2.1 2025.11.11 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

40

ontbijt naar school gaan. We kunnen dat niet normaal gaan vinden. DENK Dordrecht vraagt het college om meer lef te tonen in de aanpak van armoede. Niet door nog meer loketten te openen, maar door echt naast mens staan. Een goed voorbeeld van wat wel werkt, is de witgoedregeling via Energiehulp. Deze regeling is laagdrempelig, praktisch en menselijk. Mensen hoeven niet door ingewikkelde procedures bij sociale dienst, maar worden geholpen achter de voordeur door mensen die signaleren, meedenken en ook andere zorg oppakken als dat nodig is. Daarnaast helpt Energiehulp bewoners om hun woning te verduurzamen. Dat bespaart energie, geld en zorgen en een aanpak die sociaal en duurzaam is. Mevrouw Koene: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Even voor mijn beeld. Ik hoor de heer Safranti over de witgoedregeling spreken. Die is er toch? De voorzitter: Mijnheer Safranti. De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter. Inderdaad, die is er. En ik heb ook een bevestiging gevraagd bij de wethouder. Deze regeling wordt overgeheveld naar sociale dienst. Wij vinden dat die stap te hoog wordt voor heel veel mensen die die drempel te hoog gaan vinden. Eén. En ik heb ook juist proberen uit te leggen dat we achter die voordeur moeten komen met deze regeling om mensen beter te helpen. Niet alleen in het kader van armoede, maar ook het isolement is genoemd.

Maar ook andere problematiek wat eventueel kan spelen. De voorzitter: Mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Voorzitter, ik weet niet helemaal waar de heer Safranti dit op baseert. Met de Wmo en andere voorzieningen komen we ook gewoon achter de voordeur, in de keuken. Wat is de reden waarom mijnheer Safranti hier bang voor is? De voorzitter: Mijnheer Safranti. De heer Safranti: Mijnheer Safranti is nergens bang voor, mevrouw Koene, voor alle duidelijkheid. Het enige wat ik aan wil geven is dat sociale dienst toch een drempel is voor heel veel mensen die toch de stap niet willen gaan zetten om daar een aanvraag in te dienen. En het kost veel meer tijd, energie en papierwerk bij sociale dienst dan bijvoorbeeld wat we op dit moment ook kennen, het Energiehulp, wat echt dagelijks bij mensen binnenkomt. Ik heb ook een rondje gedaan trouwens met deze mensen. En het werkt. Daar ben ik trouwens alleen maar blij om, dat de wethouder afgelopen jaren hier enorm veel inzet op heeft gedaan. En ik ben zelf ook een beetje benieuwd ook hoe het college daar straks op gaat reageren. De heer Van Dam Timmers: Voorzitter. De voorzitter: De heer Van Dam Timmers.

41

De heer Van Dam Timmers: Dank, voorzitter. Ik hoor de heer Safranti veel over armoedebeleid en dat lijkt me een goed idee. Vanuit onze fractie zijn we daar altijd warm voorstander van. Maar dan de volgende vraag. U heeft het over verbeteringen op dat vlak, maar u komt eigenlijk niet verder dan alleen de witgoedregeling binnen duurzaamheidsbeleid houden, terwijl het armoedebeleid is. Welke andere voorbeelden zouden wat u betreft dan beter kunnen? De voorzitter: De heer Safranti. De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, dank voor de vraag trouwens, vanuit mijnheer Van Dam Timmers. Ik kan heel veel voorbeelden noemen, maar in dit geval had ik me juist gericht ... Ben ik niet horen, mijnheer Damen? Ik hoor u dit doen, ik weet niet of ik niet te verstaan ben. De heer Damen: Ik hoor geen voorbeelden. De heer Safranti: Nee, daar was ik juist mee bezig. De voorzitter: Laten we het even via de voorzitter doen. En jongens, laten we wel een beetje tempo vasthouden. Want ik merk dat het een beetje inzakt en we hebben echt nog een hele avond te gaan. Laten we een beetje uptempo met elkaar het debat voeren en een beetje scherpe interrupties stellen. De heer Safranti, gaat u verder. De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter. Ik zal het ook scherper oppakken dan. Antwoord richting het CDA.

Ik kan heel veel voorbeelden gaan noemen, maar in dit geval had ik me juist voor de witgoedregeling voorbereid, omdat ik ook een motie had voorbereid hiervoor. Ik wilde me juist richten op deze witgoedregeling in het kader van armoedebeleid. De voorzitter: De heer Van Dam Timmers. De heer Van Dam Timmers: Voorzitter, dan heel kort. Dan probeer ik toch te begrijpen, waarom zou DENK ervoor willen kiezen om armoedebeleid onder duurzaamheidsbeleid te laten vallen? Ik begrijp het niet zo goed, want als iets armoedebeleid is, dan moet het toch ook gewoon via armoedebeleid betaald worden? De voorzitter: De heer Safranti. De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter. In 2023 hebben wij een motie ook weer voorbereid. En met de toezegging van de toenmalige wethouder en de huidige wethouder hebben wij toen de motie ingetrokken, omdat we de witgoedregeling gingen combineren met verduurzamen. Het is een combi van. Vandaar dat we dat eigenlijk weer willen voortzetten. De voorzitter: Gaat u door. De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter. Voor DENK Dordrecht is dit precies wat het beleid zou moeten zijn. Dicht bij mensen, eenvoudig, met het oog voor mens en milieu. Daarom dienen wij vandaag samen met VSP, Op Ons Eiland en Fractie Pichel een motie

42

in om de witgoedregeling voort te zetten via Energiehulp, zodat deze laagdrempelige en effectieve ondersteuning ook in 2026 kan doorgaan. Voorzitter, bestaanszekerheid is geen gunst. Het is recht. En beleid dat werkt moet je behouden. Voorzitter, ook in de openbare ruimte willen wij investeren in de leefbaarheid van onze stad. Want spelen, bewegen, sport en ontmoeting zijn geen luxe. Ze vormen het kloppend hart van onze wijken. In de startnotitie spelen, bewegen, sport en ontmoeting wordt in scenario D voorgesteld om de speelplekken te saneren. DENK Dordrecht vindt dat dat een verkeerde keuze is. Juist die plekken zorgen ervoor dat kinderen buitenspelen, dat bewoners elkaar ontmoeten, dat buurten leven. Volgens mij hebben heel veel partijen daar ook voorbeelden van gegeven. Daarom zullen wij met agendapunt 24 samen met VSP, Partij van de Arbeid, Op Ons Eiland, Fractie van Leeuwen en Fractie Pichel een motie indienen om in plaats van scenario D te kiezen voor scenario C. Verdere toelichting volgt. Voorzitter, een aantal vragen over beschermd wonen. In de begroting lezen we dat jaarlijkse overschotten mogelijk niet meer worden opgenomen, omdat het maatschappelijke belang zwaarder zou wegen dan het financiële risico.

Daarom vragen wij het college welke bedragen aan overschotten zijn nu verwerkt in de begroting 20262029? Verzwaart het schrappen daarvan onze bezuinigingsopgave? Vindt het college niet dat dit eerst aan de raad moet worden voorgelegd? En wat gebeurt er als regiogemeenten geen nieuw mandaat geeft aan de gemeente Dordrecht? Wij vragen om deze punten in de komende voortgangsrapportages toe te lichten. Voorzitter, tot slot. De begroting van 2026 vraagt om verantwoordelijkheid en menselijkheid. DENK Dordrecht kiest voor realisme zonder menselijke maat te verliezen. Laten we zorgen dat 2026 het jaar wordt waarin Dordrecht niet alleen rekent, maar ook rekenschap aflegt aan gezinnen die worstelen met stijgende kosten, aan jongeren die ruimte nodig hebben, aan ouderen die waardig willen leven en aan iedereen die wil dat onze stad sociaal, eerlijk en veerkrachtig blijft. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank, mijnheer Safranti. En het woord is aan … De heer Hartmeijer: Voorzitter. De voorzitter: Pas op, u heeft nog een interruptie van de heer Hartmeijer. U doet het altijd spannend. Net een interruptie als iemand alweer wegloopt. De heer Hartmeijer: Voorzitter, even toch een vraag aan de heer Safranti. Want in zijn motie over de speelplekken roept hij eigenlijk om het budget te behouden van die 1,4 miljoen.

En onderin zegt hij ergens in de overweging, eigenlijk moet een nieuwe coalitie hiernaar kijken. Hoe moet ik dan de motie lezen? Stelt hij nu voor om dat budget te verhogen? Want dan zou er ook een dekking bij moeten zitten. Of roept hij op volgend, volgende college, kijkt u er maar naar? Ik wil hem even goed begrijpen. De voorzitter: De heer Safranti. De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter. Ik heb geen motie ingediend nu, want die houd ik bij agendapunt 24. En daar kan ik hem verder toelichten. De voorzitter: Dank. Dan bedank ik de heer Safranti en nodig ik mevrouw Koene uit.

43

Mevrouw Koene: Dank, voorzitter. Voorzitter, de begroting voor 2026 is sluitend, mede dankzij de ombuigingen van 15,5 miljoen. Geen ravijnjaar volgend jaar. De uitdaging lijkt nu meer naar 2028 te zijn verplaatst. En ik loop lang genoeg mee om te weten dat het altijd weer goed komt. Grote kans dat het tegen die tijd ook gewoon weer meevalt. We maken ons als Gewoon Dordt daarom geen grote zorgen. Toch zien wij een aantal serieuze aandachtspunten. Over een paar maanden treedt er een nieuw college aan en veel nieuwe wensen zullen er niet neergelegd kunnen worden, gezien de financiële ruimte die er is, oftewel niet. Daar zit je dan met je ambities. Dan zul je al snel afspraken uit de huidige periode moeten laten vervallen om toch nog iets eigens te kunnen realiseren. En zo zou het bijvoorbeeld kunnen dat de hondenbelasting dan weer gewoon ingevoerd wordt. Daar zijn wij overigens geen voorstander van. Maar voorzitter, ook bijvoorbeeld dat er structureel te weinig reserves lijken te zijn om de verschillende meerjaren onderhoudsprogramma's uit te kunnen voeren, zonder dat je de aanvang er alsmaar van uitstelt. En daar bedoel ik mee, het knapt er allemaal niet van op, dus bij uitstel wordt het natuurlijk ook weer duurder. Het bedrag wat je gereserveerd hebt wordt alleen maar te weinig.

Of wat te denken van het niet goed in beeld hebben van wat de producten die de gemeente biedt daadwerkelijk kosten? We hebben in juni gevraagd naar de leges voor de huwelijken, de lijkbezorging en het archief. Want hoe kan je een tarief aanpassen als je helemaal niet weet hoe de kosten en baten zich verhouden, voorzitter? Er is een mooie webapplicatie, hebben we begrepen, en daar mag ook wel een keer iets uitkomen, zodat je weet als organisatie of je het goed doet, of je goed bestuurt. En we hebben hier nog niks concreets over terug gehoord. En tot zover was ik gekomen. Hierna volgen gewoon een aantal losse punten uit de min of meer losse pols. Op het terrein van schoon, heel en veilig. De dynamische verlichting. Daar vragen we toch nog wel extra aandacht voor. Er is een bedrag opgenomen voor het vervangen van openbare verlichting. En wij spreken de hoop uit, en dat krijgen wij graag bevestigd vanuit het college, dat dynamische verlichting ook daarbij gelijk meegenomen wordt. Op het onderwerp wonen. Er is al een aantal keren gesproken door mensen over de tijdelijke huisvesting, bijvoorbeeld middels tiny houses. Wat ons betreft mogen die tiny houses best wel tijdelijk in het buitengebied geplaatst worden. Sowieso mag er van ons ook wel in het buitengebied gebouwd worden. Maar het zou een middel kunnen zijn om het tekort tijdelijk op te lossen op deze manier.

Op het onderwerp ondernemen. Er wordt op een aantal plekken gesproken over het kernwinkelgebied. En dat is ook al langere tijd zo, maar is het college er al uit en zijn ze daarover in overleg met de ondernemers, om de definitie van dat kernwinkelgebied te bepalen? Wat is er precies het kernwinkelgebied? De laatste definitie die had helemaal de Voorstraat-West erbij. Daar kan je niet echt spreken van kernwinkelgebied. Hoe staat het daarmee? Over onderwijs en meedoen. Toch weer even over laaggeletterdheid, wat ik zo niet meer mag noemen, maar wel blijf doen. Twee jaar geleden hebben wij een motie ingediend met de titel lezen en schrijven is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Daar hebben we gevraagd of een taalpanel kan helpen om communicatie duidelijker te maken en voor iedereen begrijpelijk. Hoe zit het daarmee? Want we zouden daar in het najaar toen over geïnformeerd worden. En stiekem heb ik wel wat gehoord, maar officieel niks. En dan FC Dordrecht, voorzitter. En dan ga ik het niet hebben over de vernieuwbouw daar, of daar inmiddels ook een rol is voor de gemeente in de vorm van een garantstelling voor deze investeringen die ze aan het doen zijn.

Maar ik heb wel een punt van aandacht over de 1,7 miljoen die in 2013 is gereserveerd voor de bovengrondse voorzieningen, zoals dat netjes heet, de BoVo, een strategische investering infra, die staat op pagina 196 voor de cijfermensen. Wat is ervoor nodig, vraag ik aan het college, om die 1,7 miljoen uit 2013, dus dat is 12 jaar geleden, op een realistisch bedrag te krijgen? Is dit een motie of anderszins? Hoe kijkt het college ernaar dat die belofte die toen gedaan is om te zorgen dat dat netjes

44

geregeld wordt, om die ook waar te kunnen maken? En dan heb je dus echt niet genoeg aan een 1,7 miljoen. Voorzitter, dit was hem even. Ik heb ook geen mooie uitspraak om te doen op dit moment. De heer Uysal: Voorzitter. De voorzitter: De heer Uysal. De heer Uysal: Ik heb nog twee vragen voor mevrouw Koene, als ze nog even kan blijven staan. Mevrouw Koene refereert aan dat we dat de begroting sluitend is. Dat komt mede door de bezuinigingen die we met zijn allen hebben vastgesteld. Tegelijkertijd geeft ze ook aan dat ze al lang genoeg in de raad zit, dat ze weet dat het ook weer goed komt. Dus mijn vraag is, moeten we dan die bezuinigingen niet doorvoeren als het aan mevrouw Koene ligt? De voorzitter: Mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Voorzitter, het is heel gezond om af en toe gewoon goed kritisch te kijken naar waar je minder aan uit kan geven. Wij willen gewoon met Gewoon Dordt vooral een kernachtig bestuur. Daadkrachtig, slagvaardig, enzovoorts. En dat is bijvoorbeeld ook mogelijk om dan de overheidskosten lager te maken, dat de apparaatskosten lager worden. Er zijn ook nog een heleboel mogelijkheden om ergens op een andere plek geld vandaan te halen. De voorzitter: Dank, mevrouw Koene. De heer Uysal had een tweede vraag. De heer Uysal: Die is helder. Duidelijk. Een andere vraag over de tiny houses.

Ik hoor mevrouw Koene een warm pleidooi houden voor tiny houses, al dan niet in het buitengebied. Maar ze had het wel over het tijdelijke karakter. Hoe zou u Gewoon Dordt ernaar kijken om dat gewoon een vast structureel onderdeel te laten uitmaken van ons woonbeleid? De voorzitter: Mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Ik vergeet dat inderdaad te zeggen, voorzitter. Ik hoor de heer Uysal daarover spreken. Een terecht punt. Wat ons betreft hoeft niet het hele eiland volgestampt te worden met tiny houses, maar het geeft gewoon een heleboel mogelijkheden. En het is ook een woonvorm waarvan je kan bedenken dat een heleboel mensen daar nu best mee oké zouden zijn, om zo te leven. Er zijn toch een heleboel mensen die niet een weet ik veel hoeveel kamers hoeven te hebben, maar die gewoon genoegen nemen met wat minder. En ik was van de week was ik inkopen in Putten. Fijn, Putten. Vraag me er ook niet naar. De voorzitter: Ook een mooie gemeente, vinden wij. Mevrouw Koene: Ook een mooie gemeente, voorzitter. Ik had al gezegd tegen de heer Struijk, die ik nu even niet zie, dat dat echt zijn gebied is. Want er stonden overal hele grote borden met stem SGP. Maar toen ik daar naar binnen reed toen stonden er, officieel niet echt waarschijnlijk tiny houses, maar zo'n rijtje met van die hele leuke kleine huizen. Niet tiny dus.

En toen dacht ik, hoe mooi zou dat nou zijn, als we die vorm er gewoon in kunnen passen? Wat ik zeg, ik herhaal het, het is niet zo dat iedereen maar een heel groot huis hoeft te hebben. Genoeg kan ook gewoon genoeg zijn. Dus in die zin steun ik van harte het idee om ook meer permanente plekken. Maar ik bedoelde het op

45

dit punt ook om ervoor te zorgen dat je wellicht ook tijdelijk hiermee oplossingen kan creëren, zodat er toch voor een heleboel jonge mensen een beetje het idee is dat ze ooit nog bij die vervelende ouders vandaan komen. Mevrouw Pichel: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Pichel. Mevrouw Pichel: Dank u wel. Ik vind het een heel interessant punt wat mevrouw Koene aansnijdt. Ik wilde ook wel even vragen, waar ziet mevrouw Koene eventueel het struikelblok of daar waar we het open kunnen maken? Want we zien natuurlijk wel dat er soms door investeerders of ontwikkelaars wel de plannen zijn en de wensen er zijn, maar dat het soms niet lukt. Waar ziet mevrouw Koene de opening om dit soort dingen met tiny houses toch wel mogelijk te maken in Dordrecht? Of de struikelblokken waar we overheen kunnen springen. De voorzitter: Tiny struikelblokken. Mevrouw Koene: Ik begrijp niet helemaal wat mevrouw Pichel bedoelt, voorzitter. Als het gaat om welke locatie, dan kan het wat ons betreft op iedere locatie op het eiland. En verder weet ik eigenlijk niet of er nou zoveel beperkingen dan daarna nog zouden zijn. De voorzitter: Mevrouw Pichel. Mevrouw Pichel: De vraag is ook meer, zou het echt gewoon puur een politieke keuze zijn of lopen we er ergens op ambtelijk niveau tegenaan of inderdaad beperkingen in ruimte. Hoe ziet mevrouw Koene dat? De voorzitter: Mevrouw Koene. En daarna gaan we door.

Mevrouw Koene: Ik heb geen idee of er ambtelijke beperkingen worden opgelegd. Ik hoop van niet. Maar wat mij betreft zijn ze er in ieder geval niet. De voorzitter: Dat was hem, denk ik. Ik kijk nog even rond. Dank aan mevrouw Koene. Het woord is aan de heer Gündogdu, Op Ons Eiland. Gaat uw gang. De heer Gündogdu: Dank u wel, voorzitter. Om te beginnen wil ik het college, maar ook zeker de ambtelijke organisatie bedanken voor al het werk dat is verzet om tot deze begroting te komen. Voorzitter, onze bijdrage heeft de naam denk vooruit. Niet geheel toevallig. U refereerde er begin van de raadsvergadering aan. Maar geheel toevallig hebben wij ook die naam meegegeven aan datgene wat we nu gaan inbrengen. Voorzitter, Dordrecht is een stad van vakmanschap en een stad van dialoog, publiek debat. En een traditie die wij zeker hoog moeten houden is een bestuur dat gecontroleerd wordt en een bestuur dat verantwoording aflegt. Wij hebben die vrijheid gelukkig in de afgelopen honderden jaren verworven en die moeten we blijvend houden. Voorzitter, helaas moeten we zeggen dat voor vele Dordtenaren de rek eruit is. Voorzitter, ik weet niet hoe het in uw omgeving zit, maar in mijn omgeving zie ik mensen die zich grote zorgen maken over hun toekomst en die van hun kinderen. Steeds meer inwoners komen moeilijk rond.

Mensen nemen een tweede baan of gaan zwartwerken, grijs werken, hoe je het maar noemen wil, om toch wel wat extra inkomst te genereren. Het is zoals het is. En voorzitter, juist Dordtenaren waar we het eigenlijk bijna niet over hebben, met een modaal inkomen, vallen structureel buiten alle ondersteuningsregelingen. En deze groep komt helaas dus niet voor in de begroting. En

46

dat is een politieke keuze. Voorzitter, daarbovenop komt dus ook inderdaad die campagne denk vooruit. Voorzitter, veel Dordtenaren denken wel vooruit, alleen hebben zij simpelweg niet de middelen om buffers of voorraden aan te leggen. Ze hebben problemen met rondkomen, zekerheid, een leefbare stad en een betrouwbare overheid. Voorzitter, dit is tevens ook de wens van heel veel Dordtenaren. Een leefbaar stad, een betrouwbare overheid. En dat komt in het gedrang. Ook met de wetenschap dat de komende jaren het moeilijk gaan worden. Voorzitter, ik wil wat praktische punten aanstippen. En een daarvan is de externe ... De voorzitter: Eerst een interruptie van de heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Het werd heel somber, het betoog. Ik denk, ik interrumpeer heel even. Welke voorbeelden ziet de heer Gündogdu dat het vertrouwen hier in het geding staat van de overheid die optreedt? Want ik vind dat nogal een hele boute opmerking die voor mij zwaar valt. En ik ben benieuwd waar de heer Gündogdu en hoe wij dat met elkaar hier dan ook beter moeten doen. De voorzitter: De heer Gündogdu.

De heer Gündogdu: Voorzitter, ik kan dat tweeledig uitleggen. Ten eerste is het ook de landelijke overheid daar debet aan, maar daar we elkaar niet te bevragen, want dat is eenmaal zoals het is. Helaas, maar oké. Dat is nu achter de rug. En dat zien wij ook terug in de cijfers van het OCD. Met uw permissie, ik ga daar straks nog even iets over zeggen. Dan mag u altijd nog even een interruptie plegen. Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Dank u wel, voorzitter. Daarnet werd gezegd dat denk vooruit de titel heeft van deze woordvoering en dat de middenklasse eigenlijk wordt overgeslagen in de hele begroting. U suggereert daarmee dat u daar wel aan denkt en dat u op die manier ook die campagne ondersteunt. Maar ik zie niet het verband met de campagne denk vooruit, want dat dat gaat volgens mij over noodsituaties en niet over structureel opkomen voor de middenklasse. De voorzitter: De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, dat is heel mooi. Hoe wij denk vooruitzien is dus ook mensen de gelegenheid geven vanuit een gemeentelijk bestuur om die middelen te hebben om vooruit te kunnen denken. Wat ik bewust heb gezegd, in deze begroting zien we bijvoorbeeld het modaal inkomen dat enorm onder druk staat. Daar bent u het volgens mij mee eens. Dat die nergens terugkomt in welke vorm van ondersteuning dan ook.

Het is een politieke keuze. Het is misschien uw keuze, niet die van ons. Maar dat wil ik daar dus ook gezegd hebben. Mensen willen wel vooruitdenken, maar hebben de mogelijkheden of de middelen niet altijd. En dat is het punt dat ik hiermee wilde maken. Voorzitter, met uw permissie wil ik verder gaan met extern inhuur. Voorzitter, we gaan volgend jaar 4,26 procent van ons personeel inhuren en dat is mooi op papier. Dat is de afgelopen jaren boven de 20 procent geweest. Voorzitter, het staat allemaal weliswaar mooi op papier, maar het geeft ook aan hoe afhankelijk we zijn. Ik wil er een tweetal voorbeelden over geven. Het Maasterras. Externe projectleiders werden ingehuurd voor

47

een van de grootste ruimtelijke opgaven van onze stad. Maar zodra het spannend werd, waren ze weg. Voorzitter, dit gaat om continuïteit, kennisborging en bestuurlijke betrouwbaarheid. Daarom is ons advies aan het college, huidig personeelsbeleid werkt niet. De heer Den Heijer: Voorzitter. De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Het is goed gebruik in deze raad om functies en ambtenaren die hun werk doen voor deze stad niet publiekelijk hier in het debat te gooien. Dus ik zou ook daar iets terughoudender mee zijn. Volgens mij maakt u een heel legitiem punt, maar was dit voorbeeld niet per se nodig. De voorzitter: Daar heeft u gelijk in. De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Het is gezegd, voorzitter. Maar voorzitter, huidig personeelsbeleid werkt niet. Stop met structureel afhankelijk maken van Dordrecht van tijdelijke krachten, bouw kennis en verantwoordelijkheid weer binnen de organisatie op. Dit is geen wens, dit is noodzakelijk om op grote projecten te kunnen sturen. Voorzitter, een ander voorbeeld is Kunstmin. 10 jaar geleden hebben wij om en nabij 16 miljoen euro besteed aan de renovatie van Kunstmin. En wat nu naar voren komt, dat is best wrang. De nieuwe klimaatinstallatie moet 4 miljoen euro kosten.

Wat is hier misgegaan? Wie is verantwoordelijk? En waarom heeft de raad niet eerder hierover gehoord? En de vraag is dan, zijn wij überhaupt wel in control, voorzitter? Een ander voorbeeld, voorzitter, de Sociale Dienst Drechtsteden. Helaas moet ik daar een punt van maken. In december vorig jaar trokken de medewerkers aan de bel. Dat heet moed. Onze reactie was een reflex, een extern onderzoek. 11 maanden en 800 duizend euro verder oordeelt de rechter dat het onderzoek niet, laat ik het zo zeggen, professioneel is uitgevoerd. Veel geld, veel onrust, weinig resultaat. Wij zeggen, voorzitter, zeg gewoon eerlijk wat er fout ging. Dat is sneller, goedkoper en respectvoller naar medewerkers en inwoners die afhankelijk zijn van deze vorm van ondersteuning. Mevrouw Koene: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Ik ga toch een opmerking hierover maken. Wat de heer Gündogdu nu schetst, zeg wat er fout is gegaan. Dat is gebeurd en dat is uitgebreid gebeurd. En ik ga dat dan toch in dit kader nog een keer herhalen. De voorzitter: Mijnheer Gündogdu. De heer Gündogdu: Ik ga over mijn eigen woorden, voorzitter. Dank u wel. Voorzitter, de jeugdzorg. Het college stelt voor om minder in te zetten op specialistische zorg en meer ondersteuning in de wijk via Dordrecht Sociaal. Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Van Vugt.

48

Mevrouw Van Vugt-Roose: Het is natuurlijk prima dat iedereen over zijn eigen woorden gaat, maar de suggestie dat het belangrijke onderzoek niet goed gedaan is en dat dat door de rechter zo beoordeeld is, dat is echt een verkeerde suggestie. Want daar zijn we duidelijk over geïnformeerd dat het om een ander onderzoek gaat. Ik zou graag willen dat dat wel eerlijk voor het voetlicht komt. De voorzitter: De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, ik heb de uitspraak van de rechter gelezen. Het heeft de media gehaald. En die zegt toch ook echt wel dat er een onderzoek is gedaan waarbij ook richting de voormalige directeur, dat dat niet helemaal klopt, zoals dat hele onderzoek is opgezet. Ik weet niet welke andere woorden ik moet gebruiken. We kunnen het verbloemen, maar dat gaat hem echt niet worden. Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Het gaat ons ook niet om het verbloemen, maar het gaat erom dat er sprake is van twee onderzoeken. En over de ene heeft de rechter gezegd dat die niet goed is gedaan en het andere onderzoek is geen oordeel over geveld door een rechter. En dat is het onderzoek waar u op doelt dat het niet goed gedaan zou zijn. Die moet u echt ontvlechten. Dat is mijn oproep. De voorzitter: Mevrouw Koene nog? Nee. De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, even als reactie daarop.

Waarom ik bewust deze woorden ook kies, we hebben maanden geleden een WOB-verzoek ingediend met heel wat partijen in deze raad en in de Drechtsteden. En juist die openbaarheid was voor ons van belang om te kunnen oordelen of dat onderzoek ook goed is opgezet. Daar hebben we nog steeds geen antwoord op. En we hebben een aantal weken geleden zelfs noodbrief geschreven, dus u begrijpt hopelijk ook wel waarom ik bewust voor deze woorden kies. Voorzitter, ik ga verder met de jeugdzorg ... De voorzitter: Ik ga toch even een puntje maken, want laten we er wel voor oppassen, we hebben het vandaag over de begroting en daar moet wel de beraadslaging zich op concentreren. Want als we allemaal van dit soort dingetjes gaan krijgen, dan kunnen we daar een hele dag en avond mee vullen. Laten we in ieder geval kijken of we met elkaar een goed gesprek, een goede dialoog en een goede besluitvorming over de begroting met elkaar kunnen hebben voor het komend jaar. De heer Gündogdu: Voorzitter, dat is fijn, dat u dat zegt. Maar een groot deel van onze begroting gaat naar de SDD als uitvoerende orgaan. Dat is dan ook wel even belangrijk om genoemd te hebben. De voorzitter: Mijnheer Gündogdu, het is zeker fijn dat ik het zeg. En daarom breng ik het ook onder uw aandacht. De heer Gündogdu: Dank u wel. Voorzitter, jeugdzorg.

Het college stelt voor om minder in te zetten op specialistische zorg en meer op ondersteuning in de wijk via Dordt Sociaal. Dat klinkt mooi. Dat kan ook heel mooi zijn. En als dit echt kwalitatief en financieel beter is, kan het college dan garanderen dat er volgend jaar geen extra geld wordt gevraagd voor jeugdzorg? Geen vage woorden, gewoon een duidelijke ja of nee.

49

Voorzitter, de binnenstad. De parkeerplaatsen zijn verminderd, de kosten voor een tweede vergunning zijn verhoogd, heel veel impact voor bewoners en ondernemers. En ondertussen staat de ondergrondse parkeergarage Groenmarkt al 4 jaar in de beleidsstukken, gesprekken en verwachtingen. En nu hoort de raad, de volgende raad mag daarover beslissen. Voorzitter, dit is geen bestuurlijke zorgvuldigheid. Dit is uitstellen van verantwoordelijkheid. Al jaren hebben wij onze inwoners en onze ondernemers warm gemaakt voor een ondergrondse parkeergarage en nu wordt die verantwoordelijkheid naar de volgende raad geschoven. Als die businesscase negatief is, zeg dat dan. Maar zeg het nu, niet na de verkiezingen. Voorzitter, kom ik even ook op het punt van mijnheer Den Heijer. Het meest zorgwekkende cijfer komt uit het Onderzoekscentrum Drechtsteden. Het vertrouwen in de gemeente daalt op alle punten. Het college zegt dat dit aan een nieuwe onderzoeksmethodiek ligt. Maar die uitleg herkennen wij niet in de werkelijkheid, want het vertrouwen horen wij al langer in gesprek in de stad bij verenigingen en onze wijkbakjes. Voorzitter, vertrouwen is geen percentage. Vertrouwen moet je verdienen, elke dag. En een voorbeeld daarvan is een participatieverordening die 3 jaar duurt. Daar helpt natuurlijk ook niet aan het vertrouwen. Voorzitter, als laatste.

We hebben maar één motie die we gaan indienen en we hopen dat deze volledige raad hierachter gaat staan en dat gaat over de milieustraat. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Ik heb heel lang gewacht op het antwoord. Het is wat dunnetjes, voorzitter. Want het was eigenlijk vooral de suggestie die werd gewekt. Overigens is het betoog doorspekt met allerlei suggesties en aannames. Maar je kunt niet op alles reageren en u heeft het recht om het te benoemen. Maar de vraag was meer, wat gaat het dan nu op het gebied van vertrouwen mis? En welke rol kunnen wij met zijn allen nemen om dat beter te doen? En ik denk, als ik uw pleidooi zo hoor, met u voorop. De voorzitter: De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, deze begroting zit volop met aannames. Over aannames gesproken, ik zal even een voorbeeld geven. Uit het rapport van het onderzoekscentrum komt naar voren dat bijvoorbeeld bewoners helemaal zich niet gehoord voelen. En volgens mij hebben wij ruim drie jaar geleden, bijna vier jaar geleden, met elkaar afgesproken naar aanleiding van de verkiezingsopkomst dat we echt wat meer moeten luisteren naar onze inwoners, want het vertrouwen in de politiek was dramatisch gedaald. En we zijn nu ruim drie jaar verder en we zitten nog steeds op een participatieverordening te wachten.

En volgens mij is dat ook een sprekend voorbeeld hoe het niet zou moeten. Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Van Vugt. De heer Den Heijer: Ik had nog een vervolgvraag, voorzitter. De heer Den Heijer: Je kunt er op verschillende manieren naar kijken. Een beetje gezond wantrouwen naar ons als politiek is volgens mij heel fijn. Dat we kritisch gevolgd worden, benaderd worden. Aan de andere kant, wij gaan ook wekelijks de deuren langs om gewoon mensen actief op te zoeken en met het gesprek aan te gaan. En niet alleen door gouden bergen te beloven, maar uiteindelijk ook gewoon te werken aan concrete

50

resultaten, zichtbare resultaten. En ik wil hem toch wat makkelijker dan maken. Wat gaat u er dan zelf aan doen? Wat gaat u nou doen de komende tijd om dat vertrouwen te herwinnen? En wat zijn dan de nieuwe ideeën vanuit Op Ons eiland om daaraan te gaan bijdragen? De voorzitter: De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, dat is heel mooi. We zijn nu volop bezig in een proces om een nieuw verkiezingsprogramma op te zetten en bestuurlijke vernieuwendheid krijgt een heel mooi alinea. Daar gaat u alles teruglezen. Maar om nu hier een hele boom daarop op te zetten, ik bespaar u dat. Maar we hebben daar echt wel een heel aparte mening dan dat u dat heeft. Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Van Vugt: Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter, ook wij zijn toch wel heel benieuwd wat Op Ons Eiland gaat doen om het vertrouwen van de kiezer terug te winnen. Want zoals het daarnet ging, met toch veel suggesties en aannames, dat voedt juist het wantrouwen. En ik zou graag één maatregel hebben, ook uit uw huidige verkiezingsprogramma nog van 3,5 jaar geleden, waaruit blijkt hoe u eraan werkt om dat vertrouwen terug te krijgen. Waarbij u zich niet buiten de gemeenteraad plaatst, maar waarbij u zich als onderdeel van de gemeenteraad presenteert. De voorzitter: De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Ik zal daar een praktisch voorbeeld van geven.

Voorzitter, dit voorbeeld kwam uit deze raad. Een aantal jaar geleden, kijk ik even naar mijn collega's van ChristenUnie/SGP, die hebben een voorstel gedaan, die hebben zelfs experts ingehuurd, hoe je participatie van onze inwoners kunt bewerkstelligen. Waarbij ook het vertrouwen in het instituut gewaarborgd is. Dat is door deze raad helaas afgeschoten, ik zeg het even mijn eigen woorden. Er is heel veel capaciteit vanuit deze raad. En vervolgens juist ook met de intentie om het vertrouwen, de Dordtenaar aan de voorkant bij besluitvormingsproces te betrekken, die is van de tafel gegaan. En nu, jaren later, zitten we nog steeds te wachten op een participatieverordening, terwijl toen die kans was om dat aan te grijpen. De voorzitter: Mevrouw Van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter, ik zal het kort houden. Ik vroeg om een voorbeeld vanuit Op Ons Eiland en dat heb ik niet gehoord. De voorzitter: De heer Gündogdu, gaat u verder met uw betoog. De heer Gündogdu: Voorzitter, als ik daar even toch op mag reflecteren. Wij zijn een politieke partij. We zeggen gelukkig, we zijn niet links, we zijn niet rechts. Maar we zijn wel welwillend tegenover de samenwerking op welk punt dan ook, als wij zien dat dat in het voordeel is van de Dordtenaren. En in dit geval, dat voorbeeld dat ik gaf, daarvan zagen wij echt heel veel heil.

En dat hebben we proberen te ondersteunen en dat is helaas niet gelukt in deze raad. Maar in ieder geval, voorzitter, als laatste. Ik kom regelmatig bij de milieustraat en op zaterdagen is het daar ellende. Voorzitter, het verzoek aan het college, en dat is echt een frustratie bij heel veel Dordtenaren, probeer

51

nou ook op zondagen die milieustraat open te houden. En dat doet dan recht aan deze stad, omdat we circulair willen zijn. Dus die motie die wil ik graag indienen. De voorzitter: Dank, mijnheer Gündogdu. Ik nodig de heer Hartmeijer van de SP uit voor zijn eerste termijn. Gaat uw gang. De heer Hartmeijer: Voorzitter, veel dank. Wij zien deze laatste begroting in deze periode echt als een uitwerking van de perspectiefnota van afgelopen zomer. Er zitten nauwelijks echte wijzigingen in ten opzichte van dat document. Vanuit ons nu geen nieuwe algemene beschouwing of evaluatie, maar wel een aantal voorstellen vanuit onze kant. Wij maken ons grote zorgen om een aantal door te voeren bezuinigingen. Een voorbeeld is het niet toepassen van de inflatiecorrectie voor de diverse verenigingen in onze stad. Dat betekent minder subsidie voor deze verenigingen, maar ook bijvoorbeeld voor een Big Rivers, 10 duizend euro. Cultuureducatie, 90 duizend euro. En Kunstmin, meer dan 1 ton. Dit is slecht voor de aantrekkelijkheid van de stad en geeft deze organisaties minder middelen om verder te gaan met mooie projecten en ambities. Ook het besluit om een van de vestigingen van de bibliotheek te sluiten, met nog eens een bezuiniging van meer dan 1 ton daarbovenop voor de organisatie, vinden wij heel pijnlijk.

De SP vindt dat dit anders moet en daarom willen wij dit pakket van totaal 900 duizend euro bezuinigingen ongedaan maken. De dekking hiervoor hebben wij gevonden bij de afdeling communicatie van de gemeente. Uit technische vragen blijkt dat de gemeente hier al jaren een bedrag aan besteed zo tussen de 1,8 en 5 miljoen euro, gecorrigeerd voor inflatie. Dat is een fors bedrag, maar wat opvalt is dat een preciezer bedrag niet te geven is, zo laat het college weten. Slechts een ruwe schatting is te geven. En dat liet ook de Rekenkamer zien in een rapport uit 2019. Kortom, het lijkt ons een uitstekend idee om die 9 ton die we nodig hebben als dekking om wel de inflatiecorrectie toe te passen, om al die mooie culturele initiatieven in de stad niet in de problemen te brengen, uit dit budget te halen. Want die organisaties wringen zich nu soms al in allerlei bochten om zaken voor elkaar te krijgen. Immers, de prijzen en de kosten voor de benodigde investeringen voor deze verenigingen stijgen gewoon door. En dan is een bezuiniging op communicatie, wat is gezegd misschien wel enkele miljoenen elk jaar kost, denken wij een prima uit te leggen wijziging in de begroting. Prima om net iets meer te doen dan je wettelijke verplichting aan communicatie, maar wij menen dat het scherper kan.

Het andere voorstel betreft een verlaging afvalstoffenheffing ten opzichte van wat nu in de begroting staat. Het handhaven van het afvalbeleid werd tot nu toe bekostigd uit het budget van de handhaving, maar wordt in de begroting verhaald op de inwoners via belastingverhoging. Dit vinden wij niet eerlijk, want de mensen die altijd netjes hun afval aanbieden gaan dan meebetalen aan de kosten om op te treden tegen inwoners die dat niet doen. De SP wil deze belastingverhoging niet doorvoeren, maar de kosten op een andere manier dekken. Mevrouw Van Engelen: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Van Engelen. Mevrouw Van Engelen: Dank u wel. Het is toch een beetje opmerkelijk dat de SP nu zo'n pleidooi houdt voor de mensen die netjes hun afval aanbieden en die mogen niet meer gaan betalen. Die kans die lag er bij het Diftar systeem. Daar was de SP toen op tegen. Dus vanwaar nu opeens deze omzwaai en niet toen? De voorzitter: De heer Hartmeijer.

52

De heer Hartmeijer: Dan gaan we een beetje de afgelopen zomer herhalen. Ik heb toen natuurlijk aangegeven dat Diftar in onze ogen zorgt voor meer bijplaatsingen, voor meer vuil op straat. Dat we dat systeem in ieder geval niet moeten invoeren. Waar het nu om gaat is dat de handhaving gewoon betaald werd uit de middelen die we hebben, maar dat er nu voorgesteld wordt om de mensen die netjes zich aan de regels houden ook te belasten. En dat vinden wij dus een vreemde keuze die wij willen herstellen. Mevrouw Van Engelen: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Van Engelen. Mevrouw Van Engelen: Excuus dat ik dwars door uw zin heen ging, maar ik vind het toch een beetje scheef. Het zijn nu alsnog onze Dordtenaren. We gaan zo meteen die legesheffing hier hameren. Het zijn nu alsnog die mensen waar u het over heeft die moeten betalen voor de vervuiler. Dus dat dat blijft toch een beetje scheef. De voorzitter: De heer Hartmeijer. De heer Hartmeijer: Voorzitter, daar kijken wij dan anders tegenaan. Wij vinden dit een prima manier om het op een andere manier te betalen. De voorzitter: Gaat u door. De heer Hartmeijer: Voorzitter. Even kijken waar ik was. Over de dekking. Deze belastingverhoging willen wij dus niet doorvoeren, maar de kosten op een andere manier dekken.

Het geval wil namelijk dat de GR sociaal de salarissen voor medewerkers ieder jaar te hoog inschat in vergelijking met wat uiteindelijk aan daadwerkelijk salaris wordt betaald. Het gaat hier om 2 ton elk jaar voor Dordrecht en we hebben 125 duizend nodig voor de dekking. Dus niet alleen dekken we de voorgestelde verhoging van de heffing, we houden ook nog flexibiliteit bij de GR omdat je altijd wel kleine schommelingen of afwijkingen wilt kunnen opvangen. Beide voorstellen zijn technisch getoetst en blijken keurig uitvoerbaar. En ik dank natuurlijk mijn mede-indieners. Ik heb nog wat tijd om te reageren op andere voorstellen van andere fracties. ChristenUnie/SGP komt met een mooi voorstel om vanuit de gemeente echt met een plan te komen om snel leegstand tegen te gaan. Wij kunnen het ons niet meer veroorloven om af te wachten wat marktpartijen allemaal interessant vinden. Snel lege kantoren ruimte omvormen naar woningen moeten we gewoon gaan doen. Voorstel Partij van de Arbeid over de bibliotheek vinden wij ook een mooi initiatief. En ik zou iedere fractie die van plan is deze motie te steunen dan ook al oproepen om ons amendement te steunen, zodat de bieb vanaf volgend jaar wel de benodigde subsidie kan ontvangen met een alsnog doorgevoerde inflatiecorrectie. Voorstel Fractie van der Spoel over een lobby voor een munitiefabriek. Daar gaan wij niet voor stemmen.

De SP verzet zich tegen de komende militarisering van onze economie en de gevolgen die het zal hebben voor onze publieke sector. Dus wij gaan niet lobbyen voor wapenindustrie in onze stad. Beter voor Dordt over de CBO. Ik denk dat we er alles aan moeten doen om koopwoningen die echt betaalbaar zijn te realiseren. Niet alleen die zogenaamde betaalbare woningen van 4 ton en hoger. Wij zien ook de potentie van dit idee. En daarom ook steun voor het voorstel van GroenLinks om te werken met het begrip sociale koop met een werkbare definitie. De SP heeft al eerder gepleit voor afschaffing van het begrip betaalbare woning, want het zegt zo weinig. Het voorstel van de VVD over fatbikes, dit herkennen we allemaal denk ik wel. Ook in de binnenstad …

53

De voorzitter: U heeft nog een interruptie van de heer Den Heijer, over het vorige onderwerp volgens mij. De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Dat gaat ook over de bijdrage die de Drechtsteden moet gaan leveren op de internationale veiligheid van Nederland. Nou kennen we het principiële punt van de SP, ook landelijk gezien. Tegelijkertijd zegt de SP op te komen voor mensen die bijvoorbeeld in de maakindustrie werken, die werkgelegenheid van groot belang is. En zou bijvoorbeeld een beweging deze kant ook kunnen betekenen dat voor dit soort mensen ontzettend veel werkgelegenheid loskomt, dat ze een goede boterham kunnen verdienen en een fijn leven ook in Dordrecht en omgeving hebben. Kijkt de SP daar ook op die manier naar of ziet de SP dat anders? De voorzitter: De heer Hartmeijer. De heer Hartmeijer: Voorzitter, ik ben het helemaal eens met de heer Den Heijer hier over de maakindustrie. We hebben ook de voorstellen over bijvoorbeeld de maritieme industrie gewoon gesteund. Dat lijkt ons een mooi project. Maar de heer Den Heijer moet ook wel appreciëren waar wij dan natuurlijk vandaan komen. Als wij natuurlijk ons verzetten tegen die grote NAVO-norm elk jaar weer van tientallen miljarden extra, dan is het natuurlijk niet in de lijn van verwachting dat wij hier staan te springen om een om een wapenfabriek hier in onze stad op te richten. Dus dat lijkt mij consistent.

De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Dat is heel consistent en daarmee vasthoudend aan het principe en daarmee dus ook accepteren dat alle initiatieven die daarmee loskomen, werkgelegenheid, economische winst, ook voor de mensen die in deze sector werken, daar zegt de SP dan nee tegen. Maar dat is dan wel duidelijk. De voorzitter: De heer Hartmeijer. De heer Hartmeijer: Voorzitter, natuurlijk in Den Haag gaan we hier verder over spreken. En ik denk dat we uiteindelijk daarop terug gaan komen, op deze grote investeringen. Het is nog helemaal de vraag of wij wel die grote wapenindustrie hier in Nederland moeten optuigen. Ik ben daar nog helemaal niet zo zeker van. Om daar nu op vooruit te lopen met een motie, daar zult u ons niet in vinden. De voorzitter: Maar laten we weer terug naar onze eigen begroting. Gaat uw gang. De heer Hartmeijer: We staan hier voor Dordrecht, inderdaad. Ik was bij de fatbikes. Ook in de binnenstad word ik soms bijna van mijn sokken gereden door iemand op een fatbike, terwijl je op dat moment in dat gebied niet eens mag fietsen. Dus met dat er regelgeving moet komen zijn wij het helemaal eens. Het enige is wel dat er ook vaak 14of 15-jarige jongeren op die dingen zitten. Dat is niet het tuig dat in de motie genoemd wordt.

De vraag die wij hierbij hebben, moet je dan meteen met een hele hoge boete gaan zwaaien of is maatwerk misschien een betere mogelijkheid? Speel ik dan maar eventjes door naar het college. En over de andere voorstellen misschien eventueel nog een stemverklaring. En daar wil ik het dan bij laten. De heer Struijk: Voorzitter. De voorzitter: De heer Struijk.

54

De heer Struijk: Ik heb toch even nog een paar vraagjes aan de heer Hartmeijer. U wordt van de sokken gereden op een plek waar iemand niet mag rijden en dan pleit u voor regelgeving. Volgens mij is die regelgeving er al. Bent u dat met me eens? Dat is de eerste vraag. En de tweede, u zegt, dan moet het college maar voor maatwerk zorgen. Is de SP niet inventief op dat terrein en zouden die niet wat ideeën kunnen verzinnen, als je niet van de harde hand bent, hoe het dan wel moet? De voorzitter: De heer Hartmeijer. De heer Hartmeijer: Voorzitter, ik denk dat de heer Struijk doelt dan op die jongeren, hele jonge mensen die op zo'n fatbike rijden. En ook in gebieden waar dat op dat moment niet mag. Ik maak wel een onderscheid tussen het tuig waar de heer Den Heijer het over heeft in zijn motie. Dat kan natuurlijk niet. Maar om dat dan te linken aan per se fatbikes. Dat zijn misschien ook wel jongeren op scooters. Moeten we dan die anders aanpakken? Lijkt mij niet. Volgens mij moeten we gewoon tuig aanpakken, wat tuig is. Ik heb het inderdaad over die jongeren. Moet je dan die hoge boetes geven, vraag ik mij af, omdat ze eigenwijs zijn en door de binnenstad rijden waar dat niet mag? We hebben ook natuurlijk als het gaat om illegaal vuurwerk afsteken ook Bureau Halt en dat soort zaken.

Ik vraag me gewoon af, moeten we dan meteen hoge prenten uitdelen of is er een andere optie? En dat is uiteraard aan de politie. De heer Struijk: Voorzitter. De voorzitter: De heer Struijk. Ik hoor al suggesties van ons nieuwe handhavingskader. De heer Struijk: Als ik het goed begrijp van de heer Hartmeijer is iemand die hem van de sokken rijdt geen tuig en die hoeven we dus niet aan te pakken. Dat heb ik namelijk gehoord. Dus gewoon accepteren? De voorzitter: De heer Hartmeijer. De heer Hartmeijer: Voorzitter, ik bedoel een 14-jarig meisje op een fatbike kan mij een keer van de sokken bijna rijden, maar dat betekent niet dat het meteen tuig is. Laten we het ook wel een beetje in de juiste proportie zien. Het mag niet, het is vervelend. Maar dat zijn niet de mensen waar de heer Den Heijer het over heeft, volgens mij. Die nuancering wil ik wel aanbrengen. De voorzitter: Dat was hem. Mooi. Dank, mijnheer Hartmeijer. Dan ga ik naar de fractievoorzitter van de Fractie Stam, de heer Stam. De heer Stam: Voorzitter, ik kan kort en krachtig zijn. Alles is al besproken en ik heb verder geen behoefte om daar nog een apart verhaal van 7 minuten aan toe te voegen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Stam. Dan is het woord aan de heer Van Leeuwen van de Fractie van Leeuwen. De heer Van Leeuwen: Volgens mij is die aan.

Enkele jaren geleden stond ik hier, of althans, ik zat op die plek en toen verzocht ik om een langere tijd om te spreken. Dat ga ik vandaag niet doen. Ik ben van plan om het kort te houden. Voorzitter, we bespreken vandaag de begroting 2026. Voor de kijkers thuis, want ik heb van een aantal mensen wat vragen gekregen, een beknopte uitleg. Afgelopen juli is door de raad de kadernota

55

2026 vastgesteld. Deze heette dit jaar de perspectiefnota. In deze nota heeft raast vastgelegd welk beleid in de begroting 2026 moet worden opgenomen. Kort gezegd, de begroting die vandaag voorligt is de financiële vertaling van deze perspectiefnota. Het heeft daarom ook weinig zin om wat betreft beleid in herhalingen te vallen. We hebben de discussie 4 maanden geleden al gedaan. Is al uitgebreid aan de orde gekomen. De perspectiefnota bevatte bezuinigingen en wel wil ik gezegd hebben dat bezuinigingen niet ten koste moeten gaan van de zwaksten in onze samenleving. Ik denk dat iedereen het wel met me eens is op dit punt. Daarnaast moeten ook ondernemers niet gehinderd worden in hun activiteiten. Er moet namelijk ook geld verdiend worden. Een punt wat mij wel zorgen baart, is de veiligheid in onze stad. En dan denk ik bijvoorbeeld aan het Kromhout, maar ik denk ook aan, en de VVD heeft er uitgebreid over gesproken, het onveilige verkeerde, de fatbikers. En daar moet ook over wat aan gedaan worden. En ik ondersteun dan ook de motie die de VVD heeft ingediend. Daarnaast zijn er wat zorgen over de democratisering. Er is 4 jaar geleden een vrij lage opkomst geweest van 47-48 procent. En we zouden ons moeten inspannen, denk ik, om dat op een wat hoger niveau te tillen.

Zelf, om maar een heel praktisch voorbeeld te geven, denk ik bijvoorbeeld aan het invoeren of meer gaan werken met volksreferenda. Dat de bevolking de mogelijkheid heeft om zich uit te spreken over een aantal zaken. Dan ga ik nog in op de moties en amendementen van de verschillende partijen. Het amendement van de SP om verenigingen wel te compenseren voor inflatie ondersteun ik. De 900 duizend euro die ten kosten zal gaan van het communicatiebudget. Ik wil in ieder geval van de wethouder horen of dat mogelijk is. Ik ga er wel vanuit, gegeven het feit dat we te maken hebben met een vrij hoog budget voor communicatie, tussen de 2 en 5 miljoen. En wellicht is het mogelijk om dit budget terug te brengen tot het niveau dat een wettelijk minimum aan taken kan worden voldaan. Ik heb net gezegd, de VVDmotie veilig over straat. Ik ben een groot voorstander van het betrekken van inwoners bij de veiligheid in hun wijk. Daarom ondersteun ik deze motie die zogenaamde veiligheidsschouwen wil regelen. De motie van ChristenUnie/SGP over het transformeren van kantoorgebouwen en voormalige winkelpanden naar woonruimte ondersteun ik. Naast het bouwen van woningen kan dit een beperkte bijdrage, maar wel een belangrijke bijdrage, leveren aan het oplossen van de woningnood. Dan de motie van het CDA, over meer bankjes die gesponsord kunnen worden, ondersteun ik ook.

Het is wel jammer dat het via sponsoring moet gaan, maar op zich is het ook een manier, denk ik, om inwoners wat meer bij een aantal zaken te betrekken. In dit geval dus de bankjes. De DENK moties. De DENK motie over behoud en versterking speelplekken dienen wij ook mede in. Het is inderdaad van belang dat kinderen en jongeren kwalitatief goede speelplekken behouden. Vandaar de keuze voor scenario C in plaats van scenario D. En de witgoedregeling, om die via Energiehulp te laten lopen, ondersteun ik ook. De motie hbo en wo stage- en afstudeerplekken in Dordt van Beter voor Dordt. Dit zouden moeten gebeuren via een register. Ik weet niet of je er heel veel van mag verwachten, maar op zich zou het een hele mooie aanvulling zijn op de activiteiten die nu al worden verricht om een goede match te leveren tussen bedrijf en stagiair. Meer stage- en afstudeerplekken geeft uiteindelijk meer binding met Dordt voor meer mensen. Dat is alleen maar positief. Dan heb ik een vraag aan de wethouder, wat hij vindt van de motie verduurzaming particuliere huurwoningen. Op zich sta ik er positief tegenover, maar de vraag is hoe dat dan werkt en wat voor mogelijkheden de gemeente heeft. De motie van de Partij van de Arbeid om een onderzoek te laten doen om iedere Dordtenaar gratis lid te maken van de bibliotheek.

Ik vind het prima als er zo'n onderzoek zou worden gehouden, omdat je stimuleert op dat moment op die manier het lezen en dat is alleen maar positief voor iemands ontwikkeling. En ten slotte de motie van GroenLinks over de sportspullenbank. Prima als deze spullen hergebruikt worden. Dat was het.

56

De voorzitter: Dank, mijnheer Van Leeuwen. Dan geef ik het woord aan de heer Van der Spoel. Gaat uw gang. De heer Van der Spoel: Dank u wel, voorzitter. En ik hoorde net mevrouw Stolk vertellen dat het ongeveer om een miljard gaat. Volgens mij is het wel iets minder, maar het is ongelooflijk veel geld. Maar nog steeds een duizendste … De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter. De voorzitter: De heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Eigenlijk meer iets technisch. Er stond daar nog steeds de heer Van Leeuwen en ik denk dat mijnheer Van der Spoel graag met zijn eigen naam wilde. De heer Van der Spoel: Maar daar hoeft u verder helemaal niets mee, met dat feitje. Maar ik vond het toch wel opmerkelijk dat iemand zo'n grote bonus krijgt. Voorzitter, in de begroting schrijft het college het volgende. De begroting 2026 bouwt voort op onze ambitie voor een sterk, groen en inclusief Dordrecht. We blijven investeren in een stad die groeit, sociaal en leefbaar is voor iedereen. De zorg moet bereikbaar en betaalbaar blijven, zeker ook voor mensen in kwetsbare posities. En daar zijn mooie woorden. En daar sta ik ook absoluut achter, want wie wilde niet een sterk, groen en inclusief Dordrecht? Maar tegelijk moeten we eerlijk zijn. De werkelijkheid schuurt. Neem bijvoorbeeld de woningbouw.

Er wordt gezegd, en dat is in diezelfde tekst, meer dan de helft van de nieuwe woningen wordt betaalbaar. Maar wat betekent betaalbaar anno 2025 nog? De grens ligt nu op 405 duizend euro. 5 jaar geleden was dat nog 310 duizend euro. Als we dat doortrekken, dan spreken we over een betaalbare woning van een half miljoen euro, wanneer er eindelijk op het Maasterras gebouwd gaat worden. En dat klopt volgens mij, toch wethouder? Want als die grens blijft stijgen, hollen we achter onze eigen woorden aan. En ja, het klopt. De lonen stijgen ook. Maar ons Dordt, mijn Dordt, is en blijft een arbeidersstad is. Onze trots, onze geschiedenis, maar ook onze realiteit. Steeds meer Dordtenaren vallen af in de stoelendans van de woningmarkt. Het aantal stoelen wordt steeds kleiner, de muziek gaat sneller en de regels zijn gemaakt voor de mensen met de lange benen. Onze systemen die kraken en soms zijn ze zelfs kapot. Vanochtend luisterde ik naar het nieuws en dan hoor ik dat er in Utrecht wat betreft kraamzorgaanbieders nauwelijks meer geleverd kan worden. In de kwetsbare wijken, want het zijn ondernemers. En het loont simpelweg niet om in die wijken zorg te verlenen, kraamzorg aan te bieden. En dat maakt me intens verdrietig. En daar gaan wij ook naartoe. We verliezen ook miljarden aan zorgcowboys, terwijl burgers ieder jaar meer premie en eigen risico betalen.

Dat is niet duurzaam, niet sociaal en gewoon niet houdbaar. En wij als gemeenteraad, als ik kijk naar de afgelopen 3,5 jaar, zijn ook onderdeel van het systeem en we kijken vaak niet verder dan die 4 jaar. En ik doe er zelf ook aan mee, hoor. Maar dat is best lastig. En als we echt een sterke stad willen, moeten we ook durven dromen voorbij de komende verkiezingen, voorbij het volgende debat. Hoe ziet Dordrecht eruit over 10 tot 20 jaar? En ik hoop dat als ik straks aan de zijlijn de komende verkiezing mag volgen, dat het daar vooral over gaat. Waar willen we naartoe met ons Dordt? Voorzitter, te midden van al die zorgen wil ik ook vooruitkijken. Want er zijn kansen, grote kansen. Er woedt al bijna 4 jaar een oorlog op ons continent en Nederland gaat miljarden extra uitgeven aan defensie. En het grootste deel daarvan verdwijnt straks gewoon richting Amerika, want dat is waar er ingekocht gaat worden. Terwijl Europese experts roepen, word zelfvoorzienend. En juist daar ligt een kans voor de Drechtsteden. Met Smart Delta Drechtsteden hebben we de kennis, de maakindustrie, de samenwerking. Hier kunnen we bouwen, aan iets groots, aan werkgelegenheid, aan

57

innovatie, aan toekomst. En daarom dien ik vandaag de motie start lobby munitiefabriek in, voor een sterkere stad, een sterkere regio, een sterker Europa. En laat ik afsluiten zoals ik begon. Positief. De heer Den Heijer: Voorzitter. De voorzitter: De fractievoorzitter van de VVD. De heer Den Heijer: Dank, voorzitter. Ik kan het betoog van de heer Van der Spoel echt heel goed volgen. Een compliment ook daarvoor. Enige zorg die we hebben bij de motie is dat die eindigt in een heel specifiek iets wat gerealiseerd zou moeten worden hier in de regio, terwijl die uitgaven veel breder zouden kunnen landen en we daarmee misschien de boot missen bij andere kansen die zich bijvoorbeeld in de maritieme sector voordoen of andere zaken die hier in de regio spelen. Ziet de heer Van der Spoel kansen om daar misschien iets … Hij had het net over systeem één, dit is heel erg systeem één. Kunnen we daar wat meer systeem twee van maken? De voorzitter: Mijnheer Van der Spoel. De heer Van der Spoel: Dank u wel, voorzitter. Ik schat zo in dat we niet om 18.00 uur zijn afgerond met deze vergadering, dus laten we na de vergadering even iets specifieker zijn hoe we dat dan vorm zouden kunnen geven. En dan ben ik absoluut bereid om dat aan te passen, om dingen beter te maken. En laat ik afsluiten zoals ik begon, voorzitter. Positief. Want ondanks alles blijft het leven toch ontzettend mooi.

En sport vind ik daar misschien wel het beste bewijs van. Sport verbindt, sport versterkt, sport voorkomt dat mensen in de zorg belanden. En daarom dien ik samen met de VSP en Op Ons Eiland de motie adopteer een boxingstation in. In Dordrecht kun je al een rotonde adopteren en als het aan ons ligt straks ook een boxingstation. En bankjes vind ik ook leuk, trouwens. Bedrijven die meedoen, bewoners die bewegen, wijken die bruisen. En het mooiste van alles, het kost de gemeente bijna niets. Voorzitter, laten we blijven investeren in de kracht van mensen. De heer Burakçin: Voorzitter. Daar ben ik. De voorzitter: Gaat uw gang. Excuus. De heer Burakçin: Voorzitter, even een korte vraag over die boxingstations. Wij vroegen ons af hoe hufterproof zo'n boxingstation is. De voorzitter: De heer Van der Spoel. De heer Van der Spoel: In Amsterdam staan er al een stuk of 40 en die staan er al een paar jaar. En daar hebben ze dan eigenlijk ervoor gekozen dat iemand dat daadwerkelijk adopteert en ook het onderhoud doet. En daaruit komt echt wel naar voren dat er natuurlijk af en toe iets vervangen moet worden, maar dat ze absoluut wel hufterproof zijn. Het voordeel ervan is dat je gewoon eenmaal los kan gaan tegen die zak. Dat is fijn. De voorzitter: De heer Burakçin is overtuigd, zie ik. Mevrouw Pichel: Voorzitter. De voorzitter: Wie wil het woord? Mevrouw Pichel.

58

Mevrouw Pichel: Ik moet toch even aan mijn stem werken, om die herkenbaarder te maken voor u, voorzitter. De voorzitter: U doet het goed, hoor. Maar iedereen die wil interrumperen, houd even de knop ingedrukt, want dan zie ik ook meteen uw naam verschijnen. Ik hoor niet meteen als u zegt, voorzitter, wie het is. Of de hand omhoog of de knop ingedrukt houden. Anders zie ik het niet zo snel. Mevrouw Pichel. Mevrouw Pichel: Dank u wel. Ik wilde nog even terugkomen op de motie over de lobby voor de munitiefabriek. Daar had ik toch nog wel even een vraag over. Ik probeer hem te begrijpen vanuit de heer Van der Spoel. Want wat zou de bijdrage zijn van de munitiefabriek? Want ik merk dat de heer Van der Spoel ook, toch even in het bredere gesprek, een voorstander is van een wapenstilstand en tegen schending van de rechten van de mens is. Kijk naar het hele Gaza verhaal. En we weten natuurlijk niet waar de munitie van deze fabriek naartoe gaat. Maar hoe kunnen we dat met elkaar rijmen? Ik zie een bepaalde discrepantie tussen tegen mensen doden zijn en toch munitie maken zodat er oorlog gevoerd kan worden. De voorzitter: De heer Van der Spoel. De heer Van der Spoel: Dank u wel voor deze vraag. Voorzitter, u mag het best weten, ik lig daar wel eens wakker van, van die vraag.

Dat heeft vooral te maken met het feit dat, misschien kan mevrouw Pichel zich dat bericht ook nog herinneren, dat defensie moest gaan oefenen zonder kogels en dat ze dan pang pang moesten roepen. Ik vind het best zorgelijk, en dat is mijn stukje waar ik wakker van lig, ik ben er echt van overtuigd dat die dienstplicht gaat komen. Zoals mevrouw Pichel weet, ik heb drie zoons. Die vallen allemaal in die categorie dat ze zich kunnen gaan melden. En dan vind ik het erg zorgelijk om afhankelijk te zijn van een Trump en een Amerika of er wapens worden geleverd en of de munitie wordt geleverd. En het gaat inderdaad in tegen mijn gevoel dat we het liefst geen wapens leveren. Maar tegelijkertijd sturen wij met zijn allen onze kinderen straks misschien wel die kant op. En dan vind ik dat we hen ook voor moeten voorzien van de munitie en dat we dat binnen Europa moeten maken. En ik vind het best bizar. Toen ik op de middelbare school zat, had ik dit niet kunnen denken. Dat ik hier op mijn 43e over na moest denken. En het is wel de realiteit. En we gaan als Nederland, we gaan als Europa dat geld uitgeven. En ik vind het om te janken. Serieus. En tegelijkertijd moeten we ook realistisch zijn. En als er dan een kans ligt, dan moeten we dat wel op die manier pakken. En ik denk dat we ons als Europa daarin ook moeten voorzien en niet afhankelijk moeten zijn van een Amerika of een ander land.