone gebruiker, maar over de gewone systemen word ik al jarenlang bijna wekelijks bijgepraat door een senior ICT-fieldengineer. Ja, ik kan het ook niet helpen dat ze dat zo noemen. En ik weet na al die jaren dat wat ik binnen de regio gehoord heb over de plannen richting SAAS bij mij niet het hoogste vertrouwen wist te werken. Goede ICT is duur, maar investeren, zelfs deels in een eigen dienst, pakt uiteindelijk altijd duurder uit dan een contract met een goed IT-bedrijf dat zelf voor het up-to-date houden van kennis en zijn systemen zorgt.

Wij werken in deze nog steeds in Drechtstedenverband, maar laat ik het zo zeggen, dit is niet een van de sectoren in de Drechtstedensamenwerking waar ik het nut qua kostenbesparing het meest van inzie. Ik had mij voorgenomen om niet meer dan drie onderwerpen aan te snijden en die heb ik

56

bij deze gehad. Ik heb geen moties en amendementen in te dienen, want alles wat met geld gemoeid gaat is zinloos in dit stadium. Rest mij te zeggen dat ik vanzelfsprekend heel erg blij ben dat we op dit moment een flink deel van ons leven terug hebben, maar ook dat ik uit gesprekken die ik hier en daar met veel mensen inmiddels over gevoerd heb, geconstateerd heb dat de economische schade wellicht goed te herstellen is, maar dat dit voor de geestelijke schade die met name bij alleenstaanden, thuiswonenden, ouderen en chronisch zieken ontstaan is door de isolatie, echter niet opgaat. Dat ze soms maandenlang niemand zagen of spraken, behalve per telefoon heeft daar heel hard ingehakt. Ik denk dat we in de nabije en misschien ook verdere toekomst, wel degelijk blijvend aandacht moeten hebben voor en tijd besteden aan de geestelijke gevolgen van de coronacrisis en maatregelen en dan niet alleen over, maar wel ook zeker met deze mensen. Hier laat ik het voor nu bij. Ik heb op dit moment geen vragen die niet al gesteld zijn door de anderen, maar reacties zijn natuurlijk altijd van harte welkom. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Jager en daarmee hebben we de eerste termijn van de Kadernota-behandeling, de algemene beschouwingen vanuit de raad, gehad.

En gaan we door met de beantwoording vanuit het college, zoals te doen gebruikelijk bij de Kadernota als eerste de wethouder Financiën en die is al bij ons. Het woord is aan wethouder Burggraaf, gaat uw gang. De heer Burggraaf: Dank u wel, voorzitter. Nou, kijk, ze zijn ook mooi in beeld, de bloemetjes waar ik tussen zit. Het is net alsof ik hier in het park zit te vergaderen. Ja, voorzitter, ik heb 10 minuten. Ik ga proberen het in een 5 te doen. Gegeven het aantal vragen moet dat denk ik wel haalbaar zijn. Ik heb het in 3 blokjes verdeeld. De vragen specifiek over de Kadernota, daar waar het stukje gaat over het economie en herstelplan en nog een vraag over het subsidie-informatiesysteem.

Om te beginnen bij de Kadernota, zoals velen inderdaad terecht constateren is het een kadernota waarin we enerzijds structureel nog steeds scherp aan de wind moeten varen en je ziet dat we nog geen sluitende schijf hebben over 2022 en tegelijkertijd ook wel, dat zeg ik even richting mevrouw Koene van Gewoon Dordt, gewoon ruimte hebben gemaakt, gehouden zoals ik al velen hier hoorden zeggen, dat het inderdaad een beleids… Van de kadernota is vrij beleidsarm is, maar juist die algemene reserve van nu 20 miljoen, even afhankelijk van hoe het jaar verder verloopt of dat bedrag wat lager wordt, maar in ieder geval een flink bedrag waarmee je in ieder geval de volgende periode ook weer de ruimte hebt om beleidskeuzes te maken. Voor wat betreft het meerjarenperspectief is het een feit dat in heel gemeenteland iedereen daarmee worstelt. Waar u ook vorig jaar wel duidelijk heeft meegegeven van ja maar laten we gegeven die situatie niet allerlei bezuinigingen gaan doorvoeren als je vervolgens het jaar daarop constateert dat die ruimte er toch weer is ontstaan en je dingen hebt afgebroken, terwijl je de stad nog wel in beweging had kunnen houden.

Nou, goed, dan kom je op twee vragen van de ChristenUnie/SGP uit, waarbij enerzijds wordt gevraagd van ja kunnen jullie ons daarvan goed op de hoogte houden hoe die ontwikkelingen vanuit het Rijk zijn in de tegemoetkoming, in die tekorten die er nu nog zijn? Nou, dat doen we zeker. De meicirculaire heeft u van ons inmiddels een update over gehad. Daarin zie je dat het saldo structureel van 2022 van min 3 miljoen inmiddels gelukkig is teruggelopen naar min 1,5 miljoen. U ontvangt

57

binnenkort van ons de burap, waarbij ook daar de verwerking in zit richting het meerjarenperspectief en als je nu kijkt naar wat het kabinet bekend heeft gemaakt over de compensatie voor de jeugd, dan is het wel aannemelijk, zeer aannemelijk, dat je bij de begroting inderdaad, in ieder geval voor volgend jaar, weer met een sluitend saldo komt over 2022 en dat je de koers die nog steeds in deze kadernota is weggezet kan blijven volgen. Tegelijkertijd wordt ook terecht geconstateerd dat je elk jaar wel met een voordeel ten opzichte van je begroting blijft zitten. Dus je blijft met budget over, dat is wat D66 met de motie ook zegt: probeer nou realistisch te begroten. Dat is wat we zeker ook als college ambiëren en dat is een balans vinden tussen enerzijds flink een ambitie neerzetten om in beweging te komen. Ik hoor dat een aantal van u ook al zeggen, zorg dat de hand aan de ploeg zit.

Nou, dat vraagt ook dat je echt de ruimte geeft en ambitieruimte neerzet om daarbinnen te handelen en tegelijkertijd moet je denk ik ook het lef hebben om af en toe wat over te programmeren en is dat ook wel de discussie die we in het college gevoerd hebben om ons ook de ruimte te permitteren om binnen een programma, je begroot als raad binnen een programma en daarna ga je het onderverdelen in verschillende projecten, om daarbinnen gewoon meer flexibiliteit te nemen, zodat je daar waar het ene misschien wat achterblijft, het andere juist meer ambitie is te realiseren, dat dat elkaar compenseert en op die manier je dichter bij je begrotingsresultaat komt en je jaarrekening . Dat is wel de ambitie die we nastreven en het komend jaar weer verder gaan verscherpen. Tegelijkertijd is het ook zo, zoals de Partij van de Arbeid zei, van zitten er nog maatregelen in die nu incidenteel gedekt zijn en waarvan je kan verwachten dat het een structureel karakter krijgt. Ik noem bijvoorbeeld het bomenonderhoud daarin en een overzichtje daarvan, nou, die kunnen we u nog geven. Dat is wel een balans, zeg ik dan, tussen jezelf arm rekenen in de zin van het risico komt eraan, dus als je hem nu in je begroting meeneemt zou je daar misschien ook alweer nieuwe maatregelen of moeten nemen om het in balans te brengen, je begroting.

Tegelijkertijd zien we vanuit het Rijk, ook gedwongen door de oproep van alle gemeentes, gelukkig ook steeds meer compensatie onze kant opkomen. Dus kan je er ook wel vanuit gaan dat daar vanuit die kant de verwachting wel degelijk is dat er ook meer inkomsten onze kant opkomen en daarmee dat soort uitgaven ook in de toekomst wel gecompenseerd worden. Even kijken, hoor. Dan heb ik volgens mij dat kopje … Oh, dan was ook nog de vraag van de PVV over de hondenbelasting. Nou, een mooi streven van de PVV. U ziet ook in onze begroting dat we deze afgelopen drie jaar die hondenbelasting zo’n beetje gehalveerd is, dus die lijn naar beneden is flink ingezet. Tegelijkertijd legt u iets meer, ik hoor het andere partijen ook al vragen, waarin u geen dekking voorziet. Het is een structurele inkomst die je vervolgens ook structureel moet compenseren. Ik zou u dan eigenlijk eerder willen oproepen om die motie vooral richting uw landelijke partij te richten en te zeggen van ja als u het landelijk wil afschaffen, zorg dan ook dat u landelijk de gemeente compenseert, want dat is bij de precariobelasting bijvoorbeeld wel door Den Haag afgeschaft, maar vervolgens is de gemeente niet de ruimte gegeven om ook die inkomsten die wegvielen ook weer te kunnen compenseren, met als gevolg dat je als gemeente of je lasten moeten gaan verhogen of je op je beleid, op zaken, je ambities moet gaan inleveren.

Dus ik zou u vooral willen oproepen om daar richting Den Haag een duidelijk signaal af te geven dat ze die fout niet maken. Dan de vraag met betrekking tot het herstelplan, herstel- en crisisfonds, van GroenLinks, waarbij u vroeg van ja wanneer zien we het uitvoeringsprogramma tegemoet? Kijk, het

58

fonds is ingericht om de schadelijke gevolgen van de crisis, voor de stad en inwoners, te beperken en gezamenlijk aan een nieuw perspectief te werken. Dat is toen bij het crisisen herstelfonds met een eerste tranche gebeurt, daar zat ook al een economisch herstelplan bij van 2,1 miljoen. Daar zijn ook al vele maatregelen voor getroffen. De VVD vroeg hoe gaat u om richting de ondernemers die nu nog in zwaar weer zitten? Maken ze optimaal gebruik van alle regelingen? Vanuit dat herstelplan hebben we vouchers opgezet waardoor horecaondernemers met coaches worden begeleid om een analyse van hun bedrijfsvoering kunnen doen en te kijken waar ze dat verder kunnen optimaliseren, maar ook richting regelingen, inderdaad in Den Haag met de noodzakelijke accountants, de kosten die je daarbij hebt, te compenseren, om ook maximaal van dat soort regelingen gebruik te maken en op al die andere domeinen is dat inmiddels ook gebeurd. Voor cultuur is er een subsidiefonds voor, Cultuur Actief, Weerbaar en Wendbaar. Voor sport is er een subsidie, die van 2 ton verstrekt. Voor … De heer Merx: Voorzitter. De heer Burggraaf: Sociaal is er een flink programma, waarbij ook vroegsignalering nadrukkelijke aandacht krijgt. De voorzitter: Punt.

De heer Burggraaf: Als laatste en dan is het een punt, voorzitter, staan we daarmee ook klaar om onze rol te pakken op moment dat de overheid zo ver is om een herstelplan te maken, waarbij de VNG ook nadrukkelijk heeft opgeroepen om daar de centrumgemeentes en regio’s een rol te geven, daar zijn we ook dan klaar voor om daar meteen op te acteren. De voorzitter: Dank. We gaan nu naar een interruptie van de heer Merx. Gaat uw gang. De heer Merx: Ja, dank u wel, voorzitter. Wethouder had het over coaches die ondernemers begeleiden naar de landelijke regelingen. Wat wij vooral bedoelden is, we krijgen signalen over krijgen dat eigenlijk best wel veel ondernemers die toch al in de problemen zitten soort van te trots zijn om aan de bel te trekken en die lijden liever in stilte dan dat ze hun hand op gaan houden, zo wordt dat dan gedacht. Ik weet niet wat daarvan waar is, want ze komen ook niet bij mij uit, zeg maar, want daar zijn ze kennelijk dan ook te trots voor. In hoeverre is de gemeente daarvoor, zeg maar, out reachend? Dat je die mensen bereikt, is die coach, gaat die bij alle ondernemers langs, met andere woorden en zegt hij van heeft u een probleem, kunnen wij u helpen of is er een telefoonnummer, bij wijze van spreken, dat die ondernemer dan toch over die schroom heen stapt, om het zo maar te zeggen, die coach gaat bellen. Wij zien liever het eerste.

De heer Burggraaf: Ja, voorzitter, is een bekend signaal wat ik ook zelf proef bij ondernemers. Dus u moet het zo zien, we hebben een accountteam van Dordt Onderneemt met accountmanagers van de gemeente die in gesprek gaan met ondernemers. Ik ga die gesprekken ook zelf aan en die hebben een gereedschapskist bij zich waarbij de voucherregeling er is en we kunnen niet meer doen dan dat vooral

59

aanbieden en te adviseren van ga nou in gesprek met zo’n coach, bijvoorbeeld als het gaat om horecabedrijven. Nou, dat is positief. Ik meen dat daar inmiddels 10 horecabedrijven in Dordrecht gebruik van maken die dus daarin eens laten analyseren of hun bedrijfsvoering nog verder geoptimaliseerd kan worden. We geven daar ook opleidingen en trainingen voor hun personeel. En voor wat betreft die aanvraag van die regelingen. Ja, we kunnen niks anders dan het aanbieden, vooral het verhaal te vertellen van andere ondernemers die daar wel gebruik van hebben gemaakt en uiteindelijk wat het heeft opgeleverd en daarmee ondernemers stimuleren om daar ook gebruik van te maken en over die drempel heen te stappen. Ja, meer dan dat kunnen we niet doen en ik vind zelf dat ondernemers daar nog wat sneller de schroom van zouden mogen afwerpen. Maar ja, uiteindelijk moeten ze het wel zelf beslissen. Dus ja, nogmaals, we gaan het gesprek aan, de instrumenten zijn ervoor en we proberen die drempel zo laag mogelijk te maken. Dan, voorzitter, als laatste nog het subsidieinformatiesysteem waar nog wat vragen over waren. Het idee kwam een beetje naar boven als dat het een totaal geautomatiseerd systeem zou zijn waar geen medewerkers meer aan te pas komen. Nou, dat is niet het geval.

Het is puur gericht op de professionalisering, zorgen dat je financieel regelmatig en betrouwbaar je subsidieverstrekking kan monitoren en kan verrichten en dat zit in jaarlijkse kosten omdat je dat als een service inkoopt en niet zelf in huis hebt zitten, dus er zit altijd een onderhoudsaspect aan vast en er zit een bouwkost aan vast, aan zo’n systeem en dat gaan we natuurlijk nog in de markt zetten. Als dat nog scherper kan dan doen we dat voor een lager bedrag, maar dit is in ieder geval de begroting die er nu voorligt. Voorzitter, volgens mij heb ik daarmee alle vragen beantwoord. De heer Portier: Voorzitter. De voorzitter: Dank en u werd daarin muzikaal begeleid vanuit de GroenLinkshoek. Even kijken, wie stelt de vraag? De heer Van Verk, gaat uw gang. De heer Portier: Voorzitter. De heer Van Verk: Voorzitter. De voorzitter: Ja, ik had u het woord gegeven, gaat uw gang. De heer Van Verk: Oh, dank u, ik had het niet gehoord. De voorzitter: Nee, dat kwam waarschijnlijk door de muzikale omlijsting, maar gaat uw gang. De heer Van Verk: Ik had een vraag gesteld rondom de Agenda 2030 en ik weet niet of ik bij de juiste wethouder ben, maar het is een financiële methodiek.

Klopt het nu dat het Agenda 2030 een totaalfonds is te vergelijken met het fonds dat deze investering, zoals we dat aan het begin van deze eeuw kenden, met een zevental deelprojecten die al voorzien zijn van reserveringen, maar waar onderling nog mee geschoven kan worden als dat nodig zou mogen blijken te zijn of zijn het zeven reserveringen sec en dat ligt vast en om dat te veranderen moet je een hele procedure doorlopen?

60

De heer Burggraaf: Ja, voorzitter, het loopt vooruit natuurlijk op de discussie die we volgende maand over deze reserveringen gaan hebben, maar het is zo dat u van de totale reservering van Eneco-opbrengst nu twee reserves heeft gemaakt, daarvan neemt u nu het besluit om daar zeven reserveringen toe vast te stellen. Onze inzet en dat is ook het hele proces zoals we dat met u hebben ingezet, ook de thematiek die we bepaald hebben ervoor, is altijd gericht om dat met een brede steun van de raad te doen op een agenda die ook breed gedragen is, omdat we het echt van enorm belang vinden om dat dit alleen een succes kan worden als dit ook een brede steun van u heeft. Ik heb ook echt gesprekken met partijen buiten de gemeente die zeggen ja we willen graag mee investeren, maar we maken ons, als dat betekent dat we niet zeker weten of dat in de volgende bestuursperiode opeens de plannen helemaal wijzigen, dan durven we nu niet in te stappen. Dus nogmaals, die continuïteit, die lange horizon, is echt essentieel om ook andere partijen mee te kunnen laten investeren. De heer …: Voorzitter. De heer Burggraaf: Vandaaruit stelt u die reserves vast, maar is het nogmaals zoals de discussie ook is geweest in die technische ronde, zijn het wel reserves die u nu vaststelt.