2.1 2024.09.24 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

Ik ga naar de moties. De heer Groenewege: Voorzitter. De heer Van der Linden. Motie 4. De heer Groenewege: Voorzitter. De voorzitter: De heer Groenewege, Partij voor de Dieren. De heer Groenewege: Dit antwoord verbaast me wel, dat je een streepje trekt op een kaart, zonder even te kijken of het kan. Want op die oever, waar de wethouder die streep heeft getrokken, ligt Natuurnetwerk Nederland. Dat had de wethouder kunnen weten. De wethouder had ook kunnen weten dat daar alleen ontwikkelingen mogelijk zijn met groot maatschappelijk belang, waar geen reëel alternatief voor mogelijk is. Voor een recreatief fietspad is daar toch geen sprake van? Waarom dan toch, als de wethouder dit allemaal al had kunnen weten, deze streep op de kaart trekken? De heer Van der Linden: Het is, als u goed gekeken heeft, natuurlijk niet een streep die we over een half jaar kunnen gaan trekken en asfalteren. Wat ik graag doe, in uw ogen, een bulldozer en grondverzet, alles erbij. Maar ik vind het in het kader van, hoe ga je in de toekomst om met die wens die een aantal partijen al heel lang heeft geuit, om meer

63

verbinding te leggen tussen bijvoorbeeld de Staart en de Biesbosch, vind ik het een heel aantrekkelijke, potentiële route. En meer dan dat is het nu niet. Dan met de tekening gaan we de wijk in. En ik heb gezien, dat heb ik gezegd, wat er in de brief staat. Daar ga ik even contact over leggen. Meer dan dat is het nu niet. En of het kan of het betaalbaar is en of het gezien alle andere afwegingen haalbaar is, dat gaan we daarna zien. En het amendement zelf geef ik oordeel raad. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Van der Linden: Dank u. Motie 4, versterken alternatieven voor de auto. Op zich staat alles wat benoemd is met zoveel woorden her en der in de visie. Op zich is de motie goed te verwerken. En als u de behoefte heeft om nog meer aandacht ervoor te vragen, dan snap ik dat. Vind ik hem ook heel terecht. Aantal mensen heeft iets gezegd over ov-ontwikkeling. Dat baart ons zeer grote zorgen. Coronaherstel is nog niet op orde, arbeidsmarkt is lastig, de kabinetsplannen helpen ook nog niet mee. Dan is Dordt niet uniek. Dat geldt voor heel het land. We zijn wel goed in beeld voor een pilot, waarin ov wordt gecombineerd met een aantal andere vormen van doelgroepenvervoer. En dat zou een aantal innovatieve manieren van vervoer kunnen geven. En daar staan we voor in beeld, bij I&W ook. Daar gaan we graag mee verder. Dat wordt geholpen door deze motie.

De voorzitter: De heer Oostenrijk, CDA. De heer Oostenrijk: Voorzitter, de kern van het verhaal is, ziet u deze motie als overbodig of niet? De voorzitter: Wethouder. De heer Van der Linden: Ik zie hem als aanvullend, maar ik zou hem graag willen omarmen. Maar ik zou toch zeggen, stem er maar over. Dat is toch een concreet advies? De heer Oostenrijk: Ja. De heer Van der Linden: Zo is het. Dank u. Motie 5, logistiek transport over het water. Dat is altijd een beetje ingewikkeld. Nou ja, ingewikkeld? Allereerst een goed idee, want logistiek transport over water is een goed idee. Punt is wel dat veel logistiek vervoer over water van nature best vervuilend is. Punt is ook dat het voor de grote vervoersstromen vaak wel efficiënt is. Of we dit goed genoeg kunnen koppelen aan het Dordtse transport, is een beetje onduidelijk. Weet ik eerlijk gezegd niet. Maar ik geef hem graag oordeel raad. En ik vind het onderdeel over buizentransport, u weet dat we al een aantal jaren het gesprek voeren met twintig andere steden en vier provincies, met het ministerie van I&W. Buizentransport heeft vanaf het begin op de radar gestaan als bijzonder efficiënt, zeker als het gaat om grote vervoersstromen van grote bulkstoffen, zeker in vloeibare vorm. Daar zijn ook heel veel investeringen in gedaan al. Wij denken dat daar veel meer mee kan.

Maar we zien ook dat dat best ingewikkeld is, want een tracé voor buizentransport mag je niet op bouwen, enzovoorts. Zitten allerlei veiligheidsvoorschriften omheen. En

64

de investeringen zijn heel groot. Maar dit zie ik wel als een extra ondersteuning van die inzet. Oordeel raad. De heer Kuhlmann: Voorzitter. De voorzitter: Gaat uw gang, mijnheer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Ik hoor de wethouder zeggen, voor wat betreft de motie logistiek transport, advies oordeel. Tegelijkertijd hoorde ik hem als laatste zeggen dat hij daar toch heel veel goeds in ziet. Nu begrijp ik, en de heer Hartmeijer wees daar ook al op van, de link tussen deze motie en het Mobiliteitsplan. Maar als de wethouder in gedachte deze motie ziet als een motie vreemd, die we gewoon vanwege het praktische nu even mee behandelen, zou dat misschien zijn advies wat veranderen? De voorzitter: Even punt van orde. Om zes uur uiterlijk moeten we afronden. We hebben nog één punt voor hele belangrijke jonge gasten die hier zijn. Dat wil ik graag voor zes uur afronden. Ik vraag iedereen even datgene wat ultiem gevoeld wordt dan nog te stellen. Dan kunnen we dat vervolgen. En alle moties en amendementen worden rondgestuurd, zodat u tijdens de dinerpauze daarnaar kan kijken. En ik vraag aan mevrouw Stolk even om te kijken of het ene onderdeel nog een technische aanvulling krijgt, ja of nee? Gaat u verder, wethouder. De heer Van der Linden: Dank u wel. Het gaat over motie logistiek transport over water.

Daar heb ik over gezegd wat ik heb gezegd, over enerzijds veel kansen, anderzijds zeker niet de schoonste vorm van transport en ingewikkeld als je het helemaal wil koppelen aan Dordt. Buizentransport ondersteuning altijd welkom. Ingewikkeld gesprek wat we met twintig steden voeren en vier provincies en het ministerie, eigenlijk twee ministeries, en een sector. Als u hem als motie vreemd had ingediend, had ik ook gezegd, oordeel raad. Verdere versterking altijd goed. Even kijken. Dit was motie 5. Motie 6. Ik probeer hem zo compact mogelijk te doen, voorzitter. De mobiliteitsongelijkheid neemt toe. U vraagt, de VSP vraagt, de indieners vragen specifieke aandacht voor de doelgroep ouderen dan wel mensen die minder makkelijk zelfstandig mobiel zijn. Wat we met de visie beogen, is alle groepen daarin mee te nemen. En de motie vraagt eigenlijk van, maak nog eens wat onderscheid. Probeer met specifiek beleid te komen. Dat zou ik niet willen doen. Maar ik wil wel de toezegging doen dat bij de uitwerking, die we maken in die elf wijkplannen, het element minder makkelijk zelfstandig mobiel op allerlei manieren en het element hoe ga je om met seniore inwoners, dat we dat meenemen in die uitwerking. En het zal in Stadspolders vast iets anders opleveren dan in de binnenstad. Maar op die manier wil ik hem wel als toezegging meenemen. Motie 7, de binnenstad als leefbaar erf. Interessant.

30 kilometer is een ambitieuze doelstelling, die niet overal gehaald wordt. We zien langzaam wel het aantal auto's verminderen, langzaam ook wel de snelheid er wat meer uitgaan, maar het blijft een heel ingewikkeld iets. Zeker als je de snelheid wil stimuleren met bloembakken, bochtjes, enzovoorts. 15 acht ik echt een heel ambitieuze doelstelling. Als je dat echt wil, dan zul je ook de hele binnenstad moeten inrichten alsof het een woonerf is. Zonder stoepjes, met drempels waar het kan. Moeilijk, waant monumenten, enzovoorts. Dat vergt heel veel. Wat ik wel wil toezeggen, is dat ik bij de uitwerking van het stuk binnenstad in een wijkplan heel goed ga kijken naar die paar

65

plekken waarvan ik zelf ook wel zie... Bijvoorbeeld Scheffersplein, veel mensen, je steekt een weg over waar 30 mag worden gereden, wat niet altijd gebeurt. Dat vind ik wel een locatie om te kijken, kun je dat nog iets anders inrichten? Een heel onderzoek over heel de binnenstad, ik zou hem willen ontraden, want het is te veel. Maar bij de uitwerking van het wijkplan binnenstad kijken, zijn er plekken waar we dit meer kunnen doen, alsof het 15 is, dat lijkt mij een goede basisgedachte. De voorzitter: Ik zie mevrouw Schnabel. Gaat uw gang. Partij van de Arbeid. Mevrouw Schnabel: Dank u wel. Hele kleine vraag. En dan ook te kijken naar die 15 kilometer per uur, gaf u aan. Klopt dat? De heer Van der Linden: Ja. Waarbij ik ook opmerk, dat is hartstikke lastig, want dan moet je echt heel veel barrières opwerpen. En dat vinden veiligheidsdiensten ook weer ingewikkeld, enzovoorts. Maar dat dat een element is wat kan helpen om die binnenstad voor hele langzame en iets snellere weggebruikers veilig bereikbaar te laten zijn, snap ik. Ik zeg toe dat ik juist voor het onderdeel binnenstad de gedachte, kun je hier ook 15 van maken, dat ik die gedachte meeneem op een aantal plekken. Motie 8, even kijken, oordeel raad. En motie 9, ik snap dat er allerlei standpunten kunnen zijn over de behoefte aan elektrisch rijden en of dat echt een goed idee is.

Ik snap ook dat we allerlei dingen vinden van PFAS. Ik voel zelf vanuit de mobiliteitsopgave die ik heb niet de behoefte om een onderzoek te doen, dat de mogelijke connectie daartussen verduidelijkt. In die zin zou ik dat willen ontraden. Tot zover, voorzitter. Dank u wel. De heer Van Leeuwen: Voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Leeuwen: Voorzitter. De voorzitter: De heer Van Leeuwen, gaat uw gang. De heer Van Leeuwen: Ik heb de wethouder nog een vraag gesteld, die hij nog niet beantwoord heeft. De heer Van der Linden: Klopt. De heer Van Leeuwen: Over die voorzieningen. U noemt een drietal voorzieningen, supermarkt, de school of het park binnen tien minuten van je huis. En mijn vraag is, zijn er nog meer voorzieningen waar de wethouder aan denkt, die in de private sfeer liggen? De heer Van der Linden: Ik heb in uw woordvoering, en ook die van anderen, gehoord dat we zoveel mogelijk vrije vestiging en vrije mobiliteit moeten organiseren. Ik ga er natuurlijk niet over waar iemand andere voorzieningen wil vestigen. Ik zie wel dat het handig is om dingen te clusteren in een winkelcentrum. Ik vind het fijn dat er scholen bij bushaltes staan, enzovoorts. Dat ze onderwijs kunnen volgen, in ieder geval het basisonderwijs in je eigen buurt is heel fijn. Ik weet dat veel mensen zeker behoefte hebben aan een wijkontmoetingsplek.

Of dat in een gymzaaltje is of in een kerkgebouw of op een andere plek. Ik heb daar geen absolute meetlat voor. Maar dat soort plekken

66

zijn natuurlijk logisch om te willen. En wat ik heel belangrijk vind, niet gedefinieerde ruimte, gewoon speelruimte, groen, maar ook plekken waar je een beetje kan verdwalen, een kletspoot kan halen als kind. Dat is een van de belangrijkste dingen die je kan doen, een kletspoot halen. Ik leg in de pauze graag uit wat dat is. Dank u wel. Mevrouw Pichel: Voorzitter. De voorzitter: Gaat uw gang, mevrouw Pichel. Mevrouw Pichel: Voorzitter, ik heb een vraag, maar ik besef ook dat we natuurlijk over tien minuten willen pauzeren. Ik wil mijn vraag wel bewaren, als we straks nog de gelegenheid krijgen wel mijn vraag te stellen aan de wethouder. De voorzitter: Nee, u stelt de vraag. Mevrouw Pichel: Dan ga ik de vraag stellen aan de wethouder. De wethouder geeft aan bij motie M9 om hem te ontraden, omdat hij het geen goed idee vindt. En ik zou graag willen weten waarom hij dat niet een goed idee vindt. Wat de reden is voor het ontraden en om het niet te doen, gezien de gevolgen. Zijn we als bestuur van de stad ook niet verantwoordelijk voor bepaalde beleidskeuzes die we maken voor de gevolgen van de gezondheid. De heer Van der Linden: De laatste vraag, ja, de keuzes die wij maken als inwoner, als consument en ook als politicus, juist als politicus in die rol, hebben allemaal gevolgen voor ofwel, noem maar op, alle doelen die we willen nastreven.

Ik snap de connectie die u wil leggen tussen zero emissie, waar we ook geen concreet voorstel voor hebben nu in de visie... We zeggen wel, dit kan een onderwerp zijn wat de komende jaren verder ontwikkeld wordt, waar dan misschien wel voorstellen uit volgen. Nu doen we dat niet. Ik snap dat u de relatie legt tussen zero emissie, wat op zich een positief iets zou kunnen zijn, en meer elektrisch rijden, wat allerlei negatieve effecten heeft. Die snap ik. Maar in het kader van de Mobiliteitsvisie, die het college hier aan u voorlegt, vind ik hem niet zo... Daar raakt hij niet zo aan. Van dat perspectief uit en gezien de enorme inspanning die dit zal vergen om zo’n onderzoek te doen, zou ik hem willen ontraden. De voorzitter: Mevrouw Pichel. Mevrouw Pichel: Dank u wel, voorzitter. Een vervolgvraag. Het is niet zozeer dat we tegen een zero-emissiezone zijn, want op zich is minder emissie en minder auto's in de binnenstad eigenlijk wel een heel goed idee. Het enige is dat in het stuk staat op pagina 81, met name het stimuleren van meer elektrische auto's. En ook in de motie staat daar de link met name, omdat dat natuurlijk weer te maken heeft met bepaalde producties en grondstoffen en de grondstoffen die daarvoor nodig zijn en die daarbij gebruikt worden, waaronder PFAS. En daar het gevolg van.

En natuurlijk is er een link, enerzijds CO2 omlaag brengen in de binnenstad, terwijl we anderzijds ergens een PFAS-uitstoot omhoog brengen. De voorzitter: Korte reactie nog van de wethouder. En dan ronden we af.

67

De heer Van der Linden: Ik snap de connectie die u legt. Ik heb hier niks nieuws aan toe te voegen. En ik vind hem vanuit vaststelling van het plan wat wij voor de stad maken, daar raakt hij minder aan. Tot zover. 9. Afscheid huidige en installatie nieuwe kinderburgemeester De voorzitter: Dan komen we nu denk ik aan een heel belangrijk agendapunt. En dat is het afscheid van de huidige kinderburgemeester en de installatie van de nieuwe kinderburgemeester. En dat is denk ik toch een bijzonder moment. En ik wil beginnen met het afscheid van onze huidige kinderburgemeester Keyshia Andrea. Onze vijfde kinderburgemeester van Dordrecht. En dat is ook de reden dat ik ervoor ben gaan staan. En ik vraag Keyshia graag of ze even naar voren wil komen. Keyshia, daar sta je weer hier. Vorig jaar stond je ook hier voor burgemeester Wouter Kolff. Die mocht jou toen welkom heten. Op dinsdag 19 september ben je geïnstalleerd, in 2023, nadat je een buitengewoon super enthousiast filmpje had gemaakt, op diverse plaatsen in onze mooie stad. Je liet ons weten dat je heel graag kinderburgemeester wilde worden. En toen je door de heer Kolff werd gebeld met het nieuws dat je het werd, schrok je wel een beetje, zodat je de eerste keer onmiddellijk de verbinding liet verbreken. Gelukkig is dat goed gekomen. En daar zijn wij Dordrecht, raad en inwoners, ongelooflijk blij mee.

Je hebt het echt geweldig gedaan. Ik heb dat van alle kanten gehoord. En ik heb van de heer Kolff ook vernomen dat hij je heeft zien groeien in je rol als kinderburgemeester. En het ging eigenlijk al heel snel bijna vanzelf. En je deed alles met veel plezier. Je bent een talent in het spreken voor een groep mensen of voor een camera staan. Het gaat jou buitengewoon goed af. En je straalde altijd en ziet er immer tiptop uit. Heel belangrijk is dat je ook je zorgen maakte om de inhoud. Je staat ergens voor. Jouw aandachtspunt was vooral het afgelopen jaar, ieder kind moet speciaal gevonden worden en moet gezien worden. En dat moet je ook willen voelen. En dat past natuurlijk bij heel veel onderwerpen die spelen in onze stad, maar ook in datgene wat wij belangrijk vinden in de inclusiviteit, diversiteit. Dure woorden misschien, maar het zegt eigenlijk, ieder mens hoort erbij, ongeacht zijn geaardheid, zijn kleur of wat dan ook. Een regenboog maakt het allemaal veel mooier. En jij hebt dat waanzinnig goed overgebracht, op diverse momenten. Je bent gewoon een supervertegenwoordiger van de kinderen van Dordrecht dit jaar. En je hebt ook al heel veel gedaan. Want leden van de Raad, dames en heren, Keyshia zei eigenlijk altijd ja op alle verzoeken. En omdat je het zo goed deed, vond de heer Kolff dat ook allemaal geweldig goed. Hij had een geweldige duo burgemeester.

Ik heb ook gehoord dat je Jörgen Raymann hebt ontmoet, tijdens de MKB-dag. Ook een bijzondere man. Je was bij de ontvangst van Sinterklaas, bij de Koningsspelen. Maar ik heb je ook zien schitteren bij de installatie van de Commissaris van de Koning in Den Haag, Wouter Kolff, een kleine twee weken geleden. En daar sprak je ook weer voor het opkomen voor de rechten van kinderen in de mooie provincie Zuid-Holland. Maar je hebt ook een belangrijke bijdrage geleverd aan de Keti Koti in Dordrecht. Heel belangrijk. En dit jaar heb je wel drie keer de voormalig minister Hugo de Jonge ontmoet. En als afsluiter mocht je afgelopen vrijdag de opening verrichten van het preventiecollege bij het Da Vinci College. Je was ook aanwezig tijdens de officiële bijeenkomsten, zoals tijdens Koningsdag. Je mocht ’s avonds, samen met je moeder, mee op de boot om het mooie vuurwerk te bekijken. En op 4 mei heb je een tijdens de dodenherdenking een krans gelegd. Tijdens de avondvierdaagse zwaaide je

68

samen met de heer Kolff naar de kinderen en moedigde jij ze aan vanaf het bordes van het stadhuis. De heer Kolff is ook nog in jouw klas geweest, samen met jouw begeleidster Fleur en onze chauffeur Jeanette. Dat alles is wel heel bijzonder. Eigenlijk vraag ik mij af waarom men hier een waarnemend burgemeester heeft aangetrokken. Volgens mij had jij het uitstekend gedaan. En ik acht de kans ook aanwezig dat er stevig vergaderd zou worden, want je weet er wel de vaart in te houden. Ik heb begrepen dat je het ontzettend leuk vond om kinderburgemeester te zijn. Maar je vindt het ook weer fijn om het stokje over te dragen, want, dat zeg ik ook met veel bewondering en respect voor jou, je hebt een ongelooflijk druk jaar gehad. Maar je hebt het wel voor elkaar gekregen. Weet dat wij het fijn vinden dat je een super vijfde kinderburgemeester van Dordrecht was. Een ware ambassadeur. En zoals toegezegd door de heer Kolff mag jij straks de huidige ambtsketen mee naar huis nemen. Ik heb één advies, maak hem niet kwijt, want dat ligt altijd zo gevoelig in een stad bij de burgers. Zorg er goed voor. Dank voor alles, maar vooral veel succes voor jouw toekomst, want je bent een bijzonder talent. Dank je wel. En daarbij krijg je nog een paar mooie cadeautjes. Geef haar nog een groot applaus.

En dan willen we natuurlijk ook graag onze nieuwe kinderburgemeester van harte welkom heten, Jurre Nipius. Mag ik jou vragen naar voren te komen? Dames en heren, Jurre is gekozen als de nieuwe kinderburgemeester van Dordrecht. En dat weten we al het tijdje, maar nu is het zover. Hij wordt nu geïnstalleerd. Jij solliciteerde door ons een filmpje te sturen, waarin je aangaf waarom jij juist kinderburgemeester wilde worden en jij de juiste man zou zijn. Je bent pas 10 jaar en onlangs ben je gestart op het Johan de Witt-gymnasium. Je gaf aan dat je had gezien dat de kinderburgemeester... Wat hij allemaal moest doen tijdens speciale gelegenheden in de stad. En dat zou jij ook leuk vinden. En je sprak ook uit dat je hoopt dat je niet buitengesloten wordt van de deelname, omdat je op zo'n jonge leeftijd al naar de middelbare school gaat. Jouw aandachtspunten voor het komend jaar zijn het verbeteren en veiliger maken van de speeltuinen in Dordrecht. Toeval of niet, ik heb er vandaag ook wel even over gesproken. Omdat ze soms saai, verouderd of gevaarlijk zijn, of soms allebei. Maar je wilt ook graag aandacht voor gepast onderwijs voor iedereen. En voor de gevaarlijke verkeerssituaties. Jouw wijsheid hebben we nodig. Misschien vanavond nog wel. In jouw filmpje liet je weten dat je hoopte dat onze interesse voor jou gewekt was en dat je nog een keer terug mocht komen.

De jury, bestaande uit Keyshia, onze griffier Anneloes en mijn gewaardeerde voorganger de heer Kolff, hebben jou gekozen. En er was veel concurrentie van andere kinderen. En eerlijk is eerlijk, vele kinderen hadden het wel kunnen worden, maar jij bent eruit gekomen. Je mocht nog een keertje terugkomen. En we hopen zeker dat we je nog vaak gaan meemaken het komend jaar. Jurre, je hebt er wel een tijdje op moeten wachten, maar het is nu zo ver. Ik ga nu over tot het officiële gedeelte. Geachte leden van de raad, kunt u instemmen met het installeren van Jurre Nipius als nieuwe kinderburgemeester van Dordrecht? Als u voor bent, kunt u uw hand opsteken? Dat is een restant, het alarm uit mijn vorige gemeente, maar vooral dat men overal die het hoort blij is met jouw benoeming, want hier is de unanimiteit. Een applaus. Dames en heren, we hebben een prachtige nieuwe ambtsketen voor de Dordtse kinderburgemeester laten ontwerpen door twee Dordtse kunstenaars, Brigitte Buitenhuis en Maarten Mooren. Het is een speels en stijlvol ontwerp geworden, waarin de iconische schapenkop van Dordrecht een prominente rol speelt. Aan het hoofd van de prachtig ontworpen wollige keten, springt het schapenkopje er letterlijk uit. Wat mij betreft een

69

ware blikvanger. Jurre, je bent de eerste kinderburgemeester die deze prachtige ambtsketen mag dragen. Helaas, je mag hem niet houden. Maar volgend jaar draag jij deze ambtsketen over aan de nieuwe kinderburgemeester. Maar als je hem draagt, dan ben je voor een jaar wel onze kinderburgemeester voor Dordrecht. Wees er zuinig op, want deze ambtsketen mag je niet zomaar omdoen. En zorg er goed voor. En net als ik draag je de ambtsketen alleen bij officiële gelegenheden. Er hoort een doosje bij, waar je hem netjes in kunt bewaren en waarin je hem mee kan nemen naar al jouw optredens in het komend jaar. Keyshia, zou jij de keten willen omhangen bij Jurre? En dan stel ik voor dat wij even een rondje maken. Dan kan je alle leden van de raad een hand geven. Zij kunnen jou een hand geven. En dan weten ze ook waar ze het komend jaar rekening mee moeten houden. En als er zorgen zijn, zeker voor de jeugd, dat ze met jou het gesprek kunnen aangaan. Proficiat. Heel veel succes. De heer Katif: Voorzitter. De voorzitter: Dames en heren, toch even een moment. We zijn nog steeds in vergadering. Ik snap de behoefte om even tot de pauze te komen. Ik schors de beraadslagingen tot acht uur. 3. Afscheid wethouder Heijkoop De voorzitter: Mag ik de leden vragen de plaatsen in te nemen? Ik open de beraadslagingen.

En ik wil graag even het woord gaan richten aan mijn gewaardeerde collega, burgemeester Heijkoop van de mooie gemeente Leiden. Eén na mooiste gemeente van Nederland. Eerste is Dordrecht. Misschien toch wel vriendelijk en aardig, Peter, als ik je mag uitnodigen hier vooraan, want je zit daar zo ver weg. Ik vind het wel netjes als je even hier komt zitten. De heer Stam laat zich verontschuldigen vanavond. Peter, als jij dan... Ik kan me nog herinneren jaren geleden weet ik ongeveer wie daar zaten. Maar het verandert af en toe. Ik denk, ga jij nu daar eens mooi plaatsnemen. Dan is dat ook een mooi moment om even het woord namens de raad tot je te richten. Dames en heren, ik heropen de vergadering. Maar we starten met een bijzonder agendapunt. We nemen afscheid van onze wethouder Heijkoop, uw wethouder Heijkoop, die inmiddels burgemeester is geworden van de prachtige stad Leiden. En dat is ook de reden dat ik er even bij ben gaan staan. Peter, fijn dat je er bent. Wat een bijzondere bijeenkomst is dit. Peter, dit voelt wel een klein beetje als stuivertje wisselen. Jij verruilt het wethouderschap van Dordrecht voor het burgemeesterschap van Leiden. En ik heb afscheid genomen, na een prachtig jaar, van Leiden, om weer tijdelijk burgemeester te mogen zijn van deze prachtige stad Dordrecht.

Ik mag je toespreken als voorganger, in zekere zin als opvolger, maar vooral ook, laten we dat zien, als collegabestuurder en ook wel als een zekere bewonderaar. Want met jou verlaat zeker, en daar doe ik niets tekort aan, een kanjer van een bestuurder, het Dordtse gemeentebestuur. Een bestuurlijke carrière die in 2010 begon, met het hier in Dordrecht zogeheten commissielid. Maar al na een jaar werd je gewoon raadslid. 2014 werd je fractievoorzitter, in een verkiezingscampagne die wel een beetje op Amerikaanse leest was geschoeid. Bert van de Burgt was lijsttrekker, met jou als running mate. En met de afspraak dat je Bert halverwege de rit zou aflossen, is daar ook wel het een en ander van terechtgekomen. Enfin, vanaf 2016 was je wethouder. En wat voor hun wethouder. Jouw kwaliteiten heb ik zelf het meest direct mogen meemaken in 2017, toen ik een groot

70

aantal maanden, acht maanden, negen maanden waarnemend burgemeester was van deze stad. En iets later, toen ik als formateur de coalitiebesprekingen mocht leiden. Aan de collegetafel, in de raad en in de stad was je een markante, dat wil ik ook wel gezegd hebben, soms dominante persoonlijkheid. Een bestuurder die echt weet wat hij wil. Maar die ook weet, hoe krijg je het voor elkaar? Een bestuurder met een zeer uitgebreid netwerk, met goede contacten in regio, provincie en de landelijke politiek. Maar ook een bestuurder die verbinding zoekt met de samenleving. En een bestuurder die ook graag het debat met de raad voert. En ik wil bij die kwaliteiten stilstaan en wat voorbeelden noemen. Jij wist precies wat je wilde met het onderwijs. En dat was duidelijk. Gelijke kansen voor alle kinderen. Het mag niet uitmaken waar je wieg heeft gestaan. En toch is dat nog steeds vaak te veel het geval. Maar het is wel de inzet van het Dordtse ambitieuze leerprogramma, waar je toch in ieder geval zo'n 25 miljoen euro wist los te peuteren. Een woord dat ik bewust gebruik, omdat gelijke kansen niet vroeg genoeg, denk ik, kunnen beginnen. En aan de andere kant van het onderwijsveld vond je het belangrijk om meer hbo naar de stad te halen. En in het begin heb ik een aantal van die pogingen mee mogen maken. Waarbij het mes tevens aan drie kanten sneed.

Verhogen van het opleidingsniveau van de Dordtse beroepsbevolking, verbetering van de aansluiting onderwijs, arbeidsmarkt en vooral ook het verhogen van de aantrekkelijkheid van Dordrecht voor bewoners en ondernemers. Het kostte bloed, zweet en tranen, veel overleggen en wat geld, maar het is je, ook in de collegialiteit, goed gelukt. Tegelijkertijd was je niet weg te slaan uit Den Haag. Vooral in de rol als bestuurslid van de VNG had je veelvuldig contacten met staatssecretarissen en ministers over alles wat met sociale vraagstukken te maken had. En vaak werd je door hen ook geconsulteerd. Vooral de bestrijding van armoede, de aanpak van schulden en natuurlijk de afwikkeling van de afschuwelijke toeslagenaffaire had je niet aflatende aandacht in die gesprekken. En waar het overleg je niet snel genoeg ging, schroomde je ook niet de media in te zetten om doorbraken te bereiken. Je was kind aan huis, aan tafel bij Nieuwsuur, Eén Vandaag, Spraakmakers. En je wist met pakkende soundbites te komen. De mooiste was misschien wel, wat het kabinet doet, is alleen pleisters plakken. Een enkele keer kwam zo’n soundbite ook wel als een boemerang terug. Je opmerking, gemeenten voelen zich soms een pinautomaat voor de wensen van toeslaghouders, heeft wat stof doen opwaaien.

Maar tekent ook dat je zeker moeilijke boodschappen niet uit de weg gaat en dat je bovendien daarna altijd het gesprek aangaat met de mensen die je op zo'n opmerking soms weten aan te spreken. Je zocht de verbinding met de samenleving. Denk bijvoorbeeld aan de bestrijding van eenzaamheid. Bij de verbetering van de opvang van daklozen, bij de noodopvang van vluchtelingen en bij aanpak van laaggeletterdheid. Dossiers die misschien nog meer dan ooit onze permanente aandacht zullen vragen, ook hier in Dordrecht. Je zocht de mensen op om wie het ging, je luistert naar hun noden. Je was geen burgemeester in oorlogstijd, maar wel wethouder in crisistijd. In de coronatijd kwam je snel met maatregelen, om de ergste financiële noden te bestrijden. En dat deed je ook bij de Oekraïne-crisis, met de enorme stijging van de energiekosten. En op afstand valt op dat Dordrecht in zijn algemeenheid ongelooflijk veel doet en gedaan heeft bij dit type vraagstukken. Daar mag u allen trots op zijn. Je nam ook elk raadslid serieus. Ook als dat betekent dat een opmerking van een raadslid soms van een uitgebreid antwoord moet worden voorzien. Maar dat stelt men geloof ik hier ook wel erg op prijs. Bij een raad met zestien fracties betekent dat, dat de spreektijd nog weleens kan uitlopen. Er zijn raadsleden die naar

71

huis belden met de mededeling, schat, het wordt laat, want Peter Heijkoop is nu aan het woord. Er zijn ook mensen die denken dat je daarom graag financiën erbij wilde doen. Voor de mensen die de Dordtse raad niet zo goed kennen, de wethouder financiën heeft recht op meer spreektijd dan zijn collega's bij de behandeling van Perspectiefnota en begroting. Al met al zijn dat eigenschappen die je zeer van pas kunnen komen in je nieuwe functie in Leiden. Want waar Dordrecht een kanjer van een wethouder verliest, krijgt Leiden juist een kanjer van een burgemeester. En een burgemeester die het ambt van huis uit kent. En ik ga er ook vanuit dat je Dordrecht niet vergeet. Al was het maar vanwege de overeenkomsten, maar ook vanwege de gedeelde belangen. Dordrecht, de oudste stad van Holland. Leiden, de stad met de oudste universiteit. Beiden een belangrijke rol vervuld in de Tachtigjarige Oorlog. Leiden was één van de twaalf steden die hier in Dordrecht bijeenkwamen in de eerste Statenvergadering. Een vergadering die we nog steeds jaarlijks herdenken, met alle burgemeesters van die steden. En dit jaar mocht ik vanuit Leiden spreken op deze historische samenkomst. Leiden en Dordrecht liggen beiden aan de zogeheten Oude Lijn. Die spoorlijn die vele plannen heeft voor woningbouw en een ongelooflijke belangrijke levensader is.

We zullen met elkaar moeten werken om die verstedelijkingsalliantie inhoud te geven, zowel in de dynamiek van activiteiten, maar ook bij de belangrijke duurzaamheidsopgave. Leiden mag Dordrecht voorbij zijn in inwonertal, maar bovenal gaat het om kwaliteiten. En daarbij kunnen de steden met elkaar uitstekend wedijveren. Met een monumentale binnenstad, een mooie omgeving. En laten we eerlijk zijn, soms ook een beetje de schaduw van een grote stad in de buurt, wat overigens een kans is om je positie te versterken. Ik ben ervan overtuigd dat jij dat in Leiden ook zult doen. In goed contact met je collega Jan van Zanen, die je nog immer goed kent vanuit de VNG. Peter, ik zal niet de hele portefeuille doornemen, want dan zou er weer een telefoontje naar huis moeten. Maar ik wil wel een paar hoogtepunten noemen. Het ruimhartige armoedebeleid in Dordrecht, daarin bent u een voorbeeld. En daarvan zeg ik, vanuit mijn eigen kennis, chapeau. De invoering van de Dordtpas, waar bijvoorbeeld in Leiden naar gekeken wordt als voorbeeldmodel. Het vlottrekken van de sociale woningbouw in de stad. De huurwoningen die nu hier gebouwd worden door activiteiten met elkaar. Deze onderwerpen hebben denk ik wel één gezamenlijke noemer. Laat alle mensen weer meedoen in de stad. Mensen de kans geven om er weer bovenop te komen. Peter, ik kan je niet alleen maar lof toezwaaien.

Ik moet het ook nog wel over een ernstig puntje hebben. De verkiezingsposters van het CDA in 2022. Laat Heijkoop zijn karwei afmaken. De kiezer beloonde die campagne met vier zetels. Hoewel, dat is nog wel spannend geweest. En de nieuwe coalitie gaf je zelfs een nog groter karwei om af te maken. En nu vertrek je zelf naar Leiden. Terwijl ik toch het idee heb dat Dordrecht nog niet helemaal af is. Sterker nog, je verlaat deze schone stad op het moment dat de stad voor een zeer ingrijpende bezuinigings- en ombuigingsopgave staat. Het echte werk voor een wethouder van financiën. Ik zal zeker niet spreken van kiezersbedrog, maar ik begrijp wel dat er nu een aangepaste affiche bij de drukker ligt, laat Van der Kruijff Heijkoop’s karwei afmaken. Peter, ik ga de toespraak afronden. Maar voordat ze denken dat lang spreken vooral in onze gedeelde voornaam zit, we willen je niet zomaar laten vertrekken. Je krijgt zo dadelijk een cadeau van de gemeenteraad, als dank voor je enorme inzet en engagement voor onze stad, ook jouw stad. En we hebben begrepen dat je het leuk vindt om thuis met je gezin bezig te zijn met patisserie. Dat is wel iets met vrolijke kleuren. Hopelijk is het ons gelukt daar een passend cadeau voor te vinden. En daarnaast willen we graag je vanwege je bijzondere,

72

maar ook grote verdiensten voor de stad, en daarbij wil ik ook nadrukkelijk zeggen, de regio, regio en stad Dordrecht zijn op vele punten absoluut één, onderscheiden met de bestuurlijke erepenning van de gemeente Dordrecht. Een onderscheiding die de dank uitdrukt voor alles wat jij voor deze stad gedaan hebt. En wat ik je toewens, bovenal, veel succes, geluk, ook in het persoonlijke, in de mooie stad Leiden. Dordrecht en haar inwoners zeggen, Peter, dank je wel en tot ziens in Dordrecht. En de raad kijkt uit om een keer van jouw producten natuurlijk te genieten. Dan verzoek ik je nog even plaats te nemen, Peter. De fractievoorzitter van het CDA, mevrouw Van Vugt-Roose, wil ik graag in de gelegenheid stellen om het woord tot je te richten. Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter, toen ik enkele weken geleden de vraag kreeg of ik onze vertrekkende wethouder nog wilde toespreken, heb ik spontaan ja gezegd. Ik ben vooral trots op wat onze Peter, dat mag ik toch zeggen vanuit de fractie, voor Dordrecht betekent en op wat hij ongetwijfeld voor Leiden gaat betekenen. Vanavond ga ik niet herhalen wat al in veel toespraken is gezegd. Het lijkt me niet goed voor het ego van burgemeester Heijkoop daar nog eens een schepje bovenop te doen. Voorzitter, ik wil vanavond graag enkele andere kanten van Peter Heijkoop laten zien.

Enkele jaren geleden leerde ik hem kennen, toen de campagne voor de gemeenteraadsverkiezing van ‘22 net in gang was gezet. Wat mij meteen opviel, was de ambitie die bij Heijkoop van het gezicht afspat. Hij leek ook vaak te denken dat ieder ander dezelfde gedrevenheid en ambitie heeft. Ik herinner me nog als de dag van gisteren, toen ik werd gevraagd om het fractievoorzitterschap op te pakken, hoe Peter Heijkoop echt verbolgen was dat ik daar nog 24 uur bedenktijd voor vroeg. Die gedrevenheid hebben meer mensen bij Heijkoop waargenomen. Als jonge voetballer in het voetbalteam was Peter bijzonder fanatiek en waren de enkels van de tegenspelers niet veilig. Toen Peter als jonge hond de CDAfractie kwam versterken, was het ook vrij snel duidelijk dat Peter’s ambitie verder lag dan dat van raadslid. En het was aan meer te zien. Als je met Peter door de stad fietste en hij bewoog zich per bakfiets... Of in Leiden noemen ze dat ook wel een soort bakfietslarvenkar. Als hij zich voortbewoog van de ene naar de andere wijk, kon hij zich met die bakfiets overal tussen duwen. Of als hardloper in de buitengebieden, met een duidelijk plan voor ogen. Want die halve marathon in Leiden moest dit jaar toch echt gelopen worden. Er zit een bepaalde rusteloosheid in deze burgemeester van Leiden. Verveling ligt altijd op de loer.

Tijdens onze fractievergaderingen hebben we de dropjes en ander snoepgoed maar afgeschaft. Driekwart daarvan verdween zonder enig schaamtegevoel in de maag van Peter. Heeft iemand weleens gezien hoeveel snoeppapiertjes er na een vergadering, ook de raadsvergaderingen, rondom Peter uitgestrooid lagen? Tijdens raadsvergaderingen, maar ook daarbuiten, hebben we hem leren kennen als iemand die zorgt dat hij zijn zin krijgt. En soms is het lastig om te ontdekken wat het concrete antwoord op de gestelde vraag was. Voor hem was het dan ook normaal, ook zoiets, om als raadslid doodleuk aan de medewerkers van de griffie te vragen of ze even op zoon Joep konden passen. Hij moest namelijk wat doen in het Stadskantoor. Wat als een paal boven water staat, dat is het sociale hart dat je van jongs af aan hebt meegekregen. Vanuit je opvoeding heb je meegekregen om te staan voor de sociaalchristelijke waarden. En dat is in je werk als wethouder heel erg zichtbaar geworden en gebleven. Hoewel ik je maar enkele jaren van dichtbij heb gekend, heb ik het contact met jou als verrijkend ervaren. En ook fijn dat ik Nancy in de afgelopen jaren heb leren kennen. Soms kon je je gedragen als een hork,

73

maar dat zal je vast anders zien. De grenzen van het dualisme hebben we verkend, zullen we maar zeggen. Wees zuinig op de mensen die nu jouw agenda beheren, ik heb ze donderdag al even kunnen spreken, want zelf kun je dat niet. Met als gevolg dat onze overleggen op de meest bizarre tijden plaatsvonden. Soms gingen onze gesprekken ook voorbij aan het politieke leven en kwamen persoonlijke ervaringen ter sprake. Het vertrouwen dat er tussen ons is, is kostbaar. Beste burgemeester Heijkoop, ik hoop van harte, en wij hopen ook van harte als fractie en ook als bestuur, want ik spreek hier ook namens hen, dat je in Leiden met je gezin een goede tijd tegemoet gaat. Namens de fractie en namens het lokale bestuur wil ik je tot slot nog enkele cadeaus geven. Eén van de cadeaus voorkomt dat je Dordrecht zomaar vergeet. En toch sluit ook de herinnering aan Dordt bij elke stap die je zet. Een ander cadeau is voor de werkkamer, om nog een herinnering aan Dordt te hebben. En met de laatste komen we tegemoet aan het tegengaan van verveling, het doorbrengen van tijd met je gezin en met een knipoog naar je jeugd, want je kunt nu toch weer landbouwer of veeboer worden. De voorzitter: En dan geef ik nu het woord aan de burgemeester van Leiden. Maar je mag het cadeautje even uitpakken hoor. De heer Heijkoop: Mooi. Voorzitter, dank u wel. Een soort van ambteloos Dordts burger, in ieder geval.

Geen naam in het beeld. En ik had al een onderonsje met de ex-collega's, dat dit echt de laatste keer is dat ik mij hier meld, voorlopig. Ex-collega Van der Linden noteerde dat ook als een toezegging. Beste mensen, geachte raadsleden, beste voorzitter, griffier, mensen op de tribune, mensen van de ambtelijke organisatie, dank dat u hier allen bent om toch nog een keer de moeite te nemen om afscheid van mij te nemen. Ik voel me inderdaad wel een beetje opgelaten, want ik heb eigenlijk bijna allemaal al wel gesproken, op de verschillende momenten dat ik al in de verschillende overlegvormen in de verschillende gremia afscheid heb genomen. Maar ik vind het toch heel bijzonder en fijn om hier te mogen staan. Want ik had het ook met de griffier erover. En die wees mij er ook terecht op dat een wethouder de deur gewezen dient te worden door de gemeenteraad. En u bent het hoogste orgaan. En ik heb mijn jarenlang met veel plezier tot u verhouden. En ik vind het ook een eer dat ik hier mag staan om ook voor een laatste keer nog het woord tot u te mogen richten. En daarbij wil ik starten met toch wel de vaststelling, het delen van het gevoel dat ik hier echt een hele mooie tijd heb gehad. Ik heb hier een prachtige tijd gehad. En velen van u heb ik ook gezien in het Onderwijsmuseum. En daar heb ik al het nodige gedeeld over waarom dit voor mij een hele mooie tijd was.

Maar ik heb ook een hele mooie tijd in deze Raadzaal gehad. De vele inhoudelijke debatten die we met elkaar gevoerd hebben, altijd vanuit de inhoudelijke gedrevenheid vanuit uw raad, waarbij u mij niet zelden ook het vuur aan de schenen legde, om ook met het verhaal te komen dat u overtuigde. En het is ook heel fijn om hier dan ook nog met u te zijn om stil te staan bij die afgelopen acht jaar. En waar ik u vooral ook voor wil danken, is het vertrouwen waar vanuit ik altijd met u heb kunnen werken. U bent ieder, alle zestien fracties gedreven. U heeft allemaal de doelstelling om elke dag de stad een beetje mooier te maken en een beetje beter te maken. Vanuit verschillende uitgangspunten, visie, overtuigingen, maar wel een gemeenschappelijke liefde voor deze prachtige stad. En ik roep u ook op om dat te blijven doen. En dat hoef ik ook eigenlijk niet te doen. En om dat ook op de manier te doen die bij u past, namelijk

74

met een warm hart, vanuit die inhoudelijke gedrevenheid en de enkels, zeg ik richting mevrouw Van Vugt, toch ook te vermijden in de debatten. Want dat brengt het debat niets. Het brengt de inhoud niets. Het brengt de inwoners van Dordrecht niets. Waar ik van genoten heb, is het contact met u individueel, soms met de fractie, maar ook contact met de mensen in de stad, met de vrijwilligers, de mantelzorgers, de scholen, het voorlezen op scholen, de kinderen, de laatste jaren ook met woningzoekenden. Soms georganiseerd, soms naar aanleiding van een brief, soms even bellen, soms gewoon eens horen van inwoners van, wat speelt er, wat is er aan de hand? Dat wil ik u ook als raad meegeven. Maak de kleine verhalen die u bereiken soms heel groot. Leg ze gewoon in volle omvang op tafel. Want achter die kleine verhalen zitten soms hele grote problemen, die ook grote oplossingen vragen. En u bent hier van de grote oplossingen voor deze stad. Het was een lastige keuze om te vertrekken. Na acht jaar kunt u niet zeggen dat ik er tussendoor even uit gepiept ben, maar het is toch nog steeds wel dat het met een zwaar gemoed is. En daarom wilde ik die stap ook alleen maken naar een stad die kan wedijveren met de pure schoonheid van Dordrecht. Want dat mag ik denk ik wel zeggen, voorzitter.

De stad Leiden en de stad Dordrecht hebben veel verbindingen vanuit de Tachtigjarige Oorlog, een gedeelde geschiedenis, een gedeelde schoonheid, een gedeelde historische binnenstad. En ik hoop ook dat de steden voor altijd verbonden blijven. Niet alleen vanuit de geschiedenis, maar ook nadrukkelijk naar de toekomst toe. En ik denk, voorzitter, dat dat zomaar de komende tijd ook zeker tot zijn recht zal komen, aangezien wij een gedeelde liefde hebben voor beide steden en ik dat ook weet van collega's, dat er altijd goed contact is geweest ook met het Leidse. Ik dank u voor alle leuke reacties die ik heb gehad, ondanks dat ik het karwei niet helemaal heb afgemaakt. Er is een financieel vraagstuk voor deze stad. Maar u staat goed voorgesorteerd. U gaat dat goed doen. Als de vorige waarnemer nog een jaar langer was gebleven in Leiden, had ik misschien een jaar later gesolliciteerd. Dan had ik dit karwei ook kunnen afmaken. Maar Leiden kwam nu beschikbaar. En ik ben heel blij dat ik de brieven heb mogen schrijven. En u gaat dat bezuinigingsprogramma, die ombuiging ook gewoon doen. U gaat het cheffen. U gaat het met elkaar doen. U gaat dat schouder aan schouder met het college doen. U gaat elkaar kritisch bevragen. U gaat het college bevragen op de keuzes die worden voorgesteld. En u gaat er met elkaar uitkomen. Dank voor alle mooie reacties.

En ik wil ook over uw hoofden heen de reacties vanuit de stad... Daar wil ik ook voor dankzeggen. Of het bij de kinderopvang was of bij de bakker of in de binnenstad, gewoon eens een loopje, ik heb daar, voorzitter, nooit ervaren dat mij kwalijk is genomen dat het karwei niet is afgemaakt. En eigenlijk wel alle begrip en ook soms wel de trots dat ik ook die stap mag maken naar de mooie stad Leiden. Tot slot, voorzitter, wil ik ook het vertrouwen uitspreken. Natuurlijk in u als raad, maar ook zeker in mijn opvolger Wim van der Kruijff, die u vanmiddag heeft geïnstalleerd. Ik denk dat jij dat hartstikke goed gaat doen, Wim. We kennen elkaar al heel lang. Ook jij bent gedreven. Je kent de dossiers. Je houdt van deze stad. En samen met collega's in het college gaat dat gewoon helemaal goed komen, ook onder aanvoering van Peter van der Velden. En natuurlijk ook de felicitaties aan Theo Oostenrijk. Welkom terug in deze prachtige raad. En ik begreep ook dat de VVD een kersvers commissielid heeft mogen benoemen, mevrouw Balorian. Aan het begin van haar carrière, waar Theo misschien aan het einde zit. Hoewel, dat hebben we misschien al... Geen interrupties, voorzitter. Geen interrupties. Hoewel we dat misschien al vaker hadden gedacht. En old soldiers never die, zei ik al tegen hem. Beste mensen, Theo

75

Oostenrijk zat in 1970 al in de gemeenteraad van Gorinchem. Alle respect komt hem toe. Beste mensen, ik hou het hierbij. Dank voor de mooie woorden. Mijn ego, ik zal dat allemaal keurig netjes laten landen, Franciske. Dank ook voor de mooie woorden, burgemeester Van der Velden. Ik waardeer het zeer, zeker ook uit uw mond. Ik kijk terug op een hele mooie samenwerking in 2017. Maar ook de voorbije weken hebben we elkaar vaak gesproken. En je bent ook voor mij één van de burgemeesters geweest waar ik heel veel inspiratie aan heb mogen ontlenen. Vooral ook waar het gaat over de zachte kant van het burgemeestersvak. Het oog hebben voor mensen. Het in verbinding staan met mensen. En in die zin wil ik jou ook daarvoor dank zeggen. Beste mensen, het gaat u goed. Pas goed op deze stad. En tot ziens. De voorzitter: Ik schors voor een kort moment, zodat Peter nog even de handen kan schudden van u en u de hand kan schudden van Peter. Als even iedereen... En dan de ronde. Ik zou zeggen, Peter, tot ziens en wel thuis. 39.Vaststellen Mobiliteitsplan Dordrecht 2040 – Raadsvoorstel De voorzitter: Ik heropen de beraadslagingen. Aan de orde is de tweede termijn. Ik wil u, ook gezien de omvang van de agenda, vragen om ook in de tweede termijn, als u daar behoefte toe voelt, uiterst kort en puntig te reageren, omdat ik denk dat het vele al gewisseld is.

En dat het uiteindelijk aankomt om in de afweging en de stemming tot de appreciatie te komen van voor of tegen datgene wat ingediend is. Ik kijk even rond. Wie heeft behoefte aan een tweede termijn? Ik kijk even rond. Mevrouw Stolk: Voorzitter. De voorzitter: Forum noteer ik, mevrouw Pichel. Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Ik hoef niet per se een tweede termijn. Maar we hebben natuurlijk wat moties en amendement en er zijn wat dingen gewijzigd. Dat is eigenlijk het enige wat ik door wil geven dadelijk.. De voorzitter: Dat kunt u dadelijk dan even in die tweede termijn aangeven wat dat voor u betekent. Nog andere leden van uw raad? Mijnheer Oostenrijk, CDA. Ik inventariseer het even. Nog anderen? Dan ga ik naar... PvdA? Mevrouw Schnabel nog? Mevrouw Schnabel: Ja, maar dat kan denk ik... Dank u wel. Dat kan denk ik ook zo komen. De voorzitter: Net als met mevrouw Stolk, denk ik. Mevrouw Schnabel: Ja, zeker. Dank u wel. De voorzitter: Dacht ik al. Dan begin ik bij mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, dank. In overleg ook met de andere indieners van het amendement betaald parkeren in bestaande wijken, hebben wij het advies opgevolgd

76

wat wethouder Van der Linden aangaf. Dat is aangepast. En die ga ik zo opnieuw indienen. En de motie die wij ingediend hebben over de grijze golf, wij vinden het teleurstellend dat er over van alles en nog wat beleid wordt gemaakt, maar als het vaak op de ouderen aankomt, dan is er geen beleid. En als je ook kijkt wat de Dordtenaren de gemeente Dordrecht geeft op het gebied van ouderenbeleid, dat is een zes min. Daar mag wat ons betreft wel een tandje bij. We zijn natuurlijk blij met de toezegging van wethouder Van der Linden, maar we gaan toch de motie in stemming brengen. Je ziet heel vaak in tijden van campagne dat ze het opnemen voor de ouderen, maar laat het er dan nu maar even op aankomen, voorzitter. Die houden we gewoon in stand. En daar wil ik het even bij laten. De voorzitter: Kunt u de aangepaste dan indienen? Ik zie mevrouw Stolk al aan komen rennen. Dan ga ik naar mevrouw Schnabel, Partij van de Arbeid. Mevrouw Schnabel: Dank u wel. We zijn blij met de toezegging die de wethouder heeft gedaan, om de gedachtegang mee te nemen aangaande de binnenstad en de 15 kilometer. En we zouden ook graag meegenomen hebben dat we daar als gemeente zelf op kunnen handhaven, binnen die gedachte. Maar daarmee trekken we de motie in, vanwege de toezegging. De voorzitter: Dan dank u zeer. Mevrouw Pichel, namens Forum. Mevrouw Pichel: Dank u wel, voorzitter.

Het is natuurlijk logisch dat ook met de opzet van de eerste termijn er weinig mogelijkheid was om een reflectie te geven op onze motie, keuzes hebben gevolgen. Maar ik moet toch wel even aangeven dat ik een beetje schrok van de reactie van de wethouder, dat hij het niet zozeer zijn verantwoordelijkheid vindt om de effecten van bepaalde beleidskeuzes te meten, terwijl er wel zeker een verband zichtbaar is. En ik ben eigenlijk ook gewoon even benieuwd hoe de raad als hoogste bestuursorgaan van de stad toch reflecteert op deze motie. Ik kan het natuurlijk ook gaan zien in een stemming of eventueel in een stemverklaring, maar ik dacht, ik leg hem toch even neer in de tweede termijn, als iemand daarop zou willen reageren. De voorzitter: Ik denk dat de stemmingen daar en de stemverklaringen een mooi podium is. Maar ik kijk dadelijk wie behoefte heeft om daarop te reageren. Ik kom bij de heer Oostenrijk, CDA. De heer Oostenrijk: Dank u, voorzitter. We zien met belangstelling het gewijzigde amendement van de VSP over betaald parkeren tegemoet. Maar die kunnen we zo qua tekst zien. En dat zou onze oordeelsvorming kunnen beïnvloeden.

Als het gaat om motie 6 van die bereikbaarheidsongelijkheid, en dat is een vraag aan mevrouw Stolk, welke STOMP-principes zijn nu eigenlijk echt belemmerend? Kunt u dat nader toelichten? Los van het feit dat ook de CDA-fractie het hartgrondig eens is dat nodig ouderenbeleid op de kaart moet komen. De voorzitter: Heeft mevrouw Stolk gelegenheid om daar nu op te reageren? Mevrouw Stolk: Ja hoor, voorzitter. In principe zijn er natuurlijk heel veel belemmeringen. Als je dat STOMP-principe af gaat pellen, dan hebben wij het idee dat je soms achteraan begint in plaats van daar waar je moet starten. Als je kijkt bijvoorbeeld dat nu op dit

77

moment 1 op de 5 inwoners 65 plus is. Over 10 jaar is dat 1 op de 4. We gaan nu een Mobiliteitsplan vaststellen voor 2040. Dat betekent dat we ook heel veel ouderen krijgen. En wij vinden nog steeds, er is geen ouderenbeleid hier in Dordrecht. En ook op het gebied van gratis openbaar vervoer 65 plus, dat is natuurlijk al uitgehold. En als je kijkt wat ouderen... Ik noem bijvoorbeeld Dubbeldam. Dubbeldam is een, ik wil niet zeggen een dorp, want ik woon er zelf. Maar dat daar bijvoorbeeld na zeven uur geen bus meer rijdt, weet je, ik krijg dat niet uitgelegd. Hoe belangrijk vinden wij mobiliteit ook voor ouderen? En dat zie je niet alleen hierin. Voorzitter, kan mevrouw Kruger even door de microfoon, want ik... Ik dacht dat u het tegen mij had. De voorzitter: Mevrouw Stolk, ga verder. Mevrouw Stolk: Als je ziet wat er allemaal uitgehold is, en dat zie je ook... Want in principe, de motie die GroenLinks indient, het fijnmazige ov, het is er gewoon niet. En we weten allemaal, openbaar vervoer, waar je ook naartoe gaat, kost geld. En wij vinden nog steeds dat er beleid moet komen op alle vlakken op ouderen. De voorzitter: Dan een korte interruptie van heer Oostenrijk. En dan denk ik dat dit voldoende gewisseld is. De heer Oostenrijk: Voorzitter, ik kan heel goed het verhaal van mevrouw Stolk volgen. Alleen het grootste deel van haar betoog gaat over belemmeringen voor iedereen.

Wij hebben het nu over ongelijkheidsbelemmeringen. En daar gaan we het over hebben. En niet over wat er allemaal mis is hier in Dordrecht. De voorzitter: Ik kijk even rond. Zijn er nog andere leden... Mevrouw Stolk: Voorzitter, ik wil daar toch heel even op reageren. De voorzitter: Heel kort. Mevrouw Stolk: Het stelt me echt zwaar teleur dat het CDA, die opkomt ook voor de belangen van de ouderen, die dat promoten in hun verkiezingsprogramma, die nu gewoon... Als die hier niet in meegaan, moet je niet zeggen dat je voor mobiliteit voor ouderen bent. Dat moet je dan voortaan maar gewoon schrappen. De voorzitter: Goed dat dit gewisseld is. Ik kijk rond. Anderen nog niet? Ik kijk ook even naar de wethouder. Nog behoefte aan een aanvulling of toelichting? Anders gaan we over tot de stemming. De heer Van der Linden: Ik heb geen behoeve aan aanvulling. Ik vind het prettig dat het amendement gewijzigd is, technisch. Ontrading blijft staan. Maar dat hij in ieder geval tekstueel is gewijzigd. Dank. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we over tot de stemmingen. En kom ik bij het amendement 2, perspectief voor Wilgenwende. Wie heeft behoefte tot het afleggen van een stemverklaring? Zo niet, dan kunt u nu stemmen. Voor of tegen het amendement? Voor het amendement hebben gestemd 32. Tegen het amendement 4. Het amendement wordt geacht te zijn aangenomen.

Tegen het amendement is het CDA en ik zie de Partij

78

van de Arbeid. Dan kom ik bij amendement 3, niet voorsorteren op sluiting Krispijntunnel. Behoefte tot het afleggen van een stemverklaring? Dan begin ik bij de heer Wringer, Beter voor Dordt. De heer Wringer: Dank, voorzitter. Wij wachten op het individuele raadsvoorstel over de Krispijntunnel, waarin staat wat de gevolgen zijn met betrekking tot verkeersstroming, vaardigheid, duurzaamheid, economische impact. En we willen eerst weten hoe de omgeving erover denkt, om een weloverwogen beslissing te kunnen nemen. Dank u. De voorzitter: Andere leden van uw raad? U kunt stemmen. Voor het amendement hebben gestemd 17. Tegen het amendement hebben gestemd 19. Tegen Beter voor Dordt, CDA, ChristenUnie/SGP, GroenLinks, Partij voor de Dieren, Partij van de Arbeid. Het amendement wordt geacht te zijn verworpen. Aan de orde is amendement 4, niet voorsorteren op sluiting Zuidendijk. Is er behoefte tot het afleggen van een stemverklaring? U kunt stemmen. Mijnheer Wringer, Beter voor Dordt. De heer Wringer: Dan, voorzitter. Het is eigenlijk dezelfde stemverklaring als de vorige, maar vervang nu Krispijntunnel door Zuidendijk. De voorzitter: Anderen nog? Dan kunt u stemmen. Voor hebben gestemd 16. Tegen 20. Tegen Beter voor Dordt, CDA, ChristenUnie/SGP, GroenLinks, Partij voor de Dieren, Partij van de Arbeid, SP. Amendement is geacht te zijn verworpen.

Dan kom ik bij betaald parkeren in bestaande wijken alleen op verzoek bewoners, niet als beleidsdoel, A5-A. Behoefte aan stemverklaring? Gaat u gang, mijnheer Van der Meer, GroenLinks. De heer Van der Meer: Voorzitter, de bestaande procedure voorziet in participatie en inspraak van de wijkbewoners. Wij willen niet categorisch uitsluiten dat in bepaalde gevallen voor andere beleidsdoelstellingen toch maatregelen moeten worden genomen buiten of na... Maar niet alleen bepaald door de bewoners van een bepaalde straat. Daarom zullen wij tegenstemmen. De heer De Feijter: Voorzitter, wij sluiten ons volledig aan bij de stemverklaring van GroenLinks. Met als aanvulling dat dat dan ook nog een raadsbesluit vraagt. Daarom zullen wij ook tegenstemmen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer De Feijter. Nog anderen? Dan kunt u stemmen. Voor het amendement hebben gestemd 24. Tegen 12. Tegen waren ChristenUnie/SGP, GroenLinks, Partij voor de Dieren. En daarmee wordt geacht het amendement te zijn aangenomen. Dan kom ik bij amendement 6, geen recreatief fietspad door Natura 2000gebied. Wie heeft behoefte aan het afleggen van een stemverklaring? U kunt stemmen. Voor hebben gestemd 28. Tegen 8. Tegen hebben gestemd Gewoon Dordt, dan de heer Van Leeuwen en de VVD. Het amendement wordt geacht te zijn aangenomen. Dan kom ik bij amendement A7, het Wantij oversteken is ook prima.

Behoefte aan het afleggen van een stemverklaring? U kunt stemmen. Voor hebben gestemd 25. Tegen 11. Tegen Beter voor Dordt, Gewoon Dordt, Fractie van Leeuwen, VVD. Het amendement is geacht te zijn aangenomen. Dan gaan we stemmen over het geamendeerde voorstel. Behoefte aan het afleggen van stemverklaringen? De heer Gündogdu, gaat uw gang.

79

De heer Gündogdu: Voorzitter, wij hebben vanmiddag ons kritisch geluid laten horen. En we hadden de hoop dat een aantal toch wel voor ons cruciale amendementen het zouden halen. Helaas is dat niet gelukt. Wij zullen dan ook tegen dit voorstel van het college stemmen. De voorzitter: Waarvan akte. Dan de heer Van der Meer. Gaat uw gang. De heer Van der Meer: Dank u wel, voorzitter. Het plan wijst de goede richting. STOMP is het leidende principe. De eerste vier letters van dat woord zijn goed voor veel ouderen, ruimte voor groen en nodig om ruimte voor de P te houden. De voorzitter: Anderen? Dan kom ik bij de heer of bij mevrouw Koene. Mevrouw Koene, gaat uw gang. Mevrouw Koene: Bijna een identiteitscrisis. Voorzitter, zoals al eerder aangegeven, vanmiddag in mijn woordvoering, is het Mobiliteitsplan eigenlijk het enige stuk waar wij tegen zullen blijven stemmen, zolang de naïviteit zegeviert. De voorzitter: Mijnheer Groenewege, Partij voor de Dieren. De heer Groenewege: Dank u wel. Doordat onze amendementen zijn aangenomen, zullen wij voorstemmen. De voorzitter: Dank u zeer. Nog andere leden van uw raad? Gaat uw gang, de heer Kuhlmann, VVD. De heer Kuhlmann: Dank u, voorzitter. We hebben het er lang in de fractie hierover gehad.

En nu twee van onze amendementen zijn afgewezen, kijken we echt wel met zorgen naar dit plan? Heel jammer ook Beter voor Dordt, hoe dat gegaan is in de stemming. Maar we kijken ook naar wat er wel is gelukt. En per saldo met Wilgenwende en met de garantie dat we betaald parkeren niet gaan opdringen, op een haar na zullen we voor gaan stemmen. De voorzitter: Dank u zeer. Mevrouw Pichel, Forum voor Democratie. Mevrouw Pichel: Dank u wel, voorzitter. Wij waren voornemens om voor te gaan stemmen, in afwachting van een aantal amendementen, wat wel of niet zou worden aangenomen. Eigenlijk, ik weet dat de motie die we hebben nog in stemming moet worden gebracht. Daar kan ik niet op voorsorteren. Maar ik moet toch wel zeggen, met de uitspraak van de wethouder, die toch aangeeft dat het niet zozeer zijn verantwoordelijkheid is in mobiliteit om te kijken wat de effecten zijn op PFAS en een groot gedeelte van de raad, wat toch ook de kop in het zand steekt, gaan wij tegenstemmen. Mevrouw Stolk: Voorzitter. De voorzitter: De moties komen nog aan de orde natuurlijk. Als het gaat om een stemverklaring, dan kunt u niet met elkaar het gesprek aan. Wel een stemverklaring

80

afleggen. Wie wil nog een stemverklaring? Mevrouw Stolk en mijnheer Van Leeuwen. Mijnheer Van Leeuwen, gaat uw gang. De heer Van Leeuwen: Dank je wel, voorzitter. Ik sluit me aan bij de woordvoering van Forum voor Democratie. De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, wij hebben ook gewikt en gewogen, net zoals de VVD. Alleen bij ons is het kwartje de andere kant op gevallen. En daarom zullen wij tegen het Mobiliteitsplan stemmen. De voorzitter: Waarvan akte. Nog andere leden van uw raad? U kunt stemmen. Voor het voorstel hebben gestemd 27. Tegen het voorstel 9. Tegen was Forum voor Democratie, Gewoon Dordt, Op Ons Eiland, VSP en de Fractie van Leeuwen en de SP, mijnheer Hartmeijer. Het voorstel is geamendeerd aangenomen. We gaan over tot stemming van de moties. Versterken alternatieven voor de auto. Wie wenst een stemverklaring af te leggen? Gaat uw gang. De heer Kuhlmann: Dank u, voorzitter. Met het dictum van deze motie kunnen we leven. De overwegingen en zogenaamde constateringen, die toch een sterke lofzang zijn op het STOMP-principe, terwijl we dat juist op een wat meer gematigde manier hier in Dordrecht introduceren, charmeren ons minder. Per saldo kijken we naar het dictum. En dat maakt dat we voor deze motie kunnen stemmen. De voorzitter: Dank u zeer, mijnheer Kuhlmann. Andere leden nog? U kunt stemmen. Versterken alternatieven voor de auto. Motie 4.

U kunt stemmen. Voor hebben gestemd 29. Tegen 7. De motie wordt geacht te zijn aangenomen. Tegen hebben gestemd Gewoon Dordt, de SP, Fractie van Leeuwen en de VSP. De motie is aangenomen. Dan krijg ik de motie logistiek transport. Wenst iemand daar een stemverklaring af te leggen? Nee. Dan kunt u stemmen. Voor de motie gestemd 29. Tegen 7. De motie is aangenomen. Tegen hebben gestemd Forum voor Democratie, Gewoon Dordt, Fractie van Leeuwen, de VSP. En daarmee is de motie aangenomen. Dan kom ik bij de motie bereikbaarheidsongelijkheid neemt toe. Behoefte aan het afleggen van een stemverklaring? De heer Groenewege, Partij voor de Dieren. De heer Groenewege: Dank u wel. De Partij voor de Dieren vindt bereikbaarheid voor de ouderen in Dordrecht ook heel belangrijk. Maar de aanname die onder deze motie ligt, is dat die bereikbaarheid alleen geregeld kan worden met auto's. Terwijl wij ook denken aan initiatieven als de Drechthopper en de Wijkhopper als zeer belangrijk daarvoor. Wij zullen tegen deze motie stemmen. De voorzitter: Nog andere stemverklaringen? Ik kijk naar GroenLinks, de heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Voorzitter, wij sluiten ons daarbij aan. En zijn in aanvulling daarop ook tevreden met de toezegging die de wethouder hierover gedaan heeft. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Oostenrijk, CDA.