2.1 2025.07.01 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

VERSLAG VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN GEMEENTE DORDRECHT D.D. 1 JULI 2025 Raadzaal Voorzitter: De heer Mol Raadsgriffier: Mevrouw Wepster Verslag: NotuBiz Aanwezig: Mevr. Boom-Vos (VVD) Dhr. Burakçin (GroenLinks) Mevr. Van Engelen (GroenLinks) Dhr. De Feijter (ChristenUnie/SGP) Dhr. Groenewege (Partij voor de Dieren) Dhr. Gündogdu (Op ons Eiland) Dhr. Hartmeijer (SP) Dhr. Den Hartog (GroenLinks) Dhr. De Heer (ChristenUnie/SGP) Dhr. Den Heijer (VVD) Dhr. Katif (Beter Voor Dordt) Dhr. Klerk (CDA) Mevr. Koene (Gewoon Dordt) Mevr. Kruger (GroenLinks) Dhr. Kuhlmann (VVD) Dhr. Van der Meer (GroenLinks) Dhr. Van der Net (VVD) Mevr. Nieuwland-van den Bosse (CU/SGP) Dhr. Noldus (VVD) Mevr. Pichel (Forum voor Democratie) Dhr. Safranti (DENK) Dhr. Schalken-den Hartog (Beter voor Dordt) Mevr. Schnabel (Partij van de Arbeid) Mevr. Simon-van Waardhuizen (Op Ons Eiland) Dhr. Van der Spoel (Fractie van der Spoel) Dhr. Stolk (VSP) Mevr. Stolk (VSP) Mevr. Striebeck (VSP) Dhr. Struijk (ChristenUnie/SGP) Mevr. Van den Tol (VVD) Dhr. Uysal (GroenLinks) Dhr. In ’t Veld (VSP) – afwezig in de avond Dhr. Venderbos-Lambinon (Partij voor de Dieren) Mevr. Van Vugt-Roose (CDA) Dhr. Wringer (Beter Voor Dordt) Portefeuillehouders: de heer Burggraaf, mevrouw Van Benschop, de heer Van der Kruijff, de heer Van der Linden, mevrouw De Jonge, de heer Merx

1

Opening 1. Opening en vaststellen agenda, mededelingen De voorzitter: Goedemiddag. Sta ik aan? Goedemiddag, wilt u allemaal uw plekken gaan innemen? Leden van de raad. Mensen nog op de publieke tribune. En hierbij open ik deze raadsvergadering, vandaag op dinsdag 1 juli, en heet ik eenieder in deze zaal, leden van de gemeenteraad, het college, onze schrijvende en meekijkende pers, iedereen op de tribune van harte welkom. En ook iedereen die thuis of op een andere plek meekijkt. Het is mijn eerste raadsvergadering als uw voorzitter. En dat is heel bijzonder. Voor mij vooral. Ik heb ernaar uitgekeken, want het is ook meteen een vergadering met veel belangrijke onderwerpen. Met natuurlijk als hoogtepunt de Perspectiefnota. Allereerst wil ik u melden dat er afmeldingen zijn van de heer Stam van de Fractie Stam, de heer Van Leeuwen van Fractie van Leeuwen en van de heren Oostenrijk en Van Dam Timmers van het CDA. En ik hoop dat het u goed doet dat ik u kan melden dat de heer Oostenrijk zijn gezondheid weer aan de beterende hand is. We hebben ook persoonlijk contact gehad. Hij is weer thuis. En vanaf deze plek wil ik hem namens u allen veel sterkte wensen met het verdere herstel. En dat betekent wel dat wij met 35 leden vandaag aanwezig zijn. Wat natuurlijk fantastisch nieuws is, is dat mevrouw Nieuwland van de ChristenUnie/SGP weer terug is. En die heet ik ook van harte welkom.

En ik heb begrepen dat u bevallen bent van een prachtige dochter, Evi. Wat een geweldig nieuws. En dat ook alles goed gaat. Heel mooi. De plaatsvervangend voorzitter en de griffier hebben inmiddels Evi mogen bewonderen, heb ik begrepen. En vanaf deze plaats wens ik u en Evi natuurlijk heel veel geluk en een fantastische toekomst toe. En natuurlijk ook fijn dat u het raadswerk weer heeft opgepakt. Dan is het u niet ontgaan dat het vandaag heel warm is. En we hebben er zoveel mogelijk aan gedaan om de temperatuur in de Raadzaal tot een aangenaam werkklimaat te maken. En ook hulde aan onze bodes en medewerkers die echt gisteren al aan de slag zijn gegaan om apparaten te plaatsen om het hier een beetje aangenamer te maken. Kijk, heel gepast. Echt overal staat water. En ik verklap ook dat u dadelijk een ijsje krijgt. Mevrouw Koene: Voorzitter. De voorzitter: En er zijn mobiele koelers neergezet. Maar ik streef naar een maximaal welzijn voor u allemaal. Als het te warm wordt of u heeft behoefte aan pauze, moet u dat even in de vergadering aangeven. We moeten wel fatsoenlijk het einde van de vergadering halen. En mevrouw Koene heeft een opmerking of een vraag. Gaat uw gang. Mevrouw Koene: Dank u wel, voorzitter. Even over de maatregelen die genomen zijn. Dat is nu hartstikke leuk natuurlijk, die airco's. Het maakt best wel een herrie.

Ik denk dat we toch wel op moeten letten dat we niet al te veel andere geluiden produceren. Dat is even een oproep aan mijn collega's. Maar ook gelijk even de oproep, als dit soort zomers blijven komen, dan zullen we toch over moeten gaan tot structurele maatregelen, lijkt mij. En dit is een noodoplossing. Misschien moeten we wel, als we hier willen blijven vergaderen, zorgen dat er hier in het gebouw iets aan de klimaatinstallatie wordt gedaan. Dat er iets met warmer in de winter en kouder in de zomer opgelost wordt. En hoe dat moet, dat weet ik niet. Natuurlijk, ik

2

heb daar wel ideeën bij. Maar ik laat het geheel aan u als voorzitter van de raad om daar eens voor op pad te gaan. En tegelijkertijd wil ik dan de opmerking maken dat u daar misschien dan ook gelijk bij mee kan nemen dat er in het Dordthuis wellicht voor een alternatieve locatie wordt gezorgd, voor als het hier niet op te lossen is. Dat is even wat ik kwijt wilde. De voorzitter: Dank, mevrouw Koene. En ik denk, het feit dat u er aandacht voor vraagt, u spreekt het uit, maar ik denk dat er meerdere zijn onder u, wat een gepaste oplossing is. Ik zal dat meenemen naar het Presidium. Eens even zien. Dan meld ik dat ik zojuist een petitie in ontvangst heb mogen nemen van diverse Dordtse maatschappelijke organisaties. En de petitie heet Dordrecht over Gaza. En afgelopen zondag hebben velen van u, net als ik, kunnen zien hoe indrukwekkend en druk het in de stad was tijdens de Rode Lijn-demonstratie in Dordrecht. Ongelooflijk veel mensen liepen mee in een vreedzame en krachtige oproep tot solidariteit met de mensen in Gaza. Als burgemeester van Dordrecht en voorzitter van uw raad heb ik voorafgaand aan deze vergadering een petitie in ontvangst mogen nemen. En deze petitie is ondertekend door meer dan duizend mensen. Volgens mij ruim meer nog. En roept de gemeenteraad op zich alsnog uit te spreken tegen mensenrechtenschending en de uithongering in Gaza.

En om het kabinet op te roepen meer druk uit te oefenen op de Israëlische regering. Ik heb de petitie hier en de indrukwekkende doos met een indrukwekkende hoeveelheid handtekeningen. De petitieaanbieders zijn gaan staan op de tribune. U kunt ze daar zien. Ze zijn herkenbaar in het rood. Ik bied u als voorzitter van de raad de petitie hierbij formeel aan en vraag de griffie deze als ingekomen stuk in te boeken en zo bij de Agendacommissie te laten terugkomen. En ik heb ook gezegd, namens u allen, wat de politieke oplossing ook is en wat wiens rol in het Nederlands staatsbestel ook is, je moet wel echt een hart van steen hebben, wil je niet geraakt zijn door deze beelden. En ook mijn hart en de harten van velen van u bloeden bij het zien van de gruwelijke beelden die elke dag tot ons komen. Ik zal de petitie, via de Agendacommissie, onder uw aandacht brengen. Dan gaan we door naar het vaststellen van de agenda. En ik weet dat de VVD, GroenLinks, CDA en Beter voor Dordt de laatste maanden hard hebben gewerkt aan een initiatiefvoorstel en deze vandaag graag willen indienen. Het voorstel gaat over makkelijker thuis laden op straat. Allereerst complimenteer ik de indieners graag met het genomen initiatief. Het is altijd mooi als raadsleden niet alleen reageren op voorstellen die ze ontvangen, maar ook zelf initiatief nemen om onze stad nog beter en mooier te maken.

Een initiatiefvoorstel. Ons Reglement van Orde schrijft voor dat deze desgewenst met een mondelinge toelichting tijdens een besluitvormende raadsvergadering schriftelijk wordt ingediend bij de voorzitter. En ik stel voor dat we hier even een moment voor nemen tussen de benoemingen en de hamerstukken. En dat is tussen de agendapunten 3 en 4. Dat is volgens mij wel akkoord? Dat is mooi. En dan is de vraag of u met deze aanpassing kunt instemmen met de agenda zoals deze voorligt? Is dat het geval? Ik zie u driftig en enthousiast knikken. Mooi. En dan stel ik hierbij de voorliggende agendapunten agenda vast, waarbij we na punt 3 ruimte maken voor het indienen van het initiatiefvoorstel. 2. Vaststellen van de notulen van de Gemeenteraad van 27 mei en 5 juni 2025 en de Dordtse Dinsdag van 13 mei, 20 mei, 3 juni en 10 juni 2025 Vergaderzalen 1, 3 en 5

3

De voorzitter: En dan gaan we nu door naar het tweede agendapunt. En dat is het vaststellen van de notulen van de gemeenteraad van 27 mei en die van 5 juni van het afgelopen jaar en de Dordtse Dinsdag van 13 mei, 20 mei, 3 juni en 10 juni, in de vergaderzalen 1, 3 en 5. Kunnen we deze notulen vaststellen? Wenst iemand er nog stemming over? Dat is niet het geval. Dan zijn ze vastgesteld. Die doet het ook. Benoemingen De voorzitter: En dan komen we bij een benoeming. 3. Benoeming van mevrouw A. Redko tot commissielid namens fractie Forum voor Democratie – Raadsvoorstel De voorzitter: En dat is altijd mooi. Benoeming van mevrouw Redko tot commissielid namens de fractie van Forum voor Democratie. En ik kijk even rond. U kunt allemaal instemmen met de benoeming? Dat is het geval. En dan vraag ik mevrouw Redko naar voren te komen voor het afleggen van de eed. En ik verzoek u allemaal, indien mogelijk, te gaan staan. Volgens mij bent u goed geïnstrueerd en weet u wat u moet doen. Ik lees de tekst van de eed uit de Gemeentewet voor. En dan sluit u hem af met Zo waarlijk helpe mij God Almachtig. En u steekt uw rechterhand omhoog en u sluit uw wijsvinger en middelvinger. Daar gaan we. Ik zweer dat ik, om tot commissielid benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, en onder welke naam of welk voorwendsel ook enige gift of gunst heb gegeven of beloofd.

Ik zweer dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. En ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet en dat ik de wetten zal nakomen. En dat ik mijn plichten als commissielid naar eer en geweten zal vervullen. Van harte gefeliciteerd. U bent commissielid. En er zal vast een ander moment komen in de vergadering om ons nieuwe commissielid te feliciteren, maar voor nu gaan we even door.

Initiatiefvoorstel Makkelijker thuis laden op straat De voorzitter: Want we zijn aangekomen bij het ingelaste agendapunt, het indienen van het initiatiefvoorstel. En dat wordt ingediend door de VVD, GroenLinks, CDA en Beter voor Dordt. En de heer Kuhlmann zal deze kort toelichten. Mijnheer Kuhlmann, ik wil u graag vragen achter de katheder te gaan plaatsnemen. U bent al onderweg. Gaat uw gang. Waar ben je in het leven zonder pasje. Er verschijnt een collectief bij de katheder.

De heer Kuhlmann: Voorzitter. De voorzitter: Graag stilte, alstublieft. Mijnheer Kuhlmann, u krijgt twee minuten, gezien de agenda. De heer Kuhlmann: Dank u. Voorzitter, collega-raadsleden, geacht college, mevrouw de griffier, vandaag dien ik namens de Dordtse VVD, en samen met Paul den Hartog, JanWillem Wringer en Albert Klerk, ons initiatiefvoorstel in, dat thuis laden op straat

4

makkelijker maakt in Dordrecht. Steeds meer Dordtenaren rijden elektrisch. Dat is goed voor het klimaat, maar het vraagt ook om slimme oplossingen. Een van die oplossingen is thuis laden vanaf je eigen oplaadpunt naar je auto op straat. Dat is goedkoper voor Dordtenaren, verlicht de druk naar het elektriciteitsnet en maakt efficiënter gebruik van de schaarse parkeerruimte. Toch blijkt dat bijna niemand in Dordrecht een vergunning krijgt voor deze manier van opladen, terwijl gemeenten als Noordwijk, Haarlemmermeer en Amersfoort laten zien dat het wel kan. Veilig, overzichtelijk en juridisch goed geregeld. Wat wij vandaag voorstellen, is simpel. Wijzig de APV, zodat thuis laden op straat vergunningsvrij wordt in onze stad, mits aan duidelijke en zorgvuldige spelregels wordt voldaan. Die regels leggen we via een motie meteen naast dit voorstel, zodat bewoners weten waar ze aan toe zijn. Voorzitter, dit voorstel gaat over vertrouwen in onze mede Dordtenaren, over meer regie voor onze stadsgenoten, over de manier waarop zij hun auto willen opladen, over verduurzaming die haalbaar en betaalbaar is en over ruimte geven aan oplossingen die de stad vooruithelpen. Mede namens Paul den Hartog van GroenLinks Dordrecht, Jan-Willem Wringer van Beter voor Dordt en Albert Klerk van CDA Dordrecht vraag ik de raad dan ook van harte om dit voorstel in behandeling te nemen en te steunen.

Dank u wel. De voorzitter: Dank, mijnheer Kuhlmann en uw collega's van GroenLinks, CDA en Beter voor Dordt. En onze griffier brengt het voorstel zo spoedig mogelijk ter kennis van het college. En het college zal schriftelijk wensen en bedenkingen ter kennis van de raad brengen. En het voorstel wordt geagendeerd bij de eerstvolgende vergadering van de Agendacommissie. Die vervolgens bepaalt wanneer en hoe het voorstel en de eventuele wensen en bedenkingen van het college in de commissie worden behandeld. Uiteindelijk zal uiteraard in de raad over het initiatiefvoorstel worden besloten. Hamerstukken De voorzitter: Dan zijn we aangekomen bij de hamerstukken. Ik loop ze een voor een langs, waarbij u desgewenst de mogelijkheid krijgt voor het afleggen van een korte stemverklaring. Maar let wel goed op. 4. Vaststellen Prognose Grondbedrijf 2025 – Raadsvoorstel De voorzitter: Ik kom bij het vaststellen van de Prognose van het Grondbedrijf voor 2025. Wenst iemand daar stemming over? Dat is niet het geval. Dan is hij hierbij vastgesteld. 5. Vaststellen tweede wijziging omgevingsplan voor bodem, Bouwhuyslocatie, Zuidbuitenpoldersekade en bedrijventerreinen – Raadsvoorstel De voorzitter: Dan kom ik bij het vaststellen van de tweede wijziging van het omgevingsplan voor bodem, Bouwhuyslocatie, Zuidbuitenpoldersekade en bedrijventerreinen.

Wenst iemand daar stemming over? De heer Groenewege: Voorzitter. De voorzitter: Even kijken. De heer Groenewege en mijnheer Noldus wensen daar een verklaring over. De heer Groenewege.

5

De heer Groenewege: Stemverklaring, voorzitter. De Partij voor de Dieren wordt geacht tegen dit voorstel te hebben gestemd. De bestemming recreatie maakt het aanleggen van een visvijver mogelijk. Uiteraard kan de Partij voor de Dieren niet akkoord gaan met het faciliteren van deze vorm van dierenmishandeling. De voorzitter: Duidelijk. Dan de heer Noldus. De heer Noldus: Voorzitter, dank u wel. Stemverklaring met betrekking tot het aspect in dit plan voor de locatie Zuidbuitenpoldersekade 3 en 3A. En in navolging op de eerder gestelde technische vragen, roepen wij hierbij het college op om te komen tot een goede en planmatige invulling voor de locatie voor beide bedrijven. Dordrecht heeft zowel hoveniers als groenbedrijven nodig. Dus zullen we moeten werken aan een goede inbedding van deze bedrijven, ook in onze ruimtelijke plannen. We hopen dat het college en de belanghebbenden snel tot een invulling komen en dat dit leidt tot een voorstel. De voorzitter: Duidelijk. Helder. Kan ik dan hierbij het hamerstuk vaststellen, in achtneming van het feit dat de Partij voor de Dieren wordt geacht tegen te hebben gestemd? Daar is geen fysieke stemming dan voor nodig? Nee. Dan gaan we door. Dan is het hierbij vastgesteld. 6.

Vaststellen Wijziging Gemeenschappelijke regeling GEVUDO – Raadsvoorstel De voorzitter: Dan kom ik bij het vaststellen van de Wijziging Gemeenschappelijke regeling GEVUDO. Jongens, het komt vanzelf goed. Wenst iemand daar stemming over? Dat is niet het geval. Dan is hij hierbij vastgesteld. 7. Beschikbaar stellen investeringskrediet voor omzetting van grasmasterveld naar kunstgras – Raadsvoorstel De voorzitter: Het beschikbaar stellen van een investeringskrediet voor omzetting van grasmasterveld naar kunstgras. Wenst iemand daar stemming over? Even kijken. De heer Venderbos-Lambinon, gaat uw gang. De heer Venderbos-Lambinon: Voorzitter, stemverklaring. De Partij voor de Dieren stelt de gezondheid van mens, dier, van natuur en milieu ver boven plastic. De Partij voor de Dieren wordt dan ook geacht tegengestemd te hebben. De voorzitter: Dank. De heer Noldus. De heer Noldus: Voorzitter, mooi en positief om te zien dat de beschikbaar gestelde middelen vanuit onze Sportvisie hier ook echt effectief worden besteed en dat dit veld er gaat komen, zodat Oranje Wit optimaal gebruik kan maken van deze velden voor haar trainingen en wedstrijden. De voorzitter: Hartstikke goed. Kan ik dan hiermee het voorstel vaststellen? Mevrouw Stolk: Voorzitter. De voorzitter: Wie? Mevrouw Stolk, gaat uw gang.

6

Mevrouw Stolk: De VSP sluit zich aan bij de stemverklaring van de VVD. De voorzitter: Dank. Het is genoteerd en we brengen hem over. Dan stel ik hierbij het hamerstuk vast, waarbij de Partij voor de Dieren wordt meegenomen als zijnde te hebben tegengestemd. 8. Beschikbaar stellen van budget voor uitvoering van de gebiedsprioritering Dordt Oost en Centrum – Raadsvoorstel De voorzitter: Dan het beschikbaar stellen van het budget voor de uitvoering van de gebiedsprioritering Dordt Oost en Centrum. Wenst iemand daar stemming over? Dat is niet het geval. Dan is hij hierbij vastgesteld. 9. Uitbrengen Zienswijze gemeente Dordrecht op Begroting 2026 en Bestemming Jaarresultaat 2024 Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid – Raadsvoorstel De voorzitter: Uitbrengen van de Zienswijze gemeente Dordrecht op de Begroting en het Bestemming Jaarresultaat 2024 van de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid. Wenst iemand daar stemming over? Dat is niet het geval. Dan is hij hierbij vastgesteld. 10.Vaststellen van de Nota Verbonden Partijen 2025 – Raadsvoorstel De voorzitter: Dan kom ik bij het vaststellen van de Nota Verbonden Partijen 2025. Wenst iemand daar stemming over? Ik heb hier een stemverklaring van mevrouw Schnabel van de Partij van de Arbeid. Gaat uw gang. Mevrouw Schnabel: Dank u wel.

Samen met ChristenUnie/SGP en GroenLinks kondigen we alvast een agenderingsverzoek aan om het in september in de commissie te hebben over een gezamenlijke adviescommissie Dienst Gezondheid & Jeugd. We staan voor grote uitdagingen als het gaat om sturing op en het welzijn van jongeren. Hiermee kunnen we efficiënter en effectiever beleid voeren en kennis uitwisselen. De voorzitter: Dank. En de gemaakte opmerking zullen we doorgeven. Kan het voorstel daarmee … Ik zie mensen in de aanslag. Mevrouw Kroeger. Mevrouw Kruger: Dank u wel, voorzitter. Wij sluiten ons als GroenLinks Dordrecht aan bij de stemverklaring van mevrouw Schnabel. De voorzitter: Mooi. Dank. Dat doen we. Even, ik hoor best wel wat ruis van alle apparaten om mij heen, maar ik wil toch het klimaat aangenaam houden. Het helpt wel als u duidelijk kenbaar wil maken als u het woord wil voeren, want het is voor ons rumoerig hier. Dan met de gemaakte opmerkingen stellen we hem hierbij vast. 11.Vaststellen Jaarstukken 2024 – Raadsvoorstel De voorzitter: Dan het vaststellen van de Jaarstukken over 2024. De heer Groenewege: Voorzitter. Het moest duidelijk De voorzitter: Mijnheer Groenewege.

7

De heer Groenewege: Dank u. Voorzitter, de Partij voor de Dieren wordt geacht tegen de jaarstukken te hebben gestemd. De jaarstukken beweren doodleuk dat het college erin is geslaagd om met een nieuw dierenwelzijnsbeleid aandacht te hebben voor de leefomgeving van dieren. Maar dat dierenwelzijnsbeleid wordt helemaal niet uitgevoerd, omdat de coalitiepartijen dieren niet belangrijk genoeg vonden om er budget voor te reserveren. Met deze halve leugen kan de Partij voor de Dieren niet instemmen. De voorzitter: Duidelijk. Ik ga weer even van mijnheer Groenewege terug naar hier, want het was een hele rij. Ik kom vanzelf bij u, mevrouw Koene. De heer Katif was als eerste namelijk. De heer Katif: Dank u wel, voorzitter. Dank aan het college en alle medewerkers die hebben bijgedragen aan de jaarstukken. Het is echt prettig om te merken dat de stukken steeds tijdiger en zorgvuldiger tot stand komen, met oog voor structuur en leesbaarheid. Dat verdient op zijn minst een compliment. We hopen dan ook dat deze positieve ontwikkeling zich voortzet en dat we volgend jaar, samen met de portefeuillehouders, de tijd nemen om de jaarstukken inhoudelijk te bespreken, zoals ze dat ook echt waard zijn. Tot zover, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank, mijnheer Katif. Ik kijk even door. Dan kom ik bij mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Dank, voorzitter.

Niet inhoudelijk, want wij stemmen in met de jaarstukken, maar wel wat betreft de gebruikte taal. Het had best op Burger op 1 gemogen een keer. Het is gewoon nu net nog te ingewikkeld. En buiten dat staan er nog steeds kreten in wat wij campagneleuzen vinden. En dat vinden wij lelijk De voorzitter: Duidelijk. Dan mevrouw Boom. Excuus. Mevrouw Boom-Vos: Dank u wel, voorzitter. De Dordtse VVD stemt in met het jaarverslag als hamerstuk. Hier wijken wij eigenlijk af van onze uitgangspunten om altijd de jaarrekening te bespreken. Deze is vooral belangrijk om terug te kijken en te leren. We hebben eigenlijk gekozen om deze tijd juist te besteden aan de Perspectiefnota, waarbij we vooruitkijken vandaag. Deze hamering is eigenlijk, net als de heer Katif zei, ook te danken aan de stappen die de financiële afdeling van de gemeente Dordrecht de afgelopen jaren heeft gezet. Wij zijn kritisch geweest bij het financiële fundament weer op orde te krijgen. Maar daar hoort ook bij dat je een compliment bij goede vooruitgang moet geven. En dat is vandaag. Wij danken hun voor het goede werk en dit mooie jaarverslag. De voorzitter: Dank. Ik kijk nog even door. Mijnheer Van der Meer. Het gaat vanzelf sneller, met de namen bij mij. Excuus. De heer Van der Meer: Dank u wel, voorzitter.

Aansluitend bij wat er al gezegd is, hopen wij dat er in de toekomst inderdaad ruimte is om inhoudelijk over de beleidsverantwoording van het college te spreken. Maar verder akkoord met dit jaarverslag. De voorzitter: Dank. Een duidelijke oproep. Ik kijk even door.

8

Mevrouw Stolk: Voorzitter. De voorzitter: Dan kom ik bij mevrouw Van Vugt. Mevrouw Van Vugt: Dank u wel. We houden het kort. We sluiten ons aan als CDA bij het eerste deel van de stemverklaring van Beter voor Dordt. De voorzitter: Dank u wel. Dan kom ik bij mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, wij sluiten aan bij de stemverklaring van Beter voor Dordt, maar dan de volledige stemverklaring. De voorzitter: Dank. Er wordt hier en daar aangesloten, maar de oproep is duidelijk. En ook met name de oproep over het taalgebruik. Dat is altijd een belangrijke oproep aan het gemeentebestuur om toegankelijk taalgebruik te gebruiken. Maar volgens mij kunnen we de jaarstukken vaststellen, waarbij wij in acht nemen dat de Partij voor de Dieren tegen heeft gestemd. Dan zijn hierbij de jaarstukken vastgesteld. 12.Jaarverantwoording 2024 en Uitvoeringsprogramma 2025 Smart Delta Drechtsteden inzake Groeiagenda 2030 Drechtsteden – Raadsvoorstel De voorzitter: Kom ik bij de Jaarverantwoording over 2024 en het Uitvoeringsprogramma 2025 Smart Delta Drechtsteden inzake de Groeiagenda. De heer Gündogdu: Voorzitter. Mevrouw Schnabel: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Schnabel, gaat uw gang. Mevrouw Schnabel: Dank u wel. Wij hebben in de commissie onvoldoende inzicht gekregen in wat Smart Delta nu precies oplevert. Daarom stemmen we op dit moment niet in met het voorstel.

Het zou het college sieren om aan het einde van dit jaar duidelijk te maken welke bereikte resultaten deze collegeperiode door Smart Delta zijn behaald. De voorzitter: Dank. De heer Groenewege. De heer Groenewege: Dank u wel. Voorzitter, de Smart Delta Drechtsteden is er, als organisatie die inzet op groei van de economie, in geslaagd om zich los te zingen van wat klimaatwetenschappers al tientallen jaren zeggen, groene groei bestaat niet op een planeet die niet meegroeit. De Partij voor de Dieren is tegen deze doelstelling van de Smart Delta Drechtsteden. En is dan ook tegen het uitvoeringsprogramma. De voorzitter: Duidelijk. Mevrouw Stolk: Voorzitter. De heer Gündogdu: Voorzitter.

9

De voorzitter: Waar? Mevrouw Stolk, gaat uw gang. Mevrouw Stolk: Wij sluiten ons aan bij de stemverklaring van de Partij van de Arbeid. De voorzitter: Dank u wel. De heer Gündogdu: Voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, ik heb een tweetal opmerkingen. Ten eerste, de veel te late behandeling van het uitvoeringsplan. Dat betekent dat wij vanuit de raad ook niet veel mee hebben kunnen geven aan het hele uitvoeringsplan. En het tweede is dat de ondernemers steen en been klagen dat hun inbreng veel te laat en veel te weinig is verwerkt in de uitvoeringsplannen. Immers, het is een coproductie. En daar moet echt voor gewaakt worden. Dank u wel. De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Katif: Voorzitter, ik hecht eraan om even aan te sluiten bij de stemverklaring van mevrouw Schnabel van de Partij van de Arbeid. De voorzitter: Duidelijk. Dat zijn veel gemaakte opmerkingen die we meenemen. Kan ik dan wel het voorstel vaststellen, waarbij in acht wordt genomen dat de Partij voor de Dieren tegen heeft gestemd, de Partij van de Arbeid ook, VSP ook, Beter voor Dordt ook. Jongens, we gaan even fysiek stemmen. Dit wordt niks. De partijen die het voorstel steunen, kunnen die het kenbaar maken met een handgebaar? Is dat ongebruikelijk? Jongens, het helpt mij eventjes voor nu. Duidelijk. Daarmee is het voorstel aangenomen. Dank.

13.Vaststellen Instructie voor de griffier van de gemeente Dordrecht en Generiek functieprofiel griffier – Raadsvoorstel De voorzitter: Dan het vaststellen van een Instructie voor de griffier van de gemeente Dordrecht en een Generiek functieprofiel voor de griffier. Dat kunnen we vaststellen, toch? Dan is het hierbij aangenomen. 14.Vaststellen fractievergoedingen 2023 – Raadsvoorstel De voorzitter: En kom ik bij het vaststellen van de fractievergoedingen voor 2023. De heer Groenewege. De heer Groenewege: Dank u wel. Voorzitter, dit raadsvoorstel bedekt afwijkingen, die er wel degelijk waren, met de mantel der liefde, waardoor die niet openbaar worden. Bijvoorbeeld een afwijking die we als Partij voor de Dieren zelf hadden, en waar ik dan maar meteen open over zal zijn, kaartjes voor het bijwonen van een documentaire die we, bleek later, niet hadden mogen declareren. Als Partij voor de Dieren vinden we het principe van een openbare overheid heel belangrijk. Wij zien geen goede redenen om de afwijkingen niet openbaar te maken, behalve dat we onszelf immuun zouden willen

10

maken voor kritiek. Maar als je dat wilt, dan moet je niet de politiek in. We kunnen niet instemmen met dit raadsvoorstel. De voorzitter: Duidelijk. Mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Wij sluiten ons daarbij aan, maar wij stemmen wel in. De voorzitter: Ik kijk nog even rond. Ik zie geen andere handen. Met in achting het feit dat Gewoon Dordt en de Partij voor de Dieren hebben tegengestemd, stel ik hierbij dan het voorstel vast. Gewoon Dordt heeft ingestemd. Excuus. Correctie. We stellen het vast, waarbij in acht wordt genomen dat Partij voor de Dieren heeft tegengestemd. Stukken ter kennisname De voorzitter: Dan kom ik bij de stukken ter kennisname. Ik kijk even rond. Kunnen we gewoon kennis nemen van de stukken bij agendapunt 15 tot en met 26? Ik zie in ieder geval mevrouw Kroeger. Mevrouw Kruger: Voorzitter, dank u wel. Het is gewoon Kruger en niet Kroeger. De voorzitter: Kruger. Mevrouw Kruger: Maakt niet uit. Voorzitter, op 3 juni hebben we in de commissie in een commissie gesproken over het Rekenkamerrapport over de ondermijning in Dordrecht. Toen hebben we als commissie besproken, het wordt een hamerstuk, maar we willen wel graag dat er in beslotenheid vergaderd blijft over dit onderwerp. En twee keer per jaar dat dat georganiseerd wordt. Daarvoor is een technisch amendement nodig.

De voorzitter: Mevrouw Kruger, u heeft een jaloersmakende voortvarendheid, maar we hebben nog een aantal bespreekstukken te behandelen en kennisname stukken te behandelen. Mevrouw Kruger: Maar dit staat toch bij de kennisname, of niet? De voorzitter: Nee, dit is het stemstuk onder 27. Mevrouw Kruger: Sorry. Excuus. Dan ga ik zo op de repeat, of jullie hebben het nu allemaal gehoord. De voorzitter: Het is warm. Ik ga gewoon vanaf deze kant kijken. Mevrouw Schnabel, gaat uw gang. Mevrouw Schnabel: Dank u wel. Wij hebben een stemverklaring bij 23, Onderzoek Dordrecht, slavernij en autonomie. We vinden het vreemd dat dit stuk achter een slotje zit. Wellicht is het een administratieve fout en is vergeten om het embargo eraf te halen. We zien graag dat het slotje eraf gehaald wordt.

11

De voorzitter: Duidelijk. We kijken hoe dat komt. We kunnen geen stemverklaringen doen bij deze stukken, maar we nemen even uw opmerking mee waarom er een slotje staat. Ik kijk nog even verder de rij af. Kom ik bij de heer Van der Net. De heer Van der Net: Klopt. Geen stemverklaring. Alleen een opmerking, ook over punt 23. De meningen zijn wat verdeeld over het feit of er excuses hadden moeten worden aangeboden. Niemand die nu leeft, heeft schuld aan slavernij. Maar wij willen ons op dit punt wel inzetten tegen discriminatie en racisme, in ieder geval in de huidige tijd en in de toekomst. Dat was hem, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk nog door. Mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Vind ik een mooie, wat mijnheer Van der Net zegt. En daar sluit ik me bij aan. De voorzitter: Duidelijk. Ik kijk nog even door. De heer Hartmeijer, gaat uw gang. De heer Hartmeijer: Dank, voorzitter. Bij nummertje 20. Een mooi resultaat werd bereikt op het VNG-congres vorige maand, waarbij de motie van onze wethouder De Jonge om te pleiten voor een landelijk PFAS-verbod werd aangenomen. Wat ons betreft een sterk signaal. Compliment voor deze wethouder. Mevrouw Wepster: Welk nummer? De voorzitter: 20. Dank. En we brengen de complimenten over. Dat heeft onze wethouder toch maar hartstikke goed gedaan.

15.Raadsinformatiebrief over Verloop Pasen en Koningsdag tijdens sluiting parkeergarage Spuihaven – Raadsinformatiebrief 16.Raadsinformatiebrief over Benoemen 3 straatnamen Wilgenwende – Raadsinformatiebrief 17.Raadsinformatiebrief over Stand van zaken bodemsanering door planten – Raadsinformatiebrief 18.Raadsinformatiebrief over Actieplan Geluid 2024-2029 gemeente Dordrecht – Raadsinformatiebrief 19.Raadsinformatiebrief over Beantwoorden motie M9 Meer Vereenvoudigen en Toegankelijkheid van de Begroting – Raadsinformatiebrief 20.Raadsinformatiebrief over Beantwoorden motie M13 Eis een landelijk PFASverbod! – Raadsinformatiebrief 21.Raadsinformatiebrief over Onderzoek proces rond verbeteren keldergraven Essenhof – Raadsinformatiebrief 22.Raadsinformatiebrief over Voortgang Maakfabriek Leerpark – Raadsinformatiebrief

12

23.Raadsinformatiebrief over Onderzoek Dordrecht, slavernij en autonomie van 1572 tot nu – Raadsinformatiebrief 24.Raadsinformatiebrief over Resultaten OCD onderzoek Kromhout Kasperspad 2024 – Raadsinformatiebrief 25.Raadsinformatiebrief over Vierjaarlijkse Monitor Agenda Dordrecht 2030 – Raadsinformatiebrief 26.Raadsinformatiebrief over Decembercirculaire 2024 – Raadsinformatiebrief Stemstuk De voorzitter: Dan kom ik bij het stemstuk. 27.Kennis nemen van onderzoeksrapport naar ondermijning Rekenkamer Dordrecht – Raadsvoorstel De voorzitter: Kennis nemen van het onderzoeksrapport naar ondermijning van de Rekenkamer. En ik geef het woord aan mevrouw Kruger, want ik weet dat die het woord wil voeren hier. Dat voel ik aan. Mevrouw Kruger: Dank u wel. Ik heb net al een hele inleiding gegeven. Ik wil nu een technisch amendement indienen, waar we al over gesproken hadden tijdens de commissievergadering op 3 juni, om twee keer per jaar een besloten commissievergadering te houden over ondermijning, aan de hand van concrete cases. De voorzitter: Kunt u nog heel even kort het amendement toelichten? Ik heb het niet goed gehoord. Excuus. Mevrouw Kruger: Ik dacht dat ik dat net verteld had. Maar goed, ik ga wel in de repeat. In de commissie van 3 juni is er een Rekenkamerrapport over ondermijning in Dordrecht besproken. Daar hebben we toen met elkaar goed naar gekeken.

En we hebben een casus besproken. En toen hebben we met elkaar besloten om via een technisch amendement het zo te regelen dat er nu twee keer per jaar een besloten vergadering komt, aan de hand van casussen, over ondermijning. En daar hoeft niet apart dan een agenderingsverzoek voor te worden ingezet. De voorzitter: Dat lijkt mij een duidelijk amendement. Ik kijk nog even naar andere partijen die het woord willen voeren. Hij is ingediend, neem ik aan? En dat is amendement nummer A1. Ik kijk nog naar andere partijen. Mevrouw Stolk: Voorzitter, wij kennen dit hele amendement niet. De voorzitter: Mevrouw Stolk, gaat uw gang. Mevrouw Stolk: Wij kennen het hele amendement niet. Ik zou wel, voordat we hier over gaan stemmen, het eerst even tot ons te laten komen.

13

De voorzitter: Ik heb begrepen dat het amendement gewoon aan het agendapunt hing. Bij agendapunt 1 achter een slotje. Mevrouw Koene: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Koene, gaat uw gang. Mevrouw Koene: Met alle respect, we hebben 723.000 stukken op de agenda staan de komende dagen. Ik kan echt niet overal van kijken of er eventueel een amendement ergens onder hangt. Ik wil ook graag even 2 tellen de gelegenheid krijgen om dit te lezen, want ik snap er helemaal niks van. De voorzitter: Ik heb een voorstel. Ik ga het even op mijn manier doen. Wat we ook kunnen doen, is dat we gewoon de rest van de agenda afwerken. Het is geen ingewikkeld amendement. Dan heeft u gedurende de avond het even kunnen lezen. En dan voor de sluiting vanavond stemmen we nog over het amendement. Want het lijkt mij een heel duidelijk amendement. Doen we dat zo. Want u heeft daar gewoon helemaal gelijk in. U moet tussen alle stukken ook alles goed kunnen doorgronden. Dan stellen we die nog even uit tot vlak voor de sluiting.

Stukken ter bespreking 28.Vaststellen Perspectiefnota 2026 – Raadsvoorstel De voorzitter: En kom ik bij het onderwerp, de Perspectiefnota. En we behandelen vandaag alleen de eerste termijn. Dat zijn de algemene beschouwingen. Volgende week spreekt u dan in commissieverband hierover verder. En de tweede en eventueel derde termijn en besluitvorming volgt dan in de raad van 15 juli. Bij de Perspectiefnota kunt u desgewenst de stukken die staan bij de agendapunten 29 tot met 32 betrekken. En artikel 18 lid 1 van ons Reglement van Orde stelt dat u bij de behandeling van P&Cdocumenten vanachter de katheder spreekt. Hierbij geldt een afwijkende spreekvolgorde. Om en om spreken oppositie en coalitie, te beginnen bij de grootste oppositiepartij. Daarna de grootste coalitiefractie. En zo verder. Ook hier is de grootte van de fractie bij de laatste gemeenteraadsverkiezing van toepassing. U heeft allen in de eerste termijn een spreektijd van 7 minuten per fractie. Dat is inclusief toelichten en indienen van eventuele moties en amendementen, en exclusief interrupties. Maar ook daar ga ik wel scherp op zijn. En ik verzoek u uw eventuele interrupties, zoals afgesproken, kort en krachtig te doen en snel uw vraag te stellen.

En nadat alle fracties hun woordvoeringen hebben gedaan, krijgt ieder lid van het college 5 minuten om hierop te reageren, met uitzondering van de wethouder Financiën, die krijgt 10 minuten. Ook deze tijden zijn exclusief interrupties. En dan starten we met de eerste woordvoering. En kijk ik naar de fractie van Beter voor Dordt. Mijnheer Schalken, mag ik u het woord geven? De heer Schalken-den Hartog: En alles doet het. Dank u wel, voorzitter. Collega's, collegeleden, gasten op de tribune, kijkers en luisteraars op afstand, we bespreken vandaag de Perspectiefnota 2026. Allereerst dank aan iedereen die aan dit document

14

heeft gewerkt. Het proces begon met een ambtelijke inventarisatielijst, die een grote schokgolf in Dordrecht veroorzaakte. Ombuigingen en bezuinigingen zijn nooit leuk. Waar het college vooral bleef zeggen dat het niet hun lijstje was, maar een ambtelijke inventarisatie, is wat Beter voor Dordt betreft wel datzelfde college echt verantwoordelijk voor wat de stad in werd geslingerd. Maar goed, er ligt nu een Perspectiefnota met maatregelen die dit college wil gaan nemen. En dat gaat pijn doen in de stad, want de maatregelen gaan mensen en organisaties raken. Omdat alle bezuinigingen grote gevolgen hebben en veel zaken het daarvan ook nog maar de vraag is of ze echt te realiseren zijn, hebben we samen met de VSP een motie met betrekking tot een evaluatie. Gelukkig zijn ook een aantal voorstellen inmiddels alweer gesneuveld, zoals het sluiten van Zwembad De Dubbel, de Sterrenwacht of de filialen van de bibliotheek. Maar het opheffen van de dierenparkjes staat nog op de reservelijst. Wat Beter voor Dordt betreft, en gelukkig ook een aantal andere fracties, is dit een onbespreekbaar voorstel en komt er later hier vanmiddag een motie op dit punt.

Ik loop de meeste programma's kort even langs, voorzie ze van een eerste Beter voor Dordt reactie en kom aan het einde met wat Beter voor Dordt als bezuinigingsoptie ziet, waardoor wellicht een aantal bezuinigingsvoorstellen kunnen vervallen. Om te beginnen met wat laaghangend fruit, waarvan wij in onze eerste reactie tegen elkaar zeiden dat het eigenlijk bizar is dat dit al niet allemaal veel eerder was ingezet. Het slimmer inzetten van Europese subsidies om middelen vrij te spelen en het actief inzetten op lobby en subsidies lijkt ons iets om gewoon altijd te doen. En hetzelfde geldt voor de groei van toeristisch bezoek, het versneld verledden van openbare verlichting, realistisch begroten van maatwerkvoorzieningen en het doorberekenen van overheadkosten aan de regiogemeenten. Allemaal zaken waarvan wij denken dat het eigenlijk vanzelfsprekend is dat dat eigenlijk ook allemaal al eerder ingezet had kunnen worden. Ik kom tot de ozb. Vaak de makkelijkste boom om aan te gaan schudden. Gezien de bezuinigingsopgave zal Beter voor Dordt er nu niet gelijk voor gaan liggen, maar we hebben wel moeite met de stapeling waar onze Dordtenaren mee te maken krijgen. Want naast de verhoogde ozb gaan we ook de kosten van het handhaven op afval doorberekenen in de afvalstoffenheffing. Hierdoor gaan de lokale lasten ook stijgen.

We blijven ons sterk maken voor een zo laag mogelijk lokale lasten voor onze Dordtenaren. En we blijven daarbij ook vasthouden aan het streven om de belastingdruk onder het landelijk gemiddelde te houden. Mevrouw Van Engelen: Voorzitter. De heer Schalken-den Hartog: Ik dacht een interruptie te horen. Mevrouw Van Engelen: Voorzitter. De heer Schalken-den Hartog: Toch. Mevrouw Van Engelen: Wel. De voorzitter: Excuus. Mevrouw Van Engelen, een interruptie, gaat uw gang. Mevrouw Van Engelen: Dank u wel. Ik zit het allerverste weg. Ik begrijp het wel. De heer Schalken, voorzitter, stipt net eventjes de handhavingskosten op afval aan. Maar toen

15

we het diftar onderwerp hier bespraken in de raad, wist Beter voor Dordt heel goed wat de consequenties waren als de Dordtenaren niet per grijze zak zouden betalen. En zij hebben hier zelf mee ingestemd. Ik vind het toch een beetje oneerlijk als de heer Schalken dat nu op het college gooit. De voorzitter: En wat is uw vraag? Mevrouw Van Engelen: Of de heer Schalken zich dat nog herinnert, of dat hij toch van mening is veranderd in de tussentijd? De voorzitter: De heer Schalken, even voor komende interrupties, dat zijn echt verduidelijkende vragen. Probeer de eigen politieke inbreng echt te beperken tot de eigen termijn. De heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, om daar kort op te reageren. Natuurlijk weet Beter voor Dordt heel goed waarom ze tegen de invoering van diftar hebben gestemd. Maar daarmee is dat niet een vrijbrief om die kosten voor handhaving dan maar in de afvalstoffenheffing te berekenen. Dat is volgens mij geen koppeling die wij in ieder geval zo zouden maken. Voorzitter, het niet toepassen van de gemeentelijke indexering voor subsidies. Het klinkt als een makkelijke maatregel, maar laten we niet vergeten dat dit ook pijn gaat doen bij organisaties. Ik kom tot een aantal uitvoeringsprogramma’s.

In uitvoeringsprogramma 2 vindt Beter voor Dordt het verkleinen van het budget voor evenementensubsidies, gekoppeld aan het meer doorberekenen van kosten, onbespreekbaar, want door beide maatregelen worden evenementenorganisaties echt 2 keer geraakt. Ik zag al een aankondiging van een motie op dit punt. En ik kan me zo voorstellen dat wij als Beter voor Dordt daarin mee kunnen gaan. En wat dat betreft bij programma 2, ook de bezuinigingen in de culturele sector vinden we echt te fors. Programma 3, het aanpassen van de kwaliteit van het groenonderhoud naar niveau B voor de gehele stad. Het is een kleine besparing, maar Beter voor Dordt zegt in ieder geval, doe dit voor de binnenstad en voor de parken niet. Onze binnenstad is de huiskamer voor alle Dordtenaren en het visitekaartje voor de toeristische bezoeker. En de parken zijn de groene longen en de achtertuinen van alle bewoners die eromheen wonen. En in het verlengde van het groenonderhoud ook nog een keer aandacht voor het bomenonderhoud. Eerder heeft Beter voor Dordt hier al een motie over ingediend. En de bomen zijn wat ons betreft het groene goud voor de stad. En we onderhouden ze op dit moment alsof het geen sieraad is. We snappen echt niet dat de groene ridders uit deze raad en het college zich niet sterker maken voor een beter groenonderhoud. Voorzitter, ik kom naar programma 4, het sociaal domein.

Beter voor Dordt beperkt zich hier ook tot een aantal opmerkingen en komen inhoudelijk in de commissie terug op voorstellen. Meer participatie plekken. Deze maatregel zou 2 ton per jaar moeten opleveren. Maar ons inzien is dat boterzacht, want er is een wezenlijk verschil tussen dagbesteding op basis van een Wmo-indicatie enerzijds en vrijwillige inzet anderzijds. Voorzitter, algemene voorzieningen, scootmobielen en deelscootmobiel. Deelscootmobielen lijkt leuk, maar ook vaak wel onhandig. Want vaak hebben die scootmobielen persoonlijke aanpassingen. En in combinatie met het geen gebruik meer mogen maken van de Drechthopper gaat dat wat ons betreft ook echt te ver. Want mensen kunnen immers niet altijd gebruikmaken van een scootmobiel. Zeker niet als ze die ook moeten delen. Voorzitter, een van de

16

insprekers maakte zich sterk voor het niet verhogen van de reserveertijd van de Drechthopper. Beter voor Dordt vindt dat ook. En dit moeten we echt ook niet doen. Want tenslotte reserveren veel mensen al op tijd en is het vaak in korte tijd reserveren gekoppeld aan bijvoorbeeld een doktersbezoek. Bij programma 5 sta ik alleen stil bij de versobering van de dienstverlening van de bibliotheek. De huidige filialen hebben zich de laatste jaren steeds meer ontwikkeld tot een huiskamer voor de omgeving. Beter voor Dordt is uiteraard blij dat er geen filialen hoeven te sluiten. Maar alles openhouden met zo'n forse bezuiniging is wat ons betreft onverantwoord. Ik heb een opmerking over de minder wijkwensen, maar daar kom ik wel weer op terug in de commissievergadering. En ik sla de bizarre voorstellen van bijlage 3 maar even over. Die hebben al voldoende onrust veroorzaakt. Ik kom tot het laatste punt. Want we hebben ook nagedacht over alternatieven. We hebben kunnen lezen dat de externe inhuur van de organisatie in 2024 21 procent was. Mevrouw Schnabel: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Schnabel, gaat uw gang. Mevrouw Schnabel: Dank u wel. Zou de heer Schalken kort willen toelichten over welke bizarre voorstellen het gaat? De voorzitter: De heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Sorry, ik heb de vraag gemist. Het spijt me. De voorzitter: Nog een keer, mevrouw Schnabel.

Mevrouw Schnabel: Dank u wel. Zou de heer Schalken willen toelichten over welke bizarre voorstellen hij het heeft? De heer Schalken-den Hartog: Volgens mij heeft u zelf in bijlage 3 kunnen kennis nemen van de voorstellen die zijn gedaan. En die vinden wij inderdaad ook niet bespreekbaar. En die zijn gelukkig nu niet op de bezuinigingslijst uiteindelijk gekomen. De voorzitter: En daar gaan we het even mee doen. Dank, mevrouw Schnabel. De heer Schalken-den Hartog: Dank u wel. Ik wilde komen tot het voorstel wat wij hadden. We hadden het over de externe inhuur die nu gemiddeld 18 procent is in het land en in Dordrecht op 21 procent staat in 2024. Wij vinden echt dat onze gemeente alle taken en dienstverlening goed op orde moet houden, maar wat Beter voor Dordt betreft kunnen we strakker sturen op die externe inhuur. Natuurlijk moet dat niet betekenen dat specialistische expertise, die we kortdurend inhuren, dat we dat niet meer doen, maar dat kan echt een tandje minder. Wij vinden dat we in 2026 op het landelijk gemiddelde moeten zitten en op termijn aan de Roemernorm moeten kunnen voldoen. En volgens mij was ik die net vergeten te noemen, is dat 10 procent. De laatste punten. Ik ga tot de afronding komen. De voorzitter: U moet tot een hele korte afronding komen.

17

De heer Schalken-den Hartog: Dat kan ik heel snel doen. Als laatste, maar zeker niet onbelangrijk, hebben wij een motie over het realistisch klimaatneutraal Dordrecht, een motie over digitale veiligheid, die ook meeondertekend zijn door de VSP. En in de commissie komen we nog terug op de antwoorden die we gekregen hebben op de vragen over de logiesheffing. Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter. De heer Schalken-den Hartog: Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter, nog een vraag even aan Beter voor Dordt, via u. Beter voor Dordt zou komen met een voorstel om al die bezuinigingen, die waarschijnlijk onnodig zijn uw ogen … Ik heb bij elkaar opgeteld voor zo'n 11 miljoen gehoord waar u het niet mee eens bent. En de maatregel die u voorstelt komt niet aan 11 miljoen. Wanneer komt de rest van uw voorstel? De voorzitter: De heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, als we het hebben over de externe inhuur, krijgen we nog een verduidelijking op vragen die we hebben gesteld en of dat 11 miljoen is niet. Maar volgens mij hebben wij ook aangegeven dat niet bij alle bezuinigingen wij het helemaal van tafel willen geven, maar we het ook willen temporiseren. Ik kom daar graag in de commissie op terug bij u. De voorzitter: Dank. Dan laten we het hierbij. Er is nog een vraag. De heer Hartmeijer, van de SP. De heer Hartmeijer: Dank, voorzitter.

De heer Schalken noemde volgens mij Wmo, het vervoer. Daar ging hij heel snel overheen. Toch weten we dat er krapte is met budgetten, krapte is met chauffeurs. Wat zijn de ideeën van Beter voor Dordt daarin? Je zou een combinatie kunnen maken met busvervoer bijvoorbeeld. Want er moet toch wel iets gebeuren. Hoe kijkt de heer Schalken daartegenaan? De voorzitter: De heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, dank u wel. Ik heb op dit punt zelf geen voorstellen, maar er zijn zeker slimme combinaties te maken, zoals u het zelf ook noemt. En ik denk dat we hier heel goed met elkaar in de commissie verder over kunnen spreken. De voorzitter: De heer Uysal, gaat uw gang. De heer Uysal: Voorzitter, ik denk dat mijn collega daar ook een opmerking over wilde maken, over klimaatambitie. Beter voor Dordt stelt voor om onze klimaatambities te temporiseren, terwijl iedereen, werkelijk waar echt iedereen, alle wetenschappers, alle experts juist erop aandringen dat we moeten versnellen. Dat we alles op alles moeten

18

zetten om nu de maatregelen te gaan nemen. En vindt Beter voor Dordt ook dat uitstel later gaat leiden tot meer kosten? De voorzitter: De heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, als u goed kijkt naar hoe onze motie is opgesteld, dan staat erin dat een aantal maatregelen nu eigenlijk nog niet zo makkelijk uitvoerbaar zijn. En door daar nu niet op te investeren en andere dingen wel te doen, en die wellicht later te doen, kun je juist kosten besparen. De voorzitter: Dank, mijnheer Schalken. Dank voor uw algemene politieke beschouwingen en de moties en amendementen. Die zijn al door u genoemd in uw inbreng. Het zijn er inderdaad vier. En dan geef ik nu het woord aan de fractievoorzitter van de VVD. Wij beschouwen de moties als ingediend. Duidelijk. Het woord is aan de heer Den Heijer.

De heer Den Heijer: Voorzitter, aan iedereen die gewerkt heeft aan deze Perspectiefnota, dank. En wat een mooi begin van uw avontuur hier in onze stad. En u verwees bij uw beëdiging naar Johan de Witt. En dit jaar herdenken wij zijn 400 e geboortedag. En een verhaal over hem leert ons hoe hij in de 17e-eeuw concludeerde dat de republiek meer geld uitgaf dan dat het binnenkrijg. En dat mede door de uitgifte, want ik hoor u allemaal denken, van de leefrentes. En hij rekende het haarfijn uit, met sterftetabellen, kansberekeningen. En zijn conclusie was, sommige uitgaven zijn onhoudbaar, hoe goed bedoeld ook. En dat leverde hem niet alleen lof op, want ook toen gold, wie keuzes maakt, krijgt kritiek. En vandaag staan wij voor dezelfde vergelijkbare keuzes. Niet eenvoudig, maar wel nodig. En wij vinden dat een verstandig lokaal bestuur luistert, kijkt naar wat houdbaar is, wat werkt en ingrijpt waar dat moet. En met 15.000 gesprekken aan de deur hebben wij ergens wel een idee wat er leeft. En Dordtenaren verwachten dat we hun stad veilig, schoon, betaalbaar en gezellig houden. En daarop beoordelen wij deze Perspectiefnota. Door de lagere bijdrage van het Rijk moet Dordrecht 17 miljoen euro bezuinigen. En toch blijven belangrijke voorzieningen overeind. We namen ook de complimenten van Beter voor Dordt al reeds in ontvangst.

De Dubbel, het Wantijbad en de bibliotheken blijven beschikbaar. Inzet op veiligheid is stevig. Meer camera's, meer boetes bij afvaldumping, meer handhavers. En sinds kort ook tegen straatintimidatie. We fouilleren weer preventief en grijpen hard in bij ondermijning. Maar dit rust op tijdelijke middelen. En als we nu niets doen, verdwijnen camera's, zie je minder blauw op straat en verdwijnt de aanpak van ondermijning naar de achtergrond. En dan keren we de rug toe aan inwoners die dagelijks last en criminaliteit ervaren. En dat vinden wij onacceptabel. We verwachten van het college dat ook structureel de middelen op orde zijn. En dat blijven wij kritisch volgen. Dordtenaren verwachten ook dat wij knopen doorhakken op woningbouw. We zijn op koers richting de 4.500 huizen. De betaalbare koop blijft echter achter, eerder al naar gerefereerd, terwijl we veel meer sociale huur bouwen dan afgesproken. Een diverse wijk, voorzitter, bestaat niet alleen uit sociale huur, villa's of penthouses. En ons geduld begint ook wel een beetje op te raken. Wat is onze boodschap aan de Dordtenaar, die niet in aanmerking komt voor sociale huur, maar wel op zoek is naar een woning? Of aan de jonge verpleegkundige, monteur of agent die

19

nu vastzitten in een dure huurwoning, omdat zijn stap naar een bescheiden koopwoning steeds uit de plannen wordt geschrapt door politici in deze raad. En dan het Maasterras. Mevrouw Stolk: Voorzitter. De heer Van der Spoel: Voorzitter. De voorzitter: De heer Van der Spoel. De heer Van der Spoel: Dank u wel, voorzitter. Ik hoor het verhaal van de heer, Noldus wilde ik zeggen, Den Heijer aan. Mijn excuus. Dit verhaal hoorde ik ook tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. Wat is de oorzaak ervan dat de VVD, die nu een al paar termijnen in het college zit, dit dan niet voor elkaar krijgt? De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: De heer Noldus zegt vaak ook wat mijn gedachte is. Ik snap de verwarring. Maar wat u aanstipt, is overigens niet waar de VVD voor aan de lat staat. U en ik staan daar samen voor aan de lat. En waar deze gemeenteraad daarin grossiert, is het dominant maken, het debat alleen maar voeren over sociale huur. En laat ik hier helder schetsen dat wij vinden dat sociale huurwoningen gebouwd moeten worden in deze stad. En wij verlenen ook bijna automatisch steun aan de plannen die dat ook realiseren. En tegelijkertijd worden ook bij woningbouwplannen goedkope koopwoningen steeds weggestreept, omdat de gemeenteraad hier een wens heeft om steeds sociale woningen erbij te willen bouwen.

Terwijl we zien dat het aantal goedkope koopwoningen op 600 blijft steken in plaats van 1.500 en dat op sociale huur nu ruim 30 procent gerealiseerd wordt. In de jaarrekening stond zelfs 45 procent. En dan moet ik zeggen, voorzitter, begint mijn geduld inderdaad wel een beetje op te raken. De voorzitter: Dank, mijnheer Den Heijer. Korte interrupties zijn een kunst, kort antwoorden ook. De heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, dank u wel. Eigenlijk in aanvulling op de vraag van de heer Van der Spoel ook. Ee VVD vindt Beter voor Dordt aan zijn zijde, dat we ook inderdaad die goedkopere koopwoningen moeten bouwen. Maar wat is een concreet plan van de VVD? De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Daar wilde ik nu naartoe. Er ligt namelijk morgen een kans. En dat is het Maasterras. En over die plek werd in de jaren 80 al gezegd dat dat kansen bood. De voorzitter: Even stoppen. Geeft u een antwoord op de interruptie of gaat u door met uw betoog? De heer Den Heijer: Ik geef antwoord op de interruptie naar aanleiding van mijn betoog. De voorzitter: Want ik zie hem u oplezen. Gaat u de interruptie beantwoorden.

20

De heer Den Heijer: Als ook de voorzitter enig geduld heeft, dan zal ik het antwoord geven aan mijn geachte collega. Het Maasterras, in de jaren 80 al een enorme kans. Die kansen liggen er nog steeds, maar de huizen staan er niet. Morgen ligt het bestemmingsplan op tafel, met heel veel goedkope, betaalbare koopwoningen daarin. Waarin we de doelstelling kunnen gaan halen om goedkope koop te realiseren. En blijven wij als raad onderdeel van die stilstand of kiezen we voor een plan wat straks 4.000 Dordtenaren hun thuis gaan noemen? Het is aan ons. Voorzitter, na onze eerdere signalen komt er eindelijk beweging in het sociaal domein. De heer Den Hartog: Voorzitter. Hier, aan deze kant. Hallo. De voorzitter: Mijnheer Den Hartog, gaat uw gang. Handen omhoog. Dat helpt.

De heer Den Hartog: Uitstekend. Ik zal eraan denken. Dank u wel. Ik wachtte even het antwoord af, omdat ik nog niet wist of de interruptie van de heer Schalken al afgelopen was. Als het dan gaat om betaalbare koopwoningen, kunnen wij dan de VVD aan de zijde van GroenLinks zien te krijgen in ons onophoudelijke pleidooi om kleinere woningen te bouwen dan alleen maar die minimale woonoppervlak van 70 vierkante meter? Want dan kan je op hetzelfde oppervlak meer en goedkopere woningen gaan bouwen. De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Dat doen we al op verschillende plekken in de stad. En daarnaast vinden we elk voorstel wat u daartoe aandraagt, bijvoorbeeld morgen, daar hebben we een voorstel van voorbij zien komen, dat kan op onze sympathie rekenen. Dat kan ik u nu alvast vertellen. De heer Gündogdu: Voorzitter. De voorzitter: De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, mijnheer Den Heijer geeft aan dat zijn geduld opraakt. En dat zou best kunnen. Maar wat doet hij dan concreet, dat zijn geduld weer terugkomt? Want hij heeft met de andere coalitiepartijen hier een meerderheid. En hoe komt het dat u dan niet tegen hem blijkbaar durft aan te geven dat uw geduld op raakt, of is dit ook een beetje verkiezingsretoriek? De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Nu verbindt u twee hele mooie zaken aan elkaar.

Want er is volgens mij geen transparantere manier om dat kenbaar te maken dan hier. Want dit is het hoogste orgaan van de stad. Dit is de gemeenteraad van Dordrecht. En als het ergens een plek is om te doen, is het hier. En ik ken u niet anders als iemand die ook ongeduld heeft. Dat het ook maar 600 koophuizen zijn die er gerealiseerd worden. En we kunnen morgen een flinke sprong wagen. Dan komt het in de buurt van de 1.500 afgesproken. Maar ook wij als eiland hebben te maken met de stijgende kosten en de moeilijke marktomstandigheden. Als deze raad het de hele dag over natuurlijk een belangrijk

21

onderdeel sociale woningen heeft, maar die die goedkope koopwoningen vergeet, dan moeten we ook achteraf niet gek opkijken dat ze niet gebouwd worden. Maar ik zie aan u, dat komt morgen vast goed. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Den Heijer: Na onze eerdere signalen komt eindelijk beweging in het sociaal domein. Er moet 6 miljoen worden bespaard. En dat vraagt om scherpe keuzes, minder vrijblijvendheid en meer beweging naar werk. De zorg moet houdbaar blijven. Dat betekent ook duidelijke grenzen stellen aan wat de gemeente wel en niet kan bieden. Wie niet op komt dagen, betaalt mee. Logisch. Maar de zorg moet bereikbaar blijven voor wie dat echt nodig heeft. En daarom steunen wij het voorstel voor een fonds tegen stapeling van kosten. Dat moet niet alleen kwetsbaren helpen, maar ook de mensen die altijd hun eigen boontjes gedopt hebben en nu het misgaat echt een enorme tegenslag hebben. En de motie die door het CDA daarop voorbereid wordt geniet onze sympathie, maar die zullen we ook langs die lijn toetsen. Voor de stad zitten er pijnlijke keuzes in deze bezuinigingen. Maar we kijken kritisch mee en grijpen in waar nodig. Zo zijn we trots op Dordt als evenementenstad. Wat ons betreft doen we er alles aan om dat te behouden. Maar dan moet de regeldruk boven op de financiële maatregelen, waar de heer Schalken terecht over begon, geen strak korset worden.

Daarom dienen we een motie in om de stapeling en de regeldruk structureel te verlagen. En dan de wijken. Voor spelen is gekozen voor scenario D, verschralen. Dat betekent minder speelplekken, minder kwaliteit. Dat raakt de leefbaarheid en het plezier in alle wijken. Een veelgehoorde zorg aan de deur. En wat doet het college nu? Komt er een alternatief? Kunnen bewoners, ondernemers bijdragen aan bijvoorbeeld het onderhoud? We overwegen een motie voor uitstel en concrete stappen, maar gaan graag het gesprek hierover aan in de commissie. Voorzitter, dankzij VVD moties bij de Kadernota en begroting vorig jaar stijgen de lasten deze periode niet, en daarna alleen beperkt. De inflatie schommelde het afgelopen decennium tussen de 0,5 en 2 procent. De afgelopen crisisjaren liep die op tot bijna 10 procent. Juist dan moet je geen automatische belastingverhoging opleggen. Het leven is dan al duur genoeg. Vraag aan de wethouder Financiën, kan hij toezeggen dat we in uitzonderlijke situaties nooit meer dan 2 procent inflatiecorrectie toepassen? En wat ons betreft blijft de hondenbelasting op 0 euro. Geen misverstand. Dat scheelt gewoon in de portemonnee. Helaas denkt niet iedereen daar in dit huis hetzelfde over. Er zijn ook onderdelen in de nota die wij anders zien.

Op de reservelijst staan maatregelen zonder besluit, maar met grote gevolgen, zoals de toekomst van het Onderwijsmuseum en het schrappen van het hertenkamp in Park Merwestein. Voor een paar duizend euro. Je bespaart wellicht wat op hooi, maar je verliest iets onbetaalbaars, een stukje Dordtse traditie en een reden voor jong en oud om naar het park te gaan. De raad sprak zich eerder hierover uit. En wat ons betreft blijft dit zo. Vandaar de breed ingediende motie om dit te herstellen. Dan de logiesheffing. Wie blijft slapen betaalt. En iedereen draagt bij, behalve het COA. Voor de opvangplekken in azc's en hotels wordt op basis van onze verordening geen logiesheffing geheven. Tientallen plekken, 0 bijdrage. Terwijl de impact op onze stad aanzienlijk is. En ook door collega's in de raad goed opgespoord. We willen de vrijstelling schrappen. En dat levert ook direct geld op voor het behoud van speeltoestellen in de

22

wijken. Daarover gaan we graag het gesprek verder aan in de commissie. Dan het Energiehuis. Sinds het vertrek van de commerciële huurder loopt dit gebouw … Mevrouw Koene: Voorzitter. De heer …: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Koene, gaat uw gang. De heer Den Heijer: Ik kon helaas de heer Den Heijer op dit laatste punt niet verstaan. De voorzitter: Hij zal het even herhalen. Ik hou rekening met de spreektijd. De heer Den Heijer: Ik ga even kijken wat ik erbij kan snoepen. De VVD wil dat we die vrijstelling gaan schrappen, maar we willen dat wel op een verstandige manier doen. En daarover willen we graag het gesprek voeren in de commissie. En dan gaat het specifiek op het toepassen van logiesheffing bij hotelkamers, die verhuurd worden voor de opvang van het COA. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Den Heijer: Energiehuis. Sinds het vertrek van de commerciële huurder loopt het gebouw structureel inkomsten mis. Renovatie is nodig, maar de winkel is open en er komt te weinig geld in het laatje. Onze motie vroeg om een plan voor een betere bezetting en inkomsten. Onze vraag, wanneer komt dat plan en hoe wordt de raad betrokken bij de keuzes over functies, investeringen en dekking? Tot slot, voorzitter, de resultaten van Agenda 2030 zie je niet in 1 raadsperiode. Maar wie koers houdt, komt verder dan wie bij elk zuchtje wind van richting verandert.