2.1 2025.07.01 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

En onze fractie werkt mee aan de moeilijke keuzes, maar trekt de streep bij maatregelen die onze stad op de lange termijn verzwakken. We staan open voor de moties van andere partijen. En met Johan de Witt in het achterhoofd, bezuinigen is geen populariteitswedstrijd. Het is soms onze taak om het ongemakkelijke toch te doen. Het is in het belang van onze stad. En al hopen wij op een wat vriendelijkere afloop … Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter, weet mijnheer Den Heijer hoe het met mijnheer De Witt is afgelopen? De voorzitter: De heer Den Heijer, gaat uw gang. De heer Den Heijer: Voorzitter, ik beschouw dit maar niet als een oproep tot geweld. Maar ik wilde inderdaad zeggen, en ik kijk u ook allemaal met mijn blauwe ogen daarvoor aan, ik hoop dat het met ons wat vriendelijker afloopt dan hem in 1672 ten deel viel. En dat zeg ik uiteraard met een gepaste historische knipoog. Dat was onze inbreng, voorzitter. Mevrouw Koene: Voorzitter.

23

De heer Van der Spoel: Voorzitter. De voorzitter: De heer Hartmeijer, gaat uw gang. De heer Hartmeijer: Dank, voorzitter. De heer Den Heijer noemde eventjes het Energiehuis. Hij noemde niet cultuur in de brede zin. De VVD pleit altijd voor een gezellige binnenstad, veel terrasjes, veel bezoekers. Toch staan er op de cultuurbegroting best wel forse ombuigingen. Dat wordt steeds hoger. Is Den Heijer, de heer Den Heijer, pardon, niet bereid om te kijken of we dat kunnen repareren? Want zonder dat cultuuraanbod is het misschien ook wel de angst dat die mensen wegblijven. En dan krijgen we die gezellige stad ook niet. Hoe kijkt hij daartegenaan? De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: De SP refereert gewoon volkomen terecht aan de moeilijke keuzes tussen, houden we een zwembad open, gaat de ozb naar 15 procent, houden we het cultuuraanbod in stand, blijft de binnenstad gezellig? En als je kijkt naar de economische spin-off van evenementen, Big Rivers is 15 miljoen, alleen al de Sinterklaasintocht 2 miljoen, uitgaven van bezoekers 63 euro van de riviercruise. Dat zijn allemaal economische belangen die wij gewogen hebben. En in dat totaalpakket zijn we uitgekomen op deze taakstelling op de culturele sector.

Laat helder zijn, daarmee voorkomen we de kaalslag, maar ook de culturele sector zal, net als iedereen, een bijdrage moeten leveren om een tekort van 17 miljoen te kunnen dichten. De voorzitter: Dank. De heer Van der Spoel. De heer Van der Spoel: Dank u wel, voorzitter. Het moest eventjes bij mij bezinken. Ik wil nog even terug naar de sociale woningbouw. Want de VVD maakt er eigenlijk een discussie van, sociale woningbouw versus betaalbare koopwoningen. Maar er is ook nog zoiets als de wat duurdere koopwoningen. En daar gaat de VVD toch met enige regelmaat voorliggen om daar wellicht in te snijden. Is de VVD bereid om daar met de raad, die altijd maar ervoor gaat liggen met de sociale huurwoningen, eens te gaan kijken of we daar misschien wat van af kunnen halen. De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: De VVD staat allereerst voor een financieel degelijk stadsbestuur. En als je zegt, we gaan de pijlers van een groot woningbouwproject, want het is simpel als wat, dat kan ik aan mijn dochter van 5 uitleggen, dat de duurste woningen het meeste geld opleveren, waardoor we ook goedkope koopwoningen en sociale woningen kunnen betalen.

En als u zegt, ik ben bereid om bijvoorbeeld de sociale grondprijs, die in Dordrecht veel lager is dan in de rest van Nederland, iets omhoog te doen, zodat we minder dure woningen nodig hebben om in het goedkope koopsegment meer huizen te bouwen, dan schudden wij vandaag de hand. Dan gaan we dat gewoon doen. De voorzitter: Dank, mijnheer Van der Spoel. De heer Den Hartog: Voorzitter.

24

De voorzitter: Ik hoorde nog … De heer Den Hartog: Ik zou mijn hand omhoog steken. De voorzitter: Mijnheer Den Hartog. Mevrouw Koene daarna. Gaat uw gang.

De heer Den Hartog: Als ik dit zo hoor, dan lijkt mij de oplossing nogal duidelijk. Kijk, in het Maasterras komen ook dure koopwoningen van bijvoorbeeld 140, 150 vierkante meter. Dat is voldoende oppervlakte om 3 kleinere, sociale, goedkope woningen te bouwen, zonder dat je meer grondoppervlak nodig hebt. Dat is betaalbaar en meer sociale ook koop. Klopt het dan dat de heer Den Heijer daarmee akkoord gaat? De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Als de heer Den Hartog van GroenLinks een optelsom plaatst en vraagt of ik daarmee akkoord ga, dan doen we dat niet zomaar zonder slag of stoot. Dat is 1. En 2, nee, want ik ben het gewoon niet eens met uw redenering, zeg ik via de voorzitter. Als we kijken naar 2022-’24, 736 sociale woningen opgeleverd. Totaal 1.222 woningen in de periode tot en met ’26. Dat is 31 procent van de 4.000 woningen die gepland staan in 2026. Ik weet het. We hoeven elkaar hier niet te vermoeien met allerlei getallen. Daar hebben de mensen buiten niks aan. Maar het zegt wel iets over de disbalans die dreigt te ontstaan in de huizen die wij bouwen. En daarmee bieden we eigenlijk helemaal geen toekomst aan die politieagent, aan die monteur, aan de tweeverdiener, aan het oudere stel in Stadspolders of Sterrenburg, wat gewoon dichter bij de stad wil wonen en daardoor een gezinswoning achterlaat.

Al die mensen doen we dan helemaal niets of veel te weinig voor. En daar staat onze partij voor. De heer Den Hartog: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Koene. De heer Den Hartog: Voorzitter, als ik daar nog een korte vervolgvraag op mag doen? De voorzitter: Gaat uw gang, mijnheer Den Hartog. Ja, kort. Mijnheer Den Hartog, u moet even weten, hier zitten is net alsof je in een vliegtuighangar zit. De heer Den Hartog: Ik moet harder praten, begrijp ik. Ik zal harder praten. De voorzitter: We kunnen ook alle ventilatie uitzetten, maar dan wordt het heel onaangenaam. De heer Den Hartog: Nee hoor. De voorzitter: We moeten een beetje hard werken. Gaat uw gang. De heer Den Hartog: Ik zal eraan denken. Ik wil er alles aan doen om de afkoeling te laten plaatsvinden. Het enige wat ik dan wil vragen is, het laatste antwoord van de heer Den Heijer komt wat mij betreft niet overeen met het een na laatste antwoord wat hij

25

aan de heer Van der Spoel gaf, waarin hij zich daar wel voor wilde inzetten. Ik wil wel weten wat dat is. Bovendien, 400.000 is dat dan wel betaalbaar voor die groepen agenten, verpleegsters, enzovoort. De voorzitter: Ik kijk even naar mevrouw Koene. Sluit uw interruptie op woningbouw aan? Mijnheer Den Heijer, gaat uw gang. De heer Den Heijer: Volgens mij moeten we dingen zo simpel houden, zoals ze zijn, voorzitter. We hebben gewoon een afspraak staan, 1.500 goedkope koopwoningen. Kunt u hoog of laag springen als GroenLinks, de VVD vindt dat die woningen er moeten komen. We zitten op een realisatie van 600 woningen op dit moment. Komen we 900 woningen tekort. En morgen ligt er een plan voor om dat gelijk te trekken. En anders is het gedeelte van de VVD op. Punt. De voorzitter: Mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Dank, voorzitter. Voorzitter, heeft Den Heijer, de heer Den Heijer, ik kan ook niet meer praten, wel of niet een motie ingediend die over een gezellige stad gaat? De voorzitter: De heer Den Heijer. Mevrouw Koene: Ik kan het heel slecht horen. De heer Den Heijer: Dat kan ik bevestigen. Mevrouw Koene: Dan heb ik daar namelijk een vraag over, want ik heb hem natuurlijk wel vaag voorbij zien komen. Kan hij misschien ook in twee zinnen concreet maken wat hij wil met deze motie? Want ik kon er geen touw aan vastknopen. De voorzitter: De heer Den Heijer.

De heer Den Heijer: Mevrouw Koene heeft recht op daar een stevig knieval, want we hebben kort voor de aanvang van deze vergadering de motie wat herschreven, waardoor het ook voor de mensen waar mevrouw Koene zich altijd hard voor maakt hopelijk iets beter te lezen is. Waar het in het kort op neerkomt, aan de ene kant is er een stapeling van maatregelen die binnen de evenementen komt te vallen. En daarvan zeggen wij, in de grote plaat is dat helaas het deel wat ook de evenementensector bij moet dragen. Die wordt gefaseerd gedaan. En er moet goed gekeken worden wat de stapeling is. Doen we binnen het sociaal domein ook. Zouden we bij de evenementen ook moeten doen. Aan de andere kant horen wij heel veel evenementenorganisatoren die zeggen, de afgelopen tien jaar is er ook een soort tsunami aan onzinregels over ons uitgestrooid. En dat valt in Dordrecht nog relatief mee. Maar ook als het relatief meevalt, vinden wij dat wij moreel verplicht zijn als we aan de ene kant een bijdrage verwachten dat we ook aan de andere kant iets loslaten. De voorzitter: En volgens mij was dat hem. Dank, mijnheer Den Heijer van de VVD, voor uw algemene politieke beschouwingen en uw moties. Die zijn hierbij ingediend. Dank. Dan ga ik naar mevrouw Stolk. Of mevrouw Stolk komt naar ons toe, naar het spreekgestoelte. De fractie van de VSP.

26

Mevrouw Stolk: We zetten de bril er even bij op. Voorzitter, allereerst een woord van dank aan Anneloes en haar griffiemedewerkers, die de afgelopen tijd keihard gewerkt hebben om alle partijen te ondersteunen. Vanuit de VSP complimenten daarvoor. En voorzitter, dan de woordvoering over de Perspectiefnota. Allereerst dank voor de wijze waarop de Perspectiefnota deze keer is gepresenteerd. Een makkelijk leesbaar document, waar je het natuurlijk in meer of mindere mate mee eens bent of oneens kunt zijn. De Perspectiefnota 2026 is door de VSP bestudeerd, met bijzondere aandacht gelezen. Mede vanuit het oogpunt van de bezuinigingen en de plannen rondom de bouw van het Maasterras. Ook het feit dat deze Perspectiefnota 2026 uitwerking heeft op een periode na de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 maakt haar speciaal. Een nieuw college krijgt te maken met beslissingen die nu door de raad worden aangenomen of afgewezen. Voor de VSP weegt, om tot een besluit over de Perspectiefnota 2026 te komen, het plan Maasterras fase 1, zeker mee. Dit gelet op de voorgestelde vrijval van bijna 44 miljoen, ter dekking van de risico's bij de ontwikkeling van het Maasterras.

Als we het hebben over perspectief, dan is er naar onze mening, en dat is niet de eerste keer dat ik dit aangeef, niet voor de bewoners van de Weeskinderendijk en de woonwagenbewoners … Ook ziet de VSP geen perspectief voor de woningzoekende Dordtenaren, zoals ouderen, starters en minder kapitaalkrachtigen, die zeker geen woning kunnen permitteren van minimaal 4 ton. De VSP blijft aangeven dat wij het uitgangspunt dat dure woningbouw, appartementen en penthouses het mogelijk moeten maken om sociale woningbouw te kunnen realiseren niet delen. De heer Den Heijer: Voorzitter. Mevrouw Stolk: De VSP vindt dit een niet toekomstbestendig businessmodel om tot betaalbare woningen te komen in Dordrecht. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Den Heijer, van de VVD. De heer Den Heijer: Korte conclusie, de VSP stemt tegen. De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Daar gaan we het morgen uitgebreid over hebben, voorzitter. Volgens mij hebben we morgenavond een uitgebreide vergadering over de woningbouw in Dordrecht. En dat ligt er helemaal aan welke kant we morgen opgaan. Wij komen morgen met amendementen en amendementen die we mede indienen. En daar wil ik graag met de heer Den Heijer de discussie over gaan voeren. De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Voorzitter, vind ik echt een beetje slappe hap van de Verenigde Senioren Partij.

Ik vraag gewoon heel duidelijk ja of nee. Er worden allerlei beren op de weg geworpen. In het verkiezingsprogramma van de VSP staat zelf dat ze luxe appartementen op het Maasterras willen toevoegen. Wat is het? Gaat u morgen lopen wikken en wegen, of is het gewoon ja of nee? Daar heeft de stad ook duidelijkheid aan. De voorzitter: Mevrouw Stolk.

27

Mevrouw Stolk: Voorzitter, ik snap dat de heer Den Heijer een ja of een nee wil hebben. Maar dat gaan we niet doen, want u heeft net een mooi staatje op gehouden over sociale woningbouw. Daar zegt u van, en we hebben zoveel sociale woningbouw. Maar u vergeet er wel bij te vertellen het eerlijke verhaal dat we de afgelopen jaren heel veel sociale woningbouw hebben afgebroken en waarbij bijna geen extra woningen zijn bijgebouwd. De heer Den Heijer: Voorzitter. Tot slot, voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Den Heijer. De heer Den Heijer: Hier wandelt de Verenigde Senioren Partij iets te ver weg weer van het onderwerp. Ik heb gevraagd of u daar steun op verleent. Volgens mij blijft u nog even een dag wikken en wegen. We zullen kijken welk ei u morgen zult leggen. Maar u heeft nog geen antwoord gegeven op wat er in uw verkiezingsprogramma staat. Daar staat dat u luxe appartementen wilde toevoegen aan het Maasterras. Staat u nog achter uw eigen verkiezingsprogramma? Mevrouw Stolk: Jazeker. De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Maar in ons verkiezingsprogramma staat 30-30-40. En op het Maasterras was het 18,8 procent. Dat gaan we nu opkrikken, omdat het in de GREX ingeboekt is naar 22 procent. Wij vinden dat op dit moment veel te weinig. En tegelijkertijd zegt u, het geduld raakt op.

In 2030 gaat de eerste paal pas de grond in voor die woningzoekenden, waar de Dordtse VVD het over heeft. Wij hebben daar al helemaal geen geduld meer voor. Er moet nu gebouwd gaan worden voor de Dordtenaren. De heer Den Heijer: Voorzitter. De voorzitter: Jongens, morgenavond hebben een hele avond over het Maasterras. De heer Den Heijer: Dat is ook zo. De voorzitter: Vanavond laten we de Perspectiefnota ook even de tijd geven die het verdient. En volgens mij is het is wel duidelijk nu. U krijgt allemaal nog voldoende gelegenheid om over andere onderwerpen de degens te kruisen. Gaat uw gang, mevrouw Stolk. De heer Den Heijer: Afsluitende vraag dan nog, voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Den Heijer.

De heer Den Heijer: Dan kan ik niet anders dan de conclusie trekken dat mevrouw Stolk, doordat ze allerlei uitwegen probeert te zoeken, niets anders doet dan 4.000 Dordtenaren, die gewoon hard op zoek zijn naar een woning, keihard laat vallen en gewoon in de kou laat staan. Want ik hoor u geen ja zeggen. U gaat lekker nog een dag

28

wikken en wegen. We horen het morgen wel. Maar ik hoop dat u er nog eens een nachtje goed over slaapt. De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, ik ga daar zeker een nachtje over slapen. Maar de 17.000 woningzoekenden die Dordrecht heeft, die laat de VVD in de kou staan. Want wat er op het Maasterras gebouwd gaat worden … En dan ga ik het afronden, voorzitter, want ik denk dat wij hier toch niet uitkomen. 2030 gaat er pas gebouwd worden. En dat is alleen maar midden en hoge inkomens. De Dordtse VVD laat juist de mensen met de kleinere portemonnee aan zijn lot over. Voorzitter, als u toestaat, ga ik door. Om de jaren al wachtende Dordtse ouderen, gezinnen en jeugd tegemoet te komen in Dordrecht moet het roer om in het bestaande bouwbeleid van dit college. Er moet een nieuw woningbouwbeleid komen dat goedkope woningen mogelijk gaan maken voor onze belangrijke doelgroep, namelijk de woningzoekende Dordtenaren. Dat beleid moet aansluiten met wat landelijk wordt voorgeschreven. Dit vraagt om verandering en lef. De VSP sluit hierbij geen enkel taboe meer uit en neemt dit mee in haar verkiezingsprogramma 2026-2030. De heer Uysal: Voorzitter. Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Uysal. De heer Uysal: Dank, voorzitter. Ik hoor de VSP een pleidooi houden voor meer betaalbare woningen.

Daar kan de VSP ook GroenLinks aan haar zijde vinden. We zien ook dat we binnenstedelijk steeds voor ingewikkeldere uitdagingen staan. Is de VSP dan ook bereid om aan de randen van de stad te kijken? Kansrijke locaties waar we in korte tijd veel betaalbare woningen kunnen realiseren. Om die locaties ook te betrekken in onze discussie over woningbouw. De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, daar kan ik heel kort op antwoorden. Dat staat zelfs in ons verkiezingsprogramma. Om te onderzoeken, staat er in ons verkiezingsprogramma, om ook aan de randen te gaan bouwen van onze stad. Als ik u daarmee gerust kan stellen, bij deze, voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Van Vugt had nog een interruptie. Mevrouw Van Vugt-Roose: Dank u wel, voorzitter. De randen van de stad is inderdaad niet een van de taboes. Maar u zei wel, we schuwen de taboes niet meer. Welke taboes? Kunt u er paar benoemen? Mevrouw Stolk: Voorzitter, dat ga ik graag met ons nieuwe verkiezingsprogramma presenteren. En wij gaan ons kruit nog niet verschieten voordat de verkiezingen zijn begonnen. Maar zodra het verkiezingsprogramma van ons klaar is, bent u de eerste die hem toegestuurd krijgt, voorzitter. Beloofd.

29

De voorzitter: Volgens mij is de campagne hartstikke begonnen. Gaat u verder, mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Verder pleit de VSP ervoor om de investeringen in Stedin van de hand te doen. De dividenden vallen elk jaar weer tegen. En gezien de enorme investering in de toekomst op energiegebied kan je nu al voorspellen dat de dividenduitkeringen verdwijnen of zwaar onder druk blijven staan. Dit geïnvesteerde geld zou beter benut zijn voor het subsidiëren van woningzoekende Dordtenaren en op deze wijze een Return of Investment, sorry, mevrouw Koene, creëren door namen, gemeentelijke belastingen, ozb en dergelijke. Maar nu de ombuigingen en de besparingen. De VSP heeft best wel zorgen over wat in de toekomst vanaf 2030 op ons afkomt. Er staan ons veel investeringen te wachten, waarvoor momenteel nog geen geld is gereserveerd. Daarnaast brengen deze investeringen ook onderhoudskosten met zich mee. En daarin is ook nog niet voorzien. En natuurlijk duurt dat nog een aantal jaren, maar de tijd gaat snel. En dan een vraag aan het college. Wanneer komt het college met een plan om de toekomstige investeringen te voorzien van een dekking? Veel dichterbij zijn de jaren 2026-2029 uit de Perspectiefnota, waarbij een behoorlijk aantal ombuigingen gerealiseerd moeten worden om tot een sluitende begroting te komen.

Echter uit zowel de Perspectiefnota als uit de beantwoording van de technische vragen wordt duidelijk dat veel voorstellen in onderzoek zijn en/of nog voorgelegd moeten worden. Vaak is ook sprake van aannames, die natuurlijk kunnen meevallen, maar ook tegenvallen. Het risico van de inhoudelijke haalbaarheid speelt hier een rol, maar ook of voldoende capaciteit en middelen aanwezig zijn om de plannen uit te werken en te implementeren. Dit is zeker geen irreëel beeld, omdat bij iedere jaarrekening blijkt dat zaken niet gerealiseerd kunnen worden door tegenvallers. Met in het achterhoofd het Maasterras, het gegeven dat het college op een zeer optimistische kijk op zaken kan hebben, heeft de VSP de volgende vraag. Krijgen we als raad per 1 januari een eerste stand van zaken met betrekking tot de haalbaarheid van de voorstellen? Voorzitter, de VSP gaat niet instemmen met de voorstellen en/of bezuinigingen voor wat betreft scootmobielen en de Drechthopper. Andere partijen hebben daar ook al iets over gezegd. Het gaat hier om een doelgroep die het al moeilijk genoeg hebben en naar mening van de VSP eigenlijk als laatste in de rij van besparingen zouden moeten staan. Voorkomen moet worden dat deze groep mogelijk nog meer getroffen gaat worden door gebrek aan mobiliteit. Mevrouw Koene: Voorzitter. Mevrouw Stolk: Eenzaamheid ligt op de loer, met alle gevolgen van dien.

Bovendien bestaat de kans dat er sprake wordt van een stapeling van de Wmo ombuigingen. Ik hoor een interruptie. De voorzitter: Interruptie van mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, het lijkt nu net alsof mevrouw Stolk de conclusie trekt dat als je in een scootmobiel zit je je niets kan veroorloven. Klopt dat? De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Nee.

30

De voorzitter: Mevrouw Koene. Mevrouw Koene: En waarom zegt zij dat dan op zo’n manier? Want het is helemaal op zich natuurlijk niet, net zoals met de Drechthopper, dat je gewoon de kosten betaalt voor wat het ook kost daadwerkelijk. Mevrouw Stolk: Dat klopt. Maar ik heb het echt over de mensen die aan de onderkant van de samenleving zitten. Mensen die, laat maar zeggen, een beperking hebben en weinig inkomen hebben en senioren of ouderen, hoe je het ook noemen wil, die een klein AOW'tje hebben of een pensioentje, of, waar u het zelf altijd over heeft, de mensen die altijd net buiten alle voorzieningen vallen. Voorzitter, ik ga verder, als dat mag? De heer Den Hartog: Voorzitter. De voorzitter: Wacht even. Interruptie de heer Den Hartog en dan de heer Den Heijer. Nee? De heer Den Hartog. De heer Den Hartog: Als ik mevrouw Stolk zo hoor, klopt dan dat ik het goed hoor dat ze het eigenlijk zegt over dat het gaat om de mensen met minder geld? Dat het inkomensafhankelijk zou moeten zijn? De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, daar hebben wij geen moeite mee, als we het inkomensafhankelijk gaan maken. Want we zullen eigenlijk ergens het geld vandaan moeten halen. En laten we zeggen, de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten. Dat is een beetje naar het hart van de VVD. Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Van Vugt.

Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter, kan ik dan concluderen dat de VSP het eigenlijk gewoon eens is met wat er wordt voorgesteld, dat er naar inkomen en vermogen wordt gekeken? De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Dat klopt. Alleen waar wij het niet mee eens zijn, is dat er een keuze gemaakt wordt tussen het rijden in een scootmobiel en dat je dan geen gebruik meer kan maken van de Drechthopper. En volgens mij is dat ook meer het amendement wat wij gaan indienen. Maar ik zou graag met alle partijen die ik vandaag heb gehoord over de Drechthopper en de scootmobielen de koppen bij elkaar steken, om te kijken of we gezamenlijk een motie of amendementen daarvoor in kunnen dienen. Voorzitter, ik ga verder. Dat willen we de ouderen en mensen met een beperking toch niet aandoen? En ik zei het al, de VSP zal hiervoor een amendement indienen. Ook het verleggen van het beheer van woonwagenkampen wekt bij de VSP vraagtekens op. 183.000 euro besparen op 150 woonwagens, waarvan er maar 45 worden verhuurd door de gemeente Dordrecht. Het gaat hier om een verlies van 183.000 euro. Een derde partij gaat geen

31

verlies nemen op het beheer. Wie gaat dat betalen? Ra, ra. De VSP brengt ook een motie in, samen met het CDA Dordrecht, een dementievriendelijke gemeente te laten worden. Steeds meer mensen, zowel jong als oud, krijgen te maken met dementie, wat grote impact heeft op het leven van de persoon die getroffen wordt. Deze ziekte, alsmede de mantelzorger of partner. Voorzitter, laten we actie ondernemen om deze mensen zo lang mogelijk deel te laten nemen in de samenleving. En Dordrecht hiermee uit te roepen tot dementievriendelijke stad. En ik ga afronden hoor, voorzitter. Ook dient de VSP een motie in om het Onderwijsmuseum voor Dordrecht te behouden. Een waardevol museum met een landelijke uitstraling mag niet verloren gaan. Tot slot, voorzitter, komt de VSP tot de conclusie dat het goedkeuren van deze Perspectiefnota 2026 bijna automatisch, en daar komt hij weer, tot goedkeuring Maasterras fase 1 leidt. Deze verwevenheid maakt de besluitvorming complex. Maar ook zonder deze koppeling biedt de Perspectiefnota 2026 op vele onderwerpen niet het perspectief van de VSP. Voorzitter, en dan als laatste, en natuurlijk dienen wij de motie van de VVD mede in om het behoud van de hertjes in Dordrecht. Voorzitter, de VSP zal de besluitvorming in deze laten afhangen van de uitkomsten van de beraadslagingen. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank, mevrouw Stolk.

De heer Den Heijer: Voorzitter. De voorzitter: De heer Den Heijer, nog als interruptie op mevrouw Stolk? De heer Den Heijer: Ja. Ik heb even gewacht tot het einde. Ik denk, misschien komt het nog. Waar de fractie van BvD nog het fatsoen had om voor ongeveer 11 miljoen een gat te slaan en nog voor 3 miljoen misschien dekking te presenteren, slaat de Verenigde Senioren Partij volgens mij een gat van meer dan 15 miljoen. En ik zat eigenlijk te wachten tot het einde, waar komt het lijstje van de Verenigde Senioren Partij waar zij haar dekking vandaan wil gaan halen? En ik heb al wat zien wikken en wegen bij scootmobielen en de Drechthopper. Dat was eerst kommer en kwel. En nu wilde u eigenlijk gewoon met ons samenwerken. Dat is volgens mij een hele mooie stap. Maar ook bij de Verenigde Senioren Partij kan de begroting niet op drijfzand staan. Kom maar. Mevrouw Stolk: Voorzitter, met de dekking zijn we nog bezig. Ik heb het amendement ook nog niet ingediend. We zijn overspoeld met stukken waardoor je soms, mevrouw Koene gaf het vandaag ook al aan, door de bomen het bos niet meer ziet. En wij willen echt met een goed dekkingsvoorstel komen. Daar komen wij zeker op terug. De heer Den Heijer: Maar voorzitter, we zijn hier volgens mij met elkaar met 39 mensen in deze stad op een verstandige manier aan het besturen.

En de Verenigde Senioren Partij trekt hier best wel weer een grote broek aan en zet gewoon ruim 15 miljoen in de wind. En laten we het simpel houden, kunt u anders gewoon 3 dekkingsvoorstellen aandragen voor dingen die uzelf nu stom vindt in deze Perspectiefnota? De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, ik ga in herhaling vallen. En de heer Den Heijer probeert het iedere keer weer opnieuw. Dit ambitieuze college wil groeien naar 140.000 inwoners. Iedere begroting, iedere Kadernota hebben wij aangegeven, stel die ambitie nu eens bij.

32

En dan heb je dekking genoeg over. Dan hadden deze bezuinigingen helemaal niet nodig geweest. De heer Den Heijer: Voorzitter. De voorzitter: Ik vind eigenlijk gewoon twee interrupties genoeg hoor. Mijnheer Den Heijer, het punt is voldoende gemaakt. De beantwoording is zoals hij is. De heer Den Heijer: Maar voorzitter, met alle respect, hier volgt gewoon een keiharde jijbak. Ik vraag maar om drie dekkingsideeën. Misschien een idee. En het blijft gewoon stil aan de kant van de Verenigde Senioren Partij. Ze hebben geen enkel idee. De voorzitter: Mevrouw Stolk, nog een keer en dan sluiten we hem zo af. Mevrouw Stolk: Voorzitter, en dan ga ik weer in herhaling vallen, ook wij hebben consistent beleid gevoerd. Alle afgelopen vier jaren hebben we gezegd, en dat kan de heer Van der Net, die altijd alles op het witte gooit, maar hier zijn mond niet opentrekt, hebben wij aangegeven, stel die ambities bij. Dat is wat wij vier jaar lang hebben geroepen. En dit college, waarvan wij ook hebben gezegd, het zal jullie sieren en het zal jullie alleen maar … Ik zal er alleen maar waardering voor hebben vanuit de VSP om te zeggen, dit was die stip op de horizon, maar de wereld ziet er op dit moment heel anders uit, we moeten bij gaan sturen. Dan heb je lef. En dan kan je zeggen, we hebben toentertijd in 2022 dat gedaan. En daar laat ik het bij, voorzitter. De voorzitter: Dank, mevrouw Stolk.

De heer Uysal, van de fractie van GroenLinks. Gaat uw gang. De heer Uysal: Dank u wel, voorzitter. Allereerst een woord van dank aan de leden van het college en de ambtelijke organisatie voor het opstellen van deze Perspectiefnota. Het is geen lichte opgave die hier voor ons ligt. En ik spreek mijn waardering uit voor het werk dat daarin is verzet. Ook dank ik onze griffie voor de ondersteuning van de raad in dit intensieve proces. Vandaag bespreken we de Perspectiefnota 2026. Geen feestelijke nota, maar een toetssteen. Het gaat om de vragen, wat willen we als stad beschermen? Waar staan we voor? Juist als het moeilijk wordt en er minder geld binnenkomt dan eruit gaat. In tijden van schaarste moeten er keuzes gemaakt worden. We kunnen niet alles blijven doen, maar we kunnen wel de keuzes maken die we toetsen aan de waarden en de toekomst die wij voor Dordrecht belangrijk vinden of zelfs noodzakelijk. Voor GroenLinks betekent dat vasthouden en verder bouwen aan een stad die sociaal, duurzaam en solidair is. Zo moet de overheid er zijn voor de mensen die ze het hardst nodig hebben. De menselijke maat niet uit het oog verliezen, opkomen voor klimaat, natuur en gezondheid, zodat er ook voor toekomstige generaties een leefbaar Dordrecht blijft bestaan. En voldoende voorzieningen om Dordrecht een aantrekkelijke stad te laten zijn om te wonen, werken en leven.

En dat zijn thema's waar wij als lokaal bestuur de verantwoordelijkheid moeten nemen voor de inwoners van nu en van toekomstige generaties. En nergens komt die verantwoordelijkheid zo dichtbij als in het sociaal domein. Aan de ene kant stijgt het aantal mensen dat hulp nodig heeft. En aan de andere kant zijn er steeds minder mensen die de zorg kunnen leveren. Kosten blijven stijgen en daarmee neemt de druk op

33

de zorg de komende jaren alleen maar toe. Lange wachtlijsten leiden tot zeer schrijnende situaties, waarin mensen die echte hulp nodig hebben te laat of helemaal geen hulp krijgen. En in deze context is niets doen geen optie. En daarom moeten we keuzes maken die recht doen aan solidariteit. Door een eerlijke bijdrage te vragen aan mensen die dat kunnen betalen en waar mogelijk meer te vragen van het eigen netwerk houden we de zorg en ondersteuning beschikbaar en betaalbaar voor kwetsbare inwoners, die hiervoor afhankelijk zijn van de gemeente. De maatregelen die opgenomen zijn in de Perspectiefnota dienen dit doel, maar kunnen in de praktijk ook een ongewenst effect hebben als er te veel stapeling van maatregelen ontstaat of als er geen ruimte meer is voor maatwerk. En de Perspectiefnota is daarom het sociaal fonds ingebracht, waarmee inwoners in kwetsbare posities kunnen worden ondersteund. En dat is voor GroenLinks solidair en sociaal. Wel vinden we het belangrijk om op voorhand duidelijke kaders vast te stellen. En in dat kader dienen we ook samen met het CDA een motie in. De heer Gündogdu: Voorzitter. De voorzitter: De heer Gündogdu, gaat uw gang. De heer Gündogdu: Voorzitter, bedankt voor de input van mijnheer Uysal. Het zou zo zijn verkiezingsprogramma kunnen zijn wat je nu voorlegt.

Maar om even concreet te zijn, u heeft de afgelopen jaren vanuit GroenLinks hard gepleit voor een sociale stad. Sterker nog, u heeft daar zelfs extra gelden, budgetten voor gevraagd. En nu zegt u, het is solidair dat we ook kijken naar het sociaal domein. Maar hoe verhoudt dat tot de eerdere uitspraken wat u heeft gedaan, dat we nog meer moeten investeren in juist dat sociaal domein? En nu dreigt er een kaalslag plaats te vinden. Dat keurt u ook goed. Hoe moet ik dat interpreteren? De voorzitter: De heer Uysal. De heer Uysal: Voorzitter, de manier waarop wij het zorgsysteem momenteel hebben ingericht, is dat het niet langer houdbaar is. U zit veel langer dan ik in de raad. En ieder jaar lopen de tekorten in het sociaal domein enorm op. Ieder jaar lopen de kosten de spuigaten uit. En dat wordt betaald vanuit gemeenschapsgeld. In dat kader moeten we ook wat doen aan het sociaal domein. En wat voor GroenLinks belangrijk is, is dat we zorgvuldig afwegen wie we zorg en ondersteuning blijven geven. En daar waar we het ook kunnen een redelijke eigen bijdrage te vragen van mensen, zodat we de zorg beschikbaar houden, maar juist vooral betaalbaar houden voor mensen die het ook hard nodig hebben. Als ze dat nu niet doen, gaat dat ten koste van mensen die de zorg en ondersteuning nodig hebben. En dat betekent dat zij dat niet krijgen.

En volgens mij wil Op Ons Eiland ook niet dat we die keuze maken. De heer Gündogdu: Voorzitter, even aanvullend. De voorzitter: De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Dat begrijp ik, dat u dat pleidooi houdt. Maar tot voor kort heeft u altijd gezegd, dat het sociaal domein samen staan bij de zwakkeren in de samenleving enorm belangrijk is voor GroenLinks. U heeft extra budgetten gevraagd. En nu zegt u, we moeten nu eenmaal bezuinigen. Geeft u daarmee ook aan dat eigenlijk al die

34

investeringen, die de afgelopen jaren zijn gedaan in het sociaal domein, voor niks zijn geweest? De heer Uysal: Nee, zeker niet, voorzitter. We willen ervoor zorgen dat de zorg en de ondersteuning terechtkomt bij de mensen die dat het hardst nodig hebben. Daar heeft GroenLinks de afgelopen jaren altijd zich voor ingezet, en dat blijven we ook doen. En wat er nu dreigt te gebeuren, is dat juist de mensen die dat ook hard nodig hebben, dat zij die zorg en ondersteuning niet krijgen. En door nu een eigen bijdrage te vragen van draagkrachtige mensen, mensen die het ook kunnen betalen, houden we die zorg wel overeind, houden we die zorg wel beschikbaar. En zorgen we ervoor dat de mensen die ook de zorg en ondersteuning nodig hebben niet keihard door de boot vallen. Buiten de boot vallen. Sorry, voorzitter. De voorzitter: Gaat u door met uw betoog. De heer Uysal: Voorzitter, tegelijkertijd is er ook een andere beweging nodig, vooral in de jeugdhulp. Niet alle jongeren die ergens mee worstelen, zijn een probleemgeval. En afwijkend gedrag is niet per definitie zorgelijk gedrag. Niet alle uitdagingen kunnen het beste aangepakt worden met zorgtrajecten. In sommige gevallen is normaliseren en accepteren dat niet iedereen hetzelfde is de meest sociale en duurzame benadering. Mentale en fysieke gezondheid is niet alleen verbonden aan zorg en het sociaal domein.

Ook de omgeving, groen, natuur en cultuur dragen bij aan de gezondheid van onze inwoners. Zo blijft GroenLinks zich samen met de gehele raad inzetten voor een verbod op PFAS en koesteren we onze buitengebieden, de Biesbosch en het binnenstedelijk groen. In de Perspectiefnota wordt vastgesteld om het groenonderhoud … De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter. Deze kant. De heer Uysal: Ik maak even mijn zin af, voorzitter. In de Perspectiefnota wordt voorgesteld om het groenonderhoud voor de hele stad gelijk te trekken naar niveau B, en daarmee ook gelijkheid tussen de wijken te creëren. En dat is voor GroenLinks een acceptabele maatregel. De voorzitter: Een interruptie van de heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, kort. Ik benoemde net in mijn woordvoering ook al het bomenonderhoud waar eerder Beter voor Dordt een motie over had ingericht. U geeft nu aan hoe belangrijk u het vindt, het groen in de stad. En dat we daarin moeten investeren. Maar wij kregen geen bijval van GroenLinks. De voorzitter: De heer Uysal. De heer Uysal: Voorzitter, Beter voor Dordt vindt GroenLinks altijd aan hun zijde als het gaat om meer investeren in groen, meer klimaatadaptieve maatregelen en ook voor het onderhoud van de bomen.

En u wordt ook op uw wenken bediend als ik het volgende zeg, dat wij namelijk bezig zijn met een initiatiefvoorstel om het bomenonderhoud ook duurzaam en toekomstbestendig te regelen. De voorzitter: De heer Schalken nog.

35

De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, dan even kort. Dan verbaast het ons ook nog steeds dat u niet eerder met ons mee bent gegaan. De heer Uysal: Voorzitter, het verbaast mij dat Beter voor Dordt niet is meegegaan met GroenLinks. Sinds deze periode hebben we het onderhoudsniveau van niveau D naar niveau C gebracht. Afgelopen tien jaar heeft Beter voor Dordt in het stadsbestuur gezeten en was het bomenonderhoud, wat Beter voor Dordt altijd heel belangrijk vindt, dat brengen ze altijd in, maar in de praktijk pakt dat heel anders uit, bevond zich altijd op het niveau van D. En dat betekent achteruitgang, verschraling van onze bomen en ook het groen in de wijken. En GroenLinks heeft er deze periode voor gezorgd dat we dat niveau op minimaal C kunnen houden. En dat daarmee ook het onderhoud van bomen niet achteruitgaat. De voorzitter: We laten het even bij deze wederzijdse verbazing. Mooi. Gaat u door. De heer Struijk: Voorzitter. De voorzitter: Wie? De heer Struijk: Deze kant. Links. De voorzitter: De heer Struijk, gaat uw gang.

De heer Struijk: Dank u wel, voorzitter. Hele korte, eenvoudige vraag aan de heer Uysal. Hij geeft aan dat wat GroenLinks betreft alle wijken gelijk niveau B. Vinden wij ook. Ik heb wel een vraag. Vindt de heer Uysal dat het onderhoud ook echt op niveau B is? Weet de heer Uysal concreet ook wat niveau B inhoudt? De voorzitter: De heer Uysal, gaat uw gang. De heer Uysal: Voorzitter, het verschil tussen niveau A en B is minimaal. Dat zie je ook niet zo in het straatbeeld. De beeldkwaliteit gaat daar niet zodanig van op achteruit dat dat ook meteen zo merkbaar is. En ik denk dat niveau B ook niet heel slecht is. Het gaat niet zorgen voor verslonzing van de stad. En hier en daar wat verwildering is ook goed voor de biodiversiteit. Ik denk dat in dat kader ook niveau B zeker acceptabel is. De voorzitter: De heer Struijk. De heer Struijk: Ik denk dat de heer Uysal mijn vraag niet helemaal goed begreep. Vindt hij, als hij door de wijken fietst of loopt in Dordrecht, dat het eruitziet zoals niveau B zegt dat het moet zijn? Niveau B betekent, het is nog steeds goed, enkele gebreken zijn aanvaardbaar, maar het is eigenlijk nog steeds gewoon goed op niveau. Vindt de heer Uysal dat dat op dit moment in Dordrecht het geval is? De voorzitter: De heer Uysal. De heer Uysal: Ik ken de heer Struijk als een fervent aanhanger van fietsen en wandelen. En die doet dat heel graag.

Die komt veel ook in het buitengebied. Die zal daar vast een

36

mening over hebben. Ik ben het eens dat het beter kan. Daar zetten we ook volledig op in. Maar we hebben ook nu te maken met financiële keuzes, waarbij we ook scherpe keuzes moeten maken. En in dat kader vinden wij niveau B zeker acceptabel. Dan hoeft dat niet per niveau A te zijn. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Uysal: Voorzitter, we hebben wel zorgen over de taakstelling voor het Biesboschcentrum. Jong en oud geniet van onze groene achtertuin en kan daar dicht bij huis de natuur ontdekken. En kan het college toezeggen dat deze ervaring voor de huidige en toekomstige generaties bereikbaar blijft? Dat vindt GroenLinks duurzaam en ook solidair. Ook cultuur draagt bij aan het welzijn van onze inwoners en maakt daarnaast onze stad aantrekkelijk om te wonen en te leven. Cultuur werkt verbindend, stimuleert creativiteit en kritisch denken. Het vertelt wie we zijn, waar we vandaan komen en waar we naartoe kunnen. De heer Groenewege: Voorzitter. De heer Uysal: We maken ons zorgen over de stapeling van kortingen die deze sector hard gaat raken, en dienen daarom moties in om de culturele sector te beschermen en perspectief te bieden. De voorzitter: De heer Groenewege. De heer Groenewege: Ik moest even heel snel googelen. Maar GroenLinks spreekt zich uit tegen de taakstelling op het Biesboschcentrum.

Daar heeft de Partij voor de Dieren al in 2023 een amendement over ingediend, om die taakstelling te schrappen. En toen was GroenLinks tegen. Waar gaat dit over? De voorzitter: De heer Uysal. De heer Uysal: Voorzitter, ik kan me dat amendement niet herinneren. Ik kan me dat nu even niet helder voor de geest halen. Maar wij staan altijd constructief in de wedstrijd, als het gaat om het duurzaam en toekomstbestendig maken van het Biesboschcentrum. En we zien ook dat het college daartoe bereid is, om daar ook structureel dekking voor te vinden. Alleen dat is nu nog heel erg onzeker. We kijken ook graag hoe we dat samen kunnen regelen. Voorzitter, hoewel het thema wonen in deze Perspectiefnota geen grote positie heeft, is wonen wel degelijk een van de belangrijkste thema's voor onze inwoners. Omdat we morgen in de raad het Maasterras bespreken, zullen we dit in de woordvoering van morgen uitgebreid meenemen. Bij de start van deze raadsperiode is er extra geld beschikbaar gesteld voor het armoedebeleid en de minimaregelingen. En hetzelfde geldt ook voor het diversiteitsbeleid. Ook voor onder andere het bomenonderhoud, duurzaamheid en klimaat zijn in het politiek akkoord extra middelen vrijgemaakt. Het is goed om te zien dat er de afgelopen jaren, dankzij de inzet van GroenLinks, mooie stappen zijn gezet.

Zo is er fors geïnvesteerd in het verduurzamen van woningen, wat direct leidt tot lagere energielasten voor huishoudens, hebben we minimaregelingen kunnen ophogen en uitbreiden, hebben we de Dordtpas kunnen behouden, hebben we het eigen vastgoed deels verduurzaamd en hebben we een Uitvoeringsagenda inclusieve Stad die mensen verbindt. Maar in de voorliggende

37

Perspectiefnota zijn gelukkig geen bezuinigingen op deze thema’s opgenomen. Maar de middelen verdwijnen wel na 2026. En GroenLinks vraagt daarom aan het college om inzichtelijk te maken welke activiteiten, regelingen of projecten, die nu mogelijk zijn dankzij dit extra geld, na 2026 moeten stoppen als dat geld wegvalt. Denk bijvoorbeeld aan de inzet van het Sociaal Wijkteam of het armoedebeleid. Welk deel van het programma gaat dan stoppen, als die extra incidentele middelen die wij destijds hebben ingezet aan het begin van deze raadsperiode wegvallen? Kan het college daar een diepgaander overzicht van geven? De heer Gündogdu: Voorzitter. De voorzitter: De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, mijnheer Uysal heeft het over het programma Inclusiviteit. Daar heeft het college inderdaad hard aan gewerkt. Maar kunt u eens concreet aangeven wat u er in de praktijk van merkt? Want ik zie zo weinig van dat programma. Kunt u daar een concreet voorbeeld van geven? De voorzitter: De heer Uysal.

De heer Uysal: Voorzitter, we hebben voor het eerst deze periode een diversiteitsbeleid opgesteld. En we hebben voor het eerst in de geschiedenis van Dordrecht een wethouder voor diversiteit. En ik was laatst ook bij een bijeenkomst die werd georganiseerd in het kader van een inclusieve stad. En dat was heel mooi om te zien, dat er namelijk maatschappelijke organisaties, inwoners vanuit allerlei lagen met verschillende achtergronden bij elkaar komen om het gesprek aan te gaan, hoe kunnen we racisme en discriminatie in de stad aanpakken? Het zijn allemaal ervaringsdeskundigen die daar op die bijeenkomst zijn afgekomen. En op die manier, door dit onderwerp zo bespreekbaar te maken, met elkaar van gedachten te wisselen hierover, komen we wel degelijk stappen verder. En ik ben het wel eens dat het niet direct zichtbaar is, de onderdelen van het diversiteitsbeleid. Dat vergt ook een lange adem. Maar het is hartstikke mooi dat initiatieven vanuit de samenleving, dat daaraan wordt gewerkt. De voorzitter: De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, praten kunnen we als de beste. Maar ik wil concrete stappen zien. En heeft u concrete stappen gezien vanuit dat beleid, wat we nu in de praktijk uitvoeren? De voorzitter: De heer Uysal. De heer Uysal: Voorzitter, volgens mij doet het college veel dingen wat het college ook kan doen. Zo wordt er gekeken naar de eigen organisatie.

Zo wordt er rekening gehouden met subsidieregelingen. En wat ik net ook al zei, er worden gesprekken aangegaan met maatschappelijke organisaties, met de hele stad, om te kijken hoe we dit samen kunnen doen. Dit is niet iets wat we van bovenaf kunnen opleggen en dat we

38

even hier vanuit het Stadskantoor dingen bedenken, beleid bedenken en verwachten dat het daarna ook goed gaat komen. We moeten dit samen als stad doen. En we zien dat daar mooie stappen worden gezet. En we hopen dat dat ook wordt voortgezet. De voorzitter: Gaat u door. De heer Uysal: Voorzitter, ik was gebleven bij een diepgaander overzicht van het college, om te kijken wat er gebeurt als we stoppen met de incidentele middelen. Wat dat betekent voor de programma's die we nu hebben lopen. Dat is goed. Zo kunnen wij als nieuwe gemeenteraad ook bij de nieuwe Perspectiefnota 2027 een goede afweging maken over wat we willen behouden. Dat is solidair, sociaal en duurzaam voor onze stad, maar ook voor onze opvolgers. Voorzitter, nog één ding kan ik niet onbesproken laten. Afgelopen zondag kleurde onze stad rood en namen duizenden mensen deel aan het Rode Lijn-protest, georganiseerd door onze inwoners en maatschappelijke organisaties. En zojuist is voor de vergadering aan de burgemeester een petitie overhandigd over het aanhoudende genocidale geweld in Gaza. Als volksvertegenwoordigers hoeven we het niet eens te zijn over alles. Maar het is belangrijk om te erkennen dat er in onze stad gevoelens leven van verdriet, van onmacht en van betrokkenheid. En dat mensen zich uitspreken, omdat zij vinden dat medemenselijkheid niet mag stoppen bij stadsgrenzen.

En die gevoelens, voorzitter, verdienen erkenning, ook in deze Raadzaal. Voorzitter, onze stad en inwoners zijn solidair. Onze stad en inwoners zijn sociaal. En laten wij een voorbeeld nemen aan onze stad en inwoners. Dank u wel. De voorzitter: Dank, mijnheer Uysal. En dan kijk ik naar mevrouw Schnabel. U bent aan de beurt. Zeker. Jawel toch? Ja. Iedereen. Gaat uw gang. Mevrouw Schnabel: Dank u wel, voorzitter. Soms luister ik naar het nummer Verdomme Kees, van Frans Halsema. Het laat me iets voelen als ik naar de stad kijk, weemoed, woede, verlangen en het besef dat alles wat we liefhebben kwetsbaar is. Ik luister dit nummer niet alleen voor onze stad. Zo'n vakidioot ben ik de afgelopen drie jaar niet geworden. Mijn vader heette ook Kees. En hij had verder geen bijzondere rol in deze stad. Hij werd hier geboren, groeide hier op, fietste door de straten van Dordrecht, zoals zovelen, en ontmoette er de liefde van zijn leven. Zijn ouders hadden een juwelierswinkel aan de Voorstraat. Hij sportte, maar hield meer van een biertje, net als ik. Er hing een PvdA poster op zijn raam, tot ergernis van mijn opa, die op de VVD stemde. Mijn vader was een fantastische vader. Hij overleed in 1996.

En als kind stelde ik me vaak voor, wat als hij voor een dag terug zou komen, wat zou hij dan zien en vinden? Ik denk dat hij zou glimlachen om hoe mooi de stad is geworden, dat café Visser’s er nog steeds is, de kerktoren er nog staat, voor hoelang, en alle inwoners. Mensen die voor elkaar zorgen, vrijwilligerswerk doen, zowel georganiseerd als ongeorganiseerd, soms zichtbaar, vaak nog onzichtbaar, maar altijd onvervangbaar en onmisbaar. Ik denk ook dat hij zijn wenkbrauwen zou fronsen over het feit dat vrijwilligers niet altijd de ruimte en mogelijkheden krijgen om hiermee door te gaan. Hoe moeilijk het is geworden om een huis te vinden, vooral voor mensen met een beperkt inkomen. Hoe leegstaande panden soms jarenlang niets betekenen voor de stad. Hoe plekken die adem geven, zoals vrijwilligersorganisaties en culturele initiatieven, zoals bijvoorbeeld DOOR, onder druk staan. En dan zou ik hem vertellen over de wens te groeien naar een stad met 140.000 inwoners, over alle uitdagingen die spelen, maar

39

vooral dat we blijven kiezen voor een stad die ademt. Want wat wezenlijk is, heeft bescherming nodig. En natuurlijk zou ik hem zo knuffelen dat hij bijna weer het leven laat. Ik spreek vandaag namens de PvdA over 3 punten die voor ons het verschil maken. Hoe blij we ook zijn met het sociaal fonds en het afzwakken van de bezuiniging op sociaal, we zien dat er nog steeds adem uit onze stad wordt gedrukt. 1, de bibliotheek als ademruimte. De bibliotheek is misschien wel de laatste plek waar je zonder pasje, zonder portemonnee, zonder uitleg mag binnenkomen. Jongeren maken er huiswerk, ouderen lezen de krant, nieuwkomers oefenen taal. Het is een plek van ontmoeting, een gelijkmaker. We pleiten voor het behoud van deze plek. En daarom stellen we op een later moment een motie voor om de dienstverlening van de bibliotheek te behouden, en het allerliefst ook de indexaties gewoon door te rekenen. 2, jongeren en het sociaal domein. Dat brengt ons bij de vraag, wat geven we jongeren mee? Niet alleen kennis, maar ook ruimte, vertrouwen en zorg. Want een stad die jongeren geen ruimte geeft, zij het onverschilligheid. Kinderen en jongeren hebben een eigen plek nodig. Niet een hoekje in een wijkcentrum, maar plekken waar ze zelf vormgeven wat belangrijk voor ze is, en speelplekken die veilig zijn.

Daarom de vraag, om hoeveel speelplekken gaat het eigenlijk als we spreken over niveau D? We vragen met nadruk om eerst de aantallen in beeld te brengen, voordat we een beslissing maken. En als we willen dat jongeren zich veilig voelen en gedragen, is de vraag niet of we preventief moeten fouilleren, maar of we voldoende jeugdboa's hebben die in contact staan met jongeren. Verbinden is sterker dan controleren. En daarom verzoeken we met nadruk om als onderdeel van meer handhaving meer jeugdboa's in dienst te nemen. Graag een reactie van de wethouder hierop. Daarnaast vragen we om aandacht en implementatie van een jeugdstrategie voor Dordrecht. Dit is een mooie aanvulling op het programma Glansrijke Toekomst voor jongeren. Want Glansrijke Toekomst staat volgens ons nog te veel in de kinderschoenen en er zijn nog te weinig resultaten in behaald. Veel steden werken met deze jeugdstrategie. Het is een visie die door jongeren zelf wordt ontwikkeld. En dat hebben we nodig, want de druk op jongeren is groot. Dat zien we in mentale druk, de beperkte mogelijkheid om een huis te vinden en een baan met zekerheid. En in het sociaal domein pleiten we voor wel de toepassing van de indexaties, want niet doen, is misschien wel de makkelijkste manier van bezuinigen. Maar laten we niet bezuinigen op het harde werk van mensen die zich inzetten voor het welzijn van anderen.

En doen we dat toch, laat het dan ook voor de gemeentelijke organisatie gelden met een duidelijk plan. Of laten we onze raadsinkomens voor een maand in een fonds van de stad storten, met uitzondering natuurlijk van degenen waarvan het raadsinkomen het grootste deel van hun inkomen aangaat. En dan als laatste punt 3, wonen is een recht, geen verdienmodel. Het ging er net al lang over. De Perspectiefnota zegt, Dordrecht in de stad om prettig te wonen. Dat willen we zo houden. En wij voegen eraan toe, wonen is een recht, geen verdienmodel. Een huis mag geen luxe product zijn. Het is waar mensen hun leven beginnen en eindigen en waar wij als gemeente het verschil kunnen maken. En daarom pleiten wij voor minstens 30 procent sociale woningbouw bij nieuwbouw of tenminste 25 procent met stevig waarborgen. En we moeten bouwen, ook buiten de bestaande verstedelijkingsgrens, vanwege de woningnood. Mevrouw Pichel: Voorzitter.

40

De voorzitter: Mevrouw Pichel, gaat uw gang. Mevrouw Pichel: Dank u wel. Even een vraag ter verduidelijking. Want mevrouw Schnabel zegt, wonen is een recht. En mag ik even verduidelijking wat mevrouw snappen daarmee bedoelt, want voor de meeste Nederlanders is wonen natuurlijk geen recht. Het zou heel fijn zijn als dat wel zo is, want we willen natuurlijk allemaal een woning, maar het is feitelijk natuurlijk geen recht. Kunt u wat nader toespitsen wat u daarmee bedoelt? De voorzitter: Mevrouw Schnabel. Mevrouw Schnabel: Dank u wel. En ook dank voor de vraag. Wij vinden het een recht. Het is de basis van je leven. Zoals we al aangeven, je wordt er geboren en je gaat er dood. En je voorkomt er een heleboel problemen mee als je het niet hebt. In die zin zien we het als een recht. En dat zou je natuurlijk anders kunnen zien, maar wij zien dat wel zo. De voorzitter: Gaat u door. Mevrouw Schnabel: Dank u wel. We moeten bouwen, ook buiten de bestaande verstedelijkingsgrens, vanwege de woningnood, en met visie. Gemengde wijken, goede ov-verbindingen, groene ruimte en respect voor alles wat leeft. Dit alles vraagt om een moreel kompas. En natuurlijk is het krap. Natuurlijk moeten we moeilijke keuzes maken. Maar als je zegt dat je iets waardeert, moet je dat laten zien en niemand laten vallen.

Laten we daarom kiezen om te beschermen voor wat kwetsbaar is, voor wat je niet vanzelfsprekend vindt. En we geloven dat je het verschil maakt als je blijft kijken, luisteren en als we blijven kiezen voor elkaar. Samenleven betekent elkaar vasthouden, ook als iets er niet meer is of als er een schakeltje ontbreekt. Want de stad maken we samen. De voorzitter: Dat was hem? Dank u wel. Dank, mevrouw Schnabel. Dan is het woord aan de heer Struijk, van de ChristenUnie/SGP. De heer Struijk: Nu doet hij het. Dank u wel, voorzitter. Allereerst een woord van dank richting al degenen die meegewerkt hebben aan de totstandkoming van deze Perspectiefnota. Complimenten voor de opmaak en de leesbaarheid. Voorzitter, geconcentreerd lezen van lange documenten wordt voor velen, ook voor mij, steeds moeilijker. De reden hoef ik u niet uit te leggen. Ook is het onvermijdelijk dat bij het lezen over plaatselijke problemen je gedachten gaan naar de problemen in de wereld. Problemen die de onze, in omvang en in diepte, ver overtreffen.

En als je dan ook af en toe terugdenkt aan een recente reis naar Oeganda en de moeilijkheden die het leven in zo'n land met zich meebrengt en de 4,5 miljoen vluchtelingen uit Soedan die daar niet in azc's, maar in kampen onder erbarmelijke omstandigheden leven, zwijgen is nooit neutraal, las ik pas, dan besef je dat al de bezuinigingen best pijnlijk zijn, maar dat er hier ook nog wel veel reden is tot dankbaarheid. Voorzitter, de inleiding laat zien dat Dordrecht kiest voor een robuust financieel beleid. Daar staat onze fractie ook voor. Dat juichen we toe. Over de herontwikkeling van de Grote Markt worden we later geïnformeerd. We zijn heel benieuwd, met name hoe invulling gegeven gaat worden aan de door ons in 2022 ingediende motie, die met algemene stemmen werd aangenomen

41

en waarin onder andere wordt opgeroepen zorg te dragen voor een duidelijke verbinding met de historie van de voormalige Joodse buurt en dit vorm te geven, in overleg met de kleine Joodse gemeenschap in Dordrecht. Het is te hopen dat de laatste overlevenden van de Tweede Wereldoorlog hier nog iets in kunnen betekenen en er nog iets van kunnen zien. Voorzitter, met betrekking tot de afvalstoffenheffing valt te lezen dat de kosten door verdere optimalisering van afvalscheiding mogelijk zullen dalen. Diftar zou voor een prikkel hebben gezorgd om beter te scheiden. Maar dat wordt niet ingevoerd. Wij zijn heel benieuwd waarop deze aanname nu is gebaseerd. De wijze waarop de scheiding in sommige wijken ingevoerd is, de gebrekkige service en de voor ouderen vaak te grote afstand tot de containers stemmen ons in ieder geval niet optimistisch. Voorzitter, de kwaliteit van het groenonderhoud wordt voor de gehele stad gelijk. Wat ons betreft een rechtvaardig besluit. We maken ons wel zorgen over de kwaliteit van het onderhoud. Afgaande op de vele Fixi-meldingen zijn heel veel inwoners ontevreden over het huidige niveau. Ik zou er een bloemlezing uit kunnen houden, maar daar is de tijd er nu niet voor. Voorzitter, er ligt een bezuiniging van 140K. De heer Van der Meer: Voorzitter. De voorzitter: De heer Van der Meer.

De heer Van der Meer: Vraag aan de heer Struijk, of die Fixi-meldingen inderdaad specifiek gaan over het groenonderhoud of over zaken als zwerfvuil en dat soort zaken. De heer Struijk: Dank voor uw vraag, mijnheer Van der Meer. Heb ik toch even de gelegenheid om een heel klein inkijkje te geven in de bloemlezing. Het gaat heel duidelijk over het onderhoud van groen. Je leest daar over ernstige klachten over het onderhoud. Je leest daar over gras wat anderhalve meter hoog staat. Je leest daar over brandnetels die het onmogelijk maken om het aankomend verkeer te zien aankomen, bijvoorbeeld de bocht van een straat. Je leest vragen van, kan het onkruid hier eens eindelijk een keer worden weggehaald? Je leest, door het onkruid zien we de planten niet meer. En ik zou hier heel lang over door kunnen gaan. Het gaat over het onderhoud van groen, wat in de ogen van mensen … Ik heb persoonlijk een licht andere mening, omdat onkruid bestaat niet, maar het is soms wel heel erg bar, dat ben ik eens. De heer Uysal heeft al reclame gemaakt voor mijn wandel- en fietsgedrag, ik zie er heel veel van. Ik geniet ervan, maar ik zie ook dat het soms toch wel erg slecht is. De voorzitter: De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Kleine vervolgvraag. Vallen dan de situaties die u beschrijft volgens u wel onder onderhoudsniveau B? De voorzitter: De heer Struijk. De heer Struijk: Absoluut niet.

De voorzitter: Duidelijk.

42

De heer Struijk: Dan ga ik af op wat de definitie is van onderhoudsniveau B. Maar die heb ik daarnet al voorgelezen, daar ga ik nu de kostbare tijd niet meer aan verspillen. De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Voorzitter, ik begreep zojuist ook het verwijt aan de heer Uysal, van GroenLinks. Niet namens de heer Struijk. Want ik begrijp ook niet wat zijn alternatieve voorstel is. Want als het voorstel is, we gaan de bezuiniging of de versobering op groenonderhoud weer ter discussie stellen, dan denken wij daar uiteraard graag over mee. De voorzitter: De heer Struijk. De heer Struijk: Mijnheer Den Heijer, dat bedoel ik absoluut niet. Ik ben voor onderhoudsniveau B. Vind ik prima. Maar dan moet het wel op B-niveau worden uitgevoerd. En daar schort het blijkbaar aan. De heer Den Heijer: Dan zijn we het misschien in de probleemstelling met elkaar eens. En wat is de oplossing daar dan voor, namens de ChristenUnie/SGP? De heer Struijk: Ik denk dat de oplossing is dat het uitgevoerd wordt op het niveau wat aangegeven wordt. En dat zou moeten kunnen voor het bedrag wat wij daarvoor beschikbaar hebben gesteld. Daar mag je vanuit gaan. De voorzitter: Gaat u verder met uw betoog. De heer Struijk: Gaan we doen. Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, de kwaliteit … Nee, die hebben we gehad. Sorry. Er ligt een bezuiniging van 140K op tafel voor de bibliotheken.

Tegelijk kan nog niet worden aangegeven waar dit bedrag vandaan moet komen en aan welke versobering we dan moeten denken. We hebben meer inzicht nodig voor deze ombuiging, omdat de waarde van de bibliotheken voor de stad moeilijk overschat kan worden. Denk aan ontmoeting, onderwijs, ondersteuning kwetsbare groepen. Er is vandaag al eerder iets over gezegd. We worden graag op de hoogte gehouden. We zien dat met belangstelling tegemoet en ook met enige kritische blik. Voorzitter, de tegenvallende opbrengsten van de logiesheffing bracht ons op een idee. We zetten ons al jaren in om meer jongeren aan de stad te binden en naar de stad te lokken. Prima. Dat is ook nodig. Maar zou het geen idee zijn om de aandacht enigszins te verleggen naar ouderen? Proberen bijvoorbeeld van Dordrecht de meest ouderenvriendelijke stad van Nederland te maken. Veel ouderen hebben tijd, kunnen meedoen als vrijwilliger, hebben over het algemeen meer geld te besteden. En dat is goed voor de stad en de voorzieningen die er zijn. Nodig is dan dat we een toegankelijke stad zijn voor ouderen en dat bijvoorbeeld ook evenementen zich meer op deze doelgroep richten. Het is maar een idee. En als we het over vrijwilligers hebben, we lezen er heel weinig over in deze Perspectiefnota. En dat terwijl de overheid zich noodgedwongen terug lijkt te trekken, waardoor de samenleving meer aan zet is. Blijf a.u.b.

ruimhartig omzien naar deze vrijwilligers en mantelzorgers. Voorzitter, ook de netcongestie baart ons zorgen. Hoe kan de transitie naar aardgasvrij … De heer Den Heijer: Voorzitter.

43

De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Dank, voorzitter. Ik moet zeggen, ik vind het een interessant pleidooi van de heer Struijk over evenementenaanbod voor jong en oud, en het liefst natuurlijk door elkaar. Maar nu worden bijvoorbeeld evenementenorganisatoren opgedrongen om boeien op podia te plaatsen, touwen met certificaten te gebruiken, 5 meter rondom accu's dingen te moeten plaatsen, boa's die andere overwegingen maken dan de brandweer, 5 jaar een vergunning en anders kosten de wc's gewoon veel meer geld, paaltjes, hekken, beveiliging. Een bloemlezing waar al die organisatoren mee geconfronteerd worden. En daar hebben wij net een voorstel voor gedaan, om daar iets aan te doen. Dat is ook voor de ouderen, waar u zo'n mooi pleidooi voor heeft, een mooie uitkomst, een bijzondere kans om dan deel te kunnen nemen aan die evenementen. Denkt u daar ook kritisch en constructief op mee, op onze motie? De voorzitter: De heer Struijk. De heer Struijk: Dank u wel, voorzitter. Ik dank de heer Den Heijer voor deze prachtige vraag. Sowieso denk ik dat je, als het gaat om evenementen voor ouderen, de boa's en de beveiliging weg kunt bezuinigen, want die zijn dan niet nodig. Ga ik maar eventjes vanuit. De heer Den Heijer: Dat weet u helemaal niet. De heer Struijk: Ga ik vanuit, zei ik.