2.1 2026.07.14 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

Wij hopen met een duidelijke, krachtige, unanieme uitspraak van de raad dat het voortaan een stuk beter gaat in de uitvoering. De heer Hoogduijn: Voorzitter? De voorzitter: De heer Hoogduijn. De heer Hoogduijn: Als een echt inclusieve partij heb ik inderdaad namens D66 al in de commissie kenbaar gemaakt dat ik het een beetje zonde vind dat in het dictum staat dat 61 het college enkel en alleen verzocht wordt om te kijken naar de toegankelijkheid voor mensen met een beperking. Ik vraag me af hoe GroenLinks-Partij van de Arbeid daarop reflecteert? Moet er niet gewoon toegankelijkheid zijn voor iedereen? De voorzitter: PRO Dordrecht, gaat uw gang. De fractie formerly known as GroenLinks- Partij van de Arbeid. De heer Uysal: Voorzitter, helemaal mee eens. Als er suggesties zijn vanuit D66, de zelf beweerde echte inclusieve partij, dan zijn die altijd welkom. Laten we samen optrekken om deze motie weer een stuk beter te maken. De voorzitter: Dank. We gaan door naar de Dordtse VVD. De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Dank u wel, voorzitter. Laat ik starten met dat we inderdaad een fantastisch weekend achter de rug hebben met Big Rivers. Laat ik daarbij ook meteen opmerken dat ik me ook van harte aansluit bij het enthousiasme van de heer Uysal en hoe hij dat hier met ons deelt.

Het is echt zo dat buren, vrienden, oud-klasgenoten afgelopen weekend één grote vriendengroep werden in onze stad. Het is ook zo dat de hele stad elkaar ook even een paar dagen echt wist te vinden. Met die houding gaat ook Dordtse VVD deze tweede termijn in, samen met de heer Uysal. Natuurlijk verschillen we soms van mening, maar de Dordtse VVD beoordeelt de moties vandaag niet alleen op de inhoud, maar ook op het punt of we elkaar voor zover als mogelijk de ruimte kunnen gunnen om mee te gaan op de ideeën van een ander. Voorzitter, wij kijken terug op een enerverend, soms wat stevig, maar veelal constructief debat in de eerste termijn, zowel in de raad als in de commissies. Dat is gewoon hartstikke goed, want de keuzes die we maken op veiligheid, woningbouw, economie, zorg, sterke buurten verdienen dat ook. Met het coalitieakkoord hebben we die keuzes gemaakt. Bij de begroting verwachten we de concrete uitwerking daarvan, zodat inwoners niet alleen plannen lezen of mooie praatjes en plaatjes van ons zien, maar ook daadwerkelijk merken dat hun straat, hun buurt en hun stad vooruitgaan. Daar had de heer Gündogdu in het vorige debat volledig gelijk in. Daarnaast is door de Partij voor de Dieren in de eerste termijn ook de opmerking gemaakt over de wijze van opereren van deze nieuwe coalitie. Die trek ik me dan persoonlijk aan.

Als voorbeeld werd ook genoemd: het niet verstrekken van de ambtelijke fiches die gebruikt zouden zijn bij de onderhandelingen. Ik vind dat de heer Groenewegen daar een punt heeft. We hebben ook geen enkele moeite om dat te laten delen. We verzoeken de griffie ook om contact op te nemen met de ambtelijke organisatie om te vragen of die zo snel mogelijk gedeeld kunnen worden. Het liefst deze zomer, ruim voor de begroting, zodat die kennis gewoon in de hele raad gedeeld kan worden. Voorzitter, tussen de eerste en tweede termijn ontvingen wij een brief over de arrestantencomplexen namens de burgemeester. Landelijk horen we dagelijks over tekort aan celcapaciteit. Tegelijkertijd tijd lezen we dat arrestantencomplexen sluiten, terwijl Dordrecht juist een van de locaties blijft waar de arrestanten worden ondergebracht. Kan de burgemeester uitleggen hoe hij er in de driehoek voor zorgt dat ondanks deze ontwikkeling gewelddadige overlastgevers sneller kunnen worden vastgezet? Wat gebeurt er met de arrestanten van buiten Dordrecht nadat zij worden vrijgelaten? Wij willen voorkomen dat zij in onze stad blijven hangen en inwoners daar overlast van ervaren. Kan de burgemeester inzicht geven in welke 62 afspraken hierover zijn gemaakt? Ook willen we vaart maken met de behandeling van ons initiatiefvoorstel om de overlast van fatbikes aan te pakken.

We hebben daar in de eerste termijn nog geen reactie op ontvangen van het college. Die zien wij zo spoedig mogelijk tegemoet, omdat we graag als Dordtse VVD in deze raad hier een besluit over zouden willen nemen. Dan de moties. Ik had alvast aangeven dat de Dordtse VVD voor de volgende moties gaat stemmen: de motie Pictoborden. Met de aangepaste motie kunnen we instemmen. Met de motie Natuurverordening van de Partij voor de Dieren zullen we ook instemmen. Met de motie Eerlijke logiesheffing kunnen we ook instemmen, mits die gelijk oploopt met de start van het nieuwe toerismebeleid. Met de motie Woningmarkt zuurstof van DENK zullen we ook instemmen. Waar we niet mee zullen instemmen, zijn de moties over het stadsstrand, de Stadswerven, heroprichting van gemeentelijk woningbouwbedrijf, toegankelijkheid, de Essenhof en voorstellen rondom leegstand en erfpacht. Van de volgende aangepaste moties zijn we benieuwd naar de reactie van het college. De groene parkeerplaatsen: we vragen indieners of bij de ruimtelijke afweging ook de bewoners meegenomen worden. Overigens is de VVD pro parkeerplaatsen, of ze nu groen zijn of niet, maar de motie moet wel uitvoerbaar zijn. De motie over afval. In de motie zien we elementen die onze fractie aanspreken. Tegelijkertijd zegt de wethouder meer tijd nodig te hebben om de raad mee te nemen in het nieuwe beleid rondom afval.

Kan zij toezeggen dat ze voor deze elementen, daarbij indachtig het coalitieakkoord, geen taboes hanteert en dat ook presenteert in de raad? De motie Keti Koti. De heer Uysal verwijst daar naar een gesprek dat de wethouder nog niet gevoerd zou hebben. Als dat zo is, is dat volgens mij een terecht punt. Ik hoor graag van het college of zij bereid is om dit gesprek te voeren. Ook de kanttekening of het college dan ook geen, wellicht onbedoelde, bestuurlijke druk uitoefent op de onderzoekers. Dat zou niet het effect moeten zijn van dat gesprek. Dan de motie Transparant overzicht participatie. Daar verwachten wij een aangepast voorstel. De motie Monumenten kunnen we steunen als het bij een inventarisatie blijft. Voorzitter, tot slot, vandaag stellen we hopelijk de perspectiefnota vast. Nu is het zaak om die bij de begroting om te zetten in concrete plannen, zodat inwoners niet alleen lezen wat we willen, maar dat het komende jaar ook daadwerkelijk gaan merken. Daar heeft onze fractie ontzettend veel zin in. Dank u wel. De heer Uysal: Voorzitter? De voorzitter: Mijnheer Uysal. De heer Uysal: Wat is de reden van de VVD dat ze niet mee kan gaan met de motie van PRO met betrekking tot Stadswerven? De heer Den Heijer: Mijn buurman suggereert een concreet punt, de molenbiotoop.

Dat is overigens niet het zwaarwegende argument, maar het is wel iets waar we zeker rekening mee hebben te houden. Ik weet dat het aangepaste voorstel daar ook rekening mee lijkt te hebben gehouden. Ik had nog in mijn spreektekst aan, maar geen tijd om het uit te spreken: waar wij vooral benieuwd naar zijn, is of het college ons gewoon wil informeren over wat nu de vervolgstappen zijn. Deze motie dreigt het effect te hebben dat we op de stoel van het college gaan zitten en dat we daadwerkelijk voor zo’n onderzoek mee gaan bepalen hoe dat precies uitgevoerd zou moeten worden. U kent ons 63 al wat langer dan vandaag. Om dat op projectniveau te doen, wil niet altijd even goed helpen bij de uitkomst. Wij zijn vooral benieuwd naar de reflectie van het college en hoe zij inderdaad zo snel mogelijk daar zoveel mogelijk goede woningen gaat bouwen, met ook de levendigheid die u daarbij onderbouwt in uw motie. De heer Uysal: Voorzitter? Volgens mij heeft het college in de commissies aangegeven dat zij dit project gewoon weer op dezelfde manier op de markt wil brengen.

Je kunt je afvragen waarom? Als het bij de ene projectontwikkelaar niet is gelukt om een haalbare businesscase rond te krijgen, waarom zou het met hetzelfde idee, met hetzelfde project bij een andere projectontwikkelaar wel lukken? Is de heer Den Heijer en de Dordtse VVD het dan niet met ons eens om dan toch … Het is prima dat het college ons bij de hand neemt over dit project. Kan het college ons niet ook meenemen in het uitwerken van verschillende scenario’s om te kijken hoe we dat op de beste manier kunnen ontwikkelen om die woningbouwopgave het hoofd te bieden? De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Volgens mij is het altijd goed als het denkwerk niet wordt stilgezet. Tegelijkertijd wil de Dordtse VVD ook wel wat streng zijn naar de ontwikkelaars. Uiteindelijk mag er ook wel gewoon kwaliteit verwacht worden in onze stad. De kaders die door de raad zijn vastgesteld, moeten ook gerespecteerd worden. In die zin zien wij uit naar hoe het college denkt daar op een constructieve manier wel iets te gaan bouwen. We wachten de reflectie op het nieuwe voorstel daarover af. Het is nogal een lijvig document geworden, dus ik ben benieuwd hoe de wethouder ernaar kijkt. De voorzitter: Dank, mijnheer Den Heijer. Dan ga ik naar Beter voor Dordt. De heer Katif, heb ik begrepen. De heer Katif: Dat heeft u goed begrepen, voorzitter.

Allereerst dank aan het college voor de constructieve gedachtewisseling over de door ons ingediende moties. Dank aan alle collega's voor de prettige samenwerking tijdens de commissiebehandeling. Laat ik gelijk even beginnen met de motie Raadsonderzoek naar de keldergraven. Voorzitter, de vraag die veel Dordtenaren zich nog altijd stellen, is eenvoudig: hoe heeft dit kunnen gebeuren? Wie wist wat wanneer? De uitgevoerde onderzoeken hebben veel duidelijk gemaakt over processen en regelgeving, maar niet alle bestuurlijke vragen zijn daarmee beantwoord. Juist daar ligt ook een verantwoordelijkheid van deze gemeenteraad. Niet uit sensatie, voorzitter, zeg ik. Niet om oude wonden open te halen, maar omdat inwoners mogen verwachten dat hun gemeenteraad bereid is alles te doen om de waarheid boven tafel te krijgen, volledige rekenschap af te leggen en lessen te trekken voor de toekomst. Voorzitter, de VSP was destijds mede-indiener van de motie voor een raadsenquête. We gaan er ook van uit dat zij vandaag, net als toen, kiest voor de inhoud en voor deze motie. De feiten zijn immers niet veranderd. Beter voor Dordt wil dat de gemeente richting haar inwoners laat zien dat werkelijk alle beschikbare middelen zijn ingezet om de waarheid boven tafel te krijgen. Klip-en-klaar, transparant.

Pas wanneer zichtbaar wordt dat echt alles is gedaan om de onderste steen boven te krijgen, kunnen mensen dit hoofdstuk afsluiten zonder zich af te vragen waarom bepaalde zaken nooit zijn onderzocht. Voorzitter, we vragen de raad deze gewijzigde motie op haar merites te 64 beoordelen en te steunen. Voorzitter, als het gaat om de motie Participatiebijeenkomsten. De wethouder gaf in haar eerste termijn aan de strekking van onze motie te onderschrijven, maar vroeg om een realistisch tijdpad. Daar is die. We waarderen die constructieve houding. Daarom dienen wij vandaag een aangepaste motie in, mede namens de collega's van de PVV. Ook hier vragen wij de raad de gewijzigde motie op haar inhoud te beoordelen en te steunen. Voorzitter, dan kom ik bij een heel heikel punt, schuine streep een punt dat we hier echt moeten bespreken tijdens een begroting. Het college noemt de motie Grip op reserves overbodig, daar de werkwijze volgens het college al bestaat. Juist daarom, voorzitter, handhaven wij deze motie. De gemeentelijke richtlijnen standaardformuleringen financiële beslispunten zijn hier glashelder over. Daarin staat expliciet dat iedere onttrekking aan de bestemmingsreserve een afzonderlijk besluit van de raad vraagt. Ook bij de perspectiefnota is voorgeschreven dat de reservemutaties expliciet door de raad moeten worden vastgesteld.

Voorzitter, onze motie introduceert geen nieuw beleid. Ze vraagt slechts om datgene wat al afgesproken is consequent zichtbaar toe te passen. Dat is geen administratieve discussie, voorzitter, maar het raakt het budgetrecht van deze gemeenteraad, de reserves en het spaargeld van onze gemeente. Iedere onttrekking verdient een bewuste, politieke afweging van de raad en niet slechts een technische verwerking in de begroting. Nu zal ik niet zeggen, voorzitter, dat de heer Van der Kruijff dat bedoelde. Als het college zegt dat dit al een bestaande werkwijze is, dan kan het vastleggen daarvan alleen maar bijdragen aan de duidelijkheid, transparantie en het versterken van de positie van de raad. Voorzitter, wij handhaven hem gewoon. De heer Uysal: Voorzitter? De voorzitter: De heer Uysal. De heer Uysal: Ik heb daar een vraag over. Het budgetrecht is inderdaad gewoon in een wet vastgelegd. Dat recht heeft de gemeenteraad. En volgens mij hebben we daarvoor als raad geen motie nodig om dat instrument te kunnen gebruiken. Ik vraag me heel erg af wat dan de reden is van Beter voor Dordt om deze motie nog steeds te handhaven. Iedere onttrekking aan de reserve wordt door het college aan de raad voorgelegd en vervolgens wordt de raad in stelling gebracht om gebruik te maken van het budgetrecht.

De heer Katif: Voorzitter, het antwoord stond al in mijn pleidooi ingegeven dat we nu willen vastleggen wat we in principe afgesproken hebben. Er werd ook naar mij verwezen als voorzitter van de auditcommissie. Ik heb geen besluit genomen. De auditcommissie heeft namelijk aan advies naar de raad gestuurd, waarvan akte. Wat wij proberen te doen, is gewoon te zeggen: leg het vast, raad. Beslis, geef een meerderheid en daarmee is het gewoon klaar. Meer is het niet. De voorzitter: Democratie in een notendop. De heer Den Heijer: Voorzitter? De heer Katif: Ik zie dat ik 1 minuut en 48 … 65 De heer Den Heijer: Voorzitter? De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Wat ik ingewikkeld vind, is dat onze fractie echt met de beste wil van de wereld naar deze motie heeft gekeken. Het punt dat de heer Katif terecht aanstipt, moet ook nagekomen worden. De wethouder heeft echt letterlijk uit de verslagen van de auditcommissie voor zitten dragen en daarbij aangegeven dat hij dat ook letterlijk zo gaat doen. Wat is de toegevoegde waarde hiervan, ook voor het instrument motie? Wij hebben nog vier jaar met elkaar te gaan. Gaat deze motie daadwerkelijk het verschil maken voor de raad en voor de mensen buiten dit huis? De heer Katif: Voorzitter, ik weet dat de heer Den Heijer heel veel woorden moet gebruiken om toch een vraag te kunnen stellen.

Heel simpel, wij willen … Voorzitter, alstublieft, langs u. In de microfoon, want ik versta hem niet. Ik versta de heer Den Heijer van de Dordtse VVD niet. Waar het ons om gaat, is dat je dat gewoon vastlegt. Het is prima dat er een advies is geweest vanuit de auditcommissie, maar ik vind dat je dat als gemeente moet vastleggen. Dan heb je daarmee gewoon een punt. Je markeert het gewoon. De heer Den Heijer: Laat ik het toch op zijn Dordts zeggen … Laat ik het maar niet doen. Ik vind het gewoon een slecht verhaal. Een razend slecht verhaal, voorzitter. De heer Katif: Als we hier met elkaar een beetje met een slecht verhaal, dan heb ik … De heer Den Heijer: Nu zit u door mij heen te praten, volgens mij. De voorzitter: Gaat uw gang, mijnheer Katif. De heer Katif: De auditcommissie bepaalt gewoon niet, voorzitter. De gemeenteraad bepaalt dat. Op het moment dat er een advies van de auditcommissie komt, dan moet de gemeenteraad dat vaststellen. Dat is ons punt. Als dat een slechte motie is, dan had u gewoon met een betere motie moeten komen. De voorzitter: En u gaat nu door, mijnheer Katif, met uw betoog. De heer Den Heijer: Tot slot, voorzitter, een persoonlijk feit. De heer Katif wekt de suggestie dat de raad hiermee iets vaststelt. Dat is helemaal niet waar. De heer Katif doet een verzoek aan het college om deze werkwijze te hanteren.

De heer Uysal zegt volkomen terecht: wat daar staat, doen wij allemaal al. De heer Van der Kruijff heeft letterlijk uit de auditcommissieverslagen zitten voorlezen. Hij bevestigt dat wat de heer Katif in die motie opschrijft, de werkwijze is. Kan de heer Katif daar dan op reflecteren? Het werd wat vinnig, maar dat komt ook omdat ik u echt wel tegemoet zou willen komen. Alleen zie ik echt geen enkele reden om dat bij deze motie te kunnen doen. De voorzitter: Hij is volslagen helder, mijnheer Den Heijer. Voor de laatste keer de heer Katif. Dan gaan we door. 66 De heer Katif: Voorzitter, ik heb geen ander antwoord dan de antwoorden die ik geef. Als de heer Den Heijer van de Dordtse VVD daar geen genoegen mee neemt … Waarvan akte. Voorzitter, ik ben het helemaal kwijt. Voorzitter, de motie Meisje van Vermeer. Wij begrijpen de opmerkingen van het college over de gekozen procedure. Ons doel is echter nooit geweest om procedures te omzeilen. Ons doel is dat dit waardevolle, Dordtse initiatief daadwerkelijk verder komt. Als de reguliere procedure daarvoor de juiste route is, dan verwachten wij ook van het college dat zij zich actief inzet om initiatiefnemers daarbij te begeleiden. Daar gaat het ons uiteindelijk om, voorzitter. Als de wethouder dit kan toezeggen, zullen wij deze motie intrekken. Voorzitter, ik moet dit even doen, tot slot.

Naar aanleiding van de bespreking in de commissie heeft Beter voor Dordt besloten mede-indiener te worden van de motie Groene parkeerplaatsen zijn het nieuwe normaal van de Partij voor de Dieren en de motie Behoud de vrije voedselkeuze voor de Dordtenaar van de PVV en Forum voor Democratie. Voorzitter, ik sluit echt even af. Politiek gaat ook vaak over samenwerken waar het kan. Dat we elkaar vinden waar belangen samenvallen, mijnheer Den Heijer, en steeds opnieuw doen wat het beste is voor Dordrecht en haar inwoners. Dat is eigenlijk waar Beter voor Dordt voor staat. Tot zover, voorzitter. Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter? Ik was eerst. De voorzitter: Mevrouw Van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Dank u wel, voorzitter. Ik heb nog een vraag aan Beter voor Dordt over motie 4. Die motie is gewijzigd in motie 4A, over de monumenten in de Biesbosch. In een eerdere reactie van het college kregen we te horen dat lang niet alle monumenten eigendom zijn van de gemeente. Ik zie dat eigenlijk niet verwerkt in de gewijzigde versie. Is er een reden voor om dat niet te wijzigen? En hoe moeten we er dan mee omgaan? De voorzitter: De heer Katif. De heer Katif: Volgens mij is er een wijziging. Het tweede punt van het dictum is verwijderd. Mevrouw Van Vugt-Roose: Dat heb ik gezien.

Dat houdt niet in dat Beter voor Dordt rekening houdt met het feit dat veel monumenten geen eigendom van de gemeente zijn. De heer Katif: Het had inderdaad ook op die manier geformuleerd kunnen worden. In overleg met de wethouder is het op die manier geformuleerd. Tussen ons was het wel even een moment. Ik weet dat, ik heb dat begrepen. We hebben het gewoon daarbij gelaten. Dat is het eerlijke verhaal. De voorzitter: Hij is duidelijk. De heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Dank u wel, voorzitter. De heer Katif zei zojuist dat Beter voor Dordt inmiddels mede-indiener is van de motie wat betreft groene parkeerplaatsen. Dat hadden wij ook gezien. Wat dat betreft nog wel even een vraag. Iedereen weet en Beter voor Dordt zeker ook: parkeren en groen zijn natuurlijk onderwerpen waar heel veel 67 mensen een mening over hebben. Zeker als het gaat over hun eigen straat. Draagvlak onder inwoners is natuurlijk ook van belang.

Vandaar de vraag: waarom wordt dat niet opgenomen? Bijvoorbeeld in het stukje dat er bij de invoering wel rekening wordt gehouden met beschermde stadsgezichten en toegankelijkheid van invalideplaatsen: waarom niet specifiek met het draagvlak onder de inwoners? Zou Beter voor Dordt het een goed idee vinden als groene parkeerplaatsen worden ingevoerd in een straat waar een meerderheid van de bewoners van die straat daartegen zou zijn? Hoe kijkt Beter voor Dordt daarnaar? De voorzitter: Beter voor Dordt. De heer Katif: Voorzitter, een heel kort antwoord: nee, want het draagvlak onder inwoners is heel belangrijk. U kunt mij aan uw zijde vinden op het moment dat een meerderheid van de straat zegt: dat gaan we niet doen. Dat willen we niet. Het is toch altijd in overleg met. Het is ook een stukje participatie, waar jullie ook voor zijn, waar wij als Beter voor Dordt nota bene nog een motie voor indienen. Eens. De voorzitter: De heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Dan de vraag, zou de motie die u mede indient dan niet beter worden als daar ook aan wordt toegevoegd: draagvlak onder inwoners? Als dat er goed instaat, heeft u namelijk ook ons mee. De heer Katif: Het lijkt mij heel verstandig en chique als je even de indiener van de motie zelf die vraag stelt. Hij, in dit geval, is in de positie om dat te doen. Ik ben mede-indiener.

Als u die vraag aan hem stelt, zal hij daar zonder meer antwoord op geven, denk ik. De heer Groenewege: Voorzitter? De voorzitter: De heer Groenewege. De heer Groenewege: Een punt van orde. Is het de bedoeling dat we meerdere woordvoerders per fractie hebben op dit onderwerp? De voorzitter: Dat is een hele goede vraag. Ik ben daar geen fan van, maar dat punt hebben we hier eerder aan de orde gehad. Helemaal handhaafbaar is dat niet voor de voorzitter. Laten we in ieder geval niet meerdere woordvoerders per motie hebben. U stelt deze vraag natuurlijk niet voor niks. Laten we niet verzanden in allerlei interruptiedebatjes die de avond verder vertragen en gewoon een beetje voortvarend onze adviezen per motie, amendement geven of onze stemverklaring per motie en amendement, mijnheer Groenewege. Laat wat u zegt ook een beetje een oproep zijn voor de rest. Mijnheer Katif, rond u af, alstublieft. De heer Katif: Voorzitter, ik heb al afgerond. De voorzitter: Dank. Dan gaan we naar de heer In ’t Veld van de VSP. 68 De heer In ’t Veld: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, vandaag gaan we de perspectiefnota 2027 vaststellen. Het is feitelijk de technische afsluiting van de bestuursperiode 2022-2026, zonder dat sprake is van nieuw beleid. Wat de VSP betreft is het niet meer en niet minder dan een brug naar de begroting 2027, waarin het coalitieakkoord zijn vertaling gaat krijgen.

Bij de begroting 2027 komt nieuw beleid aan de orde. Met het coalitieakkoord is hier al richting aan gegeven met daarbij ook de gevolgen voor de financiën. Er is al een mooi stapje gezet. De VSP kijkt uit naar de behandeling van de begroting 2027. Hier moeten we als gemeenteraad stappen gaan zetten, zowel beleidsmatig als financieel, om onze mooie stad weer verder te brengen naar het beeld van de visie op Dordrecht in 2050. Hier hebben de Dordtenaren en Dordrecht recht op. De VSP dankt de partijen voor de ruim 30 moties die zij hebben ingediend. Dit toont de betrokkenheid van de gemeenteraad en de wens om Dordrecht weer een stapje verder vooruit te brengen. De VSP spreekt dan ook de wens uit om met elkaar, oppositie en coalitie, deze betrokkenheid vast te blijven houden. Voorzitter, de ingediende moties zijn besproken tijdens de raadsvergadering van 24 juni of tijdens de commissievergadering van 7 juli. Een aantal moties riepen hier en daar nog vragen op om toelichting of verduidelijking. De VVD heeft inmiddels een redelijk aantal moties benoemd waarbij nog wat vraagtekens waren, waarvoor duiding nodig was. Die antwoorden hoorden wij ook graag om mee te kunnen nemen voor de uiteindelijke beoordeling van die moties. Alleen de motie Eerlijke logiesheffing mis ik nog. We kunnen voor stemmen als die motie inderdaad meegenomen wordt met het nieuwe toerismebeleid.

Die vraag zou ik graag nog beantwoord willen zien. Ik denk dat die bij Beter voor Dordt ligt. Dat hoor ik dan graag. Even kijken. Vooruitlopend op de begroting 2027 hebben wij de moties in de fractie besproken en met name gekeken of er sprake was van nieuw beleid, of de motie echt iets toevoegt en wat de financiële consequenties ervan zijn. Dit totaalbeeld heeft ertoe geleid dat we inderdaad een aantal moties gaan steunen en een aantal niet. Ik denk niet dat het heel zinvol is om ze hier nu allemaal op te noemen. Tot slot, voorzitter, zal het duidelijk zijn dat de VSP instemt met het vaststellen van de perspectiefnota 2027. Voordat er een interruptie komt van Beter voor Dordt, er werd net een vraag gesteld met betrekking tot de raadsenquête en de Essenhof. Inderdaad hebben wij daar als VSP voor gestemd. Dat gaan wij deze keer niet doen. Waarom niet? Toen het de eerste keer speelde, was dat behoorlijk aan het begin van het vervelende en nare proces dat doorlopen is. Als je kijkt wat er nu allemaal aan energie, tijd en zorgvuldigheid in is gestoken door het college, hulde daarvoor, dan denken wij dat er niemand beter of wijzer van wordt als je nu weer alles gaat oprakelen door middel van een raadsenquête. Met name bij nabestaanden.

Daar hebben wij ook van begrepen dat beslist niet iedereen erop zit te wachten om weer door dat proces te moeten, met alle ellende van dien en alle emoties die ze daardoor meegemaakt hebben. Ook hebben wij de vraag: is er nu feitelijk iets nieuws, iets anders, dan wat er de vorige keer speelde? In essentie is het gewoon dezelfde problematiek. Nogmaals, wij denken echt niet dat een raadsenquête hier nu een ander licht op gaat werpen. Dat is voor ons de motivering geweest om niet in te stemmen met de motie. De voorzitter: Gaat u verder. Sorry, de heer Katif. 69 De heer Katif: Voorzitter, bij interruptie. Kijk, ik wil niet verzanden in het ja of nee. De motie is ingediend om juist het uiterste middel dat wij hebben als raad, onze raad, wij, niet het college … Alle onderzoeken die door het college zijn gedaan. Alle respect daarvoor, heel veel is naar boven gekomen. Wat dan nog overblijft, is een zweem van mensen die zeggen: wat is hier aan de hand? Is dat de overheid of is dat de gemeente op wie ik moet vertrouwen? Daarin speelt de motie op dit moment een rol. Zorg ervoor dat je met het laatste redmiddel dat je hebt die geloofwaardigheid kunt geven. Dan hebben wij geen middelen meer. Dan blijft het gewoon: waarom hebben ze niet en waarom … Ik denk dat onze rol als raadslid is, is dat juist dat gevoel dat er is kanaliseert. Juist dat hebben we geprobeerd te doen in een motie.

Dat is een vraag aan u: hoe kijkt u daar tegenaan? De voorzitter: De heer In ’t Veld. De heer In ’t Veld: Voorzitter, sorry? De voorzitter: Iets korter antwoorden dan de vorige keer. De heer In ’t Veld: Heel duidelijk. Wij kijken ernaar op de manier: wat verwacht je nu dat dat gaat oplossen? Onze afweging daarbij is dan dat wij niet verwachten dat daar zaken naar boven gaan komen die niet inmiddels al naar boven zijn gekomen. De voorzitter: Gaat u door. De heer Van der Graaf. De heer Van der Graaf: Dank u wel, voorzitter. Even een verduidelijkende vraag. Ik hoor de heer In ’t Veld zeggen niet te verwachten dat een raadsonderzoek nieuwe informatie gaat opleveren. Hoe weet de collega dat? Twee, is zo’n raadsonderzoek juist niet bedoeld om te kijken of er nog meer informatie is die we nog niet weten? Ik snap uw antwoord niet helemaal op dit moment. De voorzitter: De heer In ’t Veld. De heer In ’t Veld: Voorzitter, ik kan niet met 100 procent zekerheid zeggen dat er niks boven water komt. De verwachting is dat dat niet gaat gebeuren. Je moet het op een gegeven moment ook afwegen tegen wat je allemaal overhoop haalt. Wat breng je weer aan emoties naar boven bij mensen die al een heel vervelend proces doorgemaakt hebben? Dat is onze afweging geweest. De voorzitter: Bent u klaar? Dank u wel. Dan gaan we naar de fractie van Forum voor Democratie. De heer Van de Breevaart.

De heer Van de Breevaart: Excuus, enigszins verrast. Voorzitter, dank. Forum voor Democratie kan zich in grote lijnen vinden in de insteek van deze perspectiefnota. In een verkiezingsjaar past terughoudendheid en het is verstandig dat het college geen nieuw beleid introduceert. Wat ons betreft kan de begroting waarin het coalitieakkoord is verwerkt in grote lijnen ook wachten tot 2028. De grote politieke keuzes overlaten aan een nieuwe gemeenteraad en een nieuw college, nogmaals, per 2028, wat ons betreft. Wij waarderen de openheid in deze perspectiefnota, waarmee de financiële werkelijkheid wordt gepresenteerd. De gemeente ziet de structurele tekorten oplopen van 6,9 miljoen 70 in 2027 naar ruim 12 miljoen in 2030. Dat vraagt om realisme en om scherpe politieke keuzes. Wat ons betreft nodigt deze perspectiefnota uit tot fundamentele reflectie op het eigen uitgavenpatroon. De tijd van vanzelfsprekend doorgaan met oude ambities en het nastreven van almaar nieuwe ambities ligt achter ons. Oplopende tekorten vragen om het maken van keuzes en het stellen van prioriteiten. Niet alles kan en zeker niet allemaal tegelijk. Twee zaken willen wij er hier uitlichten. In de eerste plaats moeten we kritisch kijken naar grote investeringsprojecten waarvan wat ons betreft de maatschappelijke meerwaarde beperkt is in verhouding tot de benodigde investeringen.

Stadspark XXL is daarvan voor ons het duidelijkste voorbeeld. Er ligt ongeveer 51 miljoen aan gemeentelijke middelen vast, althans, nog in de perspectiefnota, in een project dat vooral ziet op kwaliteitsverbetering en verbinding van bestaand groen, terwijl de gemeente tegelijkertijd forse tekorten tegemoet gaat. Dan is het verantwoord om de vraag te stellen of dit nog de juiste prioriteit is. Wij denken van niet. Gelukkig is in het coalitieakkoord al voorgesteld om ruim 8 miljoen aan die reserve te onttrekken voor andere doeleinden. In aanvulling daarop dienen wij een motie in met de titel Financiële weerbaarheid vraagt om heroverweging Stadspark XXL. Deze motie vraagt het college om bij de begroting 2027 met een voorstel te komen om boven op de onttrekkingen, zoals voorgesteld in het coalitieakkoord, het overblijvende deel vrij te laten vallen en op te nemen in de algemene reserve. Daarmee wordt de weerstandscapaciteit van de gemeente vergroot om zo toekomstige tegenvallers op te kunnen vangen, bijvoorbeeld tegenvallers bij grote investeringsopgaven en bij bijvoorbeeld de grondexploitatie. Dan het tweede punt, wij vinden dat de middelen die al wel beschikbaar zijn gericht moeten worden ingezet voor opgaven die volgens alle partijen in deze raad urgent zijn. Woningbouw is daarvan misschien wel het beste voorbeeld.

Juist nu netcongestie steeds vaker projecten dreigt te vertragen, mag de gemeente niet afwachten. Daarom dienen wij samen met de PVV en Op Ons Eiland de motie in met de titel Versnel woningbouw ondanks netcongestie. Daarin verzoeken wij het college alle beschikbare, wettelijke mogelijkheden te onderzoeken en waar mogelijk ook daadwerkelijk te benutten om te voorkomen dat de woningbouw onnodig stilvalt. De motie richt zich daarbij nadrukkelijk ook op de mogelijkheid nieuwe wijken weer opnieuw aan te sluiten op het gas, in combinatie met andere netontlastende technieken. Voorzitter … De heer Groenewege: Voorzitter? De heer Van de Breevaart: Deze perspectiefnota vraagt uiteindelijk om prioriteiten. De heer Groenewege: Goedendag, voorzitter. Hai. De voorzitter: De heer Groenewege, gaat uw gang. De heer Groenewege: Forum voor Democratie noemt een gasaansluiting een netontlastende techniek. Is dat zo? Heel veel nieuwbouw in Dordrecht wordt aangesloten op het warmtenet. Een gasaansluiting zou daarvoor een vervanging zijn. Die nieuwbouwwoning heeft toch nog steeds een elektriciteitsaansluiting nodig? Wat maakt het voor verschil of je een nieuwbouwwoning aansluit op het warmtenet of op een gasleiding? Dat heeft toch niets te maken met de netcongestie? 71 De voorzitter: De heer Van de Breevaart.

De heer Van de Breevaart: Inderdaad, het warmtenet maakt ook al geen gebruik van het bestaande net. Althans, voor zover het de verwarming van de woning aangaat. Dan nog steeds kan het zo zijn dat woningbouwprojecten, zoals die van het Maasterras, wel afhankelijk zijn van bijvoorbeeld warmtepompen. Voor warmtepompen kan het zo zijn dat je toch echt afhankelijk bent van netaansluitingen. Als je die warmtepompen inwisselt voor een gasaansluiting, zou dat deel van de belasting van het net in ieder geval voorkomen zijn. In combinatie met zonnepanelen en batterijen, om een voorbeeld te noemen, als net ontlastende technieken, zou dat wat mij betreft het onderzoeken waard zijn. De heer Groenewege: Voorzitter, zou Forum voor Democratie het dan niet veel verstandiger vinden om nieuwbouwwijken niet van warmtepompen te voorzien, maar aan te sluiten op het bestaande Dordtse warmtenet? Is dat met het oog op de toekomst niet een oplossing die veel meer voor de hand ligt dan om met gasaansluitingen te gaan werken? De heer Van de Breevaart: In de hele energiemix zou dat een optie zijn. Dan nog steeds is de vraag ook relevant wat ons betreft: wat is voor de burger de goedkoopste oplossing? Mijn ervaring is dat aansluiting op het warmtenet niet bepaald goedkoper is dan de gemiddelde gasaansluiting. Ook ik ben de gelukkige eigenaar van een woning die niet op een warmtepomp is aangesloten.

Dan nog steeds kan met zonnepanelen aan de elektriciteitsvraag worden voldaan. Wat ons betreft de vraag: gasnet of warmtenet? Wat is het goedkoopste en het meest effectief voor de bewoners? De voorzitter: Mevrouw Kovalenko. Mevrouw Kovalenko: Dank u wel, voorzitter. Deze motie noemt geen enkel duurzaam alternatief voor netcongestie, terwijl die er wel degelijk zijn. In aanvulling op wat de Partij voor de Dieren zegt: er is batterijopslag of lokale opwek. Heeft de indiener die alternatieven serieus onderzocht voordat hij naar de gasoptie grijpt? Of dit is vooral een ideologische keuze van Forum voor Democratie? De voorzitter: De heer Van de Breevaart. De heer Van de Breevaart: Dank, voorzitter. Vooral geen ideologische keuze, maar wat ons betreft een realistische. Gasaansluiting is wat ons betreft ook uitermate duurzaam, zolang er gas voorradig is. Batterijopslag is wat ons betreft ook een van de net ontlastende opties die in combinatie met de gasaansluiting te overwegen valt. Mevrouw Kovalenko: Dank u wel, voorzitter. Ik ben vooral benieuwd waar dat gas vandaan moet komen. De voorzitter: De heer Van de Breevaart. De heer Van de Breevaart: Er is wereldwijd heel veel gas beschikbaar, dichter bij huis sowieso. Alleen door ideologische keuzes van bepaalde politieke partijen is die gasvoorraad voor de korte termijn in ieder geval niet langer toegankelijk.

72 De voorzitter: Duidelijk, vervolgt u uw betoog. De heer Van de Breevaart: Voorzitter, de perspectiefnota vraagt uiteindelijk om prioriteiten: minder investeren in projecten die vooral mooi zijn en meer ruimte creëren voor financiële weerbaarheid. Juist blijven investeren in wat voor Dordtenaren echt noodzakelijk is: voldoende woningen, gezonde gemeentefinanciën en een betrouwbare overheid die nooit meer belooft dan ze waar kan maken. Dank u wel. De voorzitter: Dank, mijnheer Van de Breevaart. Het woord is aan de heer De Heer van ChristenUnie/SGP. We gaan naar de dinerpauze toe. Gaat uw gang. De heer De Heer: Voorzitter, dank dat ik nog net voor de dinerpauze mag. Voorzitter, wij hebben een goede en zorgvuldige aanloop gehad richting deze perspectiefnota met ook een uitgebreide bespreking in de commissie. De meeste moties zijn dan al van een oordeel voorzien. Om herhaling te voorkomen ga ik nu alleen in op de moties die wij als fractie voornemens zijn om te steunen of moties waar we nog een vraagteken bij hebben. Ons voornemen is om steun te geven aan motie Logiesheffing van Beter voor Dordt, mits de aanpassing inderdaad ook werkbaar is voor het college. De motie Natuurherstelverordening van de Partij voor de Dieren. En ook de motie Zuurstof Dordtse woningmarkt van DENK.

Daarnaast heb ik nog wel wat twijfel over een aantal moties, waarvan wij ook graag de reactie van het college afwachten. In eerste instantie de motie Groene parkeerplaatsen, daar is wat twijfel over. Het moet wel werkbaar zijn en geen onmogelijke of onredelijke administratieve eis bij de ambtelijke organisatie neerleggen. Dan motie Communicatieborden. We zijn op dit moment nog niet zo heel erg … De heer Groenewege: Voorzitter? De voorzitter: De heer Groenewege. De heer Groenewege: Voor welke onredelijke, administratieve eis is de ChristenUnie/SGP bang? De heer De Heer: Voorzitter, wij hebben begrepen dat inderdaad bijna elke vierkante meter dan geteld moet worden. Daar zit natuurlijk ongelofelijk veel ambtelijke capaciteit in. De vraag is of dat dan administratief uitvoerbaar is met de menskracht die er is. Daarvan horen wij terug vanuit dit college dat dat niet wenselijk is. En dat het een onnodige druk legt waar die niet zou moeten liggen op dit moment. Dat nemen wij serieus.

De heer Groenewege: Voorzitter, deelt de ChristenUnie/SGP niet de mening van de Partij voor de Dieren dat als het beheerssysteem van de gemeente over parkeerplaatsen op orde zou zijn, dat je dan met één druk op de knop kan exporteren hoeveel parkeerplaatsen we in deze gemeente hebben? En dat het helemaal niet zo veel moeite is om daarover verslag te doen naar de raad? En dat dat heel verstandig is om dat ook aan het begin van een beleidswijziging te doen, zodat wij als raad zicht houden op of het wel goed gaat met die beleidswijziging en hoe die wordt uitgerold? De heer De Heer: Voorzitter, er is een redelijk technische toevoeging gedaan aan de motie over inderdaad een beheerssysteem. Ik kan het op dit moment nog niet zo heel 73 erg beoordelen. Ik weet dat de collega van de Partij voor de Dieren altijd mooie ideeën meeneemt vanuit de gemeente Breda. We zitten hier niet in Breda. We zitten in Dordrecht. Op dit moment krijg ik van dit college te horen dat dat toch een uitdaging is. Ik ga mijn oor te luisteren leggen wat de wethouder hier straks over zegt. Op dit moment hebben we daar in ieder geval onze twijfel over. Dan de motie Communicatieborden. We zijn op dit moment nog niet zo overtuigd van de noodzaak. Het is wel sympathiek, maar wij zien niet de noodzaak van de pictoborden. We horen graag de reflectie van het college hierop. De motie Keti Koti.

Als we inderdaad het RIB over het onderzoek slavernijverleden van mei 2025 moeten geloven, is er al een gesprek gaande of komt dat nog, waarmee deze motie dan toch ook vrij overbodig zou worden. PRO geeft aan dat dit contact op dit moment nog onvoldoende oplevert. Dat kan ik vanaf hier niet beoordelen. De vraag aan het college namens de ChristenUnie/SGP is dan nu: wat hebben de gesprekken met organisaties tot nu toe opgeleverd? Motie Participatiebijeenkomsten, steun voor de gedachte, mits het de wethouder en haar ambities niet in de weg zou zitten qua tempo. Tot slot dan ook de motie Toegankelijkheid. Ook daar natuurlijk steun voor de gedachte achter deze oproep, maar in onze beleving is deze afspraak echt kei- en keihard. De wijkuitwerkingen waar PRO naar verwijst in de motie moeten nog komen. Daar kan op dit moment helemaal geen teleurstelling over bestaan. Graag de reflectie van het college, want de ChristenUnie/SGP staat ook voor die toegankelijkheid. We zijn vooralsnog niet van mening dat dit in de uitvoering niet serieus wordt genomen. Dank u wel. De voorzitter: Dank, mijnheer De Heer. Dan is het 17.56 uur en schors ik deze vergadering voor een dinerpauze, een verversingsmoment. Ik zie u allemaal weer fris en opgeladen terug om 20.00 uur voor een kort vervolg van deze vergadering. De voorzitter: We gaan beginnen.

Wilt u alstublieft gaan zitten? We gaan de agenda hervatten. De heer Hartmeijer van de SP kan gaan zitten. De heer Van der Graaf, de heer Struijk, de dames van PRO. De heer Den Hartog is nog even afwezig in verband met de mensen die geslaagd zijn op school. Hartstikke goed, de volgende generatie. Daar doen we het allemaal voor, toch? Zo is het. We gaan beginnen. Het doet mij deugd dat wij voor de pauze al een flinke hap uit de tweede termijn hebben kunnen nemen. En we gaan met hetzelfde tempo door. Ik geef het woord aan de Partij voor de Dieren, ik denk de heer Groenewege. Gaat uw gang. De heer Groenewege: Dank u wel, voorzitter. Ik ga eerst in op onze moties van 23 juni. Motie M9 Ga eens aan de slag met die lange sportroutes dienen we opnieuw in, samen met PRO, zonder inhoudelijke wijzigingen. Dat wordt motie 9A. Hiervan gaf het college in de commissie aan dat het geen vinger gaat uitsteken om veilige sportroutes in bestaande wijken te realiseren. Zelfs niet deels en zelfs niet als we ze kunnen meenemen met herinrichting. Dat vinden we als Partij voor de Dieren een tamelijk absurde houding. Dat je niet eens bereid bent om na te denken over hoe je lange, veilige sportroute zou kunnen realiseren in bestaande wijken. Dat je niet eens bereid bent om die ambitie, die wens uit de sportvisie 2030 mee te nemen in herinrichtingen.

De Partij voor de Dieren en PRO gunnen bewoners van bestaande wijken een even leuke stad als bewoners van nieuwbouwwijken. Hopelijk de rest van de raad ook. Dat was motie M9A. Motie M10, Groene parkeerplaatsen zijn het nieuwe normaal dienen we opnieuw in samen met PRO, Beter voor Dordt en D66. Zelfs vanochtend nog hebben we nog een 74 paar inhoudelijke wijzigingen doorgevoerd om aan een aantal bezwaren tegemoet te komen, bijvoorbeeld over de rapportage over aantallen. Ik wil de raad hierbij ook verzoeken om die motie nog een keer te bekijken. Hij staat al in het systeem, motie M10A. De heer Den Heijer heeft gevraagd naar hoe de indieners de participatie rond groene parkeerplekken voor zich zien. Ik kan alleen namens de Partij voor de Dieren antwoorden. In algemene zin worden bewoners natuurlijk meegenomen en geïnformeerd als hun straat op de schop gaat. Onze motie verandert daar niets aan. We beseffen ook dat er bij sommige Dordtenaren weerstand is tegen de uitstraling van groene parkeerplaatsen. Als je gewend bent aan een straat vol met steriele betontegels, kan een beetje plantaardig leven in de wijk wennen zijn. We zien daar als Partij voor de Dieren een belangrijke taak voor dit college om toe te lichten waarom de gemeente kiest voor groene parkeerplaatsen en welk concreet verschil een groene parkeerplaats maakt voor bewoners en de buurt.

Ik hoop dat dit antwoord geeft op de vraag van de heer Den Heijer. De heer Kuhlmann: Voorzitter? De heer Groenewege: Nee dus. De voorzitter: De heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Ik had daar net ook even met Beter voor Dordt een gesprek over. Het kan natuurlijk zijn, ondanks de goede uitleg, dat bewoners in een straat in meerderheid de groene parkeerplaatsen niet zien zitten. Dan ben ik benieuwd of de Partij voor de Dieren dan ook van mening is dat je in zo’n geval, als een meerderheid tegen is, het daar niet aan mensen moet opdringen? En als de Partij voor de Dieren dat ook deelt, is de Partij voor de Dieren dan ook bereid om specifiek draagvlak onder inwoners onderdeel te laten zijn van bijvoorbeeld de punten om rekening mee te houden die worden genoemd in de derde bullet point? De heer Groenewege: Voorzitter, ik kan niet namens de mede-indieners antwoorden, alleen namens de Partij voor de Dieren. Wij zijn daar geen voorstander van. Ik heb daar vijf redenen voor. De eerste reden is niet gehoorde belangen, want de belangen van inwoners die kunnen klagen bij de gemeente zijn maar een deel van de belangen waar wij als Partij voor de Dieren aan denken. Denk aan de belangen van insecten die bijvoorbeeld van die groene parkeerplaatsen gebruik kunnen maken als ze zijn aangelegd.

Die insecten kunnen zich niet kenbaar maken bij de gemeente, maar het zijn wel belangen waar wij als Partij voor de Dieren rekening mee houden. Het tweede argument is capaciteit. De gemeente heeft beperkte ambtelijke capaciteit. Als je die capaciteit gaat inzetten op toetsen per parkeerplaats en of de wijk op een groene parkeerplaats zit te wachten, dan is het snel op. Voorlichting heb ik al benoemd. Het vierde argument: andere kapitaalgoederen. Bij lantaarnpalen, bankjes, bomen doen we dit ook niet. Waarom zouden we het opeens bij groene parkeerplaatsen wel doen? En het vijfde argument is verhuizingen. Stel dat een bewoner niet zit te wachten op een groene parkeerplaats voor de deur en later verhuist hij naar een andere plek, moet je dan alsnog als gemeente met de aannemer langs om daar een groene parkeerplaats aan te leggen? Dat lijkt ons niet handig. 75 De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Van der Graaf. De heer Van der Graaf: Dank u wel, voorzitter. Ik ben een beetje verbaasd over het argument voor de insecten. Ik zou juist denken: als zo’n parkeerplaats insecten aantrekt en er rijdt een auto overheen, dan heb je ook niet echt bepaald het gewenste effect bereikt. Hoe kijkt de Partij voor de Dieren daarnaar? De heer Groenewege: Er zitten ook behoorlijk wat insecten in de gaten en kiertjes van zo’n parkeerplaats.

Die insecten worden niet per se platgereden en hebben er wel degelijk wat aan. De voorzitter: De heer Kuhlmann. Sorry, eerst heer Van der Graaf en dan de heer Kuhlmann. De heer Van der Graaf: Dank u wel, voorzitter. Ik snap dat een deel inderdaad niet wordt geraakt, maar ook een heel groot deel zal wel worden geraakt. Het lijkt me niet dat de Partij voor de Dieren daar een voorstander van is. Klopt dat? De heer Groenewege: Ja, dat klopt in principe, maar we kunnen natuurlijk niet al het groen in de stad kappen, omdat we bang zijn. Als we een keer gaan maaien dan raken we een vlinder. Laten we dan maar al het groen in de stad weghalen. Dat is natuurlijk niet het argument. Je wilt een robuust ecosysteem dat ook wat tegenslagen kan opvangen. Dat betekent ook groene parkeerplaatsen, bloemrijk grasland, minder gebruik van pesticiden op het platteland. Al die maatregelen dragen bij aan een gezond ecosysteem, dat het soort klappen kan opvangen die de heer Van der Graaf noemt. De voorzitter: Ik denk dat deze interruptie mij het langst bijblijft van de behandeling van de perspectiefnota. De heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Dank u, voorzitter. Dank ook voor het heldere antwoord van de heer Groenewege. Hij heeft het denk ik mis waar het gaat om die uitvoerbaarheid, want zo hebben we het ook met het wandelend bos gedaan. Toen is ook steeds gecheckt of mensen dat wel of niet wilden.

Het is in elk geval een heel duidelijk ideologisch standpunt: ook al is een meerderheid tegen, dan wordt het toch doorgedrukt. Ik ben benieuwd wat dat betekent voor Beter voor Dordt, maar daar komen we misschien nog op. Of ze de motie, zoals die nu is, nog steeds willen steunen. Voor ons is de motie niet zo aantrekkelijk. De heer Groenewege: Voorzitter, ik hoor daarin geen vraag, maar wel een frame waar ik graag op wil reageren. De VVD noemt het: een meerderheid tegen, maar toch drukken we door. Ik denk dat de VVD dan een meerderheid van mensen bedoelt. Voor ons als Partij voor de Dieren tellen ook de belangen mee van de dieren die afhankelijk zijn van de planten die op zo'n groene parkeerplaats kunnen groeien. Daar kan je lacherig over doen, maar dat vinden wij belangen die ook meewegen. Misschien hebben die wel de meerderheid in dat opzicht. Over wat Beter voor Dordt hierover concludeert, kan ik geen uitspraken doen. 76 De voorzitter: Was dat hem? Nee. Gaat u verder. De heer Groenewege: Dank u wel. Motie M11 Onderteken de Plant Based Treaty dienen we opnieuw in samen met PRO, zonder inhoudelijke wijziging. U weet wel, die motie waarvan de wethouder zei: wij tekenen niks. Die motie wordt motie M11A. Dan motie M12 Gun omwonenden van bouwplaatsen schone lucht. Die motie trekken we in, ondanks dat we omwonenden van bouwplaatsen nog steeds schone lucht gunnen.

We zijn blij met de toezegging van de wethouder dat het college in de jaarlijkse brief over luchtkwaliteit gaat reflecteren op de uitvoering van het convenant Schoon en emissieloos bouwen. Motie M13 Houd rekening met de Europese natuurherstelverordening dienen we opnieuw in samen met PRO, zonder inhoudelijke wijzigingen. Dat wordt motie M13A. Daarnaast hebben we een tweetal nieuwe moties. De motie Aan de slag met blauwe sportparken met PRO over wateropvang op Dordtse sportparken. Op deze motie is in de commissie ook al gereflecteerd, ook door het college, waarbij het college alleen inging op de aanlegkosten van wateropvang, maar niet op de subsidiemogelijkheden en ook niet op kostenbesparingen in de toekomst. Wie weet heeft deze raad een bredere, toekomstgerichte blik. Dan de motie Zet meevaller meicirculaire deels in voor Dordtse dieren. We hadden deze motie ook kunnen noemen: een aalmoes voor de Dordtse dieren. Een kruimel van de begroting wellicht, voor dieren anders dan onze eigen diersoort. Is het mogelijk, voorzitter, dat vanavond de schellen van de ogen van de christelijke partijen vallen en ze opeens weer tot het besef komen dat het de bedoeling is dat ze goed voor de schepping zorgen? Verrek, de schepping, helemaal vergeten.

Wie weet wat er op een avond kan gebeuren met een coalitie die werkelijk geobsedeerd is door het kleine, menselijke wereldje dat wij gebouwd hebben, 70 pagina's daarover volgeschreven heeft en geen letter over de miljoenen andere soorten levende wezens waar we deze planeet mee delen. Die levende wezens die gestaag achteruit kachelen en waar we volstrekt van afhankelijk zijn. Wie weet tot wat voor besef zo'n coalitie op een dag als vandaag kan komen. Voorzitter, tot slot een reflectie op twee zaken die vandaag geen hoogtij vieren. Allereerst het dualisme. De coalitiepartijen dienen zelf geen moties in en tekenen ook geen moties mee, heb ik begrepen, op één na: onze motie over groene parkeerplaatsen. Dit is geen dualisme, dit is monisme pur sang. We mogen hopen dat dit niet vier jaar lang duurt. En de tweede zaak die vandaag geen hoogtij viert, is de kwaliteit van moties. Daarom hierbij ook een oproep aan onze collega's: leg concreet uit wat je wilt. Geef een duidelijke opdracht aan het college. En ook een waarschuwing: anders riskeer je een tegenstem van de Partij voor de Dieren op misschien heel sympathieke voorstellen. Dank u wel. De voorzitter: Dank, mijnheer Groenewege. Het woord is aan de heer Hoogduijn. De heer Hoogduijn: Dank u wel, voorzitter. Wat betreft de behandeling van de perspectiefnota kunnen wij het redelijk kort houden.

Wij zijn alle partijen dankbaar die moties hebben ingediend, vooral omdat ze bij ons in de fractie ook hebben geleid tot levendige, leuke en constructieve discussies. Dit zult u ook terugzien in ons stemgedrag. Daarnaast wil ik benadrukken dat wij het fijn vinden hoe de samenwerking met de Partij voor de Dieren, PRO en Beter voor Dordt verlopen is. Het oplettende raadslid zal het niet ontgaan zijn dat D66 mede-indiener is geworden van de motie om groene parkeerplekken als het nieuwe normaal te beschouwen. Wij zouden bijna willen zeggen, samenwerking tussen coalitie en oppositie: het kan wel. 77 Juist bij een perspectiefnota is het waardevol om elkaar niet enkel te vinden op verschillen, maar juist op onze gezamenlijke ambitie om Dordt nog net wat beter te maken dan het nu al is. Dat doen wij juist door de samenwerking met elkaar op te zoeken. Die open deur bij ons waar ik eerder in deze raad naar refereerde, blijft ook open. Voor de volgende moties zullen wij dan ook voor gaan stemmen. Motie Beter voor Dordt over eerlijke logiesheffingen, als deze betrokken wordt bij de herijking van het toerismebeleid. Motie van Beter voor Dordt over het overzichtelijk en transparant maken van het participatieoverzicht. Motie van PRO over het weer nogmaals benadrukken van het belang van toegankelijkheid bij de wijkuitwerkingen. De motie van PRO over de pictogramborden.

De motie van de Partij voor de Dieren over de Europese natuurherstelverordening en de motie van DENK over het bieden van zuurstof op de Dordtse woningmarkt. Er zijn een aantal andere, aangepaste, nieuwe moties waarvoor D66 de reactie van het college graag nog even afwacht. In het bijzonder voor ons dan ook de motie van PRO over het gesprek aangaan met belanghebbende partners als het aankomt op Keti Koti en de aanbevelingen 1572. Wij zijn daarbij ook vooral benieuwd zijn naar wat de huidige plannen van de wethouder hierover al zijn. Wij kijken positief terug op de behandeling van de perspectiefnota en we kijken uit naar de nadere toelichting vanuit het college op de nieuwe en aangepaste moties, het verdere debat en de uitvoering van wat wij hier met elkaar vandaag zullen beslissen. Dank u wel. De voorzitter: Dank, mijnheer Hoogduijn. Het woord is aan de heer Van der Graaf, PVV. De heer Van der Graaf: Dank u wel, voorzitter. Ik beperk mij tot onze motie Behoud de vrije voedselkeuze voor Dordtenaren. Tijdens de commissievergadering heeft wethouder Stolk deze motie overbodig verklaard, omdat de motie van de Partij voor de Dieren met betrekking tot het tekenen van de Plant Based Treaty is ontraden.

De motie verzoekt het college echter ook nadrukkelijk om geen aansluiting te zoeken bij vergelijkbare initiatieven die een specifiek voedingspatroon als norm voor gemeentelijk beleid willen instellen. Dordtenaren moeten ervan uit kunnen gaan dat zij een vrije voedselkeuze kunnen behouden, ook de aankomende vier jaar, zonder beleidsmatige sturing richting een door de politiek bepaald dieet. Kan het college dan ook toezeggen dat ze daar geen initiatief voor zullen nemen? Anders zien we ons genoodzaakt om in een derde termijn samen met Forum voor Democratie en Beter voor Dordt een gewijzigde motie in te dienen om het college te bewegen de keuze voor het voedingspatroon te allen tijde bij de Dordtenaren zelf te laten. Tot zover, dank u wel. De voorzitter: Dank, mijnheer Van der Graaf. Het woord is aan mevrouw Van Vugt-Roose. Mevrouw Van Vugt-Roose: Dank u wel, voorzitter. Het CDA heeft veel waardering voor de inspanningen die zijn verricht voor het maken en indienen van veel moties waarover wij ons konden en moesten buigen. Daar ging een aanzienlijk deel van het fantastische weekend aan op. We zien hierin terug dat de leden van de raad gezamenlijk het beste voorhebben met Dordrecht en met de inwoners van Dordt.

Zoals in de eerste termijn al door het CDA is aangegeven, gaf bij ons de beleidsarme perspectiefnota geen reden om zelf over te gaan tot het schrijven van moties en amendementen. Te meer omdat het coalitieakkoord volgens ons vooralsnog voldoende uitwerkingsmogelijkheden biedt om mee aan de slag te gaan. Daar zien we naar uit. Zo werken we als raad aan een toekomstbestendig Dordt. Over een aantal moties hebben 78 wij nog enkele vragen aan het college, of aan enkele insprekers die straks nog komen, om ons standpunt te kunnen bepalen. De motie 10A, de groene parkeerplaatsen. Omdat we graag inspelen op het klimaatadaptief maken van onze stad zouden we graag instemmen met deze motie. We zien het als een kans om te zoeken naar eenvoudige oplossingen. In de motie wordt al duidelijk aangegeven: waar mogelijk. Dat is een aanpassing die al redelijk tegemoetkomt aan onze wensen. De resterende vraag is het aan meerkosten met zich meebrengt aan onderhoud. Ook bijvoorbeeld als er klachten komen vanuit de omgeving als de bio-diverse beplanting van deze groene parkeerplaatsen na een frisse regenbui een meter hoog staat. De motie van Beter voor Dordt en Op Ons Eiland over de logiesheffing. We vragen ons hier echt even af wat deze motie nog toevoegt aan wat de herijking van het toerismebeleid al beoogt. Misschien kan daar straks op worden ingegaan.

De motie van PRO over de communicatieborden bij de raadszaal. Niet bij de raadszaal, maar bij de speelplekken. Het is geen slecht idee. Excuus, het staat er echt, maar ik heb het zelf geschreven. We zijn niet overtuigd geraakt van de noodzaak van deze borden. We vragen ons op dit moment nog af of ze hufterproof zijn. Als er borden komen, is het dan mogelijk om voor de uitvoering van deze motie gebruik te maken van bijvoorbeeld inclusiviteitssubsidies? Dat is dan weer een vraag aan het college. De motie van DENK over het bieden van zuurstof aan de Dordtse woningmarkt. Aan de indieners de vraag wat zij precies verstaan onder de verkenning. Hoe verstrekkend is deze verkenning? Daar kan misschien ook straks op worden ingegaan. In de commissievergadering is er bovendien geen appreciatie geweest op deze motie. Daar wachten wij dan ook nog op. De gewijzigde motie van PRO over de hoge ambities beoogt een verdichting op de Stadswerven. Ook op deze nieuwe motie zien we graag een nieuwe appreciatie. Valt deze motie nu, vanwege de wijziging, wel binnen de mogelijkheden of zijn de ambities nog steeds letterlijk te hoog vanwege de molenbiotoop? Over de gewijzigde motie over het opnemen van Keti Koti hebben we daarnet al wat vragen over gesteld. Het is duidelijk dat wij liever een rechtstreekse aanvraag zien.

Ooit is natuurlijk wel die belofte gedaan, dus we zien ook uit naar wat het college hierover te zeggen heeft. Zou er bijvoorbeeld ook een toezegging mogelijk zijn om deze wens, die hier geuit is, kenbaar te maken bij CECD? En is dat dan genoeg of is dat niet genoeg? Dan motie M4 van Beter voor Dordt. Wij zien ook het belang van de Biesbosch en de monumenten daarin. Vanwege het gegeven antwoord zullen wij hiermee instemmen. Dat was voor ons duidelijk genoeg. Het gestelde tijdspad geeft ons nog wat te denken, maar het onderstreept wel mede de urgentie. Voorzitter, in al onze afwegingen is meegenomen dat we niet over heel veel financiële middelen beschikken om zomaar in te kunnen stemmen. Als die toets is doorstaan, kijken we natuurlijk verder of de moties naar onze mening aansluiten op hoe wij de toekomst voor Dordrecht zien. Dank u wel. De voorzitter: Dank, mevrouw Van Vugt. Ik ga naar de heer Kolkoliç van de fractie van DENK. De heer Kolkoliç: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, dank aan het college voor de beantwoording van de vragen en feedback op de aangekondigde moties tijdens de eerste termijn en tijdens de oordeelsvormende commissies. DENK heeft de afgelopen weken verschillende moties voorbereid. Wij zijn blij dat het college op verschillende punten toezeggingen heeft gedaan.

Naar aanleiding van de beantwoording en uitleg hebben wij besloten drie van onze voorbereide moties niet in te dienen. Het gaat daarbij 79 om onderwerpen waarvoor het college al heeft aangegeven dat er reeds trajecten lopen of dat de raad binnenkort wordt meegenomen in de verdere uitwerking. Of dat de gevraagde verzoeken al onderdeel zijn van het bestaande beleid. Voorzitter, mijn fractie waardeert deze constructieve houding van het college. Ook vindt mijn fractie het belangrijk, net als wat mevrouw Van Vugt net ook aangaf, om zorgvuldig met moties of amendementen om te gaan. Dat betekent echter niet dat de achterliggende zorgen verdwenen zijn. Wij blijven aandacht vragen voor Dordtenaren die tussen wal en schip vallen op de woningmarkt. Dat heb ik tijdens mijn eerste termijn ook aangegeven. Voor veel jonge gezinnen en mensen, vooral met een middeninkomen, raakt een koopwoning steeds verder buiten bereik. Voorzitter, juist daarom vinden wij dat Dordrecht een extra stap moet zetten. Nieuwbouw blijft noodzakelijk, maar bouwen alleen is niet voldoende. Mijn fractie vindt dat we moeten kijken naar innovatieve manieren om woningen bereikbaar en betaalbaar te maken voor Dordtenaren. Daarom dienen wij de motie in: Biedt de Dordtse woningmarkt zuurstof.

Deze motie vraagt het college om te onderzoeken of aanvullende koopconstructies, zoals KoopSmarter en Duokoop, kunnen bijdragen aan een betere toegankelijkheid van de Dordtse woningmarkt en om de raad hierover te informeren. Het zijn eigenlijk instrumenten die er uiteindelijk voor zullen zorgen dat meer Dordtenaren aan betaalbare koopwoningen kunnen komen. Ik wil ook graag reageren op de vraag van de CDA-fractie. Duokoop en KoopSmarter zijn eigenlijk fondsen of stichtingen die al in meerdere steden in werking zijn gezet. Zij kopen de grond op via een fonds of een stichting die de gemeente zelf opzet, waardoor een woningen voor middeninkomens en jongeren goedkoper kan uitpakken. Eigenlijk is het een soort erfpachtconstructie, maar dan in een hele andere vorm. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank, mijnheer Kolkoliç. Het woord is aan de heer Gündogdu van Op Ons Eiland. De heer Gündogdu: Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, we constateren natuurlijk vandaag dat het echte politieke debat over de koers van de stad straks zal plaatsvinden bij de begroting 2027. Dan zal ook blijken hoe het coalitieakkoord Samen bouwen aan vandaag en morgen daadwerkelijk wordt vertaald naar concrete maatregelen en prioriteiten. In ieder geval kunnen wij vanuit Op Ons Eiland wel een handreiking doen. Wij zullen kritisch maar oprecht kijken naar alle voorstellen. Dat mag u van ons ook verwachten.