2.1 2025.10.14 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

En dat is mede namens DENK, heb ik begrepen? Ja, mooi. Dan mijnheer Venderbos-Lambinon voor de Partij voor de Dieren. De heer Venderbos-Lambinon: Voorzitter, de marktkooplui zien zich voor vele uitdagingen geplaatst. Niet alleen de verhuizing naar een andere locatie, maar ook de transitie naar elektrificeren van hun voertuigen. Hiervoor worden meerdere ontheffingen aangeboden. Echter, er wordt tot nu toe met geen woord gesproken over de beëindiging van de huidige opstelplaats bij het stadskantoor en het laden op een nieuwe opstelplaats van elektrische voertuigen. Met onze motie, die we samen met de fractie Op Ons Eiland indienen, verzoeken wij het college onderzoek te doen naar een nieuwe opstelplaatsen en daarbij noodzakelijke laadpalen. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Dan ontvangen we graag het amendement en geef ik ten slotte het woord aan de VVD. De heer Kuhlmann: Dank u, voorzitter. Er zijn heel wat Dordtse ondernemers die sinds 2022 met het oog op de aankomende emissievrije zone bewust hebben geïnvesteerd in elektrische bestelbussen, maar er zijn ook ondernemers die nog geen nieuwe bestelwagen of vrachtauto hebben gekocht. Bijvoorbeeld omdat hun investeringsruimte door concurrentie met grote landelijke ketens beperkt is of omdat hun wagen het gewoonweg simpelweg nog prima doet.

Wij vinden het onzinnig en bovendien ook verkwisting van materiaal om ondernemers te dwingen om bestelbussen weg te doen die ze al hadden, voordat het besluit in 2021 werd genomen om de emissievrije zone in te gaan voeren en waarover vanaf 2022 gericht werd gecommuniceerd naar ondernemers. Daarom willen we het raadsbesluit aanpassen, zodat eigenaren van voertuigen op

21

aanvraag een acht jaar geldige gemeente specifieke ontheffing krijgen voor voertuigen aangeschaft in 2022 of alle jaren daarvoor, via de gemeentelijke afwijkingsbevoegdheid. Met ons amendement creëren we op deze manier een ontheffingsmogelijkheid die veel betekent voor de groep lokale ondernemers. En dan niet alleen de markt, maar zeker ook de ondernemers die gewoon in Dordt gevestigd zijn en die ertegenaan hikken om hun bestaande wagen acuut te gaan vervangen. En dit komt dan bovenop alle overige ontheffingen en vrijstellingen. Daarnaast regelt het amendement dat er geen ondergrens van de emissieklasse van voertuigen wordt gehanteerd voor de ontheffingen voor particulier bezit en de dag ontheffingen. Daarmee kiezen we niet voor de doorgeschoten invulling van Amsterdam, maar sluiten we aan bij de regels zoals die bij onze buurman Rotterdam gelden. De voorzitter: Dank, mijnheer Kuhlmann. We ontvangen graag het amendement. Dan mijnheer Kuhlmann, uw toelichting was ook meteen een gloedvol betoog. Mogen we die dan ook beschouwen als uw eerste termijn? De heer Kuhlmann: Nee hoor, dit is het voorproefje. De voorzitter: Dan krijgt u nu het woord voor de eerste termijn. De heer Kuhlmann: Voorzitter, de Dordtse VVD neemt op dit onderwerp een middenpositie in.

We hangen niet in het verleden, zoals de seniorenpartij, die doet alsof we nog in de jaren ‘50 leven toen uitstootgassen alleen een teken van vooruitgang waren. We hebben oog voor bewoners. De voorzitter: Mijnheer Kuhlmann, ik merk dat het vanavond vaker gebeurt. De seniorenpartij heet hier de VSP en ik hecht eraan dat u de correcte afkorting gebruikt. Dank u wel. De heer Kuhlmann: Goed, excuus. We leven inderdaad niet in het verleden, zoals de Verenigde Senioren Partij. We hebben oog voor de bewoners van de binnenstad die niet blij worden van tien stinkende diesel vrachtwagens onder hun slaapkamerraam. En willen een betrouwbare overheid zijn voor ondernemers die sinds het raadsbesluit uit 2021 bewust hebben geïnvesteerd in elektrische wagens. Het verbaast ons dan ook dat BVD nu het Besluit wat ze zelf hebben genomen in 2021, willen intrekken. In 2021 had BVD nog oren voor binnenstadsbewoners die minder stank wilden, maar dat kan ze nu kennelijk niets meer schelen. En ze hebben ook geen boodschap aan de ondernemers die hebben geïnvesteerd in elektrische wagens, vanwege het besluit waar BVD nota bene zelf voor heeft gestemd. Kortom, het heeft opnieuw alle schijn van dat BVD staat voor beloven, vergeten, draaien. Voorzitter, bij de Dordtse VVD zijn we geen … Mevrouw Stolk: Voorzitter. Mevrouw Koene: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Koene, gaat uw gang.

22

Mevrouw Koene: Voorzitter, dit is de tweede woordvoerder al van de VVD, die dingen zegt, die niet bij de mores van de raad passen. Dus ik zou vriendelijk willen verzoeken aan mijn collega's om dat niet meer te doen. De voorzitter: Duidelijk. Iemand anders nog een interruptie? Mevrouw Stolk: Ja, voorzitter, ik sluit me volledig aan bij de woorden van mevrouw Koene. Want het is niet chic, wat u nu doet. De voorzitter: Nee en ik sluit me daarbij aan. We hebben daarin gewoon omgangsvormen met elkaar. Mijnheer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Bij de Dordtse VVD zijn we ook geen milieu fanatici. Wij slaan niet door, zoals GroenLinks, PvdA en de dierenpartij, die het liefst een verbod op benzineauto's willen in alle wijken van Dordrecht en elke Dordtenaar met een gewone auto op gigantische kosten willen jagen. Mevrouw Stolk: Voorzitter. De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, nou gaat de VVD toch door. En nou laat ik me dan toch verleiden om daarop te reageren. De seniorenpartij zoals u dat dan zo mooi noemt. En ik geloof echt dat de VVD hier vandaag op oorlogspad is. De messen zijn geslepen. Maar u bent de partij en dan kunt u ons verwijten dat we voor diesel uitstoot zijn en weet ik veel allemaal wat. Ik weet niet hoe u daarbij komt, maar dat zuigt u ter plekke uit uw duim. Wij zijn heel consistent in ons beleid.

In 2021 hebben wij tegen de zero-emissiezone gestemd en dat doen wij nu opnieuw weer. Het tegenhouden, dat kunnen we niet, dat realiseren we ons ook. Maar ik mag toch wel verwachten van de VVD, die ook de auto hoog in het vaandel heeft staan en daar komt u nu met één of ander, ik zou het woord bijna niet willen noemen, met een flut amendement, waarin u zegt van, we gaan iedereen vrijstellen of ontheffen. U gaat een heel ding optuigen, wat heel veel geld gaat kosten en u komt alleen maar met ontheffingen. Heeft de VVD dan niet de ballen om nu te zeggen van, we willen het eigenlijk niet, maar we zitten vast in een coalitie? Dan toont de VVD ballen vandaag. De voorzitter: Er zijn nog een andere interrupties? Partij voor de Dieren, gaat uw gang. De heer Groenewege: Ik maak ernstig bezwaren van de opmerking dat we een dierenpartij zijn. We zijn nog steeds Partij voor de Dieren. Mevrouw Van Engelen: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Van Engelen, gaat uw gang. Mevrouw Van Engelen: Dank u wel. Richting onze partij wordt natuurlijk ook nu een karikatuur geslingerd en dat is in de commissievergadering ook al gebeurd. Daar is de VVD toen ook al teruggeroepen. Ik moet zeggen dat ik het erg jammer vind, want wij zijn benieuwd naar het standpunt van de VVD over zero-emissiezone. En de eerste paar

23

minuten van het betoog zijn alleen maar klappen uitdelen naar andere partijen waar heel makkelijk doorheen gezien wordt. Dus ik zou de VVD het advies willen geven om het hier netjes te houden en dat te doen ook in de richting van de campagne. De voorzitter: Mevrouw Nieuwland nog.

Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Ik wil graag nog een vraag stellen aan de VVD of zij niet te pot zijn die de ketel verwijt dat die zwart ziet. Wat is de heer Kuhlmann het met me eens dat bij de toelichting op het amendement net wordt gesuggereerd alsof het bedoeld is voor de zielige ondernemer, waar we ook sympathie voor hebben die in 2021 een nieuwe bus heeft gekocht, die nog lang niet afgeschreven is? Maar dat het in werkelijkheid een heel ongericht amendement is, wat ook een derdehandse stink diesel, die toevallig in 2021 verkocht is, uitzondert? De voorzitter: Mijnheer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Laat ik ze een beetje bij elkaar vatten, voorzitter. Wat het belangrijkste voor de Dordtse VVD is dat wij staan voor een betrouwbare overheid. En ik weet goed inderdaad, de Verenigde Senioren Partij, laat ik het correct zeggen, heeft natuurlijk in 2021 tegengestemd. Maar uiteindelijk was er natuurlijk een raadsmeerderheid en is dat het besluit wat er genomen is. Het was niet ons idee, zou ik er meteen ook eerlijk bij zeggen. Maar het is wel besluit wat genomen is en het ook betekent dat daar … Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Voorzitter, ik geloof dat ik een andere vraag stelde. De heer Kuhlmann: Mag ik met antwoord vervolgen? De voorzitter: Ja, als u belooft dat u alle interrupties op reageert, dan gaat u nog even verder.

Dan komen we daarna nog terug op het feit of er geen antwoord is gegeven. Gaat uw gang. De heer Kuhlmann: Want ik heb een hele rits gehad, dus dat kost even tijd om natuurlijk dan alles te kunnen adresseren. Om terug te gaan op die betrouwbare overheid. Het besluit is genomen en mensen hebben daar vervolgens op gehandeld. Ondernemers hebben elektrische bussen gekocht. Het is ook heel duidelijk dat die zone wordt ingevoerd in 2026. Daar is op geanticipeerd. Nogmaals, het was misschien niet ons idee, maar dat is wel het besluit wat is genomen waar mensen rekening mee hebben gehouden. En dan ben je een betrouwbare overheid, als je dan niet opeens 180 graden gaat gaan draaien. En diezelfde betrouwbare overheid en dan in antwoord op mevrouw Nieuwland daarop verder te gaan, mensen in 2021 die konden niet weten, toen ze toen een bus aanschafte, wat er aan regelingen zouden komen. Dus die hebben een investering gedaan en zo'n bus is misschien nog lang niet afgeschreven, bovendien hij kan ook nog prima mee. Dus het is wat ons betreft heel logisch dat je zegt van, de bestaande bussen van voordat een besluit, voor het moment dat daarover is gecommuniceerd, daar kun je gewoon mee blijven rijden.

24

De voorzitter: Het CDA, mevrouw Van Vugt. Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Mag ik daar een vervolgvraag op stellen? De voorzitter: Eerst een interruptie van mevrouw Van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter, ik hoor hier dat VVD ook graag een betrouwbare partij wil zijn. Dus auto's die voor ‘22 zijn aangeschaft, dat je daar een ontheffing voor zou willen regelen. Waarom dan voor de duur van acht jaar? Want die ontheffing wordt pas vanaf nu of later aangevraagd en die geldt dan tot 2033, als je hem nu aanvraagt. Maar als je hem pas in 2030 aanvraagt dan geldt die tot 2038. En daarmee vind ik de VVD dus niet betrouwbaar, want u heeft de bewoners voorgespiegeld voor schone lucht te gaan. Maar nu bevordert u nu juist het behoud van de oude dieselbusjes. De voorzitter: Mijnheer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Nee, daar zit niets onbetrouwbaars in. Omdat je zegt van, mensen die vanaf het moment dat dat besluit is genomen op een goed moment een nieuwe bus aanschaffen, dan is dat de bedoeling dat als hij elektrisch beschikbaar is en je valt niet onder alle andere uitzonderingsgronden, dat je hem elektrisch aanschaft. En het specifieke voorbeeld wat mevrouw Van Vugt aanhaalt, dat lijkt me maar in zeer weinig gevallen van toepassing, want wie een bestaande bus heeft en gebruikt in Dordrecht, zal er niet zo snel voor kiezen om die ontheffing pas in 2030 aan te vragen.

Ik kan me hooguit in een paar bijzondere scenario's erbij voorstellen. Het zal misschien voor een paar uitzonderingen zo gelden, maar op deze manier en dat is ook waar we graag voor gaan, voer je een zero-emissiezone in, ben je een betrouwbare overheid, maar heb je tegelijkertijd oog voor alle ondernemers, niet alleen de ondernemers van de markt, maar alle ondernemers, ook de pizzeria, ook de witgoedhandel, ga zo maar door. Die lokale bedrijven die we graag in Dordt willen houden en die je op die manier helpt om die stap te maken. De voorzitter: Mevrouw Nieuwland. Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Ik wilde graag nog een vervolgvraag stellen op mijn vraag, want de heer Kuhlmann gaat er wat overheen. Maar ik stel de vraag nog maar eens en dan nu met iets andere woorden. Is de heer Kuhlmann het met me eens dat onder het mom van de betrouwbare overheid dat u gewoon die vieze diesels wel in de binnenstad laat rijden? De voorzitter: Mijnheer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Nee, een betrouwbare overheid is een overheid die een stap zet, maar mensen niet dwingt om een wagen die ze hebben aangeschaft op het moment dat er helemaal nog geen sprake van was, dat ze niet konden weten dat er een zeroemissiezone wordt ingevoerd in ‘26, om daar gewoon mee door te rijden als ze dat als ze dat nog willen. De voorzitter: Interruptie van mevrouw Stolk nog.

25

Mevrouw Stolk: Voorzitter, er staat in het amendement van de VVD aangeschaft in 2022. Maar u weet ook dat heel veel ondernemers hier nog aan het bijtrekken zijn van de coronacrisis. Die zijn nu nog alle zeilen aan het bijzetten om de dingen af te betalen waar ze allemaal tegenaan liepen. En tegen die mensen, dus als die een busje hebben uit 2020, daar zegt de Dordtse VVD tegen, u mag er niet in, want u krijgt geen ontheffing. Dan kan je toch gewoon beter zeggen, want eigenlijk diep in je hart, ben je gewoon tegen die zero-emissiezone, diep in je hart. En het zou van lef getuigen door te zeggen van, dat klopt, dan zou je eigenlijk ons amendement kunnen steunen en zeggen van, we gaan uitstellen tot 2035. Want de VVD profileert zich altijd voor de Dordtse ondernemers en die kleine Dordtse ondernemers laat u nu gewoon in de steek. De voorzitter: Mijnheer Kuhlmann, gaat uw gang. De heer Kuhlmann: Daar kan ik op antwoorden, voorzitter, dat het me deugd doet dat mevrouw Stolk zo diep in mijn hart kijkt, dat is altijd goed natuurlijk. En dan kan ze ook zien dat we inderdaad een groot hart hebben voor ondernemers en dat ondernemers dat dat natuurlijk een diverse groep is. Er is een groep die gewoon Dordtse ondernemers, een groenteboer, de bakker, die hebben geïnvesteerd in die elektrische bus, omdat ze weten dat het eraan komt.

Op het moment dat zij kozen voor een nieuwe bus, hebben ze die keus gemaakt. En het voorbeeld wat … Daarom ben ik wel blij dat dat mevrouw Stolk het noemt, voorzitter, iemand die inderdaad in 2020 een nieuwe bus heeft gekocht, die nu misschien niet aan de juiste eisen voldoet, die kan straks en ik hoop van harte dat u … Ik snap natuurlijk, u gaat in eerste instantie voor uw eigen amendement, maar ik hoop dat u ziet dat het ook vanuit uw positie ons amendement een verbetering is van het voorstel wat er ligt. Daarmee kunnen we het voor die ondernemer met die bus uit 2020 een stuk makkelijker maken, want dan kan hij nog een tijdje doorrijden als die bus nog niet vervangen hoeft te worden. De voorzitter: Ik heb eerst de heer Venderbos-Lambinon en dan mevrouw Van Vugt. Mijnheer Venderbos-Lambinon. De heer Venderbos-Lambinon: Voorzitter, dank. Ik heb een vraag aan de VVD. De VVD wil graag een uitzondering maken voor diesel aangedreven bussen tot een bepaald bouwjaar, 2022 uit mijn hoofd gezegd. Stel dat een ondernemer in 2024 besloten heeft een elektrisch voertuig aan te schaffen, een elektrische bus die vele malen duurder is dan een diesel aangedreven bus.

Zijn afschrijving is daarnaar, dat betekent met dergelijke ontheffingen dat de concurrentiepositie van een ondernemer met een elektrische bus toch veel minder is, die moet toch veel hogere prijzen berekenen dan iemand met een wat afgeschreven dieselbus? De voorzitter: Mijnheer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Op zichzelf, laten we beginnen met dat we het toejuichen inderdaad mensen die op een gegeven moment die beslissing nemen. Tegelijkertijd is het ook zo, niet elke ondernemer is in de positie om zomaar een nieuwe bus te kopen. Dat zal voor elke ondernemer op een ander moment zijn dat je die nieuwe bus koopt. Er zitten verschillen tussen ondernemers, ook met welke busje je rijdt. De een, daar gaat het goed

26

mee voor de wind en vast ook wel voorbeelden, die rijdt in een spiksplinternieuwe bus, ziet er mooi uit en de ander rijdt in een veel oudere bus. En bedient misschien ook een ander deel van de markt en wat ons betreft moet er plek zijn voor al die verschillende ondernemers in onze stad. De voorzitter: Eerst mevrouw Van Vugt, dan mevrouw Stolk. En let u er wel op dat niet de gehele bespreking van het hele voorstel in de eerste termijn van de VVD wordt gedaan. Want u bent flink op dreef. Mevrouw Van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Ik zal een korte vraag stellen die ook gewoon echt een heel kort antwoord kan hebben. Bent u bereid om het amendement aan te vullen met het zinnetje dat het tot uiterlijk 2030 geldig is? Want dat is wat u aanvankelijk ook bedoelde, in ‘22 zijn we gaan communiceren, dus vanaf die tijd kunnen ze daarop inspelen. De heer Kuhlmann: Ik wil daar best over nadenken, maar op zichzelf, we hebben denk ik een goed amendement geschreven, maar we kunnen er best nog even naar kijken. De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, ik ben echt benieuwd hoe de VVD ertegenaan kijkt, wat er hier allemaal in de binnenstad gebeurt. Als je kijkt, de Burgemeester de Raadtsingel, dadelijk de Spuiboulevard, dat gaat allemaal dadelijk op de schop. Dan krijgen we nog die zero-emissiezone erbij.

Wat denkt u wat dat doet met de Dordtse ondernemers en wat dat doet met de markt? Ik zou toch eens … U bent vaak op pad met de hele fractie en met heel veel mensen, zou ik toch eens ook bij wat ondernemers naar binnen gaan, wat dat doet met de omzet. Hoe kijkt u daartegenaan? De voorzitter: Mijnheer Kuhlmann. We beginnen nu wel in een cirkeltje te praten. Mijnheer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Het wordt misschien ook wat breder op deze manier. Laat ik daar gewoon zeggen dat we als Dordtse VVD natuurlijk altijd contact hebben met heel veel ondernemers, met allerlei mensen in de stad. En eigenlijk het belangrijkste wat we terugkijken, is dat mensen heel erg behoefte hebben aan een stad die werkt, waar de hijskranen staan, waar vooruit wordt gegaan en dat is wat ons betreft uit het hart gegrepen. De voorzitter: Mijnheer Wringer, ten slotte. De heer Wringer: Dank, voorzitter. Sinds 1 januari dit jaar is natuurlijk de bpm afgestraft op bedrijfsbusjes, maar eind vorig jaar is natuurlijk nog een hele grote reclamecampagne geweest van alle fabrikanten van dieselbusjes, koop nu een dieselbus, want dan kunt u nog lang in een zero-emissiezone inrijden. Maar in uw amendement moeten die dadelijk toch allemaal overstappen op een elektrische voertuig. Vindt u dat dan eerlijk naar deze ondernemers die eind ‘24 nog wel een bus hebben aangeschaft? De voorzitter: Mijnheer Kuhlmann.

27

De heer Kuhlmann: Dat lijkt me vooral een vraag aan BVD zelf. U was immers degene die in ‘21 dit wilde invoeren. En als gevolg daarvan is het natuurlijk zo en dat was breed gecommuniceerd, weet iedereen dat die zero-emissiezone eraan zit te komen in onze stad. Dus wie nog afgelopen december een heel vervuilende bus heeft gekocht, heeft gelukkig te … Je hebt natuurlijk te maken met sowieso de uitzondering en het ingroeimodel wat ook in het collegevoorstel staat en daar zijn we blij mee. Maar als dan blijkt dat je toch op de een of andere manier jezelf in de vingers hebt gesneden, dat is niet zo handig natuurlijk. De voorzitter: Gaat u verder met uw betoog. Mijnheer Wringer nog. De heer Wringer: Daar wil ik wel even op reageren, voorzitter. Het is jammer dat de VVD in het verleden blijft hangen en niet naar de toekomst kijkt, want de hele zeroemissiezone is natuurlijk over vijftien jaar automatisch al opgelost. Vandaar dat we ook voortschrijdend inzicht hebben. Maar een tweede vraag is, met uw ontheffingen met alle landelijke, lokale ontheffingen, vrijstellingen, uitzonderingen, heeft het dan nog wel zin, volgens u? De voorzitter: Mijnheer Kuhlmann, of het allemaal nog wel zin heeft? De heer Kuhlmann: Laat ik daarover zeggen, u noemt het voortschrijdend inzicht, ik vind het wat meer een windvaan.

Maar voor wat betreft het zin hebben, jazeker, omdat je natuurlijk ook te maken hebt met allerlei grote landelijke ketens die ook veel in Dordrecht moeten zijn. En door dit op deze manier in te voeren, zet je daar een enorme stap. Dat is denk ik goed voor de binnenstadbewoners waar u nu wat minder oog voor heeft. En met ons amendement ontzien we voor een goed deel de lokale ondernemers. De voorzitter: Was dat uw eerste termijn? De heer Kuhlmann: Nee, nog niet. Er waren natuurlijk veel interrupties, maar als u het goed vindt, ga ik graag verder met de woordvoering. Wij zitten er anders in dan de milieufanatici. We hebben oog voor de zorgen van ondernemers en particulieren rondom de haalbaarheid, de kosten en voldoende laadcapaciteit. En we willen daarom graag dat de wethouder straks in zijn eerste termijn toezegt, dat het college de komende twee jaar keihard aan de slag gaat om één, de laadinfrastructuur voor Dordtse ondernemers te verbeteren. Twee, een grote slag te slaan met de bundeling van het logistieke verkeer in de binnenstad. En drie, toezegt dat de handhaving voor wat betreft de emissievrije zone niet ten koste gaat van de andere taken van handhavers. Want die hebben we keihard nodig op allerlei andere terreinen. En dat dat ook budgettair wordt verwerkt in de begroting.

Met ons amendement willen we het raadsbesluit aanpassen, zodat eigenaren van voertuigen op aanvraag een acht jaar geldige gemeente specifieke ontheffing krijgen voor hun voertuigen, die zij hebben aangeschaft in 2022 of eerder. En we vinden het onzinnig en bovendien ook een verkwisting van materiaal om ondernemers te dwingen om hun wagens weg te doen als ze die al hadden voor het besluit in 2021, voor het moment dat daarover werd gecommuniceerd. Dank u, voorzitter. De voorzitter: Dank, mijnheer Kuhlmann. Uw termijn is niet geheel emissieloos voorbijgegaan. Ik ga naar de fractie van GroenLinks. Mevrouw Van Engelen, gaat uw gang.

28

Mevrouw Van Engelen: Dank u wel, voorzitter. We hebben als raad in het politiek akkoord afgesproken dat we in 2026 een grote stap zetten naar schonere lucht, minder autoverkeer en een duurzame binnenstad. Veel ondernemers hebben hun verantwoordelijkheid al genomen en geïnvesteerd in die omslag. Zij verdienen waardering en juist voor hen moeten we consequent blijven. Veel van de voorliggende amendementen gaan over uitstel van het invoeren van de zero-emissiezone. GroenLinks is bang dat van uitstel afstel komt. En wij blijven van mening dat de geboden ontheffingen, vrijstellingen en de hardheidsclausule onze ondernemers genoeg zullen beschermen. Daarbij wel opgelet dat de aanvraag van deze ontheffingen laagdrempelig en stressvrij moet zijn. Kan de wethouder ons misschien wat inzicht geven op hoe hij van plan is het aanvragen makkelijk te maken? De invoering in 2026 is juist een prikkel om te vernieuwen en wij willen dat die prikkel werkt. Dat kan alleen als het emissievrije materieel beschikbaar en betaalbaar is, ook voor de kleinere ondernemers in onze binnenstad. GroenLinks pleit daarom niet voor uitstel, maar voor ondersteuning bij de overstap. Hulp, begeleiding en samenwerking via initiatieven zoals Drechthub, fietslogistiek en collectieve oplossingen. Zo zorgen we dat de duurzame keuze ook de makkelijke keuze wordt.

De motie van Partij voor de Dieren staan we positief tegenover. Het is denk ik alleen maar logisch dat als we mensen gaan vragen om hier elektrisch te gaan rijden, dat we ook zorgen voor genoeg laadpunten. En we zijn heel erg benieuwd naar de geschikte locaties als het stadskantoor verdwijnt. Gezien ons commissielid Nick Bootsman onze standpunten meermaals en duidelijk heeft vertegenwoordigd in de commissievergaderingen, wil ik het voor de raadsvergadering hierbij laten. De voorzitter: Mijnheer Van der Spoel. De heer Van der Spoel: Dank u wel, voorzitter. Ik hoor GroenLinks zeggen dat zij dit een grote stap vinden, terwijl ik collega Bootsman heb horen zeggen in de commissievergaderingen dat ten opzichte van de luchtvervuiling, als je dat vergelijkt met de scheepvaart, dat dit eigenlijk maar een klein onderdeeltje is. En dat toen het argument kwam, alle kleine beetjes helpen. Is GroenLinks er echt van overtuigd dat dit een grote stap is voor de luchtkwaliteit van Dordrecht? De voorzitter: Mevrouw Van Engelen. Mevrouw Van Engelen: Voorzitter, terechte vraag van Fractie Van der Spoel denk ik. Ik heb net gezegd dat in het politieke akkoord is er afgesproken dat we in 2026 een grote stap zetten naar schonere lucht. En een zero-emissiezone is daar onderdeel van.

En voor ons als klimaatpartij, zal ik maar even netjes zeggen, is het ook heel erg lastig dat we natuurlijk heel weinig invloed hebben op die maritieme industrie, die om ons heen is. Dat we hard moeten strijden tegen DuPont Chemours en dat het vanuit de lokale politiek lastig is. Maar de zero-emissiezone is inderdaad een wat kleinere stap binnen die grote stap, die we wel kunnen zetten, dus die zetten we heel graag. De voorzitter: Mijnheer Van der Spoel. De heer Van der Spoel: Voorzitter, dan nog één vervolgvraag. Is GroenLinks het dan niet met mij eens dat deze grote stap vooral gevraagd wordt van de ondernemers in plaats van dat wij als politieke partijen die grote stap zetten en als stad?

29

De voorzitter: Mevrouw Van Engelen. Mevrouw Van Engelen: Dat klopt, voorzitter. Want uiteindelijk zal iedereen mee moeten helpen aan die nieuwe wereld en het is aan ons als overheid om ze daar zo goed mogelijk bij te begeleiden en hulp te bieden. En wij denken echt dat alle geboden ontheffingen die in het raadsvoorstel zitten, het zo gemakkelijk mogelijk maken. De voorzitter: Mevrouw Pichel. Mevrouw Pichel: Dank, voorzitter. Een vraag aan mevrouw Van Engelen. Want ik snap het punt dat natuurlijk jaren geleden het akkoord was en uiteraard begrijpelijk dat GroenLinks daarin meegaat. Dat is ook helemaal het punt niet. Daar hoef ik ook helemaal niet tegen te debatteren. Maar een andere vraag die ik wel heb, is dat in juli 2025 het college, waaronder een GroenLinks-wethouder natuurlijk een motie heeft ingediend bij VNG. En die ging vooral over een PFAS-vrije samenleving en dus in de hele keten dat ook te reduceren. Dus dat wil zeggen van producent tot uiteindelijk ook afnemer. Een belangrijke stap hierin is natuurlijk ook de elektrificatie en de marktondernemers en andere ondernemers overzetten tot elektrische voertuigen, wat een stimulatie is van PFAS-houdende producten. En mijn vraag daar is ook aan mevrouw Van Engelen van GroenLinks, hoe strookt u dat met de motie die is aangenomen en uiteindelijk toch deze push voor PFAS-houdende producten? De voorzitter: Mevrouw Van Engelen.

Mevrouw Van Engelen: Voorzitter, het klopt. Bijna overal zit PFAS in, zowel als in auto's die rijden op fossiele brandstof en elektrische auto's. En dat is erg jammer. En daarom voert GroenLinks gewoon twee strijden tegelijk en dat is namelijk deze, voor schonere lucht en een schonere wereld. En daar hoort ook de PFAS-strijd bij. Dat gaat gewoon langs elkaar keihard door. Gelukkig hebben we de mankracht ervoor. Mevrouw Pichel: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Pichel. Mevrouw Pichel: Voorzitter, ik denk dat mevrouw Van Engelen mijn vraag niet zo erg goed begrijpt. Het zijn geen twee strijden naast elkaar, maar het is zo dat we met deze stap een oproep doen naar ondernemers om elektrische voertuigen aan te schaffen waar PFAS voor nodig is. Dus het is een stimulatie van PFAS-houdende producten. Mevrouw Van Engelen: Voorzitter, in mijn antwoord net zei ik ook al, in elk voertuig zit PFAS. Dus dat maakt niet heel erg veel uit. En dan kiezen wij er liever voor om in ieder geval hier een stap in deze strijd te kunnen zetten dan in beiden achter te blijven. Mevrouw Pichel: Voorzitter. Dat is nog steeds geen antwoord op mijn vraag over hoe dat in strijd is met de motie, want daarin wordt gezegd dat van iedereen wordt verwacht om daar te reduceren, dus daar heb ik dan nog geen antwoord op. De voorzitter: Mevrouw Van Engelen, wilt u daar nog op ingaan?

30

Mevrouw Van Engelen: Voorzitter, daar kan ik alleen maar zeggen, dat geldt natuurlijk altijd waar mogelijk. En GroenLinks is geen autobedrijf. Als we dat zouden zijn, dan zouden wij als PFAS-vrije auto's maken. Maar we zullen toch moeten blijven lobbyen op die markt ook en dat doen we. Dat is het antwoord. De voorzitter: Mijnheer Hartmeijer. De heer Hartmeijer: Dank, voorzitter. Ik heb GroenLinks in de commissie niet gehoord over een voorstel wat nu wel voorligt. Dat is de collectieve ontheffing voor de weekmarkt. Marktondernemers geven aan, wij hebben gewoon onzekerheid bij het elk jaar opnieuw aanvragen van de ontheffing en sommigen schreven zelfs aan de markt wellicht te gaan verlaten, wat een verschraling betekent voor de markt. Dus is zo'n collectieve ontheffing dan niet een goed idee? Mevrouw Van Engelen: Voorzitter, ik ga een heel saai antwoord geven. Excuses naar de SP. Maar zoals ik al zei, wij denken echt dat dit raadsvoorstel en alle ontheffingen die er al in zitten en de hardheidsclausule, wij denken echt dat dat genoeg is en dat is de handreiking die wij hier in willen doen, maar we willen verder geen concessies doen. De voorzitter: Mijnheer Safranti. De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, ook een vraag richting de klimaatpartij van onze raad in dit geval.

De vraag is, er zitten ook mensen op tribune vanuit de ondernemers, maar ook vanuit de markt, heeft GroenLinks wel ook die gesprekken met hun gevoerd, hoe zij erin zitten? De voorzitter: Mevrouw van Engelen. Mevrouw Van Engelen: Zeker, voorzitter. Ten eerste dank, mijnheer Safranti dat u ons netjes benoemt. Dat is dan weer leuk om te horen, de klimaatpartij. Ja, wij hebben ook inderdaad gesprekken gehad met de mensen van de markt. En dat is ook lastig, want het liefst maak je het iedereen makkelijk en dat kan niet altijd. En na de gesprekken zijn wij ook bij het standpunt gebleven. Wij denken echt dat de ontheffingen die worden voorgesteld door het college genoeg zullen zijn. De voorzitter: Mijnheer Safranti, u heeft een antwoord gekregen op uw vraag, maar u mag een vervolgvraag stellen. Gaat uw gang. De heer Safranti: Mijn vervolgvraag zou eigenlijk gaan over ook weer die marktlui die … Waar we trots op zijn trouwens, want wij hebben ook wel prijzen daarvan gewonnen. En als wij nu allerlei obstakels straks gaan neerleggen, dan ben ik bang dat wij juist deze mensen gaan verliezen of boos maken of verdrietig maken en nogmaals, de vraag aan GroenLinks, in hoeverre hebben jullie hier rekening mee gehouden? De voorzitter: Ik hoor niet echt een nieuwe vraag. Mevrouw Van Engelen. Mevrouw Van Engelen: Ik kan er wel op reageren, voorzitter.

Ik snap dat bij de heer Safranti of bij de partij DENK het ook als angst kan binnenkomen. Wij zien het meer als

31

verandering en verandering is altijd spannend. En daarom moet je elkaar goed begeleiden, denk ik, in dat proces. Maar onze wens is wel om over te gaan, omdat dat uiteindelijk voor een duurzame toekomst zorgt. Dus die stap gaan we dan toch nemen, zo goed mogelijk. De voorzitter: Dan ten slotte, mijnheer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Dank u, voorzitter. Ik ben toch benieuwd wat eigenlijk de positie is van GroenLinks. Willen ze nu wel of niet een verbod op benzineauto's in alle wijken van Dordrecht? Want dat is een lijn die in de afgelopen jaren steeds door GroenLinks wordt gezet met amendementen. Laatst nog met vragen van de heer Van der Meer. Maar aan de andere kant hoor ik ook in de commissievergadering zeggen, nee, dat willen we niet. En zojuist mevrouw Van Engelen ook met soortgelijke woorden daar de handen vanaf trekken. Afgelopen zaterdag hoorde ik nog mevrouw Kruger enthousiast zeggen, nee, dat is waar we voor gaan. Dus ik ben heel benieuwd. Van de Partij voor de Dieren weten we het klip-en-klaar. Maar waar staat GroenLinks nou voor? Moet die zero-emissiezone wat betreft GroenLinks flink worden uitgebreid en ook voor personenauto's of niet? De voorzitter: Mevrouw Van Engelen. Mevrouw Van Engelen: Voorzitter, toch altijd knap hoe de VVD ook in andermans woordvoering hun eigen campagnepunten naar voren kan trekken.

Ik moet zeggen, ik dacht eerst even waar gaat de heer Kuhlmann heen, maar toen viel het kwartje. Want de heer Kuhlmann is hier eerder over begonnen, dat de heer Van der Meer heeft onderzoekende vragen inderdaad gesteld over dat onderwerp. Verder hebben wij nooit een lijn uitgezet om heel Dordrecht gelijk emissievrij te maken. En dat is echt het enige wat ik erover kan zeggen, want verder herkennen wij het gewoon niet, dus weet ik er ook niks van. De voorzitter: Vervolgt u uw betoog? De heer Kuhlmann: Wat jammer, voorzitter, dat ze dan hun eigen amendement vergeten. De voorzitter: U heeft nog één interruptie. Gaat uw gang, mijnheer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Het verbaast me enigszins het antwoord van mevrouw Van Engelen. Als ze in 2021, toen het besluit werd genomen, zelf een amendement indienen om liefst die emissievrije zone uit te breiden en voor meer soorten voertuigen te doen. Ik blijf het nogal verwarrend vinden, wat nu de positie van GroenLinks is op dit vlak. De voorzitter: Mevrouw Van Engelen. Mevrouw Van Engelen: Voorzitter, dan zal ik onze positie nog even een keer heel erg helder maken voor de VVD. Wij gaan voor dit raadsvoorstel stemmen en dat betekent dat de Dordtse binnenstad een stukje dichterbij zero-emissiezone is. De voorzitter: Gaat u verder met uw betoog.

32

Mevrouw Van Engelen: Mijn betoog was al voorbij. De voorzitter: Dank u wel. Ik ga naar Beter Voor Dordt, mijnheer Wringer. De heer Wringer: Dank, voorzitter. Beter Voor Dordt en Forum voor Democratie zijn voor een gezonde autoluwe binnenstad. Het college wil dit bereiken door een zeroemissiezone in te stellen die maar liefst 550.000 euro gaat kosten plus handhaving plus extra kosten die daar de komende jaren nog bij komen. En daarbij dwingt dit college een aantal Dordtse ondernemers om nu al een dure elektrische bedrijfswagen aan te schaffen. De elektrificatie van voertuigen gaat razendsnel. Wij, VVD, het college, niemand had 5 jaar kunnen geleden kunnen voorspellen dat er nu al zoveel elektrische / hybride auto's rondrijden. Ook de verkoop van elektrische bestelbusjes gaat door het dak, zeker sinds de afschaffing van het bpm. Maar voor zwaarder vervoer is er nog geen betaalbaar alternatief voor onze Dordtse ondernemers en zeker geen gebruikt alternatief. En frappant is natuurlijk ook dat zelfs de gemeente Dordrecht niet in staat is om haar eigen bedrijfswagenpark te elektrificeren. Zullen we niet gewoon de markt zijn werk laten doen? Over 15 jaar, het utopische jaar dat dit college klimaatneutraal wil zijn, zijn vrijwel alle auto's, busjes en vrachtwagens elektrisch. Daar hebben we een dure zero-emissiezone met veel administratieve rompslomp niet voor nodig.

Beter Voor Dordt en Forum voor Democratie zien veel meer in een logistieke CityHub aan de rand van de stad van waaruit de hele binnenstad kan worden bevoorraad. Hier hebben ook kleinere zelfstandige middenstanders wat aan en dat levert ook veel minder voertuigbewegingen op. Even ingaan op de ingediende amendementen. We hebben een paar stemverklaringen dadelijk bij Gewoon Dordt en VSP. En ik heb een aantal vragen voor het CDA en de Partij voor de Dieren, maar die zal ik stellen als ze hun woordvoering doen. Dank u, voorzitter. Mevrouw Pichel: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Pichel. Mevrouw Pichel: Ik heb een vraag aan de heer Wringer, want de heer Wringer geeft in zijn woordvoering aan dat de gemeente er moeite mee heeft om hun eigen voertuigen volledig op elektrisch voertuig over te zetten. Ik ben even benieuwd naar waar deze informatie inderdaad vandaan komt. En daarnaast hoe de heer Wringer er dan over denkt dat we eigenlijk onze ondernemers tegen strenger beleid houden dan onszelf? De voorzitter: Mijnheer Wringer. De heer Wringer: Dank, voorzitter. Dat staat in de perspectiefnota 2026, dat ze daar niet toe in staat zijn, de gemeente Dordrecht voor het elektrificeren van hun zwaardere bedrijfsvoertuigen. En je kan natuurlijk niet onze Dordtse ondernemers opschepen of dwingen eigenlijk om elektrisch te doen als je het zelf het goede voorbeeld niet geeft.

De voorzitter: Dank. Dat was uw betoog, toch, mijnheer Wringer? Dan ga ik naar mevrouw Stolk van de VSP.

33

Mevrouw Stolk: Voorzitter, dank. Vandaag vragen wij vanuit VSP steun voor ons amendement om de zero-emissiezone voor de stadslogistiek in de Dordtse binnenstad uit te stellen tot 1 januari 2035. Dit is geen uitstel uit gemakzucht, maar een bewuste keuze voor een eerlijke, realistische en duurzame transitie die onze ondernemers en het unieke karakter van Dordrecht beschermt. In 2021 heeft de VSP tegen de zeroemissiezone gestemd in de binnenstad. Echter, wij realiseren ons ook dat het helemaal tegenhouden niet lukt, want daar gaat onze voorkeur eigenlijk naar uit. De VSP vindt de invoering van een zero-emissiezone per 1 juli 2026 te abrupt. Het zadelt ondernemers, met name onze marktondernemers, op met hoge kosten en logistieke chaos. Dordrecht is er gewoon nog niet klaar voor. Kijk naar de commissievergaderingen en een aantal amendementen, die onder andere pleiten voor ruimhartige toepassing van de hardheidsclausule, inzet op ruimhartige vrijstellingen en ontheffingen en verkleinen van de omgeving. Denk aan de marktkooplui, het hart van onze lokale economie en cultuur. Zij dreigen naar andere steden te vertrekken als we hen niet voldoende tijd geven. Dat kunnen we niet laten gebeuren. Ik maakte even mijn zin af, voorzitter. Mevrouw Van Engelen: Voorzitter. De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Van Engelen. Mevrouw Van Engelen: Dank u wel, voorzitter.

Ik heb een vraag aan mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk pleit voor uitstel, als ik het goed begrijp, van de zero-emissiezone. En noemt vervolgens dat Dordrecht is er nog niet klaar voor, want er ligt nu een raadsvoorstel met talloze ontheffingen, ruimhartige tegemoetkomingen. Mijn vraag aan de VSP is dan, moeten we de datum opschuiven in de toekomst en dan wel een hele harde overgang maken? De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, terechte vraag. Wij zeggen juist 2035, omdat, volgens mij zei Beter Voor Dordt dat vandaag ook al, dat als je uit gaat stellen dat er al heel veel dingen in de loop van de jaren automatisch opgelost gaan worden, dat veel meer mensen elektrisch gaan rijden. En we hebben het niet alleen over elektrisch rijden, maar de waterstof die er aankomt. We hebben inmiddels hier een station met waterstof. Ik denk dat dat heel veel kosten gaat schelen en we moeten er ook onze ogen niet voor sluiten. We kunnen dadelijk een heel iets optuigen voor de markt met laadpalen en weet ik het allemaal wat, maar dat is dadelijk misschien allemaal achterhaald. Dus het is niet zo dat we niet willen dat er schone lucht in Dordrecht komt, maar we willen wel realistisch en haalbaar zijn voor de ondernemers in de stad. En als je kijkt en dat heb ik net ook al een beetje aangegeven, wat er op het moment in Dordrecht allemaal op stapel staat.

De Burgemeester de Raadtsingel ligt op zijn gat. We krijgen dadelijk de Spuiboulevard. En dan heb ik het met name van, hoe gaan we dat alleen al logistiek oplossen en dan tegelijkertijd ook nog eens een keer die zero-emissiezone instellen. Ik kan je vertellen dat er heel veel ondernemers dadelijk hier in de binnenstad en niet alleen de marktkoopmensen, want die kunnen zich nog verplaatsen naar andere markten. Ik hoop toch wel dat we die kunnen behouden hier voor onze stad. Maar ook kleine ondernemers die hier zitten die misschien wel failliet gaan. Ik gaf net ook al aan richting de heer Kuhlmann, de coronatijd

34

hebben we nog maar net achter de rug, waar de vele ondernemers nog van aan het bijkomen zijn. En in die overgang zeg je dan van, we gaan dat gewoon geleidelijk aan stapsgewijs invoeren. De voorzitter: Een hele ronkende reactie op een interruptie. Mevrouw Van Engelen: Mag ik een samenvattende vraag … Tenminste, om een samenvatting vragen, voorzitter? Want wat ik eigenlijk begrijp van mevrouw Stolk is, we kunnen de datum naar de toekomst verschuiven, want eigenlijk zal de markt, de markt in de zin van elektrische voertuigen en dergelijke en de ontwikkelingen daarop, die zal de taak overnemen die ons college nu heeft voor die ontheffing en zo en die geleidelijke overgang neemt de markt van elektrische auto's wel voor ons over? De voorzitter: Een korte reactie, mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Ja, want dat neemt inderdaad de markt grotendeels zelf over. Volgens mij heb ik dat ook net duidelijk aangegeven. De voorzitter: Gaat u verder met uw betoog. Mevrouw Pichel: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Pichel. Mevrouw Pichel: Dank u wel. Een vraag aan mevrouw Stolk. Waarom mevrouw Stolk niet gewoon meedoet met het amendement van Beter Voor Dordt en Forum voor Democratie? Daar hebben we het net al heel de tijd over gehad. Er is eigenlijk al een raadsbesluit geweest in 2021 en dat we het in 2026 moeten gaan invoeren. Nou wil mevrouw Stolk het uitstellen.

Zoals we net ook al hebben geconstateerd, is dat er toch al heel veel mensen en ondernemers overgaan op elektrische voertuigen geleidelijk aan. Waarom weer de stad opzadelen met zoiets wat we in de toekomst leggen om over een aantal jaar weer allemaal stress te veroorzaken bij de ondernemers? Want dan gaan we deze exercitie weer opnieuw doen, terwijl we al geleidelijk aan over aan het gaan zijn in het kader van bewuste besluitvorming. De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter. Dan kan ik mevrouw Pichel gerust stellen, want wij zullen ook het amendement van Beter Voor Dordt steunen en we gaan voor het verst strekkende amendement, want ik heb al in mijn woordvoering aangegeven, wij zijn eigenlijk tegen en wij zijn daar heel consistent in. Ook in 2021 hebben we tegen de zero-emissiezone gestemd. Maar wij sluiten ook niet onze ogen voor de realiteit en wij zijn zeker niet de ronkende ouderen, die door de stad met dieselmotoren rijden. Wij weten echt wel wat er leeft in de samenleving. Dus wij zullen alle amendementen die het voorstel verbeteren, steunen. De voorzitter: Gaat uw gang.

35

Mevrouw Stolk: Lekker is dat. Voorzitter, volgens mij, mijn laatste woorden van, was dat laten we niet gebeuren dat zij dreigen te vertrekken naar andere steden. Dat was mijn laatste. En waarom 2035? Vijf redenen. Laadinfrastructuur, onze historische binnenstad is complex, het vraagt om betrouwbare en toegankelijke infrastructuur, betaalbare en PFAS-vrije voertuigen, elektrische voertuigen zonder schadelijke PFAS zijn nog niet breed beschikbaar of betaalbaar. Ik kort hem een beetje in. Behoud historisch centrum, een te snelle omschakeling dreigt de charme en leefbaarheid van onze binnenstad. Uitstel voorkomt logistieke verstoringen die het unieke karakter van Dordrecht kunnen aantasten. Gefaseerde omschakeling, ondernemers verdienen tijd om hun bedrijfsvoering stapsgewijs aan te passen met het uitstel tot 2035, voorkomen we de economische schade en geven we hen ruimte. Onze Dordtse ondernemers hebben al veel klappen te voortduren gekregen na corona en zijn daar nu nog niet van bijgekomen. Eentje nog, voorzitter. Minder bureaucratie en kosten, door te wachten tot 2035 vervallen veel ingewikkelde uitzonderingsregelingen, ondernemers stappen dan vanzelf over op emissievrije alternatieven, wat de gemeente en ondernemers bakken met administratieve kosten bespaart. Dus ons amendement is veel realistischer en haalbaar. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: En een punt.

De fractie van de ChristenUnie/SGP. Mevrouw Nieuwland. Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Dank u wel, voorzitter. In de afgelopen weken hebben we al veel over de invoering van de zero-emissiezone gesproken met elkaar. We hebben gesproken met andere steden die de zone al hebben ingevoerd of juist later in gaan voeren. We spraken met ondernemers, de marktkooplieden en ik denk dat de motie en de amendementen goed weergeven waar nog de verschillen en de pijnpunten zitten. Alle amendementen en moties met de strekking uitstel of afstel van de zeroemissiezone steunen we niet. Wij gaan voor een betere luchtkwaliteit en een gezondere en duurzamere leefomgeving. En we geloven dat de uitzonderingen, vrijstellingen en de hardheidsclausule voldoende zijn om ook de punten waar de pijn ligt, voldoende tegemoet te komen. Het amendement van de VVD heb ik al net al aardig op geïnterrumpeerd. De voorzitter: Mevrouw Nieuwland, u heeft een interruptie van de heer Safranti. De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, ik heb niet kunnen spieken, maar ik had wel een vraag aan mijn buurvrouw. U geeft aan dat u gesprekken hebt gevoerd met marktkooplui, ook in andere steden, rondom de milieuzones. Wat is daar uitgekomen? Wat maakt dat u in dit geval niet meegaat? De voorzitter: Mevrouw Nieuwland. Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Nee.

In reactie op mijn buurman zou ik willen zeggen, ik zei niet dat we de marktkooplieden uit andere steden hebben gesproken. We hebben onze marktkooplieden gesproken en we hebben ook andere gemeenten gesproken. Maar daar was u ook bij met de technische sessies en de inhoudelijke sessies. En ik wil zo dadelijk nog specifiek op de marktkooplieden terugkomen, omdat ik op dat punt inderdaad nog niet overtuigd ben, dat wat hier voorligt dat dat voldoende is voor hen. Dan zal ik mijn betoog vervolgen. Het amendement van de VVD heb ik net al het een en ander op gereageerd. Alle aangeschafte auto's tot en met 2022 voor acht jaar

36

uitzonderen, vinden we te algemeen en te ongericht. En ik vind het bovendien riskant dat er een soort van geen einddatum op zit. Dus het kan ook makkelijk zijn dat mensen eerst gebruikmaken van de vrijstellingen, daarna nog aanvragen, zodat we zo al in 2038 zitten. Het gaat niet alleen om nieuwe voertuigen, maar ook over oude, bijvoorbeeld oude stink diesels. En voor de uitvoerbaarheid heb ik ook zo mijn zorgen, maar ik hoor graag daar de wethouder ook nog op. Dan de marktondernemers waar ik net al over begon. Wij hebben als fractie ook echt sympathie voor hun bijzondere situatie, qua voertuigen en ook hoe weinig zij in deze zero-emissiezone rijden. En daarom doe ik ook graag mee met de zoektocht van de raad naar de beste oplossing voor hen. Is dat het creatieve voorstel van het CDA om het hapje te nemen? Is dat het voorstel om hen uit te zonderen? Of is dat een ruimhartige toepassing van de hardheidsclausule? Ik zou graag hun zorgen wegnemen en ik hoop ook dat we daar met elkaar, dat de wethouder dat al een stukje kan doen. De voorzitter: Wat een mooie verbindende woorden. Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, heel mooi. En mooi ook om die samenwerking op te zoeken, want dat is juist waar we hier met elkaar voor zitten, om tot compromissen te komen. Wij voelen heel erg, want nogmaals, dat heb ik net ook al gezegd, wij gaan in ieder geval ook voor de marktkooplieden.

Maar dan moet er wel in dat amendement van het CDA komen te staan dat het minstens tot 2035 is, want er staat nu in zonder beperking. Dus dat kan over twee jaar weer veranderen als er weer een andere raad zit. Dus ik zou graag daar in een schorsing even met elkaar over willen sparren. De voorzitter: Maar dit was geen interruptie. Dit was een ordevoorstel. Mevrouw Nieuwland. Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Ik omarm het, maar als een mooie aanvulling op onze wens om iets voor de marktondernemers te doen. Dan hebben we nog de motie van de Partij voor de Dieren over het laadplein. De gemeente vraagt hier wat van ondernemers en dan mag er wat ons betreft ook wel terugverwacht worden en laadinfrastructuur is wel noodzakelijk. En daarom hoor ik graag van de wethouder hoe hij hiermee aan de slag denkt te gaan. De voorzitter: Dank mevrouw Nieuwland. Dan gaan we naar het CDA. Ik moet overigens wel bekennen. Er zijn al veel interrupties geweest. En meerdere interrupties zijn niet zozeer een nieuwe vraag als wel eigenlijk een herformulering van een andere interruptie. Dus laten we wel een beetje tot de kern blijven en ook ons tot ons eigen termijn te beperken wat echt in de eigen termijn moet vallen. Het CDA, mevrouw Van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Dank u wel, voorzitter.

Zoals zojuist ook al even aangegeven wil het CDA graag de schone lucht bevorderen, maar het moet wel praktisch en realistisch blijven. Dat is ook echt de reden voor ons amendement. Onze collega Elco van den Berg heeft zich daarin de afgelopen weken in verdiept. En dat leidde uiteindelijk tot een vrij eenvoudige oplossing om een hapje uit het hele gebied te halen en zodoende de marktkooplui ruimte te geven. De heer Venderbos-Lambinon: Voorzitter.

37

De voorzitter: Mijnheer Venderbos-Lambinon. De heer Venderbos-Lambinon: Ik heb een vraag aan het CDA. Men is zich bewust van de schone lucht bevorderd moet worden. Ik kan me herinneren dat de heer Van Dam Timmers van het CDA op een social media post over het niet invoeren van een zeroemissiezone reageerde. En ik citeer “ga je voor gezondheid of voor auto's?”, einde citaat. Ik heb een vraag aan CDA. Is de gezondheid van de bewoners bij de huidige en toekomstige marktlocaties, waar zij dus een hap uit zouden willen nemen, dan minder belangrijk, hoe klein die hap dan ook is? De voorzitter: Mevrouw Van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Die gezondheid wordt niet meer of minder door ons amendement, alleen het voorkomt heel veel bureaucratie. Want het komt erop neer in de praktijk, dat de marktondernemers ontheffingen zullen moeten vragen en dat elk jaar opnieuw moeten doen en dan elke keer ook daar ambtenaren weer voor aan de slag moeten. Het gaat namelijk bij de marktondernemers om mensen die hun wagenpark niet kunnen vervangen, omdat het technisch nog niet mogelijk is. In elk geval voor een deel van deze mensen. Dus het verschil met of zonder ons amendement maakt voor de schone lucht niet uit. Het scheelt alleen wel heel veel bureaucratie en het geeft marktondernemers een heel stuk rust. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Venderbos-Lambinon: Nog een vervolgvraag, voorzitter.

De voorzitter: Mijnheer Venderbos-Lambinon. De heer Venderbos-Lambinon: Dat hapje eruit, dat is niet alleen beperkt tot twee marktdagen. Dat betekent dat in de andere vijf dagen gewoon elke vrachtwagen daar naar binnen zou kunnen rijden. De voorzitter: Mevrouw Van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Dat klopt, zoals we het nu hebben geschreven. Ik heb daar gisteren ook heel even over nagedacht, maar omdat het op het hele gebied zo'n klein hapje is, maakt dat in de emissie voor het geheel niet heel veel uit. Er zullen niet heel veel vrachtwagens zijn die daar op de andere dagen per se naartoe moeten naar precies die twee, drie straten die we nu vragen. De voorzitter: Gaat u door. Mevrouw Van Vugt-Roose: We hebben overigens ook een vraag aan de Partij voor de Dieren. Daar willen we straks graag even van horen over welke radius we het hebben als de laadpleinen in de buurt moeten zijn van de markt. De amendementen die beogen om het invoeren van de nul-emissiezone uit te stellen of mogelijk te maken, die zullen we niet steunen, omdat we echt streven naar een gezondere leefomgeving voor onze inwoners. Het amendement van de VVD vinden we deels overbodig, daar waar er gesproken wordt over particulier bezit. Want daar gaat het hele raadsvoorstel niet over.

38

Maar ze kunnen ook geen kwaad. Toch hebben we ook echt wat zorg, want het haalt vanwege het open eind in de einddatum de kern uit het streven naar een schonere stad. Het bevordert zelfs het streven naar het behoud van vieze busjes. Ik ben daarnet hard aan de slag geweest en ik heb ook een subamendement gemaakt op het amendement van de VVD, dat zal ik zo indienen. Dat gaat eigenlijk om drie kleine wijzigingen, waarbij er één echt belangrijk is. Dat gaat om die einddatum voor de geldigheid van ontheffingen. Die willen we stellen op 2030. Verder moeten de voertuigen ook aantoonbaar aangeschaft zijn voor 2022. En de marktondernemers worden daar ook expliciet toegevoegd. Dat staat natuurlijk allemaal los van ons eigen amendement, waar we natuurlijk van harte steun voor willen ontvangen. En het voorziet op dit moment nog niet in ruimte tot 2035, maar zelfs eigenlijk tot onbepaalde ruimte, dus daar moeten we straks misschien inderdaad even goed over doorpraten. Dank u wel. De voorzitter: Dank, mevrouw Van Vugt. Dan geef ik het woord aan … De heer Wringer: Voorzitter, ik had nog een vraag aan het CDA. De voorzitter: Mijnheer Wringer. De heer Wringer: Die had ik net al aangekondigd in mijn woordvoering. De zeroemissiezone gaat volgend jaar misschien van start, maar de markt blijkt pas na 2030 verplaatst te kunnen worden van het Statenplein naar het Bagijnhof.

Tot die tijd blijft de markt, waar die nu ook is, Bagijnhof ‘…’(01:58:45) Statenplein. Veel marktondernemers rijden via de Vest, Korte Kolfstraat, Kolfstraat naar het Statenplein. Als het CDA de marktondernemers wil helpen, waarom zijn deze straten dan niet opgenomen in jullie amendement? En is het CDA bereid als deze alsnog deze straten en pleinen toe te voegen aan hun amendement? De voorzitter: Mevrouw Van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Dat is een zeer terechte vraag waar ik straks ook even met de fractie over wil overleggen. Want dat werd me eigenlijk daarnet pas duidelijk, dat die markt zich later verplaatst dan wat wij aannamen tot nu toe. Dus daar willen we zeker even over denken. De voorzitter: Ik ga naar mijnheer Damen van de Partij van de Arbeid. De heer Damen: Dank u, voorzitter. Met name het VVD voorstel spreekt ons erg aan, omdat wij ons erg zorgen maken over de echte kleine ondernemers, die vaak spaarzaam gebruik maken van een oude auto, daar lang mee willen doen, weinig mogelijkheden hebben om die te vervangen. Omdat ze vaak een beperkte omzet hebben en dus ook weinig middelen hebben om hun materiaal te vervangen. Dus wat dat betreft voelen wij, ondanks het onnodig provocerende betoog van de heer Kuhlmann, een sympathie voor dat amendement.

Maar wij hebben ook belangstelling voor het voorstel dat net gedaan wordt door het CDA om daar een subamendement op te formuleren wat betreft de uitsteldatum. Daar wil ik het even bij laten.

39

De voorzitter: Dank, mijnheer Damen. Het woord is aan de heer Groenewege of aan de heer Venderbos-Lambinon, excuus, voor de Partij voor de Dieren. Gaat uw gang. De heer Venderbos-Lambinon: Dank, voorzitter. Voorzitter, het invoeren van de nulemissiezone in de binnenstad van Dordrecht is een speerpunt voor de Partij voor de Dieren vanaf het moment dat we zitting namen in de gemeenteraad. In plaats van de invoering op 1 juli 2026 hadden wij dan ook liever gezien dat de oorspronkelijke datum gehandhaafd zou blijven. Amendementen die oproepen tot een uitstel van de invoeringsdatum en zelfs tot het geheel stoppen met de zero-emissiezone steunen wij niet. De invoer van een zero-emissiezone is broodnodig om de luchtkwaliteit in de binnenstad te verbeteren, voor de gezondheid van de inwoners. In de nulmeting Dordrecht staat vermeld dat de landelijke ambitie is om in 2030 een totale CO2-reductie van 55 procent te hebben bereikt ten opzichte van 1990. Het Planbureau voor de Leefomgeving laat zien dat we op landelijk niveau de 55 procent CO2-reductie met het beleid en de maatregelen, die nu op de agenda staan, niet gaan halen. Deze cijfers gelden ook voor Dordrecht. Door een aantal fracties wordt gewezen dat scheepvaart in deze sector een grotere bijdrage zou leveren aan de totale uitstoot.

Volgens het ‘spel 2’(02:01:36), totale uitstoot mobiliteit uit de nulmeting van Dordrecht, is de scheepvaart voor 23 procent verantwoordelijk voor de uitstoot. Het wegverkeer op snelwegen 43 procent en het wegverkeer in de bebouwde kom en buitenwegen 28 procent. De Partij voor de Dieren vindt dan ook dat de invoering van de zero-emissiezone op basis van deze cijfers een verbetering van de luchtkwaliteit noodzakelijk maakt. Dank u wel. De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Pichel en de heer Wringer. Eerst mevrouw Pichel, dan mijnheer Wringer. Mevrouw Pichel: Dank u wel. Een vraag aan Partij voor de Dieren, want ook Partij voor de Dieren staat net als GroenLinks en de SP regelmatig met een emmertje bij Chemours Dordrecht om PFAS tegen te gaan. En ook hier weer vraag ik aan de heer VenderbosLambinon, wanneer we PFAS-houdende producten gaan stimuleren, hoe strookt dat dan met uw wens om PFAS te reduceren? De voorzitter: Mijnheer Venderbos-Lambinon. De heer Venderbos-Lambinon: Voorzitter, ik denk niet dat wij PFAS-houdende producten stimuleren. De realiteit is dat er in zowel elektrische voertuigen als in diesel en benzine aangedreven voertuigen, in vliegtuigen, in treinen, overal vinden we PFAS terug. Willen we geen PFAS-houdende producten meer in onze mobiliteit hebben, dan moeten we stoppen met vliegen, trein rijden, tram rijden, alles.

En dat is een onmogelijkheid, want dan worden we thuis opgesloten. De voorzitter: Mijnheer Wringer. Mevrouw Pichel: Mag ik nog even een aanvullende vraag stellen? De voorzitter: Excuus. Mevrouw Pichel: Het klopt natuurlijk helemaal wat de heer Venderbos-Lambinon zegt dat er ontzettend veel PFAS-houdende producten zijn. Alleen is het wel bekend dat vooral

40

PFAS wordt geproduceerd voor de batterijen van elektrische voertuigen. En dat daar ook bijzonder aandacht voor is en dat dat ook voor hun de reden is dat ze gewoon niet kunnen sluiten of niet kunnen reduceren. Met name de energietransitie, vliegtuigen en de medische industrie. Dus het is dan wel degelijk dat, als wij als gemeente dat gaan aan stimuleren en subsidiëren, dat dat natuurlijk in strijd is met de wens dat we willen reduceren. Is de heer Venderbos-Lambinon dat met me eens? De voorzitter: Mijnheer Venderbos-Lambinon. De heer Venderbos-Lambinon: De gemeente Dordrecht subsidieert natuurlijk geen voertuigen, die pleiten voor om een emissieloze zone in te in te stellen. En daarbij maak je uiteraard gebruik van het liefst elektrische voertuigen of op waterstof aangedreven voertuigen. Maar een subsidie van elektrische voertuigen zie ik met het invoeren van emissieloze zone niet. Wel subsidiëren wij … Wel zorgen ervoor dat mensen met een dieselvoertuig gewoon nog de stad in kunnen, met alle uitzonderingen die we maken. Mevrouw Pichel: Voorzitter, ik krijg geen antwoord op mijn vraag, maar ik laat het hier bij. De voorzitter: Mijnheer Wringer. De heer Wringer: Dank, voorzitter. Een vraag aan de Partij voor de Dieren. In hun amendement staat iets over de capaciteit van de laadpalen.

We willen graag weten of dit de gewone laadpalen zijn die nu ook al overal in de stad staan of de zogenaamde hoge capaciteit of snelladers, die beter geschikt zijn voor het laden van vrachtwagens. En als deze snelladers worden … Is het dan de bedoeling dat deze beschikbaar worden voor Dordtenaren op het moment dat er geen markt is, want we hebben in Dordrecht natuurlijk niet echt snelladers op dit moment. De voorzitter: Mijnheer Venderbos-Lambinon. De heer Venderbos-Lambinon: Voorzitter, ik denk dat er een combinatie moet zijn van snelladers voor vrachtwagens en voor gewone auto's, want er zijn ook wat kleinere bestelbusjes. Als er geen markt is, staan die laadpalen er. En het lijkt mij gewoon goed dat die palen ook gebruikt worden op het moment dat die markt er niet is. Dus inderdaad laadpalen ook beschikbaar voor vrachtauto's die op de andere dagen daar staan. De voorzitter: Dank. Gaat u verder, mijnheer Venderbos-Lambinon. Dat was het? De heer Venderbos-Lambinon: Dat was het, voorzitter. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de Safranti van de fractie DENK. De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter. DENK Dordrecht staat voor een duurzaamheid met gezond verstand. Natuurlijk willen wij een schonere stad, minder uitstoot en een gezondere leefomgeving voor onze inwoners.

Maar verduurzaming mag nooit betekenen dat ondernemers, kleine zelfstandigen of marktondernemers de rekening betalen voor een beleid dat snel wordt ingevoerd. Dit raadsvoorstel legt de nul-emissiezone op per 1 juli 2026. Dat is over minder dan een jaar. Terwijl we allemaal weten dat

41

laadinfrastructuur nog niet op orde is, de netcapaciteit beperkt is en veel ondernemers geen betaalbaar elektrisch alternatief hebben, laat staan een voertuig dat vrij is van PFAS, wat al de hele middag is genoemd, of anders andere schadelijke stoffen. Bovendien spreken wij dagelijks marktkooplui, chauffeurs en kleine ondernemers die al worstelen met de stijgende lasten, huurprijzen en energiekosten, ook door diverse andere partijen ook wel genoemd vanmiddag. Voor hen is dit beleid een extra klap. DENK Dordrecht gelooft in maatwerk. Wij willen beleid dat werkt voor de Dordtenaar, voor onze binnenstad en voor onze economie. We willen een Dordrecht dat duurzaam is, maar ook sociaal rechtvaardig, een stad die vooruitgaat, maar niemand achterlaat. Wat betreft de amendementen, het amendement van Gewoon Dordt, die steunen wij. Het amendement van VSP hebben we medeondertekend. Het amendement van Beter Voor Dordt daar gaan we ook in mee. Ik hoor gelukkig, in dit geval vanuit het CDA ook een tegemoetkoming. Dus ik ben benieuwd en ik denk dat we die ook gaan steunen. Het amendement van VVD wil ik even over nadenken en wacht ik ook even de reactie van het college af. Dat geldt ook trouwens voor een motie van Partij voor de Dieren. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank, mijnheer Safranti. Het woord is aan mijnheer Wringer, denk ik? Sorry, nee, mevrouw Koene.