2.1 2026.07.14 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

Voorzitter, namens Beter voor Dordt gaf ik in een eerdere commissievergadering al aan dat het voorstel voor Beter voor Dordt een lastige afweging is geweest, zeer waarschijnlijk ook voor het college en voor andere partijen. Aan de ene kant is er een tekort aan woningen. Het raadsvoorstel voor het Albert Schweitzer ziekenhuis gaat dan zeker niet meewerken. Aan de andere kant heeft Dordrecht baat bij een ziekenhuis op of in de buurt van de huidige locatie, strategisch gelegen en goed bereikbaar. Voorzitter, een aantal commissievergaderingen verder kunnen wij op zich instemmen met de verhuisplannen van het ziekenhuis. Er zijn echter vier zaken die van belang zijn voor Beter voor Dordt. Geen financieel nadeel voor de gemeente, daarvoor hebben we het amendement net ingediend. Het tweede: één en ander mag niet ten koste gaan van woningbouw. We zijn tevreden dat er in het raadsvoorstel letterlijk staat: het college heeft besloten om capaciteit en middelen in te zetten om de geplande woning op de Middenzone binnen hetzelfde tijdspad te realiseren op andere plekken in Dordrecht, zonder dat dit ten koste gaat van de al in de planvoorraad opgenomen toekomstige woningbouw. Beter voor Dordt zal het college hieraan houden. Het derde punt is sociale woningbouw. Dat wordt afgedekt vanuit de motie van het CDA die wij mee indienen.

Als laatste punt: wij willen graag tussendoor op de hoogte worden gehouden tussen en waar mogelijk geconsulteerd worden over de voortgang van het opstellen van de samenwerkingsovereenkomst, zodat direct input kan worden meegegeven aan het college. Niet om daarmee op die stoel te gaan zitten ... De heer Kuhlmann: Voorzitter? De heer Van Antwerpen: Ik hoor ‘…’(01:06:20) De voorzitter: De heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Op dit onderdeel, ik wil even checken of de heer Van Antwerpen van Beter voor Dordt het met mij eens is dat het niet handig is om onderhandelingen met het ziekenhuis te gaan voeren met 39 raadsleden. Daar hebben we het college voor. Sterker nog, dat hebben we nog geen maand geleden met denk ik historisch veel steun, als je kijkt naar de stemmingen voor de wethouders, in het zadel geholpen. Wij hebben er veel vertrouwen in dat als we vooraf een wensenlijst meegeven met punten die het college moet meenemen in die onderhandelingen, dat dat ook serieus wordt gedaan. Natuurlijk willen we dan ook achteraf weten hoe dat is gegaan, alleen we hoeven niet daarna nog eens een hele extra sessie te doen. Dan zouden we het college wel een beetje een soort van onder curatele stellen. Hoe kijkt Beter voor Dordt daarnaar? De voorzitter: De heer Van Antwerpen. De heer Van Antwerpen: Voorzitter, dat is volgens mij niet wat ik zeg.

Het laatste wat je volgens mij moet willen, is dat er aan het eind van de rit een samenwerkingsovereenkomst ligt waarvan je achteraf zegt: hadden we vier maanden geleden maar iets anders met elkaar bedacht. Het is zeker ook niet bedoeld om over de 42 wethouder zijn schouder mee te kijken en te dicteren wat hij wel of niet in die samenwerkingsovereenkomst moet zetten. Met zo'n groot project denken wij dat het op zijn minst handig is om de raad zover mogelijk mee te nemen om zo groot mogelijk comfort te krijgen. De voorzitter: Gaat u door. De heer Van Antwerpen: Even kijken, waar waren we? Voorzitter, het stukje dat wij in de motie hebben gezet, brachten wij ook in tijdens de commissievergadering. De wethouder gaf toen aan: dan dient u maar een motie in. Vandaar, nu ligt hij er. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. De ChristenUnie/SGP. De heer Pauwels: Voorzitter, ik heb een vraag. De voorzitter: Mijnheer Pauwels, dat dacht ik. De heer Pauwels: Dank u, voorzitter. Een vraag aan Beter voor Dordt. Ik heb u eigenlijk helemaal niet gehoord over het amendement. We zijn heel erg benieuwd naar wat de reden is om dat wel of niet te steunen. De voorzitter: De heer Van Antwerpen. De heer Van Antwerpen: Voorzitter, in het tweede punt heb ik aangegeven wat voor ons van belang is. Wat u vraagt in het amendement, staat volgens mij letterlijk in het voorstel. De voorzitter: De heer Pauwels.

De heer Pauwels: Ik wil hier wel een vraag van maken. Wat de heer Van Antwerpen zegt, klopt gewoon niet. De voorzitter: Zullen we wel gewoon lekker doorgaan? Jongens, ik weet niet of jullie het doorhebben, maar we hebben nog een enorme perspectiefnota te doen met lijsten moties. Mijnheer Van Antwerpen. De heer Van Antwerpen: Dat snap ik, maar ik word aangesproken. Ik wil best een kopietje voor u maken, mijnheer Pauwels, waarop het dan wel staat. De voorzitter: Mevrouw Nieuwland, aan u is het woord. Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Dank u wel, voorzitter. Wat als? Soms denk je weleens: dit had echt heel anders kunnen lopen. Als alles met Ballast Nedam volgens planning was verlopen, hadden we het hier vandaag niet over hoeven hebben. Het is anders gelopen. Hopelijk zeggen we over een tijd: dat was misschien maar goed ook. Het ziekenhuis is een hele belangrijke faciliteit en ook werkgever in onze stad. Nieuwbouw op de Middenzone is voor hen een belangrijke stap richting de toekomst, maar het doet pijn dat daarmee een streep gaat door de geplande woningbouw op die locatie. Wij onderschrijven van harte de motie van het CDA dat de geplande sociale woningbouw op de alternatieve locaties minimaal 200 stuks moet zijn om daarmee ook te compenseren 43 wat anders op de Middenzone was gebouwd. En dat op de alternatieve locaties zoveel als mogelijk evenwichtig wordt gebouwd.

We zijn het ook van harte eens met het amendement van Beter voor Dordt met het uitgangspunt dat de gemeente Dordrecht geen financieel nadeel mag ondervinden door de nieuwbouw van het ziekenhuis. Als raad willen we natuurlijk het liefst dat die 720 woningen zo snel mogelijk worden gebouwd. Hebben we het college eerder goed begrepen dat we dit najaar een concreet plan kunnen verwachten? Ik vraag het nog maar even ter check, omdat er wat ruis ontstaat. De voorzitter: Dank. Dan ga ik naar de fractie van D66, de heer Hoogduijn. De heer Hoogduijn: Dank u wel, voorzitter. Mijn fractie kijkt positief terug op de goede gesprekken die wij over de woningbouw en de nieuwbouw voor het Albert Schweitzer hebben gevoerd in de commissies. Wat voor ons goed en fijn was: elke partij benadrukte het belang van het ziekenhuis voor onze stad en onze regio. Ook willen wij hier nogmaals gezegd hebben: wij stellen het zeer op prijs dat het ziekenhuis bereid was om naar ons toe te komen voor een nadere toelichting op de plannen.

Zonder de commissies volledig opnieuw na te doen in de raad, voelen wij als bouw, bouw, bouw-partij natuurlijk ook het gevoel dat heerst in de stad en in de raad: wat moet er nu gebeuren met de geplande woningbouw op de Middenzone? In dat opzicht kan ik vertellen dat de fractie van D66 met verdere invulling van de moties van het CDA en Beter voor Dordt voldoende vertrouwen heeft dat deze woningen elders gerealiseerd zullen worden, op een goede manier, met de juiste borging van een evenwichtige bouwmix. Daar doen we niet lichtzinnig over. Zeker als thuiswonende 25-jarige woningzoekende kan ik het gevoel in de stad en in de raad goed begrijpen. Daarom is het zaak om hier vaart mee te maken en aan de slag te gaan. We zullen de rest niet steunen. Daarbij vraag ik wel … De heer Gündogdu: Voorzitter? De voorzitter: De heer Gündogdu, gaat uw gang. De heer Gündogdu: Voorzitter, dank u wel. Precies op dit punt wil ik mijnheer Hoogduijn toch even interrumperen. Voorzitter, ik heb eerder van hem gehoord dat hij als 25-jarige thuiswonende naarstig op zoek is naar een woning. Die woningen zouden volgend jaar gebouwd worden en daar neemt uw partij nu afstand van. Hoe rijmt u dat met elkaar? U bent op zoek naar een woning.

U zou die volgend jaar allicht kunnen krijgen, maar u ziet ervan af? De heer Hoogduijn: Voorzitter, in dit geval is het net zoals vanuit de ChristenUnie/SGP gezegd een wat-als-verhaal: die woningen kwamen er niet. In dat opzicht heb ik net verteld dat wij voldoende vertrouwen hebben in de alternatieve locaties. Ik wilde eigenlijk vervolgen met mijn woordvoering, waarin ik wilde zeggen dat er inderdaad eerder in de commissie door de wethouder gezegd werd dat er dit jaar nog een plan zou komen voor de alternatieve locaties. Ik vraag graag ook de reflecties van de wethouder daarop. De voorzitter: Bent u klaar? De heer Gündogdu: Voorzitter, een korte opmerking. 44 De voorzitter: Een vraag. De heer Gündogdu: U zat in dezelfde commissie, mijnheer Hoogduijn. Wij hebben van de ambtelijke organisatie gehoord dat de planning was om volgend jaar de eerste paal de grond in te slaan voor de woningbouw op de Middenzone. De voorzitter: Dank, mijnheer Gündogdu. Voortaan graag de interrupties als een verduidelijkende vraag. U was klaar, mijnheer Hoogduijn? Heel goed. Dan gaan we naar de fractie van het CDA. De heer Klerk, gok ik zo. De heer Klerk: Kijk, het is uw geluksdag. In één keer goed. Voorzitter, zoals ik namens onze fractie ook in de commissievergaderingen reeds aangaf, staat het CDA positief tegenover de nieuwbouwplannen van het ziekenhuis op de Middenzone.

Het belang van een goed ziekenhuis op het Eiland van Dordrecht staat op geen enkele manier ter discussie. Vanwege de centrale ligging, omdat het de grootste werkgever van de stad is, vanwege de regiofunctie, maar ook vanwege de kwaliteit van dit topklinische ziekenhuis. Echt een toegevoegde waarde voor de stad. Net als de heer Kuhlmann zou ik daar een aantal jaren geleden absoluut de nodige simcash voor willen inzetten. Daarom zal de CDA-fractie het raadsvoorstel steunen. Wat het CDA ingewikkelder vindt, is de woningbouw. Het is immers nogal wat om een kansrijke woningbouwlocatie met 720 geplande woningen te laten wijken vanwege deze behoefte van het ziekenhuis. Het heeft nogal wat gevolgen. Het CDA heeft alle vertrouwen dat op de alternatieve woningbouwlocaties de toegezegde woningen zullen verschijnen, maar wil wel de aandacht vestigen op de woningmix en in het bijzonder op de compensatie van de sociale huurwoningen die niet op de Spuiboulevard werden geprogrammeerd. Ik heb zojuist al uitgelegd wat de beweegredenen waren voor onze motie. Wij nodigen de raad van harte uit om daarmee in te stemmen. Dan het amendement van Beter voor Dordt dat wij mede indienen.

We onderschrijven dat het niet meer dan logisch is dat deze plannen van het ziekenhuis voor de gemeente Dordrecht geen financieel nadeel hoeven te betekenen en dat de gemaakte kosten in het toewerken naar woningbouw worden gecompenseerd. Met betrekking tot de motie van Beter voor Dordt over het vroegtijdig betrekken van de raad bij de samenwerkingsovereenkomst, daarover zou ik graag van het college horen hoe zij dit zien op haalbaarheid en wenselijkheid, ook in het kader van de onderhandelingen. Daarbij sluit ik me ook aan bij de zorgen die de heer Kuhlmann uitte in zijn interruptie. Wat het amendement van PRO betreft: ik deel de zorg van PRO, maar wij zullen toch tegen het amendement stemmen. De reden daarvoor is dat wij via de motie bewust voor een ander instrument hebben gekozen, temeer omdat er voor ons bij het aanwijzen van de nieuwbouwlocatie geen voorwaardelijkheid is in relatie tot de sociale woningbouw. Daar wilde ik het voor nu bij laten. Dank u wel. De voorzitter: Dank. Ik ga naar Forum voor Democratie. De heer Van de Breevaart, alstublieft. De heer Van de Breevaart: Dank, voorzitter. Het besluit dat vandaag voorligt is geen eenvoudige. We kiezen namelijk niet tussen een goed en een slecht plan, maar tussen twee zwaarwegende publieke belangen. Aan de ene kant staat de woningbouwopgave. Er lag een plan voor 720 woningen.

Er loopt nog altijd een juridische procedure tussen 45 Ballast Nedam en de gemeente, waarvan financiële en juridische risico's nog altijd niet geheel kunnen worden uitgesloten. Alternatieve woningbouwlocaties moeten nog worden verder worden uitgewerkt. Wat Forum voor Democratie betreft zijn dat allemaal serieuze aandachtspunten. Aan de andere kant staat het Albert Schweitzer ziekenhuis, een voorziening die van cruciaal belang is voor Dordrecht en de regio. Uit de stukken blijkt dat renovatie en nieuwbouw op de huidige locatie uitvoerig zijn onderzocht, maar alleen een nieuw ziekenhuis biedt de toekomstbestendige oplossing die Dordtenaren verdienen. Voor Forum voor Democratie weegt dit publieke belang uiteindelijk zwaarder dan de nadelen die deze keuze met zich meebrengt. Vanwege het publieke belang dat hier in het geding is, zijn wij, ondanks genoemde onzekerheden en bedenkingen, geneigd toch voor het voorstel van geen bedenkingen tegen een nieuw te bouwen Albert Schweitzer ziekenhuis te stemmen. Intussen behouden wij ons het recht voor om het college te manen tot de grootst mogelijke spoed bij het realiseren van alternatieven voor de Dordtenaren die nu gedwongen zijn nog langer te wachten op een voor hen passende woning. Alle moties en amendementen die daartoe oproepen, zullen wij beoordelen op hun realisme.

We kijken in dat verband met spanning uit naar de reflecties van het college. Dank u wel. De voorzitter: Dank. Ik kijk naar de Partij voor de Dieren. Mevrouw Van Herwijnen, alstublieft. Mevrouw Van Herwijnen: Dank u wel, voorzitter. Ziekenhuis versus woningbouw. Het ene moment heb je een forse woningbouwlocatie van 720 woningen die in de startblokken stond en het andere moment wordt de locatie gereserveerd voor een nieuw ziekenhuis. De Partij voor de Dieren is voor het behoud van het ziekenhuis als belangrijke zorgaanbieder voor onze inwoners en grootste werkgever van onze stad, maar als we deze woningbouwlocatie opgeven, wat krijgen we er dan voor terug? Het college stelt alternatieve woningbouwlocaties elders in de stad voor. Deze locaties zijn niet zeker. De woningaantallen zijn niet gegarandeerd. Er is geen harde tijdlijn. En belangrijk: structuurgroen wordt mogelijk opgeofferd. We ruilen een concreet woningbouwproject in voor intenties elders. De Partij voor de Dieren is van mening dat daar best wat tegenover mag staan. We gaan daarom mee met het amendement van PRO en Beter voor Dordt en de motie van het CDA. Voor de moties van Beter voor Dordt en Op Ons Eiland wachten we nog even het advies van het college af. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk naar de PVV. De heer Van der Graaf. De heer Van der Graaf: Dank u wel, voorzitter.

Wij steunen de nieuwbouw van het Albert Schweitzer ziekenhuis op de voorgestelde locatie. De PVV vindt het van groot belang dat er een toekomstbestendig ziekenhuis voor Dordrecht beschikbaar blijft. Wel gaan wij er gemakshalve vanuit dat de geplande woningbouw volledig en tijdig wordt gecompenseerd op alternatieve locaties. De nieuwbouw van het ziekenhuis mag immers niet leiden tot een vermindering van de woningbouwambities van de gemeente. Daarom zullen wij het amendement van PRO Dordrecht hierover dan ook steunen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De fractie van DENK. De heer Kolkoliç. 46 De heer Kolkoliç: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, ik zal het heel kort houden en ik verwacht dat de grote leider naast mij hierover uitgebreid zal spreken. Wij willen een modern ziekenhuis voor Dordrecht, maar wij willen ook dat de honderden woningen die hier gepland stonden niet stilzwijgend verdwijnen uit het woningbouwprogramma. Daarom steunen wij de amendementen en de moties die zorgen voor concrete afspraken en een geloofwaardige compensatie van de woningbouwopgave. Op die manier probeert mijn fractie niet te kiezen tussen zorg en wonen, maar zorgen wij ervoor dat beide ambities voor Dordrecht overeind blijven. Dank u wel. De voorzitter: Dank. Het woord is aan de heer Gündogdu van de fractie Op Ons Eiland. De heer Gündogdu: Voorzitter, dank u wel.

Voorzitter, laat ik beginnen met een getal: 47.440. Dat zijn Dordtenaren die op 18 maart hun stem hebben uitgebracht. Zij deden dat nadat wij hen wekenlang hadden verteld dat hun stem ertoe doet en dat wij hun problemen zouden oplossen. De VVD zei, de Dordtse VVD tegenwoordig: vol voor Dordt. Mensen hebben niks aan praatjes. Ze willen zien dat er iets gebeurt in hun straat en wijk. De VSP-groep presenteerde zich als: Dordt voorop. Doen wat nodig is. Samen vooruit voor meer betaalbare woningen. De ChristenUnie/SGP zei: samen maken we Dordt en samen maken we Dordt bewoonbaar. D66 beloofde: doorbouwen aan Dordt, het kan wel. En het CDA koos voor: bouwen op vertrouwen, onze keuzes voor een fatsoenlijk Dordrecht. Voorzitter, vandaag worden deze woorden voor het eerst werkelijk getest. De woningbouw liep als een rode draad door bijna alle verkiezingsprogramma's. Meer woningen, sneller bouwen en vooral: betaalbare woningen voor alle Dordtenaren. Bij de eerste de beste testcase dreigt deze raad een ‘jaar later’(02:21:10) de locatie voor 720 woningen zonder pardon terzijde te schuiven. 10 jaar werk van ambtelijke capaciteit. 10 jaar werk van de gemeenteraad. 10 jaar beloftes van het college. Dit doet mij enorm veel pijn. Wij zijn voor een toekomstig ziekenhuis, maar zorg en wonen mogen niet tegen elkaar worden uitgespeeld zoals dat nu gebeurt.

Op Ons Eiland laat met dit amendement en de motie zien dat beide mogelijk zijn: ziekenhuisontwikkeling en behoud van ongeveer 720 woningen in en rond het Gezondheidspark. Beste collega's, ik richt me even tot u. Verkiezingsslogans zijn geen woorden voor op een poster. Het zijn beloften aan inwoners. Wie vandaag harde woningbouw inruilt voor zachte, onzekere ambities, moet straks niet verbaasd zijn wanneer Dordtenaren hun vertrouwen in de politiek verliezen. Laat daarom vandaag zien dat bouwen op vertrouwen werkelijk betekent: doen wat wij de Dordtenaren hebben beloofd. Anders is het kiezersbedrog, moet ik helaas zeggen. Dank u wel. De heer Klerk: Voorzitter? De voorzitter: De heer Klerk. De heer Klerk: Ik laat de laatste kwalificatie van de heer Gündogdu voor zijn eigen rekening. Alleen als het gaat over het nakomen van afspraken en dergelijke wil ik hem toch vragen: heeft u de motie van het CDA gelezen? De voorzitter: De heer Gündogdu. 47 De heer Gündogdu: Voorzitter, ik heb wel degelijk de motie van het CDA gelezen. Ik ga geen harde planvoorraad inruilen voor iets wat zich nog moet gaan bewijzen, wat enorm soft is. Wat heb ik eraan? Wat hebben Dordtenaren eraan als zij niet eens weten of die woningen er gaan komen, waar die woningen gaan komen en wanneer die woningen er gaan komen? Daar begin ik niet aan. De voorzitter: De heer Klerk.

De heer Klerk: Volgens mij is de motie juist vooral gericht op het gestand doen van een toezegging uit het verleden. Dat is de keuze die wij maken. Dat noem ik nog steeds bouwen op vertrouwen en daar sta ik volledig achter. Ik ga hier geen betoog houden, want daar is een interruptie niet voor. Soms moet je afwegingen maken. Dan is het denk ik ook de taak van onze gemeenteraad dat we ons flexibel kunnen opstellen en daarbij alle belangen goed kunnen afwegen. Ik vraag me af of de heer Gündogdu die flexibiliteit ook heeft? De voorzitter: De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, dat is mijn pleidooi, die flexibiliteit. Ik zeg en daar ben ik echt oprecht van overtuigd: het kan samen. Wij worden gedwongen om een keuze te maken tussen een ziekenhuis of tussen woningen. Het kan samen. Dat het samen kan, hebben we naar mijn idee ook vernomen van het college. Ik heb al die stukken tig en tig keer doorgenomen. Het kan samen, alleen het ziekenhuis wil het niet vanwege een aantal redenen. Om terug te komen op uw vraag: die 200 woningen waar u op doelt, hadden er volgend jaar kunnen staan. Nu weten we niet wanneer die er überhaupt gaan terugkomen. Daar ga ik natuurlijk niet mee instemmen. De heer Klerk: De laatste vraag, als het mag? De voorzitter: De heer Klerk. De heer Klerk: Ik wil daar toch op reageren.

Het kan samen vind ik een mooie opmerking, maar het is juist de motie van Op Ons Eiland die volgens mij de plannen die nu in de steigers staan, inderdaad nog in de harde planvoorraad staan … Als die motie wordt aangenomen, gaan we volgens mij juist vol in de vertraging. De voorzitter: De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, daar ben ik het volledig mee oneens. Met de motie zoals wij die indienen, geven we namelijk het college de opdracht om die 720 in ieder geval te realiseren op de verlaatlocatie plus de locaties die mogelijk, gearceerd, terug kunnen komen. Dan hebben we een stuk grond waar volume gemaakt kan worden. U maakt de keuze om hier 25, daar 30, daar 50 woningen te plaatsen. In hoeveel jaar denkt u dat u die 200 sociale woningen gaat realiseren? 48 De heer Klerk: Voorzitter, u wacht tot het ziekenhuis al is vertrokken. Dat is vertragen. De voorzitter: Mijnheer Klerk, u heeft drie achtereenvolgende interrupties gedaan. Nu is het mooi geweest. In uw welzijn, voor de rest van de avond ga ik maar twee achtereenvolgende interrupties toestaan. Anders wordt het echt een eindeloze avond, punt. Dat was hem? Dan gaan we naar de SP, de heer Hartmeijer. De heer Hartmeijer: Veel dank, voorzitter. Het amendement van Op Ons Eiland sluit precies aan op ons betoog in de commissie. Daar stemmen we voor.

Alle voorstellen die raken aan woningbouw gaan wij ook steunen, omdat we meer zekerheid willen inbouwen als het gaat om aantallen woningen, het soort woningen en de verdere procedure rond de verlaatlocatie. Zoals de heer Pauwels al subtiel liet doorschemeren, is dit nu waarschijnlijk al de grootste beslissing in deze raadsperiode. Een hele nieuwe woonwijk waar al prachtige ontwerpen voor waren, tien jaar werk met onderweg veel tegenslagen, dat gaat nu de prullenbak in. Zonder enige zekerheid voor een alternatief, zoals mevrouw Van Herwijnen al zei. En met enorme vertraging als het gaat om het toevoegen van betaalbare woningen. Dank. De voorzitter: Dank, mijnheer Hartmeijer. Ik ga het woord geven aan de wethouder. De heer Hoogduijn: Voorzitter? De voorzitter: De heer Hoogduijn, gaat uw gang. De heer Hoogduijn: Ik zou nog even één puntje willen maken. In mijn enthousiasme om iets van Beter voor Dordt te steunen, benoemde ik dat wij de motie zullen steunen. Daarmee bedoelde ik eigenlijk het amendement, zoals ik eerder ook aan de heer Van Antwerpen in de commissie heb toegezegd. Voor de motie wachten we even de appreciatie van de wethouder af. De voorzitter: We gaan naar de wethouder. De heer Burggraaf: Dank u wel, voorzitter. We hebben inmiddels aardig wat commissievergaderingen over dit onderwerp gehad. Dat is logisch, want het is natuurlijk geen eenvoudige keuze.

Waar het gaat om de doelstellingen waar iedereen het mee eens is, willen we zo snel mogelijk en zo veel mogelijk woningbouw realiseren. En het andere is het faciliteren van een ziekenhuis, zoals het Albert Schweitzer, dat voor onze stad en regio van grote waarde is en we dat naar de toekomst toe willen bestendigen. Het is gebleken dat je die twee natuurlijk het liefste naast elkaar wil laten bestaan. Het amendement A5 van Op Ons Eiland wekt de indruk dat je dat zou kunnen realiseren door op de Middenzone aan woningbouw te doen en op de verlaatlocatie de nieuwbouw dan wel renovatie te doen, op de locatie waar het ziekenhuis zit, aan het achterstuk. Daarin wordt ook een suggestie gewekt dat er geen intensief proces is geweest om heel goed te kijken of alternatieven inderdaad ook te realiseren zouden zijn. Dat is wel degelijk gebeurd in de afgelopen jaren, ook in het voortraject. Daaruit is conclusie gekomen dat wat in amendement A5 wordt voorgesteld niet haalbaar is, namelijk om de ziekenhuisontwikkeling op die plek te doen en op de Middenzone nog de woningbouw te doen. Die redenen hebben we ook in de commissie al gedeeld. 49 Dat zit hem in de snelheid van de verbouwing, de investeringskosten die daarbij nodig zijn en de grip die je hebt op de locaties die daarachter liggen. Dat maakt het gewoon allemaal niet mogelijk om dat pad te doorlopen.

Je kunt je uiteindelijk ook naar de toekomst toe afvragen of woningbouw wat meer naar die plek toe uiteindelijk niet een veel beter leefklimaat gaat geven dan een plek waar je toch dichter op de N3 en de verbindingswegen zit? Misschien dat een ziekenhuis achteraf gezien ook eigenlijk wel een goede plek heeft daar. Het college ontraadt amendement A5. De heer Gündogdu: Voorzitter? De heer Burggraaf: Aydin. De voorzitter: De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, kan het college of de wethouder aangeven wat de voornaamste reden van het ziekenhuis is om geen renovatie te doen? Wij weten het antwoord. Zij hebben één punt heel specifiek uitgelegd waardoor zij een renovatie niet zien zitten. Kan het college ons dat meegeven? De heer Burggraaf: Voorzitter, er spelen verschillende elementen op het terrein en het achterliggende terrein van het ziekenhuis, waar het gaat om het eigendom van de betreffende plekken en of er wel voldoende ruimte is om het gewenste programma daar te kunnen realiseren. Als laatste, dat heb ik u in de commissie ook uitgelegd, het realiseren van een ziekenhuis op een gefaseerde wijze legt een beslag op de bestaande zorg. Dat heeft het ziekenhuis uitgelegd. Ook voor de financiering is dat ingewikkeld, want de nieuwbouw van het ziekenhuis moet uiteindelijk ook gefinancierd worden uit de exploitatie.

Dat is ook een belangrijke reden waarom dat niet haalbaar is. De conclusie kan niet anders zijn dan dat hetgeen wat amendement A5 voorstelt echt een te simpele voorstelling van zaken is en geen realistisch pad. De heer Gündogdu: Voorzitter, laat ik maar antwoord geven op die vraag, want ik krijg geen antwoord. De voornaamste reden voor het ziekenhuis waren de kosten. Nieuwbouw zou twintig procent goedkoper zijn. Dank u wel. De heer Burggraaf: Voorzitter, daar heb ik in ieder geval heel wat meer argumenten gehoord dan nu door Op Ons Eiland wordt gesuggereerd. Voorzitter, dan over het proces. Dit is het moment dat u als raad wensen en bedenkingen meegeeft om vervolgens een samenwerkingsovereenkomst aan te kunnen gaan met het ziekenhuis voor de verdere uitwerking. Uiteindelijk kunnen we die samenwerkingsovereenkomst sluiten, wat een collegebevoegdheid is. Wat ons betreft geeft u met deze wensen en bedenkingen voldoende comfort, dat hoorde ik Beter voor Dordt zeggen naar aanleiding van die motie M22, om te weten waar de aandachtspunten van de raad liggen en om op basis daarvan de betreffende samenwerkingsovereenkomsten kunnen gaan opwerken en sluiten. Het zou wat ons betreft niet nodig zijn om dat nog weer apart aan de raad voor te leggen.

Zoals u nu bij motie M22 heeft neergelegd en ook in de commissie heeft aangegeven: uiteindelijk is het oordeel aan uw raad of u in dit specifieke geval toch als raad intensiever betrokken wilt zijn dan in het reguliere proces rondom dergelijke stukken. Oordeel raad. Dan hebben we de volgende en dat is amendement A7 van Beter voor 50 Dordt, de Dordtse VVD en het CDA. Dat ging over alle kosten die nu zijn gemaakt rondom de planontwikkeling van de Middenzone. Of de kosten van de gewenste flexwoningen daar dan ook betrokken worden richting het ziekenhuis om te zorgen dat daar ook een compensatie in komt vanuit de ontwikkeling daar. Dit is er ook één: oordeel raad. Wat u hier in ieder geval stelt, is technisch werken voor ons om dat richting de samenwerkingsovereenkomst zo in te steken. Dan hebben we het laatste stuk. Ik snap heel goed de zorgen vanuit de raad over de woningbouw die er is, in de snelheid die er is, in een programma waarover uw raad inderdaad in de discussie Spuiboulevard heeft gezegd: hier willen we 100 extra sociale huurwoningen. Dat willen we graag snel gerealiseerd hebben voor de stad. Dat is ook de reden geweest dat het college dit aan u heeft voorgelegd, met de nadrukkelijke toezegging om alternatieve locaties in beeld te brengen, met de voorbereidingen die we binnen de organisatie getroffen hebben.

En om het college de opdracht mee te geven om hetzelfde programma als u had beoogd op de Middenzone te realiseren in hetzelfde tijdspad. Vanaf 2029 tot en met 2035, zo’n beetje. Er is ook wel gezegd in de commissie dat dit de ambitie en het streven is. In de praktijk weet je dat dingen altijd weerbarstiger kunnen zijn dan je aan de voorkant bedenkt. Dat is ijs en weder diende, zal ik maar zeggen. De opdracht, de ambitie en de inzet zijn er volledig op gericht om hetzelfde programma in dezelfde tijd te realiseren. Dan zie ik de motie Sociale woningbouw mag geen sluitstuk zijn. Ik kan u garanderen dat het geen sluitstuk zal zijn, maar zelfs de startmotor van de ontwikkeling. In de eerste periode waren er 100 voorzien, wat later in de tijd nog eens 108 sociale woningen. Dan zit je veel meer richting 2030 en verder. Ik voorzie dat we met die alternatieve plannen al in een eerdere fase tot meer sociale huurwoningen zullen komen dan op de Middenzone bedacht was. Wij zullen voorzien in die minimaal 208 sociale huurwoningen waartoe in de motie wordt opgeroepen. Het tweede waartoe opgeroepen wordt … De heer Kuhlmann: Voorzitter? De voorzitter: Wethouder, u heeft een interruptie van de heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Dank u, voorzitter. Ik hoor de wethouder nu heel enthousiast zeggen: we gaan heel veel vaart zetten op die sociale woningen. Dat zien we ook in de concrete plannen.

Ik zou hem toch ook wel willen vragen: blijft er wel voldoende aandacht, juist ook voor die andere sectoren waarin ook keihard woningen nodig zijn? Het zou in onze beleving echt verkeerd zijn als we alleen maar gas geven op sociaal en de andere woningsectoren een beetje laten lopen. De voorzitter: De heer Burggraaf. De heer Burggraaf: Voorzitter, zoals ik zeg, de toezegging zit erop dat we hetzelfde programma realiseren zoals nu voor de Middenzone door uw raad in die verdeling is vastgesteld. Alleen voorspel ik u dat de praktijk zal zijn dat veel van die sociale huurwoningen binnen dat programma aan de voorkant gerealiseerd zullen worden op de alternatieve locaties. Dat is het andere dictum: op iedere woningbouwlocatie zo veel als mogelijk zorgen voor een evenwichtige mix. Die twee kunnen elkaar echt wel gaan bijten. Het is ook een beetje afhankelijk van hoe groot de locatie is en in hoeverre je daar differentiatie in kunt aanbrengen. Dat tweede onderdeel vindt het college wat ingewikkelder. Deze motie 51 laten wij verder aan het oordeel van de raad. Dan, voorzitter, hebben we nog amendement A6 van PRO Dordrecht met betrekking tot de alternatieve plannen. Zoals u mij al heeft horen zeggen, dat werd gevraagd door D66 en ChristenUnie/SGP, komen wij in het najaar richting u met een nadere concretisering op die alternatieve locaties voor de woningbouwprogrammering.

U heeft ook al gezien dat een van die locaties de Bloys van Treslongstraat is geweest. Dat is een van de locaties die we in beslotenheid hadden gedeeld, omdat we zorgvuldig willen zijn in de stappen, ook richting communicatie met de omgeving. Er zit echt volle vaart en aandacht op om het zo snel mogelijk te realiseren. Tegelijkertijd zit er een deel van het programma verder weg in de tijd, 2030 en verder. Dat zijn plannen waar we wel wat inzicht in kunnen geven in het najaar, maar waar we een stuk minder concreet in kunnen zijn. Dat zullen wij aan u presenteren als raad. In het amendement van PRO Dordrecht zitten ook wel een aantal aannames, waardoor wij toch van mening zijn dat we dit amendement moeten ontraden. Er wordt namelijk gesuggereerd dat de alternatieve locaties niet de locaties zouden kunnen zijn die in aanmerking komen voor het alternatieve programma van die 720 woningen. Er wordt al vooruitgelopen op het programma van de verlaatlocaties. Dat zal echt pas later in het proces zijn. We hebben nu juist alle energie, aandacht en tijd in te zetten op die alternatieve locaties die in beeld zijn en het begeleiden van het proces voor de bouw van het ziekenhuis op de Middenzone. Het is echt nog te vroeg in het proces om dan nu ook al zo gedetailleerd plannen te gaan maken over de verlaatlocatie.

Ook in de wetenschap dat je daar natuurlijk pas over een jaar of 10 op zijn vroegst ook echt kan gaan denken over ontwikkeling op die plek. Daarmee ontraden we amendement A6. De heer Pauwels: Voorzitter? De voorzitter: Mijnheer Pauwels. De heer Pauwels: Dank u, voorzitter. Allereerst wekt de wethouder de suggestie dat wij de suggestie zouden wekken dat die alternatieve plannen er niet komen. Dat is niet het punt. Het punt is dat er op dit moment nog geen concrete plannen liggen. Dat is ook waar de verwarring met Beter voor Dordt net ontstond. Wij zeggen niet dat er geen belofte is om plannen te maken. Wij zeggen: die plannen zijn er nu niet. Het amendement gaat erover: als u al zoveel vertrouwen heeft in die plannen, waarom zouden we dan nu die verklaring van geen bedenkingen afgeven? Terwijl we die plannen nog niet gezien hebben? Terwijl dat nog niet concreet genoeg is? Kunnen we dat niet gewoon over een half jaar doen? De voorzitter: De heer Burggraaf. De heer Burggraaf: Voorzitter, dat zit hem puur in de stappen in het proces. Om dit proces verder te brengen is het nodig om een samenwerkingsovereenkomst met het ziekenhuis te sluiten, zodat zij een vervolgstap kunnen zetten in de verdere uitwerking van hun ontwikkelplan op de Middenzone. Je kan niet het één op het ander laten wachten. Ook dat vraagt voldoende tijd om op te werken.

Dat maakt dat je nu niet eerst tijd hebt om al die alternatieve woningbouwlocaties nog verder uitgewerkt te hebben, voordat je een vervolgstap neemt over het aangaan van een samenwerkingsovereenkomst, waarvan de zoektocht heeft uitgewezen dat er geen 52 alternatief is. Dan zou de vraag voorliggen: vind je dan als raad dat je nog een andere optie zou moeten overwegen, namelijk het niet faciliteren van het ziekenhuis op die locatie? De voorzitter: De heer Pauwels. De heer Pauwels: Dank u, voorzitter. Ik hoor de wethouder zeggen dat het in het proces niet mogelijk is om aan de ene kant aan de woningbouwplannen te werken en aan de andere kant de gesprekken met het ziekenhuis aan te gaan. Kunt u dat nader toelichten? De heer Burggraaf: Voorzitter, we zijn bezig om op die alternatieve locaties die gepresenteerd zijn, te zorgen dat we niet stil te zitten en dat we die verder opwerken naar de planvorming. Op die locaties zullen we er ook in het najaar weer bij uw raad op terugkomen waar we staan en wat we verwachten. Wat de grex daarop doet en het tempo, et cetera. Dat wordt in het najaar voorzien, maar dat is een stuk minder dan waar amendement A6 toe oproept en wat ik teruglees in de toelichting bij dat amendement. Tot slot, voorzitter, is er nog motie M20 van Op Ons Eiland. Daar had ik denk ik al eerder duidelijk helderheid opgegeven.

Dat gaat dan over die verlaatlocatie, om daar al een heel programma voor in kaart gaan brengen. Dat is echt nog te vroeg in het proces. We kunnen niet zover gaan als waar in deze motie toe wordt opgeroepen. Zet de capaciteit slim in en zorg dat je op de alternatieve woningbouwlocaties de plannen verder uitwerkt. Ga daar niet nog stapelen met iets wat veel verder in de tijd ligt. Dat was hem, voorzitter. De voorzitter: Wethouder, dank. Een interruptie van mevrouw Van Herwijnen. Mevrouw Van Herwijnen: Voorzitter, de wethouder ging van de amendementen en de motie weer terug naar de amendementen. Ik ben even kwijt wat het oordeel van de wethouder over M21 was. De voorzitter: Dat is Vroegtijdige betrokkenheid gemeenteraad bij samenwerkingsovereenkomst. Wil je hem hebben? De heer Burggraaf: Die heb ik als 22 genummerd, excuus. Dat gaat over de motie van Beter voor Dordt, Vroegtijdige betrokkenheid gemeenteraad. Die is oordeel raad. De voorzitter: Dank. Ik ga even een hele puntige tweede termijn doen. Als u niet het woord wilt voeren, geef dat dan meteen aan. Ik kijk eerst naar de fractie van PRO Dordrecht, de heer Pauwels. De heer Pauwels, gaat uw gang. De heer Pauwels: Dank u, voorzitter. Wij willen heel graag benadrukken dat het hier niet gaat over: komen er wel plannen? Hoe zit het met het ziekenhuis, et cetera? Dit gaat over wat wij als raad belangrijk vinden.

Wat verwachten wij voor het inleveren van serieuze, harde planvoorraad? Ik proef dat wij daar in meerderheid eigenlijk niks voor terug verwachten. Ja, er worden beloftes gedaan. Dat zijn vage beloftes. Waarom zouden we niet eerst gewoon met zijn allen zeggen: jongens, even pas op de plaats. Laten we eerst die plannen bekijken en dan geven we een verklaring van geen bedenkingen. Dat vormt geen enkel gevaar voor het proces met het Albert Schweitzer. Het Albert Schweitzer gaat niet zomaar verdwijnen. Het duurt twintig jaar om een ziekenhuis te 53 verplaatsen. Op deze manier worden wij een besluit in gerommeld en dat lijkt niemand iets te interesseren. Dat zit mij heel erg dwars. De voorzitter: Dank, de heer Pauwels. De heer Kuhlmann van de Dordtse VVD. De heer Kuhlmann: Dank u, voorzitter. Wij denken dat dit op een ordentelijke manier gaat. Wij zien geen rommel, maar een strategie voor de stad, voor de zorg en de woningbouw in de stad. Even kort de amendementen langslopen met hoe wij daarop gaan stemmen. Dat scheelt straks weer stemverklaring. Wij zullen tegen A5 stemmen. Tegen A6 ook, omdat die deels overbodig is. Zeker met de presentatie die in het najaar komt. Voor een deel loopt het veel te ver vooruit over zaken die pas over 10 jaar aan de orde zijn. A7 zijn wij uiteraard voor, als mede-indiener. Wij zijn tegen M20 om dezelfde reden als A5.

Bij M21 hadden wij natuurlijk even wat vragen, maar de duiding van de heer Van Antwerpen maakt dat wij daar voor kunnen stemmen. Wij zullen ook voor M22 stemmen. De voorzitter: Dank, mijnheer Kuhlmann. De VSP Dordrecht. De heer Stolk? Nee. Beter voor Dordt, de heer Van Antwerpen. De heer Van Antwerpen: Voorzitter, kort maar krachtig: dank aan de wethouder voor de constructieve uitleg. Wij handhaven de moties en amendementen die we hebben ingediend of mede hebben ingediend. De overige moties en amendementen zullen wij niet ondersteunen. De voorzitter: Mevrouw Nieuwland, ChristenUnie/SGP. Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Eerder voelde ik niet echt de behoefte, maar ik merk toch bij mezelf dat ik de behoefte voel om in mijn reactie in te gaan op de heer Pauwels. Wij krijgen hier als raad allemaal even het verwijt dat het ons te weinig interesseert. Dat wil ik echt verre van me werpen. Volgens mij zitten we hier juist als 39 mensen die het beste zoeken voor onze stad. Dat wij daarin met elkaar van mening verschillen over welke kant het op moet, dat mag helemaal. Voor mij is het belangrijk dat we hier een goede toezegging van de wethouder hebben. Daar houden we hem ook aan. En ik hoop ook dat we komende jaren inderdaad vol gas doorgaan met het realiseren van deze woningen. De voorzitter: Dank, mevrouw Nieuwland. Vol gas, dat houden we vast. De heer Hoogduijn.

De heer Hoogduijn: Voorzitter, ik sluit mij aan bij de mevrouw van de ChristenUnie/SGP, Nieuwland. De voorzitter: Mevrouw Nieuwland, zo is het. Dank u. Fractie van het CDA, vol gas. De heer Klerk: Dank u wel, voorzitter, vol gas. Ik doe mijn best, dat weet u. Nog over één motie hebben wij een vraag. Die is nog niet beantwoord. Dat gaat over de vroegtijdige betrokkenheid bij de samenwerkingsovereenkomst, de motie van Beter voor Dordt. Ik weet niet of dat mag op dit moment, maar misschien dat ik daar nog een duiding op 54 krijg? Ik vraag mij nog even af wat hiervan de meervraag is op de actieve informatieplicht die het college al heeft? We stemmen niet graag voor overbodige moties, maar als ik daar nog verheldering op krijg, dan ben ik eruit. De voorzitter: Forum voor Democratie. De heer Van de Breevaart. De heer Van de Breevaart: We willen het college danken voor de beantwoording. Daarbij is toch wel een duidelijke schifting ontstaan tussen de plannen die realistisch zijn en niet realistisch, dan wel vertragend. Een kleine opmerking bij motie 22 van het CDA en anderen. Daarbij twijfelden wij of we voor of tegen zouden stemmen. Uiteindelijk stemmen we toch voor, vanwege de ruimte die zo veel als mogelijk gelaten wordt voor de mix in het tweede bulletpoint. Dat redt de motie wat ons betreft. De voorzitter: Dank, mijnheer Van de Breevaart. Mevrouw Van Herwijnen? Nee. De PVV.

Ik kijk even naar de heer Van der Graaf. De heer Van der Graaf: Heel kort, voorzitter. Ik wil ook nog even opmerken dat ik de opmerking van de heer Pauwels net aan de hele raad ook een beetje onfatsoenlijk vind. We hebben juist als PVV aangegeven om de motie te zullen steunen. Sorry, het amendement. Wij delen de zorgen van PRO Dordrecht volledig. Dat is alles. De voorzitter: Dank, de heer Van der Graaf. De heer Kolkoliç van DENK? Nee. De heer Gündogdu van Op Ons Eiland. De heer Gündogdu: Voorzitter, ondanks dat wij met het college van mening verschillen, wil ik uiteraard alsnog het college bedanken voor de antwoorden en niet te vergeten de ambtelijke ondersteuning. Ik heb ze de laatste tijd bestookt met allerlei vragen en ik kreeg de antwoorden altijd netjes op tijd. Zoals u van ons mag verwachten, omdat wij wensen en bedenkingen hebben, zullen wij uiteraard niet instemmen met geen wensen en bedenkingen. Dank u wel. De voorzitter: Dank. De heer Hartmeijer van de SP. De heer Hartmeijer: Voorzitter, een korte opmerking. Het UMC Utrecht gaat volgend jaar een grote renovatie doen. Dat zijn gebouwen van dezelfde leeftijd en het ziekenhuis heeft een zelfde omvang als bij ons. Daar gaat de raad ook niet zeggen: we schrappen een geplande wijk met woningen en wij bedienen u met een nieuw gebouw. Wij doen dat hier wel en dat vind ik heel gek. De voorzitter: Dank, mijnheer Hartmeijer.

We gaan stemmen. Er was nog een verhelderende vraag van de heer Klerk aan de wethouder. De wethouder. En daarna gaan we stemmen. De heer Burggraaf: Dank u wel, voorzitter. De vraag van het CDA was of motie M21 meer vraagt dan de actieve informatieplicht. Zoals ik hem taxeer wel, want er staat: het actief informeren over. De samenwerkingsovereenkomst wordt gesloten en die delen we met u als raad. Hier wordt nog een tussenstap gevraagd voordat het college de samenwerkingsovereenkomst definitief kan laten ingaan. Dat houdt in dat de gemeenteraad ook nog in de gelegenheid wordt gesteld om wensen en bedenkingen te 55 uiten. Dat is eigenlijk een extra stap die u zet op iets wat een collegebevoegdheid is, namelijk het aangaan van een samenwerkingsovereenkomst. De voorzitter: Dank aan de heer Burggraaf. We gaan stemmen. Eerst de amendementen, dan het hoofdvoorstel en dan de moties. We hebben 3 amendementen, A5, A6 en A7. Ik breng als eerst het amendement van Op Ons Eiland in stemming: Ziekenhuis en woningbouw kan wel degelijk samen. Respecteer tien jaar gemeentelijk woningbouwbeleid. U mag stemmen. Er zijn 3 stemmen voor, 36 tegen. Voor hebben gestemd: DENK, Op Ons Eiland en de SP. Het amendement is verworpen. Ik kom bij amendement A6: Concrete toezeggingen vereist bij relocatie Albert Schweitzer ziekenhuis van PRO Dordrecht. Amendement A6, u mag stemmen.

Voor hebben gestemd: 12 leden. Tegen hebben gestemd: 27 leden. Voor hebben gestemd: DENK, PRO Dordrecht, Op Ons Eiland, Partij voor de Dieren, Partij voor de Vrijheid en de SP. Hij is verworpen. Dan kom ik bij amendement A7: Wel wensen en bedenkingen nieuwbouw Albert Schweitzer ziekenhuis van Beter voor Dordt, de Dordtse VVD, CDA en de VSP. U mag stemmen. Voor hebben gestemd: 33 leden. Tegen hebben gestemd: 6 leden. Tegen hebben gestemd: de leden van PRO Dordrecht. Hij is aangenomen. Dan komen we bij het hoofdvoorstel om geen wensen en bedenkingen kenbaar te maken bij de nieuwbouw Albert Schweitzer ziekenhuis. U mag stemmen. Voor hebben gestemd: 31 leden. Tegen hebben gestemd: 8 leden. Tegen hebben gestemd: PRO Dordrecht, Op Ons Eiland en SP. Daarom is het hoofdvoorstel aangenomen. Dan kom ik bij de moties. Ik begin bij motie M20 van Op Ons Eiland: Behoud 720 woningen in en rond het Gezondheidspark. M20, u mag stemmen. Voor hebben gestemd: 9 leden. Tegen hebben gestemd: 30 leden. Voor hebben gestemd: DENK, PRO Dordrecht, Op Ons Eiland en de SP. De motie is daarmee verworpen. Ik kom dan bij motie M21 van Beter voor Dordt: Vroegtijdige betrokkenheid gemeenteraad bij de samenwerkingsovereenkomst. De heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Naar aanleiding van de laatste informatie in het debat hadden wij toch nog even een aanvulling op onze eerdere stemverklaring.

Waar het gaat om die wensen en bedenkingen die later komen en waar deze motie om vraagt, wat ons betreft is dat alleen van toepassing op de overeenkomst tussen ziekenhuis en de gemeente. De hele discussie over de woningen die oorspronkelijk waren gepland op de Middenzone gaan we op dat moment natuurlijk niet overdoen. De voorzitter: Ik begrijp dat hij zo breed geïnterpreteerd wordt, duidelijk. Motie M21: Vroegtijdige betrokkenheid. U mag stemmen. Voor hebben gestemd: 36 leden. Tegen hebben gestemd: 3 leden. Tegen hebben gestemd: de leden van de CDA-fractie. Dank. Dan kom ik bij motie M22: Sociale woningbouw mag geen sluitstuk zijn. Deze motie is het sluitstuk. Voor hebben gestemd: 39 leden. Daarmee is hij unaniem aangenomen. Dat was de besluitvorming rondom geen wensen en bedenkingen kenbaar te maken bij het nieuwe Albert Schweitzer. Het is exact 17.00 uur. 24. Vaststellen Perspectiefnota 2027 – Raadsvoorstel De voorzitter: Dan zijn we aangekomen bij het vervolg van de behandeling van de perspectiefnota. Voor wie ons volgt en zich misschien afvraagt: wat is een perspectiefnota? Daarin schetst de gemeente hoe de financiële situatie zich de komende jaren naar verwachting ontwikkelt. Dit is ook het uitgangspunt voor het opstellen van de 56 begroting. De afgelopen weken hebben we de perspectiefnota echt uitgebreid behandeld.

Er is een technische toelichting geweest, een technische vragenronde. Op 23 juni was de eerste termijn van de algemene beschouwingen. Afgelopen dinsdag vonden de oordeelsvormende commissies plaats. Vanavond ronden we de behandeling af met een tweede termijn. Zullen we het ook daarbij houden? Ik denk dat dat wel lukt. Ik neem u nog even mee in hoe we hebben afgesproken de bespreking van vanavond te doen. Iedere fractie en ieder collegelid krijgt in deze tweede termijn vijf minuten spreektijd. Dat is inclusief de toelichting op amendementen en moties, maar exclusief interrupties. Ik sta maar twee interrupties toe. Laten we ook vooral niet proberen te herhalen wat er in de commissie gezegd is en ons echt focussen op de moties en amendementen. Als er fracties zijn die moties willen intrekken die in de eerste termijn al zijn ingediend, moeten zij dat vanavond nog wel formeel doen. Zijn er moties uit de eerste mijn aangepast, geef dat dan duidelijk aan. We gaan ervan uit dat u de oorspronkelijke versie hebt ingetrokken nadat u de aangepaste motie hebt ingediend. Zijn alleen de mede-indieners veranderd, maar is de inhoud van de motie hetzelfde gebleven, dan beschouwen we dit wel als een aangepaste motie. Die motie moet ook worden ingediend, zodat de juiste versie ook op RIS en in de administratie terechtkomt.

Graag uw nieuwe en aangepaste moties en amendementen aan het einde van uw tweede termijn bij mij inleveren. De spreekvolgorde is afwisselend oppositie, coalitie, in volgorde van grootte van de fracties, maar voor iedereen kort. Dan stel ik voor dat we van start gaan met de tweede termijn. Ik geef het woord aan de heer Uysal van PRO Dordrecht. De heer Uysal: Dank, voorzitter. Ik ga mijn best doen om het kort te houden. Voorzitter, de maand juli is altijd een vrolijke maand. Het weer zit mee. Mensen trekken eropuit en overal in de stad is wel iets te beleven. Dat zagen we afgelopen weekend ook weer tijdens Big Rivers. Duizenden mensen in onze prachtige binnenstad, goede muziek, volle terrassen en bezoekers die zeggen: wat hebben jullie toch een fantastische stad. Dat is iets waar we met elkaar trots op mogen zijn. Toch blijft er nog één wens over, want als de laatste podia rond middernacht sluiten, dan zijn veel jongeren eigenlijk nog niet helemaal uitgefeest. Die jongeren zijn dan naarstig op zoek naar een plek waar ze kunnen hangen. Dat is misschien wel een opgave, om samen met andere partijen ons nachtleven hier in Dordrecht een extra impuls te geven. Ik heb zomaar het vermoeden dat andere partijen die ambitie die met ons delen, als ik zo rechts en links van me kijk. Dat bewaren we voor een volgende keer.

De maand juli, voorzitter, is ook een maand waarin we stilstaan bij een belangrijk hoofdstuk uit onze geschiedenis. Jaarlijks herdenken we op 30 juni het slavernijverleden. En op 1 juli vieren we tijdens Keti Koti de afschaffing van de slavernij. Nog niet zo heel lang geleden is er onderzoek gedaan naar de rol van Dordrecht in het koloniale en slavernijverleden. De conclusie was glashelder: het stadsbestuur heeft daarin vanaf de 16de eeuw een aanjagende rol gespeeld. Het gemeentebestuur heeft daarvoor verantwoordelijkheid genomen door excuses aan te bieden voor het Dordtse aandeel in Trans-Atlantische slavernij. Daarbij is ook uitdrukkelijk gezegd dat excuses geen punt zijn, maar een komma. Het echte werk begint pas daarna. De gevolgen van slavernijverleden zijn niet verdwenen, maar ze werken nog altijd door in de vorm van vooroordelen, racisme, discriminatie en ongelijke kansen. In alle lagen van de samenleving zien we dat 57 terugkomen. Daarom vindt PRO dat bewustwording, educatie en maatschappelijke dialoog niet beperkt mogen blijven tot één of twee dagen per jaar, maar een duurzame en structurele plek verdienen in onze stad. Dat is ook waar onze nieuwe motie om vraagt. Het college heeft zelf aangegeven uitvoering te willen geven aan de aanbevelingen uit het onderzoek en daarbij ook de samenwerking te zoeken met maatschappelijke organisaties zoals het CECD.

Tegelijkertijd horen wij vanuit de samenleving, vanuit de organisaties, vanuit de gemeenschap dat die samenwerking in de praktijk nog onvoldoende van de grond komt. Dat vinden wij een gemiste kans. Deze organisaties beschikken over veel kennis, ervaring en een breed netwerk. Laten we die kennis dan ook benutten. Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter? De voorzitter: Mevrouw Van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Dank u wel. Ik heb ingespannen geluisterd naar PRO, want het hele idee om iets met Keti Koti te doen en dat op te nemen in een canon spreekt mij zeer aan. Ook om een vervolg te geven op de eerdere excuses die zijn gemaakt. Waarom moet de gemeente hier als een soort tussenpersoon gaan opereren? Terwijl de direct betrokkenen die Keti Koti organiseren zich ook kunnen melden bij het Cultureel Educatief Centrum en ervoor kunnen zorgen dat die mensen het daar opnemen? De gemeentes is daar niet instantie voor. Het geeft juist ook weer een stukje verwijdering van de mensen die direct betrokken zijn. De heer Uysal: Voorzitter, een aantal jaren geleden heeft de gemeenteraad besloten om een onderzoek uit te voeren. Uit dat onderzoek is naar voren gekomen dat het stadsbestuur daar een grote rol in heeft gehad. Uit dat onderzoek zijn ook aanbevelingen naar voren gekomen.

Het college, de toenmalige wethouder Rik van der Linden, geeft in de RIB zelf aan dat hij uitvoering wil geven aan die aanbevelingen, samen met maatschappelijke organisaties zoals het CECD, om te kijken hoe we aan bewustwording, onderwijs en andere manieren van educatie en maatschappelijke dialoog kunnen tegemoetkomen. Wij krijgen signalen dat die samenwerking niet van de grond is gekomen. Dat er eigenlijk geen contact is gezocht met het CECD en andere betrokken organisaties om dit toch structureel een plek te geven. Nu blijft het bij incidentele bijeenkomsten zoals Keti Koti, 30 juni en 1 juli, maar gebeurt er daarbuiten eigenlijk niet zo heel veel. Dat is waar we in deze motie aandacht voor vragen. De voorzitter: Een interruptie van de heer Den Heijer en van de heer Hartmeijer. De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Als vervolg op de interruptie van mevrouw Van Vugt: welke kansen ziet PRO nog liggen die nu onbenut zijn? De heer Uysal: Dat is precies een vraag die uitgevogeld moet worden met het CECD en andere maatschappelijke organisaties. Er liggen zeker kansen, bijvoorbeeld in het onderwijs. Wij hebben ook begrepen dat nu wordt gewerkt aan educatief materiaal, om 58 dat daarin mee te nemen. Het is voor ons belangrijk dat we stilstaan bij de afschaffing van slavernij.

Dat we dat herdenken en ook vieren, zowel op 30 juni als 1 juli, maar dat het ook verder een structurele plek krijgt. Zoals bijvoorbeeld in het onderwijs, maar ook andere bijeenkomsten. Dat zijn mooie thema's die met dit soort organisaties besproken kunnen worden. De voorzitter: De heer Hartmeijer. De heer Hartmeijer: Voorzitter, ik zie in de motie nog steeds dat het een collegeverzoek is. Is het niet slimmer om er een spreekt-uit-motie van te maken? De voorzitter: Mijnheer Uysal. De heer Uysal: Wij kunnen dat wel uitspreken, voorzitter, maar ik pak even de RIB erbij, die ook als voetnoot is toegevoegd aan deze motie. Het college heeft zelf vorig jaar aangegeven dat zij contact zal zoeken met het CECD om te kijken hoe het koloniale en slavernijverleden een duurzame plek kunnen krijgen in onze stad. Wij constateren dat het college dat tot op heden niet heeft gedaan. Dat kan zo zijn, omdat er vorig jaar een wisseling heeft plaatsgevonden in het college. Nu is het zo dat we een wethouder hebben die zowel cultuur heeft als diversiteit en inclusie. Dat lijkt me een mooie oproep aan het college en aan de nieuwe wethouder om hier voortvarend mee aan de slag te gaan. Dat is waar deze motie om vraagt. De voorzitter: Ik denk dat het helemaal duidelijk is. De heer Uysal: Top, altijd fijn als vragen goed beantwoord worden. Voorzitter, deze motie rond ik hiermee af.

Ik denk dat het voldoende duidelijk is wat wij met deze motie vragen. Dan een andere motie over de woningbouw. In het coalitieakkoord heeft deze coalitie de woningbouwambities al teruggebracht van 4000 naar 3000 woningen. Zojuist, vandaag heeft de raad ook ingestemd met geen wensen en bedenkingen kenbaar te maken over nieuwbouw van het ziekenhuis. Daarmee gaan de plannen voor de Middenzone en de bouw van 720 woningen op die locatie definitief niet door. Daarbij komt ook nog de ontwikkeling dat de punt van Stadswerven is stilgevallen en weer in handen van de gemeente is gekomen. Dat laat zien dat de woningbouwopgave eerder groter is geworden dan kleiner. In een tijd van woningnood zou je verwachten dat de urgentie om elke kans voor woningbouw te benutten voelbaar is, maar die urgentie en daadkracht zien wij bij deze coalitie nog onvoldoende terug. Daarom gaan wij hen een handje helpen. Met deze motie vragen wij het college om te onderzoeken hoe we op de punt van Stadswerven meer woningen kunnen toevoegen door bijvoorbeeld kleiner te bouwen, door bijvoorbeeld meer de hoogte in te gaan en de beschikbare ruimte slimmer te benutten. Zo kunnen we op deze locatie een grotere bijdrage leveren aan de woningbouwopgave. Voorzitter, in Dordrecht ... De voorzitter: De heer Groenewege. 59 De heer Groenewege: Dank u wel.

Ik vraag me af hoe PRO reflecteert op de brief die we hebben binnengekregen van onze enige Dordtse molen met een molenbiotoop waarin PRO wil bouwen? De heer Uysal: Voorzitter, PRO en in het verleden GroenLinks-PvdA heeft zich meerdere malen uitgesproken voor het voortbestaan van de molen. Dat stond ook ter discussie in de afgelopen periode. Wij zijn een partij die de molen een warm hart toedraagt. Dat blijven wij ook doen. Deze motie is zo ingesteld dat we binnen de bestaande kaders, binnen de bestaande wet- en regelgeving kijken wat er mogelijk is. Wij roepen niet op voorhand nu al om meteen de hoogte in te bouwen en het uitzicht van de molen weg te nemen. Dat doen we niet. Naar aanleiding van wat de Partij voor de Dieren heeft ingebracht bij het gedeelte overwegende dat, hebben wij expliciet opgenomen dat wij ook rekening houden met de molenbiotoop. Ik hoop dat dat de heer Groenewege dat ook ziet en dat deze motie kan rekenen op steun van de Partij voor de Dieren. De heer Groenewege: Voorzitter, als ik mag? Dank. Ik zie ook in de overwegingen staan dat PRO van mening is dat hogere bebouwing een effectief middel is om meer woningen te realiseren. Een vraag van een andere orde. Als ik door de oogharen naar Stadswerven kijk, dan denk ik: die wijk heeft niet per se behoefte aan meer woningen, maar vooral aan meer groen.

Dienen we de bewoners van Stadswerven als we de punt nog dichter gaan bebouwen dan nu al het plan is? De heer Uysal: Voorzitter, volgens mij vragen wij er juist om in beeld te brengen hoe we dat resterende gedeelte van de Stadswerven verder kunnen ontwikkelen. Zodat we aan de ene kant tegemoet komen aan die woningnood en aan de andere kant ook kijken hoe we de ruimte die daar is overgebleven, op de beste manier invullen. De voorzitter: Gaat u door. De heer Uysal: Voorzitter, Dordrecht wil natuurlijk ook een stad zijn waar iedereen mee kan doen. Dat geldt ook voor onze kinderen op speelplekken. Voor sommige kinderen is communiceren niet vanzelfsprekend, bijvoorbeeld door een beperking of omdat zij de Nederlandse taal nog leren. In andere gemeenten zien wij dat inclusieve communicatieborden kunnen helpen om makkelijker contact te maken met andere leeftijdsgenoten en samen te spelen. Naar aanleiding van de discussie in de commissie hebben wij de motie iets aangepast. We vragen niet om de borden direct te plaatsen, maar om te onderzoeken of deze borden ook in Dordrecht een waardevolle bijdrage kunnen leveren. Dan, voorzitter, ook de motie Toegankelijkheid van ... De heer Hoogduijn: Voorzitter? De voorzitter: De heer Hoogduijn. De heer Hoogduijn: Ik vind de motie van PRO ontzettend waardevol.

Ik ben alleen benieuwd of PRO signalen heeft ontvangen dat hier ook behoefte aan is? En zo ja, is dat niet relevant om dat mee te nemen in het onderzoek dat u voorstelt? De voorstel: De heer Uysal. 60 De heer Uysal: Voorzitter, we hebben vooral bij omliggende gemeenten en andere gemeenten gezien dat dit middel effectief werkt. Daarom lijkt ons ook verstandig. Als het aan ons ligt, dan gaan we meteen aan de slag met het plaatsen van deze borden. We merkten bij andere partijen wel dat er behoefte was om te horen wat de meerwaarde van de borden is. Laten we dat dan uitzoeken. Ik denk dat alle beetjes helpen om onze stad weer een stukje inclusiever te maken. Ik denk dat D66 het daarmee ook hartstochtelijk eens zal zijn. De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Uysal: Dank, voorzitter. De motie Toegankelijkheid vanaf de tekentafel gaat ook over een inclusieve stad, een stad waarin iedereen kan meedoen. In 2023 heeft de raad unaniem uitgesproken dat Dordrecht een toegankelijke stad moet zijn. Toch zien we in de praktijk dat toegankelijkheid nog te vaak achteraf wordt geregeld in plaats van vanaf de tekentafel. Er worden nieuwe stoepen aangelegd, maar de afritjes voor mensen in een rolstoel of met een rollator worden soms vergeten. Dat is doodzonde. Afgelopen week werd in de commissie een beetje gekscherend gesproken over de Nick Bootsman- norm.

Heel eerlijk: zo gek is die norm eigenlijk helemaal niet. Hoe fijn is het als wij in Dordrecht de openbare ruimte zo inrichten dat iemand als Nick zich zelfstandig en veilig door de stad kan bewegen? Dan maken we Dordrecht uiteindelijk voor iedereen beter en toegankelijker. Voorzitter, ik ga er stiekem van uit dat niemand hiertegen kan zijn en dat ook deze motie unaniem wordt aangenomen. Dank u wel. De heer De Heer: Voorzitter? De voorzitter: Dank u wel, uw tijd is op. De heer De Heer. De heer De Heer: Tot slot nog een vraag aan de heer Uysal. Wat de heer Uysal inderdaad zelf al zegt: er is een plan aangenomen over mobiliteitsvisie waarin dit heel duidelijk, klip-en-klaar staat, zelfs met heel veel woorden. Waar vraagt de heer Uysal precies om? Vraagt hij om een soort refresh van wat wij destijds hebben afgesproken? Gewoon heel concreet: wat is precies het verzoek? De voorzitter: De heer Uysal. De heer Uysal: Wij vragen opnieuw een uitspraak van de raad. De vorige raad heeft hierover een uitspraak gedaan. Dordrecht moet toegankelijk worden, maar wij constateren in de praktijk dat dat nog onvoldoende wordt uitgevoerd. Eigenlijk gaat deze motie ook om een verandering in een manier van denken. Wij constateren dat we nu in woord wel bepaalde dingen uitspreken, maar dat het in daad nog niet echt van de grond komt.