2.1 2025.12.16 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

63

Maar ook jeugdzorg, een dossier dat je 12 jaar lang hebt gedragen en misschien wel van al je portefeuilles met de grootste zorg en passie. In 2015 kregen gemeenten de verantwoordelijkheid voor alle jeugdhulp en jeugdbescherming en dat was geen gemakkelijke opgave. Jij hebt je, samen met veel partners in de stad, onvermoeibaar ingezet om dit stelsel te verbeteren en meer in te richten op preventie. Allemaal voor onze kinderen. En daarnaast was je 12 jaar lang wethouder voor mobiliteit, bereikbaarheid, verkeer en parkeren. Onderwerpen waar, zoals je zelf vaak zei, 120.000 Dordtenaren iets van vinden. Je hebt een belangrijke bijdrage geleverd aan het autoluwer maken van de binnenstad, de invoering van betalen op kenteken, het verdwijnen van de pollers en de transitie van parkeren op straat naar parkeren in garages. Ook heb jij het STOMP-principe geïntroduceerd en verankerd in zowel het college als in de gemeenteraad. Ik durf wel te zeggen dat wij als stadsbestuur het woord STOMP nog lange tijd zullen herinneren of misschien niet meer kunnen horen. Maar wie jou kent, weet dat je niet alleen beleid maakt rond mobiliteit, maar dat ook zelf ervaart, op de fiets, door de stad en over het eiland en om nog maar te zwijgen over je recente fietsongeluk.

Voor het zomerreces kondigde jij aan dat je bezig was in je laatste jaar in de Dordtse politiek en je zei toen, het wethouderschap wordt vaak de mooiste hondenbaan genoemd. En daar had je gelijk in. Je mag werken voor de stad waar je woont, samen met de mensen die, net als jij, iedere dag streven naar verbetering. Wie met jou samenwerkt, weet dat je houdt van verhalen. Vaak dezelfde, maar altijd met een boodschap. Verhalen over verbinding, samenwerking en de kracht van gemeenschap. Precies dat heb jij in Dordrecht gebracht, verbinding. In de stad, in de raad en ook in het college en het gemeentelijk apparaat. Je bent geboren Groninger, maar door de jaren heen ben je stiekem een echte Dordtenaar geworden. Je kent de stad, je voelt de stad en het allerbelangrijkste, jij hebt haar mede vormgegeven. Overal in de stad zijn jouw vingerafdrukken zichtbaar. Van grote projecten tot kleine initiatieven die het dagelijks leven mooier maken. Jouw handtekening staat onder Dordrecht. Op 28 oktober van dit jaar werd jij voorgedragen als burgemeester van Lansingerland. En dat betekent 1 ding, waar Dordrecht een wethouder verliest, krijgt Lansingerland er een kanjer van een burgemeester bij. Ik wil graag iedereen vragen om even te gaan staan.

Geachte mijnheer Van der Linden, vanwege uw bijzondere verdiensten voor de stad Dordrecht, willen wij, het gemeentebestuur, onze waardering voor u uitspreken. Dat doen wij met een bijzonder eerbetoon, een onderscheiding die uitdrukking geeft aan onze dank voor alles wat je voor Dordrecht hebt gedaan. En het is mij, als burgemeester van Dordrecht, een grote eer om u namens de gemeenteraad de bronzen erepenning van de stad Dordrecht te overhandigen. Deze penning is een blijk van waardering voor uw jarenlange inzet, uw visie en uw bijdrage aan het versterken van onze stad. Geachte mijnheer Van der Linden, dank voor alles. Wij wensen u en uw gezin veel succes en plezier in Lansingerland. Dordrecht zal toch altijd een beetje uw stad blijven. En natuurlijk heeft de gemeenteraad, als dank voor uw inzet voor onze stad, een cadeau. Het is een cadeau uit 3 delen. U houdt van lezen en van koekjes en we willen een Dordts aandenken meegeven naar Lansingerland. Die combinatie zit erin en we hopen dat het naar uw smaak is. Mag ik u uitnodigen voor de overhandiging van de bronzen erepenning en het raadscadeau. Gaan we hier voordoen? En een daverend applaus.

64

We maken zo nog even mooie foto's. Rik, mag ik je nog even vragen te gaan zitten? Dan vraag ik mijnheer Struijk om naar voren te komen om ook het woord tot jou te richten. De heer Struijk: Nu gaat het wel goed. Beste Rik, ik zie daar 10 minuten staan. Er is tegen mij gezegd, 2 minuten, maar ik kan er zo 10 van maken. Ga ik niet doen, want ik denk dat de collega's daar niet heel blij van worden. Ik ga me richten op ongeveer die 2 met een klein beetje uitloop. Rik, aan mij de eer om jou vanaf deze plaats kort toe te spreken. De onderverdeling in 3 punten zal jou als calvinist bekend voorkomen en ook een beetje omgekeerd. Normaal is vaak het eerste punt het langste en het derde het kortste. Ik ga dat omgekeerd doen, want ik ben een beetje dwars wat dat betreft. Wat ons, denk ik, allemaal bij zal blijven, is jouw immer aanwezige opgewektheid. Bij ons was er wel eens chagrijn vanwege een ravijn. We waren weleens blij met een nieuw schilderij. Jij leek en keek altijd blij. Tweede punt. Ik ga snel, hè? Rik weet dat ik altijd van tijd hou. Snel klaar. Rik, veel mensen vragen zich af, hoe komt het nu dat jullie nooit gedoe hebben in de fractie? Ik zal een tipje van de sluier oplichten. Het heeft alles te maken met elkaar goed kennen en wederzijds respect. We hebben een jaar of 6 intensief samengewerkt en ik denk dat ik kan zeggen, zonder 1 ruzie.

Hoe komt dat? Af en toe een keer een goed gesprek. Soms telefonisch, soms een wandeling. En dan hadden we het helemaal niet over politiek, dan hadden we het over andere dingen. Dan hadden we het soms over heel serieuze dingen, af en toe een grap ertussendoor, maar bovenal dat goed elkaar kennen. Wat heel veel van jullie niet weten, is dat er best een groot verschil is tussen de achterban van Rick, ChristenUnie, en van mij SGP. Voor velen van jullie is het 1 pot nat, om het oneerbiedig te zeggen. Maar het verschil is echt groot. Rik kent mijn achterban goed vanuit zijn jeugd. Ik ken die van hem goed en dat helpt, want dan weet je waar de gevoeligheden liggen en dan hou je daar rekening mee. Punt 3. Rik, je vertrekt naar Lansingerland. Voor velen hier een onbekende gemeente. Toch zijn er best wel overeenkomsten. En daar bedoel ik dan niet mee dat ik in allebei de plaatsen gewoond heb, dat is ook een overeenkomst, maar er is ook een historische. Het is misschien pijnlijk voor de mensen hier, maar ik ga het toch noemen. Dordrecht is trots op zijn leeftijd, ruim 800 jaar. Ik heb als 7-jarig jongetje in Berkel en Rodenrijs, dat is een van de kerngemeenten, de grootste van Lansingerland, het 1.000-jarig bestaan meegemaakt. Wat nu 800? Nog een treffende overeenkomst, Dordrecht is heel trots op een van zijn inwoners van vroeger, Johan de Witt.

Ik heb hem net abusievelijk nog horen noemen in verband met Oranje Wit, maar dat is weer wat anders volgens mij. Johan de Witt, Dordtenaar. Berkel en Rodenrijs kent ook een beroemde Johan. Weet je dat? Rik weet het. Johan van Oldenbarnevelt. Hij was heer van Berkel Rodenrijs en ligt er volgens de overlevering ook begraven. Het is een lang verhaal, dat zal ik jullie besparen. Dat ga ik Rik vertellen als hij afscheid neemt van de fractie. Beste Rik, met deze 2 heren is het slecht afgelopen. Ik denk omdat ze allebei net iets te ambitieus waren. Bij dezen ben je gewaarschuwd. Als jij straks in Lansingerland over een jaar of 2, 3 bekendmaakt dat je voorgedragen bent als burgemeester van Groningen, loopt het met jou ook slecht af. Dan rijden ze je op een mestkar het dorp uit. Ik ga afronden. Rik, jij hebt meerdere malen de eed afgelegd. Je gaat dat straks in Lansingerland ook doen. En daarmee beleid je jouw afhankelijkheid van God. Een God die volgens Geert Mak, die ken je wel, verdween uit Jorwerd, is niet verdwenen uit Dordrecht.

65

Ook in jou Lansingerland. Van harte wens ik je zijn zegen en hulp toe bij het bekleden van het mooie ambt van burgemeester in Lansingerland. Adieu. De heer Van der Linden: Om 16.15 uur was mijn laatste woordvoering en ik had nog geen scheidspraatje. Dat heb ik even getikt. Vanaf 16.50 uur heb ik geen telefoonnummer meer, blijkt. Ik kan niet meer bellen. Ik was even bang dat alles verdwenen was. Het is kennelijk een signaal dat het ook tijd is om weg te gaan. Heb ik toch een beetje signaal. Ik was van plan om, als ik naar Lansingerland ga, een rebranding van mezelf te doen en minder te snoepen. Als ik dit meekrijg, dan slaan we dat over. Doen we niet. Dank u wel, voorzitter. Hier staat een geëmotioneerde Groninger, zoals u ziet. Dit is een geëmotioneerde Groninger. Echt waar. Dank voor het woord. Dank voor jouw woorden, Leen. Dank voor alle mooie woorden, de cadeaus, de erepenning, de persoonlijke berichten enzovoorts die ik vandaag, maar ook in de afgelopen weken, heb gehad naar aanleiding van mijn mooie voordracht. Fijn dat ook een deel van mijn gezin op de tribune zit. Zij hebben ook al een mooie afvaardiging van mijn nieuwe gemeente Lansingerland gevonden. Ze hebben kennis gemaakt en de verbinding is al gelegd. Dat is goed. Sorry, mensen. Het is kouder dan normaal, want de verwarming is uitgevallen. Meestal is het hier knus en gezellig.

Ik heb ongeveer 20 of 31 plekken gehad om afscheid te nemen van het werk wat ik heb gedaan de afgelopen jaren, stukken en stukjes werk. Dat heb ik bewust zo gedaan, want het heeft allemaal mijn hart gehad en ook de mensen die eraan werken. Dat betekent ook elke dag een paar procent van je wethouderschap uit je lijf trekken. Dat heeft goed gewerkt, gaat me ook steeds beter af. Het is ook bijna klaar, dat komt goed uit. En dan ontstaat er ook steeds meer ruimte voor de overstap. En die overstap is ook wel een beetje begonnen. Je gaat af en toe het overleg aan, je gaat erheen, je rijdt rond. Ik heb iemand al de weg gewezen. Die persoon is nooit meer gevonden, maar ik heb wel de weg gewezen. Toch nog 3 dingen. Ik hoef het niet lang te maken, want op al die plekken heb ik afscheidswoordjes gedaan met 47 punten. Ik beperk me hier tot een paar. We hebben als college en raad heel lang samengewerkt en daar gaat het vooral over, over wat we hier hebben gedaan. En ik heb even uitgerekend, ik heb naar schatting ongeveer 100, maar waarschijnlijk iets meer, raadsvergaderingen hier doorgebracht. Vroeger duurden ze langer dan nu, maar laten we zeggen dat ze gemiddeld 8 uur duren. Dat betekent meer dan 800 uur blootstelling aan gevulde koeken, bitterballen en ander te vergaren voedsel. I heb het allemaal overleefd, inclusief alle moties, de moeilijke vragen, de makkelijke vragen die u stelde.

En dat ga ik allemaal missen, net als dat ik al die andere kleine en hele grote dingen ga missen. Bijvoorbeeld hoe zorgvuldig voorbereide voorstellen door u worden aangenomen, soms geamendeerd of een enkele keer ook niet worden aangenomen ik heb er een paar sport- en activiteitwoorden bij. Soms is het een goed geprogrammeerde en voorspelbare dans. Paar vragen, paar moties, pingpong en dan gaan we hem goed uitvoeren. Soms is het boksen en judoën, want het is een heel goed idee, maar het moet toch anders. Dan zegt de wethouder, nee. Jullie zeggen, maar het moet. Dan gaan we een beetje dansen en judoën en dan komt het goed. Soms houdt u ook van kluitjesvoetbal, met zijn allen achter een balletje aanrennen zonder publiek, denken dat het ergens over gaat, maar u gaat er niet over. Er is geen geld voor. De wethouder kan er helemaal niks mee. Succes met de wedstrijd, maar de derde helft is dan toch belangrijker.

66

Meestal gaf u heel veel speelruimte aan ons als college, aan mij als portefeuillehouder, om de dingen te doen die deze stad beter maken. Nu en ook op lange termijn. Want die lange termijn is belangrijk, dat is het tweede punt. We zitten allemaal op een geleende stoel. Over 3 maanden gaan we het meemaken, verkiezingen. Sommige mensen willen graag terugkomen, anderen staan buiten te wachten tot dat kan. Die geleende stoelen lenen we van generaties voor ons, die soms keuzes hebben gemaakt over deze stad die we absoluut niet meer begrijpen. Waarom is er zo gebouwd? Waarom is het daar gebouwd? Waarom kies je voor bepaalde bereikbaarheidsoplossingen? We lenen het ook van generaties na ons, die we over 1 of 2 of 3 generaties goed moeten kunnen uitleggen waarom we nu voor deze keuzes gaan. We krijgen het sowieso van alle kiezer die hier nu zijn, die u ook weer gaat ontmoeten. Kiezers die ons met volle overtuiging steunen of juist helemaal niet of, en dat is de grootste groep, nog steeds niet komen opdagen. Ik wens u allemaal veel succes om ook die kiezers te bereiken. Op een geleende stoel zitten betekent soms dat je bezig bent met dingen die je van je voorganger aangeleverd krijgt en af mag maken. Het betekent ook dat ik nu een heleboel dingen panklaar, bijna panklaar of schetsmatig klaar heb, waar opvolgers mee bezig gaan.

Het betekent sowieso dat ik ook heel veel dingen wel heb kunnen starten en afmaken. De eerste woordvoering die ik had en dat was, meen ik, op 14 mei 2014, is mij gevraagd, moet er niet eens een keer een fietsenstalling achter het station komen? Wat een leuk idee. Is daar wel geld voor? Nee. Hij is af. Het project was 20 miljoen. Het park is mooi, de fietsenstalling is mooi. Er zijn altijd dingen die anders kunnen. Dat gaat vast nog wel een keer gebeuren. Dat is een voorbeeld waarbij je van a tot z bezig mocht zijn. En voor al de mogelijkheden, alle projecten, de grote en de kleine, ben ik heel dankbaar dat u me de gelegenheid hebt gegeven. Een laatste perspectief, en dat is een perspectief wat ik vaker loslaat op de mensen om me heen, we komen allemaal hier voor het eerst met ons eigen rugzakje, onze eigen bubbel. Je hebt overtuigingen, je hebt een bepaalde manier van leven, je woont in een straat, je hebt de buurt, je hebt een gezin, je denkt dat je weet hoe het zit. Sommige mensen houden dat heel lang vol, heb ik gemerkt. Maar er zijn mensen, ook hier in deze ruimte en achter deze tafels, die soms denken, eigenlijk best een goed punt van die persoon naast of tegenover mij.

En dat niet alleen, zeker als je wethouder bent, maar ook als je raadslid bent, dat weet u, als je de stad in gaat, ontmoet je al die andere bubbels waar het soms veel beter mee gaat dan met je dan met jezelf, maar soms, en vaak eigenlijk, ook veel slechter. Mensen die afhankelijk zijn van patronen, van systemen waar je zelf nog nooit van gehoord hebt. Of mensen die ideeën hebben over de stad, waarvan je zelf denkt, daar heb ik nog nooit bij stilgestaan, wat een leuk idee. Of mensen iets willen als het gaat om thema's, waar je zelf nog nooit mee bezig bent geweest. En als het goed is, verrijkt dat onze gedachtenuitwisseling, verrijkt het ook de voorstellen die we doen. Wat het ieder geval met mij heeft gedaan, is dat het me enorm heeft verrijkt in mijn eigen leven. Het is een hartstikke mooie hondenbaan. Dat was het ook helemaal. Maar het was iets waar je steeds meer energie van kreeg. Ook als je 's avonds om 00.30 uur thuiskwam en dan dacht, dit is een lange dag, maar het was wel de moeite waard. En dat heb ik bijna continu gehad en dat heeft u, denk ik, vaak zelf ook. Dat maakte dit vak, dit werk, dit ambt, het is amateurswerk ook nog eens een keer, zo verrijkend. Houd dat vast, zou ik zeggen. Ik ga afronden, voorzitter.

67

Het was soms een hele mooie hondenbaan maar ook steeds een eer en een genoegen, altijd een groots en meeslepend voorrecht om mee te besturen in deze mooie oude rauwe stad en fantastisch werk en leuk om te doen. Echt leuk om te doen. En nu is het voorbij, voorzitter. Adieu, het ga je goed en tot ziens. De voorzitter: Ik schors de raad tot 20.00 uur en ik nodig alle raadsleden uit afscheid te nemen van Rik en Tineke en iedereen die hem lief is. Dames en heren, geachte raadsleden, aanwezigen op de publieke tribune en mensen die vanuit huis deze raadsvergadering digitaal volgen, voordat we verdergaan met de reguliere agenda, vraag ik u allen even stil te staan bij nog een bijzonder moment in deze laatste raadsvergadering. Nu moet ze wel stoppen met het schuiven gaan van stukken, want ze is er een beetje nerveus van, denk ik. We hebben zojuist afscheid genomen van wethouder Van der Linden, maar vanavond nemen we ook afscheid van de enige echte griffier van Dordrecht en de allerbeste griffier van Nederland, mevrouw Anneloes Wepster. Wilt u dat even laten blijken? Beste Anneloes, ik mag mij tot jou richten. Tien jaar lang heb jij voor de gemeenteraad van Dordrecht, samen met de griffie, een uitzonderlijke bijdrage geleverd aan het bestuur van onze stad en onze lokale democratie. De griffier en de griffie vormen het fundament onder het werk van de gemeenteraad.

Zij bewaken het proces, zorgen voor continuïteit en verbinden raad, college en samenleving. Onder leiding van jou, Anneloes, heeft de griffie deze rol vervuld met grote professionaliteit, rust en scherpte, altijd goed voorbereid en met een ongelooflijk oog voor de mens. In de afgelopen tien jaar heb je talloze raads- en commissievergaderingen begeleid en raadsleden ondersteunt in hun werk. En daarbij mag een periode zeker niet onvermeld blijven, de coronapandemie. In die tijd moest het volledige raadswerk digitaal worden georganiseerd, maar met jouw visie en leiding wist de griffie deze omslag snel en zorgvuldig te realiseren, waardoor de democratische besluitvorming, ook in uitzonderlijke omstandigheden, door kon gaan. Anneloes, je staat nu aan de vooravond van een nieuwe stap als griffier van de Provinciale Staten van Noord-Brabant. Een nieuwe bestuurlijke omgeving, waarin jouw ervaring en vakmanschap ongetwijfeld van grote waarde zullen zijn. En ik heb vanavond nog even contact gehad met de commissaris van Noord-Brabant. Zij is zeer verguld en buitengewoon in haar nopjes met jouw komst. Jij wordt daar heel welkom ontvangen. Ze groet je. Maar vanavond gaan we je missen en dat doen we met een brok in onze keel en met een zwaar gemoed.

Namens het college en de gemeenteraad van Dordrecht, dank ik jou voor tien jaar inzet, voor je leiding aan de griffie en voor je onmisbare bijdrage aan een goed functionerend lokaal bestuur. Ik denk dat ik namens heel veel mensen spreek, als ik zeg dat we je niet alleen gaan missen als griffier, maar vooral als mens die heel veel raadsleden hier en in hun privéleven heeft ondersteund, bijstand heeft geleverd en een uithuilschouder is geweest op mooie momenten, maar ook op droevige momenten en af en toe op de dieptepunten. En dat geldt ook voor het team wat jou ondersteund heeft. Een team wat jij bij elkaar hebt gehaald en waar iedereen zo fijn tegenaan kan leunen. Ik denk dat het begrip moeder van de raad toch best een beetje gepast is. En het is met dat woord dat ik, als burgemeester van Dordrecht, donderdag nog een keer tot je mag spreken, maar vandaag ook in deze officiële setting afscheid van je neem. Nog een keer applaus.

68

Ik ben maar de burgemeester hier. Jouw echte werkgever, dat is uiteindelijk de gemeenteraad. Ik wil namens de gemeenteraad het woord geven aan David. De heer Schalken-den Hartog: En toen was het mijn beurt. Beste mensen, lieve Anneloes, toen ik bedacht, een kort woordje, je hebt zelf aangegeven, donderdag is mijn echte afscheid, moest ik denken aan een dag ergens in oktober. Jij appte mij of ik even langs wilde komen. En op dat moment, omdat er ook verder geen toelichting bij was, had ik zoiets van, dit is iets wat ik waarschijnlijk niet wil horen. Op de een of andere manier had ik het voorgevoel. Met een dubbel gevoel kondigde jij aan dat je een andere baan had gevonden. Je gaf ook aan dat je het nog steeds heel erg naar je zin hebt hier in Dordrecht, maar dat deze nieuwe functie als griffier van de provincie Noord-Brabant wel een hele leuke uitdaging was. Dat is het ook. Vandaar was mijn eerste reactie een felicitatie, want het was hartstikke mooi. Ik moet je zeggen, ik ben ook wel trots dat onze griffier zo'n mooie stap kan gaan maken. Als werkgeversdelegatie stonden we eerder al stil, tijdens het laatste jaargesprek, bij jouw toen nog komende jubileum van tien jaar griffier. Toen gaf je nog aan dat je het nog steeds allemaal met heel erg veel plezier doet en dat je met heel veel plezier ook griffie bent van jouw Dordrecht. Maar dan toch nu die nieuwe uitdaging.

Ook weer vanuit de werkgeversdelegatie, kunnen zowel Margret, Rolin als ik alleen maar zeggen dat we al vele jaren heel fijn met elkaar hebben samengewerkt. Zowel in jouw rol als griffier, maar ook persoonlijk. We willen jou daarom enorm bedanken voor de manier waarop jij invulling hebt gegeven aan het ondersteunen van onze Dordtse raad, maar ook aan hoe je leiding hebt gegeven aan de griffie, zeer professioneel en altijd met een goede antenne voor de persoonlijke verhoudingen en voor de persoon zelf. Ik heb het toch maar even opgeschreven, omdat ik bang ben dat ik veel te veel ga zeggen. We gaan donderdag nog afscheid van je nemen, maar vandaag is het wel, zoals de burgemeester aangaf, jouw laatste raadsvergadering in ons midden. Het is de plek waar alles goed wordt vastgelegd voor het nageslacht. Ook wordt nu vastgelegd hoeveel we je waarderen, je willen bedanken, je gaan missen, maar vooral dat we je heel veel succes wensen met jouw nieuwe baan als griffier van Noord-Brabant. En voorzitter, eigenlijk wilden alle fracties wel spreken om Anneloes te bedanken en toe te spreken, maar we hebben met elkaar afgesproken, dat gaan we niet doen. Ik geef nu graag het woord aan Irene. Zij gaat nog wat zeggen. Na Irene kom ik nog even heel kort terug. Mevrouw Koene: Het is nu helemaal niet relevant dat ik van Gewoon Dordt ben. Jij hebt natuurlijk zoiets, dan gaat die koe nog wat zeggen.

Luister, tien jaar heb ik jou meegemaakt. David zei het net al, professioneel team. Nanning zei het al. Allemaal waar, maar ik wilde toch per se wat zeggen. We hebben ook wel onze uitdagingen gehad. Niet alleen ik met jou, maar waarschijnlijk wel meer mensen. Dat je dan graag iets geagendeerd wil hebben bijvoorbeeld en dat jij dan zegt, het moet zo. Ik denk dat het heel gezond is. En gek genoeg is het dan zo dat ik denk, die uitdaging ga ik wel missen. Ik weet helemaal niet wat we ervoor terugkrijgen. Ik denk dat ik namens iedereen spreek als ik zeg dat we je heel veel succes en plezier wensen.

69

Het blijven allemaal vervelende politici waar je mee te maken krijgt, het blijft dat er gezeurd gaat worden dat mensen iets willen, waarvan jij denkt als griffier, professioneel gezien kan ik daar helemaal niks mee, maar we weten ook dat jij het mens Anneloes bent en altijd een weg zal zoeken om daar een mouw aan te passen. Heel veel succes. Je gaat nog wat zien van mij, maar dat dat komt nog. Voor de rest is dat allemaal nu niet belangrijk. Nu is het even belangrijk om, ondanks dat je het niet wil, nog verder te luisteren. De heer Schalken-den Hartog: En toen was ik weer terug. Alleen maar heel kort om jou wat aan te bieden namens de raad. Wat grappig is, ik weet zeker dat jij het heel erg leuk vindt, want we hebben het er vanmiddag nog over gehad. Ik ga het nu pakken. Alle raadsleden, als ze vertrekken, krijgen ze deze prachtige ets. Anneloes had het prototype van deze ets in haar kamer. De vraag was, wat gaan we ermee doen? Dat ding kan ik niet meenemen, want dat is niet voor mij. We hebben hier wel een exemplaar voor jou. Die wil ik je graag overhandigen. Mevrouw Wepster: Ik sta hier niet zo vaak Ik had gedacht, als de vergadering klaar is, dan zal de voorzitter op het eind vast even zeggen dat het mijn laatste vergadering was en verder is mijn afscheid donderdag. Ik had het op dit moment, zeker nu, niet verwacht. Dank jullie wel voor de hartelijke en mooie woorden.

Ik moet zeggen dat het me ook best wel aan het hart gaat. Donderdag zal ik wat uitgebreider stilstaan bij mijn vertrek. Ik memoreerde er net al aan bij de VSP, altijd als we raadsvergadering hebben en ik kom aangelopen van het Stadskantoor, dan kom ik het hoekje om, zie ik het stadhuis en dan heb ik altijd het gevoel, daar werk ik en daar mag ik werken. Dat gevoel heb ik nog steeds. Dat is niet weg en ik denk ook niet na vanavond. Ik sta hier met gemengde gevoelens. Ik kijk enorm uit naar de nieuwe uitdaging, maar ik ga dit missen. We hebben tien jaar lang … Ik ga toch even naar mijn tekst kijken, want anders ga ik alles door elkaar heen vertellen. Geachte voorzitter, raadsleden, collegeleden, griffiecollega's, gemeentesecretaris, mensen die vanaf de tribune of misschien zelfs wel vanaf een andere plek meekijken, dit is het moment waarvan ik wist dat het ging komen, de laatste keer als griffier in onze raadzaal. Dat doet wel wat met me na tien jaar griffier te zijn geweest in onze mooie stad. Rik zei het ook al, dat betekent ruim 100 raadsvergaderingen in deze zaal als griffier. Vele uren, moties, amendementen, schorsingen, interrupties, stemmingen en pizza’s. Dat en al het andere werk wat bij het griffierschap hoort, dat stopt voor en met mij hier en Dordrecht. Ik kijk uit naar een nieuwe fase met een nieuwe uitdaging. Daar verheug ik me op.

Maar hier hoort afscheid nemen van het griffierschap in mijn eigen Dordrecht en van u allemaal bij. Dat doet ook een beetje pijn. Afscheid met een lach en een traan, u hoort het in mijn stem. Wat heb ik mooie woorden mogen ontvangen. Dank daarvoor. Donderdag is mijn afscheidsreceptie, waar hoop u allen te ontmoeten. Daar zal ik wat uitgebreider stilstaan bij mijn afscheid. Ik wil de dingen niet dubbel doen, maar hier, op dit moment, zijn er toch twee dingen die ik graag zou willen zeggen. Ik ben trots op waar de gemeenteraad op dit moment staat. Ik hoop dat u dat ook bent. Er zijn zeker nog zaken die beter kunnen. Blijf daar altijd aan werken met elkaar. Realiseer dat er al heel erg veel goed gaat in Dordrecht en rondom de gemeenteraad, niet in de laatste plaats de ondersteuning vanuit de griffie.

70

Een van de dingen wat ik gun in de toekomst, is een blijvend goede ondersteuning. U bent het hoogste bestuursorgaan van de stad. U neemt belangrijke besluiten voor de stad, besluiten die alle Dordtenaren raken. Dat vraagt om goede ondersteuning die ervoor zorgt dat u in staat bent om goede besluiten te nemen. Zorg voor uzelf en onderschat het belang van de goede griffie niet. Met goed voor uzelf zorgen bedoel ik, zowel in kwaliteit als in kwantiteit. Dank voor het vertrouwen dat ik van u en uw voorgangers heb gekregen, dank voor hetgeen we samen hebben bereikt, dank voor de vele mooie gesprekken en adviesvragen, dank voor de steeds weer nieuwe en andere uitdagingen, dank voor het lachen, dank voor de steun, dank voor de tien jaar die ik voor onze mooie stad heb mogen werken. Ik blijf een geboren en getogen Dordtse. Ik blijf u met interesse volgen en ik wens u en Dordrecht alle goeds. 41. Vaststellen Evenementenbeleid Dordrecht - Raadsvoorstel De voorzitter: Dan gaan we weer door met het bestuur van de stad en kijk ik voor de eerste termijn aan de zijde van het college over het evenementenbeleid naar wethouder Burggraaf. De heer Burggraaf: Dank u wel, voorzitter. Op een vergadering vol met afscheid nemen, gaan we waarschijnlijk vanavond ook afscheid nemen van het evenementenbeleid uit 2006.

Zo lang is het alweer geleden dat voor de laatste keer het evenementenbeleid is vastgesteld. Als ik u allen zo hoor, dan weten we wel zeker dat er zo meteen weer een nieuw evenementenbeleid komt. Het is een groot goed dat hier, ik zei het al in de commissie, een stad is waar in de gemeenteraad zoveel steun is voor de evenementen in onze stad die zorgen voor verbinding en veel vreugde. Ik heb niet heel veel vragen meer gehoord. Ik ga alleen nog maar in op de amendementen en moties die voorliggen, te beginnen bij amendement A4 van Partij voor de Dieren, Bescherm rustperiodes van dieren. Ik hoor het een aantal andere raadsleden noemen, dit amendement, het zal u niet verbazen, krijgt het advies ontraden van het college. Dit amendement zal ervoor zorgen dat de ambities die in dit evenementbeleid staan, niet verwezenlijkt kunnen worden. Het zou betekenen dat evenement als Lepeltje Lepeltje, Dordtse Biesbosch Triathlon, Fantasy Festival, Wantijlive en Wantijpop, de CIOS triatlon, de Keti Koti, Parkies, Sacred Earth festival, RolleBollen, Krispijn Festijn, Dordrecht Wereldstad en het TAPT Festival niet meer kunnen plaatsvinden. Tegelijkertijd is het zo dat in dit beleid en in onze manier van werken, we wel degelijk zeer zorgvuldig omgaan met de natuur rondom de evenementen.

Er is een natuurtoets bij de evenementenlocaties op basis van de Wet natuurbescherming en bij evenementen binnen groengebied zijn er de quickscans. Het laatste evenement van Lepeltje Lepeltje, ik weet niet of mensen zich dat nog kunnen herinneren, de meerkoet is een beschermd diersoort en zat daar afgeschermd op zijn nest, terwijl het evenement plaatsvond. Het kan tegelijkertijd en daarom ontraden wij dit amendement. Dan de volgende. Dat is motie M5, Vaste voorzieningen, lagere kosten – Water- en stroomvoorzieningen bij evenementenlocaties. U ziet, dit evenementenbeleid is er een waarbij we zeggen, laten we vooral efficiënt werken en kijken waar je op een slimme manier kan werken en met minder geld hetzelfde kan bereiken. Dan kan je bekijken hoe je werk met werk kan maken.

71

Vaste water- en stroomvoorzieningen aanleggen bij evenementenlocaties is er eentje die daar goed bij past. Wat ons betreft is dit een motie die wij positief kunnen adviseren. Dan is er een motie M6, dat gaat over een apart fonds voor het aantrekken van nationale incidentele evenementen. U heeft eerder al gezien dat het college besloten heeft tot een onderzoek daarnaar. De raadsinformatiebrief heeft u ter kennisgeving aangenomen. Dit is juist een manier om te zorgen dat je kan kijken naar wat er nu elke keer gebeurt, namelijk grote evenementen als The Passion, het Sinterklaasfeest, Scrooge, Tour des Femmes incidenteel financieren en dan vooral vanuit de gemeente gefinancierd, en hoe je daar een fonds van kan maken waar je vervolgens heel veel extern geld binnen kan halen. Dan kan je meer vooruit werken in dat soort beeldbepalende evenementen. Wat ons betreft willen we deze motie ontraden en zouden we zeggen, laat ons vooral dat onderzoek verder uitlopen. Dan motie M7, Ambitie en prioritering binnen bestaand evenementenbudget. Ik denk dat dit een beetje op een misverstand rust. U ziet in het evenementenbeleid duidelijk dat we hoge ambities aan u voorleggen en tegelijkertijd zeggen we dat we dat binnen het bestaand budget gaan doen. Feitelijk, hetgeen wat hier allemaal in gezegd wordt, is wat u vastlegt op het moment dat u het evenementenbeleid vastlegt.

Ik zou het om die reden ontraden. Dan hebben we motie M8, Controlekosten aan banden. Dat gaat over de kosten met betrekking tot de accountantscontroles bij evenementen. In de strekking past het goed in dezelfde lijn als we net hadden met de water- en stroompunten. Hoe kan je op een slimme manier dingen doen, waardoor je minder kosten bij evenementen hebt? Tegelijkertijd heeft u ook al dit jaar een nieuw subsidiebeleid vastgesteld, waarin u de grenzen van accountantscontroles omhoog heeft geschroefd. Er is al minder accountantscontrole bij evenementen noodzakelijk. Trouwens ook bij allerlei andere gesubsidieerde activiteiten. We werken daarnaast toe naar evenementen met meerjarige subsidies. Dat zou betekenen dat je voor 4 jaar nog maar 1 keer een accountscontrole nodig hebt en niet elk jaar. Deze motie snappen we. Tegelijkertijd denken we, kijk eerst even de periode aan die u net als raad in heeft verruimd. Evalueer dat volgend jaar en kijk hoe dat uitpakt, want je hebt te maken met rechtmatigheid. Deze is wat ons betreft oordeel raad, want je kan er ook in lezen dat het de strekking is van de motie die u aan ons vraagt, om het een jaar lang aan te kijken, goed te evalueren en aan u voor te leggen.

Werkt dat goed genoeg of zou je eventueel nog aan verruiming kunnen denken? Maar ook dat in de bredere context te bekijken, want het gaat niet alleen over evenementsubsidies, maar ook subsidies bij andere organisaties. Dan motie M9, de kabelgoten die geen hindernis mogen zijn. Wat ons betreft ook deze motie oordeel raad. Het vraagt om een onderzoek voor de goede toegankelijkheid van evenementen. Het is iets waar we met het evenementenplatform continu over spreken, hoe kun je kijken of je misschien toch nog gezamenlijk inkopen kan doen met materiaal? Dat is bij dranghekken eerder niet gelukt. Wellicht zou het hierbij wel kunnen. Wat ons betreft, oordeel aan uw raad of wij daar extra werk van moeten maken. Dan tot slot, voorzitter, heb ik nog een motie … De heer Den Heijer: Voorzitter? Ik ben het, achterin. De voorzitter: Excuus. We hadden het net over u trouwens, achter de tafel. De heer Den Heijer: Dat zal vast niet goed zijn. Excuus dat ik te laat was.

72

De voorzitter: Precies. De heer Den Heijer: Die drommelse Berend wilde niet slapen. Dat is mijn schuld. Ik wilde aan de wethouder vragen, we zitten een beetje in dubio met de motie. Mevrouw Van Engelen heeft vrij vurig betoogd over de kabelgoten en oe vervelend dat is. Tegelijkertijd heb ik net in mijn eerste termijn benadrukt, we willen niet opstapelen, we willen niet meer praktische ongemakken veroorzaken. Hoe dwingend gaat dat gesprek ongeveer zijn? Want ik snap de GroenLinks wel, maar ik wil niet de evenementensector weer met een extra regel opzadelen. Hoe duidt de wethouder dat? De heer Burggraaf: Voorzitter, we hebben hier in de commissie discussie over gehad. Toen was de discussie, moet je dat gaan voorschrijven in evenementenvergunningen? Daarvan heb ik gezegd, dat ziet het college niet zitten, omdat u aan de andere kant aan ons vraagt om de regeldruk te verminderen. Als het gaat om de toegankelijkheid van evenementen, wat overigens meer is dan de fysieke toegankelijkheid, zetten we ook nadrukkelijk in op toegankelijkheid van evenementen voor mensen met bijvoorbeeld autisme of prikkelarm, zodat er, zoals het evenementenbeleid zegt, voor iedereen in de stad een evenement te vinden is waar het aangenaam en plezierig is.

Dat doen we tot nu toe vooral door met het evenementenplatform, met de organisatoren, met kennis daar binnenhalen kijken, te hoe je dat op een manier kan organiseren dat het voor een evenementenorganisator inpasbaar is en niet tot allerlei regeldruk of moeilijkheden leidt. En zo lees ik deze motie. Het vraagt om te onderzoeken hoe dit nog verder praktisch opgelost kan worden. Als uit het onderzoek blijkt dat wanneer je bepaalde kabelgoten gaat toeschrijven, het 2 keer zo duur is of het voor evenementen in 1 keer heel lastig wordt, dan zullen we dat eerst aan u terugleggen. Als ik dan even het evenementbeleid lees, is de keus volgens mij, wil je dat voor blijven schrijven, dan heb je iets te faciliteren vanuit de gemeente. Ik weet dat er gemeenten zijn die daar dan subsidies voor verlenen. Maar laten we eerst dat onderzoek eens afwachten, want misschien blijkt daar wel uit dat het op een eenvoudige manier, door kennisdeling, te bereiken is. In antwoord op uw vraag, daarmee is, wat ons betreft, deze motie flexibel genoeg om deze aan oordeel raad over te laten. Dan, voorzitter, de laatste motie. Ik zag dat ik er nog 1 vergeten was. Dat was motie M4, Dordrecht wil groot jongerenfestival op Koningsdag terug.

Voorzitter, ik heb het vaker in deze raad gehoord, de enorme behoefte om voor jongeren evenementen in onze stad te krijgen, is er nadrukkelijk 1 als we kijken naar diversiteit en evenementen. Er zullen daar zeker nog meer evenementen voor in onze stad moeten komen. Tegelijkertijd willen we dat vooral doen door het initiatief te leggen bij de doelgroep zelf en bij de organisatoren die heel dicht op die doelgroep zitten, want alleen op die manier krijg je succesvolle evenementen waar de jongeren op af komen. Dat lees ik in deze motie terug. Wat ons betreft daarmee oordeel raad. De heer Van Dam Timmers: Voorzitter? Deze kant. De voorzitter: Mijnheer Van Dam Timmers. De heer Van Dam Timmers: Dank, voorzitter. Ik was benieuwd wat deze motie toevoegt aan het huidige beleid en waarom dit dan oordeel raad is, terwijl de wethouder zegt dat we dit al mogelijk maken.

73

De voorzitter: De wethouder. De heer Burggraaf: Voorzitter, ik lees het dan als een extra aanmoediging, nogmaals, vanuit uw raad, dat wij, vooral als het gaat om jongerenevenementen, continu een beetje bij moeten zetten om te zorgen dat het goed in het aanbod vertegenwoordigd is. Dat vraagt nog wat extra inzet. Bijvoorbeeld ons evenementenbureau, die elk evenement ondersteunt. Dat is dan het gesprek met Dordrecht Marketing, die daarover gaat, eens een keer aanga om te zeggen, moeten we misschien richting speciale jongerenevents kijken? Vraagt dat extra aandacht, misschien wat extra inzet? Wat zijn dan de drempels waardoor het nu misschien niet tot wasdom komt? Zo interpreteer ik dan deze motie. De heer Van Dam Timmers: Voorzitter, heel kort. Daarmee begrijp ik dat we het nu niet doen? De heer Burggraaf: Voorzitter, wij zijn nu hard bezig om te proberen jongerenevenementen binnen te halen. Precies zoals ik net zei, als u deze motie in stemming wil brengen en aanneemt, dan zie ik dat als een extra aansporing om te blijven doen en nog weer eens een keer goed te kijken of we iets over het hoofd hebben gezien als het gaat om het faciliteren van jongerenevenementen. De voorzitter: Voor zover, dat was de reactie van de wethouder op de eerste termijn van de zijde van de raad. Ik kijk nog even of er behoefte is aan verduidelijkende vragen. Mevrouw Van Engelen.

Mevrouw Van Engelen: Voorzitter, ik heb geen verduidelijkende vraag meer aan het college. Ik zei net al, wij moesten nog even het college aanhoren over het amendement van Partij voor de Dieren. De woorden van mijnheer Groenewege en de wethouder hebben ons wat aan twijfelen gebracht. Kunnen we twee minuten schorsen, zodat we even kunnen overleggen wat we er uiteindelijk mee gaan doen? De voorzitter: Duidelijk. Voor iedereen die überhaupt nog even wil nadenken, gebruik daar de schorsing voor. Is twee minuten genoeg, mevrouw Van Engelen? Dan kunnen we bijna allemaal wel blijven zitten. Mevrouw Van Engelen: Dat denk ik wel. Ik denk dat wij het hier even met elkaar kunnen doen. De voorzitter: Doen we dat. Ik schors de vergadering twee minuten. We gaan weer beginnen. Mevrouw Van Engelen, u bent eruit? Mag ik stilte in de raad, alstublieft? Mevrouw Van Engelen: We zijn eruit. Niemand heeft een blauw oog. Het is allemaal goed gekomen. De voorzitter: Niemand heeft een blauw oog. Mevrouw Van Engelen: U hoort zo wat we gaan stemmen.

74

De voorzitter: Heel goed. Even voor de duidelijkheid, de beraadslagen gingen uitsluitend over de moties en amendementen. Er zijn er een flink aantal ingediend en daar heeft u in de eerste termijn vrij uitgebreid allemaal op gereageerd. Van nagenoeg alle fracties is bekend wat ze gaan doen. De wethouder heeft al een reactie gegeven. Volgens mij kunnen we nu overgaan tot stemming, toch? Goed zo. Dat is mooi. Dan hebben we 1 amendement en een aantal moties. Dan gaan we beginnen met stemmen. Ik zal u wel steeds vragen of u behoefte heeft aan een stemverklaring. Laat ik dan beginnen met amendement. A4 van de Partij voor de Dieren, Bescherm rustperiodes van dieren. Wenst iemand nog een stemverklaring af te geven? Mevrouw Van Engelen. Mevrouw Van Engelen: Daar hebben we het net over gehad. Wij zijn uiteindelijk, na de beraadslaging gehoord hebben, tot de conclusie kwamen dat we voor het amendement gaan stemmen, met de kanttekening dat wij wel onze twijfels hebben bij de nacht. Wij hangen veel meer waarde aan het broedseizoen zelf, maar uiteindelijk zullen we voor stemmen. De voorzitter: Duidelijk. We brengen in stemming amendement A4, Bescherm rustperiodes van dieren. Mooie foto van een lege eierschelp. Voor hebben gestemd 8 leden, tegen hebben gestemd 28 leden. Voor hebben gestemd GroenLinks een Partij voor de Dieren. Het amendement is verworpen.

Ik breng in stemming het hoofdvoorstel Evenementenbeleid Dordrecht. Wie wenst hier nog een stemverklaring voor af te geven? Dat is een stemverklaring over het hoofdvoorstel, mijnheer Den Heijer. Dat wenst niemand te doen? Dan breng ik hierbij in stemming het hoofdvoorstel. U mag uw stem uitbrengen. Voor hebben gestemd 34 leden, tegen hebben gestemd 2 leden. Tegen heeft gestemd de fractie van de Partij voor de Dieren. Het hoofd voorstellen is daarmee aangenomen. Dan gaan we naar de moties. Ik begin bij motie M4 van de Dordtse VVD en Beter voor Dordt, Dordrecht wil groot jongerenfestival op Koningsdag weer terug. Kunnen we die zo in stemming brengen? Dat is het geval. Dan breng ik hem nu in stemming. Voor hebben gestemd 26 leden, tegen hebben gestemd 10 leden. De motie is aangenomen. Dan kom ik bij de motie van de Dordtse VVD, DENK Dordrecht, Op Ons Eiland, de VSP en het CDA Dordrecht, Vaste voorzieningen, lagere kosten – Water- en stroomvoorzieningen bij evenementenlocaties. Kunnen we die in stemming brengen? U mag stemmen. Voor hebben gestemd 35 leden, tegen heeft gestemd 1 lid, de Partij van de Arbeid. De motie is aangenomen. Dan kom ik bij de motie van het CDA Dordrecht, Geen apart fonds voor aantrekken nationale incidentele evenementen. Dat was geen stemverklaring? U mag stemmen. Voor hebben gestemd 13 leden, tegen hebben gestemd 23 leden.

Voor hebben gestemd CDA, ChristenUnie/SGP, DENK, Partij voor de Dieren, Partij van de Arbeid, de SP en Fractie van Leeuwen. De motie is verworpen. Ik breng in stemming motie M7 van het CDA Dordrecht en de SP Dordrecht, Ambitie en prioritering binnen bestaand evenementenbudget. U mag stemmen. Voor hebben gestemd 12 leden, tegen hebben 24 leden. Voor hebben gestemd het CDA, ChristenUnie/SGP, de fractie DENK, Partij voor de Dieren, de SP en Fractie van Leeuwen. De motie is verworpen. Ik breng in stemming de motie van Gewoon Dordt, Controlekosten aan banden. U mag stemmen. Voor hebben gestemd 35 leden, 1 lid heeft tegengestemd. Fractie Pichel heeft tegengestemd. De motie is aangenomen. Dan kom ik bij de laatste motie van GroenLinks Dordrecht, de VSP en de Partij voor de

75

Dieren, Kabels mogen geen hindernis zijn. Onze prachtige evenementen toegankelijk voor iedereen! Daar wenst iemand een stemverklaring. Mijnheer Katif. De heer Katif: Dank u wel, voorzitter. Wij stemmen niet in met deze motie, omdat het leidt tot extra regels. Wij gaan er juist van uit dat de organisatoren van evenementen zich maximaal inspannen om hun evenementen zo toegankelijk mogelijk te maken. De voorzitter: Andere stemverklaringen nog? Dat is niet het geval. Mijnheer Den Heijer. De heer Den Heijer: Eigenlijk volgens ongeveer dezelfde redeneerlijn als Beter voor Dordt, zullen wij wel instemmen. En waarom? Omdat wij eerst het onderzoek uit willen laten lopen en vervolgens een besluit willen nemen of het verstandig is of niet om uit te voeren. Voor ons is belangrijk dat het niet in regels gevat wordt, maar een goed gesprek met de organisatoren kan geen kwaad. De voorzitter: Heel goed. Hij kan in stemming worden gebracht. Voor hebben gestemd 33 leden, tegen hebben gestemd 3 leden. Beter voor Dordt heeft tegengestemd. De motie is aangenomen. Dat was dan de beraadslaging en stemming over het evenementenbeleid. 42.Raadsinformatiebrief over Onderzoek Essenhof - Raadsinformatiebrief De voorzitter: Dan gaan wij door naar agendapunt 42, de raadsinformatiebrief over het onderzoek naar de situatie op de Essenhof. Recent zijn wij allen opgeschrikt door het nieuws over de Essenhof.

U bent hierover op 2 december in een beeldvormende vergadering geïnformeerd en u hij heeft daarna een raadsinformatiebrief met het onderzoeksrapport van TwynstraGudde ontvangen. Bij de behandeling van de raadsinformatiebrief bij de agendacommissie bleek dat 10 fracties de raadsinformatiebrief willen bespreken. Daar kunnen we ons van alles bij voorstellen. Van deze 10 wilden 8 fracties dit in de raad en 2 in de commissie. De agendacommissie heeft toen besloten de meerderheid te volgen en het onderwerp ter bespreking te agenderen voor de gemeenteraad vanavond. Het streven hierbij is om er niet meer beeldvormende of technisch over te spreken, maar vooral oordeelsvormend en politiek. Hiervoor is de wethouder verzocht de aanvullende gevraagde informatie nog voor de raadsvergadering naar de raad sturen. Hierop heeft u afgelopen vrijdag een tweede raadsinformatiebrief ontvangen en deze is bij de stukken gevoegd. Het streven is om er zoveel mogelijk politiek over te spreken in de raad. Hierbij zijn in ieder geval 2 politieke vragen meegegeven, maar andere vragen of punten kunnen desgewenst ook ingebracht worden. Er is geen spreektijd afgesproken. We hanteren meestal een spreektijd van 2 minuten, daarom staat op de agenda dat dit de richtlijn is. Ik verzoek u hiernaar te streven, maar ik zal niet al te streng zijn als het iets langer duurt.

Dit is een heel gevoelig onderwerp wat ons allen aangaat. Ik zie een attentie van mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Voorzitter, u zei dat het geagendeerd is met tien fracties voor. Dat is wel een optelsom die te betwijfelen valt. Dat wil ik echt wel even vermeld hebben. Mevrouw Stolk: Wat bedoel je dan? Via de voorzitter.

76

Mevrouw Koene: Er was een voorstel, voorzitter. Dat voorstel werd gesteund door zes fracties. Er waren nog twee andere voorstellen die allebei door twee fracties werden gesteund. Dat is niet een meerderheid van negen. De voorzitter: ik heb begrepen van de griffie dat iedereen het wilde bespreken en het staat nu geagendeerd voor vanavond. Dank, mevrouw Koene, maar ik denk, even voor de orde, niks ons in de weg staat om vanavond de bespreking verder te laten. Mevrouw Koene: Het is verder geen probleem, maar ik wilde het wel opgemerkt hebben. De voorzitter: De twee politieke vragen, die aan de voorkant zijn gesteld luiden, wat vindt de raad dat er moet gebeuren om het vertrouwen in de Essenhof te herstellen en wat vindt de raad ervan dat de bevoegdheden van het college in mandaat bij de ambtelijke dienst zijn neergelegd, zodat dit incident kon plaatsvinden? Dat gezegd hebbende, start ik graag met de eerste termijn in de gebruikelijke volgorde en kijk ik als eerste naar de VVD-fractie om het woord te voeren. Dat is mijnheer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Dank u wel, voorzitter. Wat is het ongelooflijk verdrietig voor de nabestaanden. Zonder dat zij het wisten, zonder hun toestemming, zijn er in de periode 2013-2018 in totaal 30 grafkisten geopend en experimenten uitgevoerd op de lichamen van hun dierbaren. De rillingen liepen over me heen toen ik het rapport las.

Het zal je vader of moeder maar zijn van wie de kist is geopend. De burgemeester en de wethouder hebben met goede reden namens de gemeente doorleefde excuses gemaakt voor alle fouten die er in het verleden zijn gemaakt. De intentie van de Essenhof was misschien gericht op het herstellen van het probleem van de niet volgens verwachting verterende lichamen, maar er zijn grote fouten gemaakt. Dat mag nooit meer gebeuren. De gevolgen van de gemaakte fouten zijn helaas niet meer terug te draaien. Wij nemen deze zaak uiterst serieus en vinden daarom dat het college de juiste keuze heeft gemaakt om deze zaak tot op de bodem te laten uitzoeken en het onderzoeksrapport volledig transparant openbaar heeft gemaakt. Vanwege de ernst van de fouten die er zijn gemaakt, vinden we het ook goed en terecht dat het college deze zaak en het volledige onderzoeksrapport heeft voorgelegd aan het openbaar ministerie. Ook ten aanzien van de werkomstandigheden van de medewerkers van de Essenhof zijn ernstige fouten gemaakt. Wij vinden het passend dat het college de Arbeidsinspectie hierover heeft geïnformeerd. Op dit moment zijn er volgens ons 2 prioriteiten voor het college, in de eerste plaats de zorg voor de getroffen nabestaanden. Zij verdienen de volledige steun van de gemeente. Het is goed dat het college bijna dagelijks contact heeft met de nabestaanden die daaraan behoefte hebben.

Ten tweede, nooit meer in de isolatie van ons eiland op eigen houtje binnen de Essenhof een oplossing proberen te vinden voor de niet in het verwachte tempo ontbindende lichamen. Het voornemen van het college om erkende externe experts te raadplegen, zoals het UMC Amsterdam, het NFI en internationale experts, is in onze ogen de juiste keuze. Voorzitter, dit college heeft krachtig opgetreden nadat zij op de hoogte kwam van de experimenten op lichamen van overledenen. Wij verwachten dat het college en de toekomstige colleges, de hoogste prioriteit blijven geven aan de getroffen nabestaanden en de raad hierover goed informeert. Dank u wel.

77

De voorzitter: Dank, mijnheer Kuhlmann. Ik kijk naar de GroenLinks-fractie. Mijnheer Van der Meer De heer Van der Meer: Dank u wel, voorzitter. Een buitengewoon pijnlijke situatie. Primair voor de nabestaanden en ook voor de betrokken medewerkers. Excuses, grondig onderzoek en maatregelen om herhaling van zulke schendingen te voorkomen, waren dringend nodig. Het college heeft daar, naar ons oordeel, op een goede wijze invulling aan gegeven. Ik kan mij verder aansluiten bij de woorden van mijnheer Kuhlmann. Dank u wel. De voorzitter: Fractie van Beter voor Dordt. Mijnheer Schalken. Spreker 96: dank u wel. Fractie van bevorderd Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, dank u wel. Ik begin als eerst met de motie die wij gaan indienen. Een motie met een duidelijke oproep. Hij is mede ingediend door de VSP, fractie Stam, Op Ons Eiland, maar die is er nu niet bij en dan mag ik het niet meerekenen, de fractie DENK, de Fractie van Leeuwen en de Fractie Pichel. Voorzitter, we zijn allemaal geschokt over de inhoud van het rapport, wat ook de collega's net aangaven. Zowel aan de nabestaanden als aan de medewerkers en oud-medewerkers zijn wij verplicht alles in te zetten wat nodig is om boven tafel te krijgen hoe het zo mis heeft kunnen gaan. Vanuit het college worden er goede en stevige stappen gezet.

We zien dat iedereen bereid is om alles te doen om duidelijkheid te krijgen en gedupeerden te begeleiden en te ondersteunen. Maar met alleen feiten ophalen en de schade herstellen zijn we er, naar ons idee, niet. Duidelijk moet worden waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt. Welke overwegingen en afwegingen zijn gemaakt om tot bepaalde besluiten te komen? Waarom hebben bijvoorbeeld medewerkers nooit aan de bel getrokken? Of hebben ze dat misschien wel gedaan en is dat nooit goed opgepakt? Welke afwegingen hebben bestuurders gemaakt om uiteindelijk te handelen, zoals ze hebben gehandeld? Het doel van het onderzoek wat wij voorstellen met deze motie, is om alles in beeld te krijgen, zodat we naar de toekomst toe processen zo kunnen vastleggen, dat dit nooit meer kan gebeuren. En, voorzitter, in aanvulling op de aankondiging van deze motie, vanuit de fractie hadden we, het is alsof we met elkaar in een foute film zitten. In eerste instantie voor de nabestaanden en de medewerkers en oud-medewerkers, maar ook voor andere betrokkenen, kunnen we ons zo voorstellen. Wij denken echt dat naast alles wat nu in gang gezet is, het noodzakelijk is om inzicht te krijgen in de overwegingen die achter de feitelijke gang van zaken zit. Vandaar dat we uiteindelijk als fractie bij een raadsonderzoek uit zijn gekomen en daar ook gelukkig medestanders voor hebben gevonden om mede in te dienen.

Ook is het van het grootste belang dat we stevig inzetten op het herstellen van het imago van onze Essenhof. Want wanneer ik nu de komende tijd een overlijden in mijn omgeving krijg, vraag ik mij gelijk af, wat wordt het, cremeren of begraven? En als dat het laatste wordt, denken we dan aan de Essenhof? Voorzitter, er mag niet zo over onze Essenhof gedacht worden, want daar werken heel veel medewerkers keihard en vol toewijding om goed voor onze overleden dierbaren te zorgen. Wanneer mensen met een overlijden te maken krijgen, wil je niet dat ze zich zorgen maken over de

78

laatste rustplaats van een dierbare. Daar wil het bij laten voorzitter. Dank u wel. De motie wordt ingediend. De heer Kuhlmann: Voorzitter? De voorzitter: Mijnheer Kuhlmann: De heer Kuhlmann: De eerste gedachte wanneer je het nieuws hoort over de experimenten, is natuurlijk, wat is daar gebeurd? En dat moet grondig onderzocht worden. Ik denk dat we dit gedachte delen. Tegelijkertijd ligt er een stevig onderzoeksrapport. 92 pagina's er zijn 27.425 documenten doorgenomen als basis hiervoor en er is met tientallen mensen gesproken. De feiten komen duidelijk, denk ik, naar voren. Ook de processen die daaraan aan vooraf zijn gegaan. Ik ben heel benieuwd, wat zou een raadsenquête, bovenop het rapport wat er ligt, kunnen opleveren? De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, allereerst, dank u wel voor de vraag, richting mijnheer Kuhlmann. Volgens mij heb ik dat proberen aan te geven in mijn woordvoering. Er is feitelijk heel veel informatie opgehaald en er worden ook nog nadere onderzoeken gedaan, maar dat zijn allemaal feitelijke constateringen. Wij denken dat het belangrijk is om erachter te komen wat er voor overwegingen zijn geweest om uiteindelijk tot de feitelijke zaken te komen. Daar kom je niet achter in alle feiten die nu boven tafel zijn gekomen.

Je wil weten, waarom zijn mensen … Hebben ze bepaalde afwegingen gemaakt en zijn ze daarmee tot het besluit gekomen dat ze uiteindelijk hebben genomen? En wat ik in mijn voorbeeld ook aangaf, waarom hebben bijvoorbeeld medewerkers of oud-medewerkers niet op een gegeven moment het vertrouwen gevonden bij een vertrouwenspersoon of een leidinggevende en heeft het toch allemaal nog zo door kunnen sudderen tot de constateringen die we nu allemaal feitelijk op papier zien? Ik hoop dat ik daarmee voldoende antwoord heb gegeven op de vraag. De voorzitter: Mijnheer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Ik zit toch nog een beetje te zoeken. Als ik de het rapport lees, bijvoorbeeld op pagina 22 en 23, maar ook op allerlei andere pagina's, komt juist die besluitvorming terug. Het zijn terechte en relevante vragen die u stelt. Ik heb het idee dat die daar, en soms ook in alle lelijkheid, voorbijkomen. Daar zijn we het, denk ik, over eens, er zijn uiteindelijke grote fouten gemaakt. Zo’n raadsenquête, het zijn raadsleden die dat onderzoek doen, wat zouden wij meer naar boven kunnen halen dan wat er al ligt in het onderzoeksrapport? De voorzitter: Mijnheer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, ik hoop niet in herhaling te vallen. Maar wat ik net ook probeerde aan te geven, is dat wij met zo'n raadsenquête of onderzoek meer boven tafel krijgen dan alle feiten die er nu liggen.

Alle besluiten liggen vast, daar hebben we allemaal kennis van kunnen nemen, maar er zit een hele gedachtegang achter, voordat tot het besluit is gekomen. Willen we nu echt naar de toekomst

79

voorkomen dat dit ooit nog een keer gebeurt, dan moet je weten waarom mensen tot een bepaald besluit zijn gekomen en dat vinden wij nog onvoldoende terug in alle feiten die nu op papier staan. De voorzitter: Mijnheer Van der Meer, interruptie. De heer Van der Meer: In aanvulling daarop toch nog een vraag aan mijnheer Schalken. Wat voegt het toe om de motieven te weten voor gedragingen waarvan wij nu in consensus tot de conclusie zijn komen dat het fouten keuzes zijn geweest, dat er fouten zijn gemaakt enzovoort? Het oprakelen van waarom mensen dingen gedaan hebben, zoals ze gedaan hebben, levert ongetwijfeld veel nieuwe pijnlijke informatie op, maar helpt in mijn ogen niet om het probleem beter aan te pakken. Daar biedt het rapport meer dan genoeg aanknopingspunten voor. Bent u dat met mij eens? De heer Schalken-den Hartog: Nee, dat ben ik niet met mijnheer Van der Meer eens, voorzitter. Ik probeer juist aan te geven, we hebben echt heel veel informatie nu op papier gekregen, allemaal feitelijke informatie, maar we weten ook allemaal dat om tot een bepaald besluit te komen, mensen afwegingen maken. Mensen hebben in het verleden in de processen niet genoeg houvast gekregen om uiteindelijk het goede besluit te nemen. Want er zijn besluiten genomen die hebben geleid tot de situatie waar we nu staan en dat is vreselijk. Dat moeten we zien te voorkomen.

Wij hebben het idee dat met alleen de feiten op tafel, je zeker in processen van alles kunt verbeteren, maar als we er met elkaar voor kunnen zorgen dat we de processen zo verbeteren dat in de afwegingen voor de besluiten genomen worden mensen meer houvast krijgen, dan hebben wij het idee dat je minder snel nog in deze zelfde situatie kunt komen. De voorzitter: Mijnheer Hartmeijer. De heer Hartmeijer: Dank, voorzitter. De motie geeft aan, we gaan onderzoeken welke ambtenaren op welk moment dingen weten en hoe ze handelden, maar de wethouder van toen is toch uiteindelijk politiek verantwoordelijk, ook al wist hij niet alles op dat moment blijkbaar? En deze wethouder heeft toch al aangegeven dat de structuren veranderd gaan worden, dat er gekeken wordt naar mandaat? Waarom wil mijnheer Schalken dan individuele ambtenaren uithoren, die politiek uiteindelijk niet verantwoordelijk zijn? De voorzitter: Mijnheer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, ik wil hier met kracht wegnemen dat wij mensen ter verantwoording gaan roepen.

Wij willen proberen om inzicht te krijgen in welke afwegingen mensen hebben gemaakt voor ze tot een bepaald besluit zijn gekomen, omdat wij het idee hebben dat het ons kan helpen om processen zo aan te passen, dat ze niet meer in zo'n vreselijke situatie komen, waarin ze misschien soms het goede besluit nemen, maar ook soms besluiten hebben genomen waardoor we nu hier met elkaar over dit onderwerp spreken. Ik ben blij dat ik nu de gelegenheid krijg om dat zo aan te geven, wij willen dit onderzoek niet

80

om mensen af te rekenen of ter verantwoording te roepen. Wij willen zorgen dat we meer informatie krijgen over de overwegingen de mensen in die tijd hebben moeten maken, voordat ze tot een bepaald besluit zijn gekomen. Met de feitelijke informatie die nu op tafel ligt, hebben wij het idee dat we nog niet alles weten. De voorzitter: Mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Dank, voorzitter. Dan toch van mij uit de vraag, in welke mate wil je in de uitvoering gaan zitten als raad in plaats van dat je het vertrouwen geeft aan het college, die al stappen heeft gezet, en waarvan de wethouder de politiek verantwoordelijke is en hij aangeeft, dit gaan wij doen? Waarom zou je dan als raadslid nog zo diep in de uitvoering willen gaan zitten? Wat wil je er dan uiteindelijk mee? De voorzitter: Mijnheer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, om een kort antwoord te geven, ik hoop dat we hier nooit meer met zo'n onderwerp om tafel hoeven te zitten. En het is uiteindelijk zover gekomen en zo gelopen. Ik geef ook aan dat wij zien dat vanuit het college, de wethouders en de ambtelijke organisatie, iedereen zijn stinkende best doet om er in eerste instantie te zijn voor de nabestaanden, voor de medewerkers en voor de oudmedewerkers en echt alles te doen om te repareren wat te repareren is, om steun te bieden en ondersteuning te geven. Maar, voorzitter, er ligt nu vooral feitelijke informatie.

En wij hebben het idee dat met een raadsonderzoek, door meer door te kunnen vragen op wat uiteindelijk de overwegingen zijn geweest voor mensen om bepaalde besluiten te nemen, je daardoor in de processen kunt zorgen dat mensen niet meer in zo'n situatie komen dat ze zich gedwongen voelen een bepaald besluit te nemen. De voorzitter: Nog een interruptie van mevrouw Koene, an mijnheer De Heer en daarna steek ik over naar mijnheer Van der Spoel. Mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Dan is vervolgens de vraag, waarom zou je zo diep in die processen willen zitten? Maar goed, ik denk dat ik hier geen antwoord op ga krijgen, wat ik verwacht te horen van een weldenkend raadslid. De voorzitter: Laten we het wel een beetje netjes houden. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, waarvan akte. De heer De Heer. De heer De Heer: Voorzitter, volgens mij, als we naar de situatie kijken, hebben we het verleden, heden en de toekomst. En volgens mij is dat wat Beter voor Dordt indient met de anderen voor een raadsenquête, gericht op het verleden. Dat is wel duidelijk. Het staat elke fractie hier vrij om zoiets in te zetten. Het is een instrument van de raad. Wat dat betreft is het goed. Daar mogen we het met elkaar over hebben. Ik vind het wel jammer dat ik het zo laat pas tot me kreeg. Ik moest het via Facebook verneem. Ik had

81

het veel liever iets eerder gelezen om daar verder over na te denken. Maar goed, het ligt er nu. Maar ik ben dan wel benieuwd wat de beweegredenen zijn van Beter voor Dordt om zo'n zwaar instrument in te zetten, omdat er eerder al vragen zijn gesteld, het college duidelijk heeft gezegd, die zijn met de kennis van nu niet volledig beantwoord, want we hadden eerder de volledige informatie nog niet. Is Beter voor Dordt, en misschien de mede-indieners, niet te bewegen tot nieuwe technische en/of politieke vragen, om op die manier alle informatie die u nu nog niet boven tafel is gekomen volgens hen, alsnog boven tafel te krijgen in plaats van dat zware instrument, raadsenquête? De voorzitter: Mijnheer Schalken-den Hartog. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, dank u wel. Laat ik eerst aangeven dat het instrument voor een raadsonderzoek zeker niet gericht is op het verleden, maar juist ons meer informatie zou moeten kunnen geven om de processen naar de toekomst toe zo in te richten, dat dit nooit meer kan gebeuren. En richting de ChristenUnie/SGP, met betrekking tot het laat aanleveren van deze motie, ik kan u vertellen dat wij er ook heel slecht van hebben geslapen.