2.1 2024.07.09 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

20

een incidentele tegenvaller en je oplossing is, gooi de belastingen maar omhoog, dan vind ik eerlijk gezegd dat een behoorlijk vreemd verhaal. En gelukkig vinden meerdere partijen dat. En dat proberen we op dit punt te herstellen, met uitzicht bovendien op het feit dat dit hele verdienmodel met die WOZ-bezwaren gewoon langzaamaan opdroogt. Het is een paar korte stuiptrekkingen die we nog pakken van incidentele aard. De voorzitter: De heer Stam. De heer Stam: Nog een kleine reactie, voorzitter. Twee jaar geleden bij de begrotingsvaststelling was er een overschot waarvan is gezegd, we gaan dat teruggeven aan onze inwoners. Uit mijn hoofd 750.000 euro. Toen hebben wij ook als fractie gezegd van, doe dat niet en hanteer gewoon realistische tarieven. Zover ik me kan herinneren was uw partij er ook geen voorstander van en wel voorstander van terugbetalen van het extra geld. De heer Den Heijer: Voorzitter, overal waar de Dordtse VVD zowel incidenteel als structureel de kans ziet om de lasten zo laag mogelijk te houden voor de Dordtenaar... Want wij kijken niet vanuit het perspectief van een financieel expert of vanuit hoe uiteindelijk iemand hier om een bureau in het stadhuis daarnaar kijkt. Wij kijken vanuit het perspectief hoe die Dordtenaar uiteindelijk rond moet komen en wat voor geld die personen met een bescheiden inkomen met een koophuis...

Waarvan we nu weten dat ook een groot deel van die huizen inmiddels wegzakt, waar ze ongelooflijk veel geld straks aan kwijt zijn om ook dat soort zaken te kunnen betalen, om hun huis te isoleren. Er komt een hoop op onze mensen af. En inderdaad als het verwijt dan vanuit andere partijen in de raad is, u kijkt op elk moment waar u de lasten zo laag mogelijk kunt houden, dan vind ik dat eerlijk gezegd geen verwijt, maar een groot compliment. De voorzitter: Tot slot, de heer Stam. De heer Stam: Laatste reactie, voorzitter. Ik vind het ontzettend knap van de Dordtse VVD dat ze het perspectief nu al kunnen inschatten dat ze die lasten zo laag mogelijk proberen te houden, want ik heb er geen zicht op met een bezuinigingstaakstelling die rond onze oren vliegt. Ik ben benieuwd naar de uitkomsten. De voorzitter: Mijnheer Den Heijer, tot slot. De heer Den Heijer: Ik heb daar natuurlijk in mijn eerste termijn wel iets over gezegd. Het is natuurlijk zo laag mogelijk, maar ook binnen de opgave die we met elkaar hebben zie je dat de omvang van dien aard is dat dat inderdaad hele scherpe keuzes vereist. Ook waar de heer Stam terecht aan refereerde in zijn eerste termijn.

En de vraag is even, in welke volgorde doe je dat? En kun je met elkaar, bijvoorbeeld ook in relatie tot de verbonden partijen, echt die financiële scherpte zoeken om uiteindelijk totaal uitlegbaar keuzes met elkaar te maken, waardoor op alle fronten pijn geleden gaat worden? Ook daar is de VVD zich van bewust. De voorzitter: Dank. Zullen we doorgaan naar de volgende fractie? De heer Den Heijer had het al even over vlaggen in het begin van zijn betoog. Misschien leuk om even te vermelden dat de Dordtse vlag sinds vandaag ook in de raadzaal staat. Wederom een motie uitgevoerd, die door de raad is aangenomen. Misschien goed nog even als de VVD

21

de moties en amendementen die aangepast zijn even komt inleveren. Dan ga ik door naar de volgende fractie. En dat is de VSP-fractie. Mevrouw Stolk, gaat uw gang. Mevrouw Stolk: Voorzitter, dank. De tweede termijn vanuit de VSP op de Perspectiefnota 2025. En voorzitter, laten we positief starten. De VSP is aangenaam verrast met de mededeling over een Knarrenhof bij Amstelwijck. En roept het college op voortvarendheid de vervolgstappen te maken. Het is nu aan het college om daadkracht en lef te tonen. Het realiseren van een Knarrenhof in Dordrecht voor het einde van deze periode moet toch mogelijk zijn. Daarnaast pleit de VSP voor meer sociale huur- en betaalbare koopwoningen, om te voldoen aan de behoefte van de huidige inwoners van Dordrecht en om te voorkomen dat er te veel woningen voor de happy few worden gebouwd. Voorzitter, er moet meer aandacht zijn voor onze senioren in Dordrecht. Niet alleen op het gebied van wonen en zorg, maar ook om de toenemende problemen met babbeltrucs aan te pakken, waarbij senioren voor duizenden euro's worden opgelicht. Ook het recente voorval waarbij een 72-jarige man van zijn fiets werd getrokken op de brug lijkt op voorbedachte rade te zijn gebeurd. De VSP vindt dit onacceptabel en dringt aan op preventieve en actieve handhaving door het college om dergelijke incidenten in de toekomst kunnen voorkomen.

Wij zouden van de portefeuillehouder graag vernemen wat hij hieraan concreet gaat doen. Buiten het feit dat deze daders, wat de VSP betreft, keihard gestraft moeten worden. Voorzitter, bij het zoeken naar ombuigingen vindt de VSP dat grote projecten en ook Agenda 2030 kritisch bekeken moeten worden bij de zoektocht naar mogelijke ombuigingen. Het kan toch niet waar zijn dat de zoektocht beperkt blijft bij de reguliere zaken en dat grote projecten en de Agenda 2030 met utopiaanse vormen en ambities buiten schot blijven. Hiertoe dienen wij dan ook een motie in samen met LSD, is volgens mij Leuk Sociaal Dordt, en andere partijen, voorzitter. Voorzitter, tot slot spreekt de VSP de uitdrukkelijke wens uit dat we in 2025, maar dat geldt zeker nu ook al voor 2024, eindelijk eens kunnen vertrouwen op tijdige en juiste informatie over de financiële ontwikkelingen die plaatsvinden. Dit om de raad optimaal in positie te brengen, om zodoende onze kaderstellende en controlerende taak goed kunnen in te vullen. Dit is dan ook de reden om de motie grip en sturing op risicovolle projecten mee in te dienen. Voorzitter, en laat ik afsluiten met een spreekwoord. Onze oud-fractievoorzitter is inmiddels twee jaar geleden overleden. Laat ik hem even eren. Want hij sloot altijd af met een gedichtje. Ik doe het nu in een spreekwoord.

Voorzitter, het spreekwoord is, zuinigheid met vlijt, bouwt huizen als luchtkastelen. Kastelen voor de welgestelden hebben we in Dordrecht genoeg gebouwd. Nu komen, wat de VSP betreft, de gewone Dordtenaren aan de beurt. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Hartelijk dank. Dan ga ik naar de overkant, ChristenUnie/SGP-fractie. Het woord is aan de heer Struijk. De heer Struijk: Dank u wel, voorzitter. De heer Van der Spoel: Voorzitter, volgens mij is GroenLinks aan de beurt, of niet? De heer Struijk: Dat idee had ik ook. Ik was een beetje verrast.

22

De voorzitter: Ik zit op de verkeerde lijst te kijken. De heer Van der Spoel vindt het prima als we u overslaan, maar dat doen we toch niet. Het woord is aan GroenLinks. De heer Uysal, gaat uw gang. De heer Uysal: Wat mij betreft mag inderdaad ChristenUnie/SGP ook eerst, maar volgens mij heeft u mij nu de beurt geven. Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, GroenLinks begon de eerste termijn met het belang van de sociale samenhang in de samenleving. En we zouden van deze gelegenheid gebruik willen maken om ook deze termijn hiermee te beginnen. Afgelopen week stond in het teken van Keti Koti. En ook in onze stad is op verschillende plaatsen en momenten stilgestaan bij de afschaffing van de slavernij en is de vrijheid gevierd. Er werden toespraken gehouden. Er werd gezongen. Tijdens de Dialoogtafel werden gesprekken gevoerd over de doorwerking van de slavernij. En hier en daar vloeiden er wat traantjes. Kortom, het was een gedenkwaardige Keti Koti. En ik werd in het bijzonder geraakt door een van de verhalen van de nazaten van een tot slaaf gemaakte. Een beladen verhaal van een persoon die vanwege de huidskleur jarenlang werd geconfronteerd met uitsluiting, racisme en discriminatie. En die vervolgens het gevoel kreeg uitgespeeld te zijn in de samenleving. En met nadruk op uitgespeeld. En dat is precies de trend van de afgelopen jaren.

Mensen haken af, verliezen hun vertrouwen in de overheid en hebben niet de overtuiging dat ze erbij horen en dat ze ertoe doen. En daarom waren de excuses o zo belangrijk. Want excuses helpen bij het herstellen van de waardigheid van de nazaat van tot slaaf gemaakte. Excuses vormen een brug tussen het verleden, heden en de toekomst. Excuses aanbieden is een daad van medeleven en verzoening. Het maakt de weg vrij voor een meer rechtvaardige, gelijkwaardige en inclusieve samenleving. Een belangrijke ontwikkeling voor de versterking van de sociale samenhang in onze samenleving, waar de mooie betrokken toespraak van de burgemeester onderdeel van was. En laten we het proces na de komma, na de excuses voor het slavernijverleden samen vormgeven. Voorzitter, in dat kader is GroenLinks ook verheugd met het nieuws dat inwoners nauw worden betrokken bij de bezuinigingsopgave. Hiermee wordt tegemoetgekomen aan ons pleidooi voor participatie, waar we overigens niet alleen in staan. Denk aan onze collega's van de ChristenUnie/SGP bijvoorbeeld. Het zal draagvlak ten goede komen, maar bovenal zal het bijdragen aan het gemeenschapsgevoel. We kunnen deze klus alleen met ze allen klaren. En we moeten de mens niet alleen als individu, maar ook als lid van de gemeenschap beschouwen. En dat is wat GroenLinks betreft een noodzakelijke wisselwerking.

Zonder individu geen gemeenschap en zonder gemeenschap geen individu. Tot slot, voorzitter, in de eerste termijn in de commissie heeft GroenLinks aandacht gevraagd voor de financiële middelen voor klimaatneutraal 2040. Veel partijen hebben aangegeven dat bij de bezuinigingen de meest kwetsbare mensen moeten worden ontzien. En laat het net zo zijn dat de negatieve gevolgen van de klimaatverandering juist deze groep mensen het hardste raakt. We zitten op het goede spoor met de verduurzaming van woningen. Maar daar moeten we ook na deze periode mee verder gaan. En hetzelfde geldt ook voor onze ondernemers en maatschappelijke organisaties, die voortvarend aan de slag zijn gegaan met de energietransitie, met de ondersteuning van onze gemeente. En het zou op zijn minst merkwaardig zijn als we in 2026 ineens moeten stoppen met al deze activiteiten. En daarom dienen we een motie in, waarin we het college vragen om een strategie te ontwikkelen voor de financiering van klimaatneutraal 2040. Dit was mijn woordvoering,

23

voorzitter, maar ik wil ook nog een persoonlijk feit maken. De hele woordvoering van mij heeft hier in het teken gestaan van sociale samenhang. En ik vind dat wij ons daar als raad ook toe moeten verhouden. En ik zie hier in ons midden een raad zitten met oortjes in, als protest om niet te luisteren naar mij als persoon. En ik roep u ook op, voorzitter, om daar een punt van orde te maken. Ik vind het echt niet kunnen. Ik vind het niet noodzakelijk dat als in mij als persoon wordt geluisterd. Maar ik vind wel dat we met elkaar hier het respect moeten opbrengen tijdens de uitoefening van ons ambt als volksvertegenwoordiger. En ik vind het gewoon beneden alle peil. En ik hoop dat andere collega's hier mij ook zullen bijstaan. De voorzitter: Dank u wel voor uw bijdrage. Ook voor uw punt wat u zojuist maakt. Wat mij betreft heeft u daar een terecht punt. Was mij niet opgevallen. Maar ik verzoek wel aan de raadsleden om goed naar elkaar te luisteren. Zo werkt dat in een democratie. Mevrouw Koene: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Ik heb alles kunnen verstaan. De voorzitter: Dank u. Dat is fijn. Dan gaan we door. En voordat ik de verkeerde het woord geef, moet ik wel op het goede lijstje kijken. Geef ik de Partij van de Arbeid het woord. Mevrouw Schnabel, gaat uw gang. Mevrouw Schnabel: Voorzitter, dank.

Allereerst, wij zijn ook blij met de betekenisvolle woorden en de daaruit voortvloeiende excuses die tijdens de Keti Koti herdenking voor het slavernijverleden door de burgemeester zijn aangeboden. De afgelopen jaren is er meer aandacht gekomen voor het koloniale slavernijverleden en de doorwerking daarvan in onze samenleving. Op scholen, in de zorg en op werkplekken is meer aandacht voor de doorwerking, maar het kan en moet veel beter. Begin deze maand verscheen via Autoriteit Persoonsgegevens een bericht van Aleid Wolfsen, voorzitter van het AGENDAPUNT, dat verschillende overheidsorganisaties nog steeds gebruik maken van onverdachte algoritmen, zonder onderbouwing en discriminatoir van aard. We moeten daar ook in Dordrecht heel alert op zijn. Het onrechtmatig gebruik van gegevens bij het opsporen van fraude bij DUO en het UWV en het onrechtmatig gebruik van de fraudescorekaart bij enkele gemeenten schijnen nog maar het topje van de ijsberg te zijn. Voorzitter, over de Perspectiefnota. We vinden de Perspectiefnota nog steeds te mager onderbouwd. Ook nu na de zinvolle bespreking van de moties en amendementen in de commissie. De hoeveelheid technische vragen, moties en amendementen laten zien dat we als raad niet genoeg grip op de Perspectiefnota hebben. De ChristenUnie/SGP verwoordde het treffend in de eerste termijn, achter deze cijfers schuilen mensen.

De beslissingen die we maken en de bezuinigingen die we moeten doorvoeren, kunnen leed veroorzaken. En daarom zien we de Perspectiefnota als een startpunt en moeten we er vervolgens met de stad over in gesprek gaan. Drie punten naar aanleiding van de eerste termijn en de bespreking in de commissie. Onze oproep in de vorm van een motie om extra formatie voor Veilig Thuis te onderbouwen trekken we in. Geld mag, als het over veiligheid van kinderen en volwassenen gaat, nooit een belemmering zijn, maar een onderbouwing met cijfers is wel noodzakelijk om het juiste gesprek te voeren. We zijn blij met de toezegging hier in de commissie over verder te

24

praten. We zijn ook blij met de toezegging van de wethouder dat we na de zomer specifiek over mbo-uitval, sociale en fysieke veiligheid op het Leerpark en ontmoetingsplekken voor en vooral met jongeren geïnformeerd te gaan worden. We kijken uit naar de aanvulling op de introductiedagen, waarbij werkgevers en jongeren over hun werkzaamheden vertellen. En dan als tweede, we dienen eenzelfde signaal in met een nieuw motiejasje, met betrekking tot het Huisvestingsfonds. Bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 werd door vrijwel alle fracties aangegeven dat naast het afnemend vertrouwen van burgers in de politiek het tekort aan woningen één van de grotere problemen was. Met name het tekort van betaalbare woningen. Twee jaar later zien we nog steeds te weinig initiatieven van het college om aan dit tekort een eind te maken. Sociale huurwoningen worden vervangen, maar er vindt slechts een minimale uitbreiding van de voorraad sociale huurwoningen plaats. De woningnood lijkt enkel verder toe te nemen, met name de woningnood onder mensen met een relatief laag inkomen. En via deze motie voor een Huisvestingsfonds vragen we aandacht voor deze woningnood. Want een Huisvestingsfonds geeft ons de mogelijkheid net die extra stap te zetten om de dertig procent toevoeging aan de sociale woningbouwvoorraad... En dan als laatste, we dienen ook een motie in voor betere en veilige fietsroutes.

Want fietspaden brengen ons, als het goed is, snel, veilig en milieuvriendelijk waar we willen zijn. We vinden dat de voortgang van het fietsnetwerk op dit moment nog te fragmentarisch tot stand komt. En daarom roepen wij door middel van een motie op om te onderzoeken hoe de gereserveerde middelen voor de op recreatiegebruik ingerichte infrastructuur van het Park XXL ingezet kunnen worden voor snelle, veilige en comfortabele fietsroutes voor dagelijks gebruik van huis naar werk, naar winkel, school en gewoon fietsroutes. En het wegnemen van de grote knelpunten in het fietsroutenetwerk. Dit kan vorm krijgen door een deel van het gereserveerde geld van het Stadspark over te brengen naar het Mobiliteitsfonds. De raad heeft onlangs besloten dat er een dergelijk Mobiliteitsfonds moet komen. En het is logisch dat er middelen voor dat fonds beschikbaar worden gesteld, zodat we vaart achter de mobiliteitstransitie kunnen zetten. De heer Kuhlmann: Voorzitter. De voorzitter: Bij interruptie, de heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Ik heb even een vraag aan mevrouw Schnabel over de motie die u zojuist toelichtte. Ik weet, waar de PvdA voorheen een voorstander was van het Stadspark XXL, is inmiddels een tegenstander. Ik snap een pleidooi om geen Stadspark aan te leggen. Alleen uw motie stelt voor om... Dat houdt het Stadspark in stand. Alleen zorgt dat er geen wandel- en fietspaden komen.

Begrijp ik het goed dat de PvdA het een goed idee vindt om een Stadspark aan te leggen zonder paden erdoorheen? Mevrouw Schnabel: Voorzitter, bedankt voor deze vraag. Wat we eigenlijk zeggen en wat ook in onze motie aangegeven staat, is dat we het hele fietsroutenetwerk handiger in willen richten. En nu lezen we, als het over fietspaden en infrastructuur in het Stadspark gaat, dat het eigenlijk vooral over recreatief gebruik gaat. En wij denken dat je een betere versnellingsslag zou kunnen maken als je alles met elkaar gewoon beter in verbinding brengt en gewoon integraal kijkt. Dat is eigenlijk onze oproep.

25

De voorzitter: De heer Kuhlmann, nogmaals. De heer Kuhlmann: Ik ben dan toch nog steeds een beetje aan het puzzelen, want het klinkt mooi integraal. We hebben natuurlijk ook de Fietsnota, waar het gaat om de fietspaden door de hele stad. Maar als ik uw motie goed lees, is het bezuinigen op de fietspaden in het Stadspark, zodat je op andere plekken fietspaden kunt aanleggen. Maar nogmaals, als je het Stadspark aanlegt, dan horen daar toch ook gewoon fiets- en wandelpaden in te zijn? Daar kun je toch niet op bezuinigen? Mevrouw Schnabel: Voorzitter, dank. Volgens mij kan ik inderdaad deze vraag beantwoorden. Maar we stellen ook niet dat je moet bezuinigen op de fietspaden. We stellen alleen voor om het met elkaar in verbinding te brengen. En daarnaast zijn we altijd tegen het grote XXL-park geweest. Dat klopt niet helemaal wat de VVD hier suggereert. Maar om verder te gaan, voorzitter, in de commissie werd duidelijk... De voorzitter: Voordat u verder gaat, toch nog een andere interruptie. De heer Van der Meer, gaat uw gang. De heer Van der Meer: Voorzitter, ik had nog een vraag aan mevrouw Schnabel. Zij stelt voor om geld wat gereserveerd is voor Stadspark XXL te gebruiken om fietsroutes te verbeteren. Dat is op zich een besteding waar je zinvol over na kunt denken. Maar we moeten veel meer afwegingen maken.

Je kunt ook nadenken als je zegt, we moeten Stadspark XXL ter discussie stellen om meer geld aan vergroening en klimaatadaptatie in de wijken te besteden of nog andere zaken. Is het verstandig in uw ogen om daar nu op vooruit te lopen en los van andere belangen deze beslissingen te bepleiten, om het specifiek aan fietsroutes te besteden? Mevrouw Schnabel: Voorzitter, dank. Wij denken dat het gewoon een goed idee is, omdat de fietsroutes te fragmentarisch worden aangepakt. En juist omdat we met elkaar hebben afgesproken, en dat stond ook in de Mobiliteitsnota, dat we meer van de auto af willen en willen stimuleren dat we met het ov gaan en met de fiets, lijkt ons dit een goed voorstel op dit moment. De voorzitter: Gaat u verder. Mevrouw Schnabel: Voorzitter, in de commissie werd duidelijk dat de wijkwens ook ss aan te wenden voor kunst en cultuur in de wijken. En dat de criteria van leefbaarheid, sociale samenhang en veiligheid mooi samenkomen met ons idee van community art projecten. We trekken daarom de motie, die we met GroenLinks hebben ingediend, in. We hopen dat buurtbewoners ook weet hebben van deze mogelijkheid. En vragen daarom om de toezegging dit duidelijk te communiceren bij de huiskamers in de wijk, de bibliotheek en via de wijkconciërge.

En dan tot slot vragen we om de toezegging het culturele platform en onze inwoners te betrekken bij de gesprekken over de maatschappelijke effecten van de bezuinigingen op cultuur. En laten we, als we de cultuursector ook betrekken bij de stadsgesprekken over de andere bezuinigingen... Excuus, laten we dat dan doen. Want cultuur haakt in op onderwijs, het sociaal domein. En vindt haar werking als verbindings- en onderzoeksmiddel ook steeds vaker in de meer

26

fysieke onderwerpen. Dan denken we aan wonen en schone en veilige wijken. Tot hier. Dank. De voorzitter: Dank u wel. Nog even voor de duidelijkheid. U dient twee nieuwe moties in. Dat zijn de moties M19, huisvestingsfonds, en M20, betere veilige fietsroutes. Klopt het dat de andere twee moties die u had ingediend dat die beiden worden ingetrokken, 6 en 7? Mevrouw Schnabel: Inderdaad. En de motie Huisvestingsfonds dienen we in samen met fractie Van der Spoel. De voorzitter: Precies. Samen met Fractie van de Spoel. Dank u wel. Dan gaan we door. Nu echt naar de ChristenUnie/SGP-fractie. De heer Struijk, gaat uw gang. De heer Struijk: Dank u wel, voorzitter. Nu echt inderdaad. Voorzitter, we zijn als raad enkele weken geleden in debat geweest over de Perspectiefnota en een aantal ingediende amendementen en moties. Het college heeft daarop gereageerd. Vorige week hebben we in de tweede termijn in de commissie boeiende debatten gehad. We gaan dat vandaag niet overdoen. Vandaar dat ik het kort kan houden en alleen aangeef welke moties wij denken te gaan steunen. En ook zal ik enkele woorden besteden aan de nieuw ingediende dan wel aangepaste moties. Motie M4, ozb behapbaar houden. Het lijkt ons rechtvaardig de kosten van de bezwaarschriften te betalen uit de meeropbrengsten. Vandaar dat we deze motie mede indienen. Motie M8 is een motie van onze fractie. Die is aangepast.

En ik geef graag even het woord erover aan degene die dat heeft gedaan. Mevrouw Nieuwland. De voorzitter: Mevrouw Nieuwland, gaat uw gang. Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Dank u wel, voorzitter. Naar aanleiding van de bespreking in raad en commissie, wat ook waardevolle input opleverde, hebben we een gewijzigde motie, meer preventie bij relatieproblemen. We hopen met deze motie te bereiken dat de bestaande initiatieven voor hulp aan relatieproblemen beter vindbaar gemaakt worden. En daarnaast vragen we het college om te onderzoeken of het nuttig is om de taakopdracht van het Adviespunt SKO uit te breiden naar hulp bij relatieproblemen in plaats van alleen hulp bij echtscheiding. De voorzitter: Dank u zeer. De heer Struijk gaat weer door, denk ik. Gaat uw gang. De heer Struijk: Ik ga weer door, voorzitter, dank u wel. Ook de volgende motie, M9, is onder andere van onze fractie, samen met GroenLinks en de Partij voor de Dieren en Forum. Een motie die oproept tot meer vuurwerkvrije zones en betere communicatie. Met klem nog maar eens een keertje erop wijzen dat deze motie niets afdoet aan de vuurwerktraditie die er is. Maar dat er alle reden is toch om een klein onderzoekje te doen naar voor de hand liggende locaties waar iets meer rust gewenst is voor mens en dier tijdens de jaarwisseling, want die locaties zijn er echt wel.

Motie M11 over esthetisch passende transformatorhuisjes. Na de aanpassing, waardoor gegarandeerd is dat plaatsing geen vertraging oplevert, steun van onze kant. Wat de mogelijkheden zijn, dat zien we t.z.t. wel. Motie M12, zwerfafval hoort niet bij Dordrecht. Als ik het college goed

27

begrepen heb, vraagt deze motie wat al gedaan wordt. Als dat zo is, dan hebben we natuurlijk geen enkele reden om niet voor te stemmen. En misschien kan de motie dan gezien worden als een kleine stok achter de deur. Motie M15, we doen nu nog niets wat later kan. We hebben begrepen van de wethouder dat dit al de bedoeling is. Als dat niet zo is, dan horen we graag wat de impact gaat zijn van deze motie. Dan is er een motie grip een sturing op risicovolle projecten van Beter voor Dordt en de VVD. Dit is een motie die eigenlijk conform de afspraak die gemaakt is in de Auditcommissie. En daar waren wij ook wij betrokken. Steun van onze kant. De motie financiering klimaatneutraal na 2026, van onder andere GroenLinks, die dienen we mee in. En uiteraard steunen we die ook. Voorzitter, dan kan ik nog heel kort iets zeggen over een paar andere moties die ingediend zijn. Allereerst de motie van de partij voor Partij voor de Dieren over voorkom rattenoverlast. Dit amendement is dat... Excuus, klopt. En besparen op de bestrijding. Die besparing van 40.000, daar hebben wij van begrepen dat die allang is ingeboekt. Die is niet zomaar beschikbaar. Is net ook al over gediscussieerd. Wat ons betreft geen steun, tenzij de wethouder zo meteen met een heel ander verhaal komt, wat ik niet verwacht. De motie raad aan zet van Beter voor Dordt vraagt heel erg veel.

En de slotzin, het streven naar transparanter en een inclusiever proces, komt ons niet zo heel sympathiek over, eerlijk gezegd. Dat riekt een klein beetje naar wantrouwen. Is misschien niet de bedoeling, maar zo kwam het even over. Motie het lot van oude bomen, van de Partij voor de Dieren. Als je per boom een afweging moet gaan maken om budget vrij te maken en aan de raad voor te leggen, dat gaat ons veel te ver. En niet elke oude boom is overigens ook monumentaal. Sommige boomsoorten hebben gewoon een beperkte levensduur. De motie van Partij van de Arbeid. Twee moties. Die doen allebei een graai in de kas van het Stadspark. En daar zijn wij vooralsnog absoluut niet voor. Die gaan we niet steunen. En dat geldt om dezelfde reden ook voor de motie herziening Agenda 2030 van DENK en de VSP. Wij wachten rustig de evaluatie t.z.t af van Agenda 2030. Voorzitter, ik dank u. De voorzitter: Hartelijk dank. De heer Struijk: Hij is niet eens ingediend. Dan is het helemaal makkelijk. De voorzitter: Precies. De heer Struijk: Maar ik had nog wat tijd over. De voorzitter: Heel goed. We gaan door naar de volgende fractie. Dat is de Partij voor de Dieren. De heer Groenewege, gaat uw gang. De heer Groenewege: Dank u wel. Voorzitter, stelt u zich eens voor, de helft van de monumentale kastanjes aan de Wolwevershaven krijgt bloedingsziekte.

Wel behandelbaar, maar in het Bomenprogramma is daar geen geld voor. Het collegebesluit daar stond, de bomen te kappen en te vervangen. Een letterlijk eeuwen durend litteken resteert op de aanblik van onze monumentale havens. Dit klinkt misschien radicaal, maar dit is gewoon het staande bomenbeleid, zoals de raad dat heeft vastgesteld. Direct rooien en vervangen is de aanpak bij bomen die een steuntje in de rug nodig hebben. Een schandalige manier om met oude bomen om te gaan, als je het de Partij voor de

28

Dieren vraagt. Om te voorkomen dat monumentale bomen het onderspit delven, moeten we actie ondernemen. Mochten dit soort situaties zich voordoen, dan moet de raad de gelegenheid krijgen om budget uit te trekken voor het behoud van deze bijzondere bomen. Vandaar onze motie, het lot van oude bomen in handen van de raad. Dan ratten, voorzitter. Maar liefst 120.000 euro geeft de gemeente jaarlijks uit om ratten te bestrijden. Een kostbare kortetermijnoplossing, want zolang onze wijken open afvalbergen zijn, is het dweilen met de kraan open. Een berg nodeloos dierenleed en zonde van het geld. Het college wil 40.000 euro minder uitgeven aan rattenbestrijding, zo onthulde de wethouder plotsklaps in de commissie, door efficiënter in te zetten op locaties waar de meeste overlastmeldingen binnenkomen. Laten we een deel van die 40.000 euro steken in de preventie van rattenoverlast. Door in te zetten op gedragsverandering, zoals opgenomen in het Dierenwelzijnsbeleid, dat de raad unaniem heeft aangenomen. In schone wijken is namelijk geen rattenoverlast. Inzetten op schone wijken is een investering in een leefbare stad en in de toekomst, omdat we dan rattenpopulaties op een verstandige manier op normale niveaus houden. En dat levert een besparing op, die we vervolgens kunnen steken in het Dierenwelzijnsbeleid, totdat dat volledig gedekt is.

Wat overblijft is een bezuiniging die kan oplopen tot 50.000 euro per jaar. Zelfs meer dan de 40.000 van het college. Voorzitter, dit is echt win-win-win. Win voor de gemeentekas. Win voor de bewoners van Crabbehof. Win voor de ratten. En win voor andere dieren. Vandaar ons amendement voorkom rattenoverlast en bespaar op bestrijding. Dan voorzitter, ons derde en laatste onderwerp, maar wel een lange, de informatie vanuit het college. Om dit punt toe te lichten is een korte geschiedenis nodig. Op 18 juni stelde de Partij voor de Dieren een technische vraag over het budget dat de gemeente jaarlijks uitgeeft aan de bestrijding van dieren. En de dag voor de commissievergadering kregen we antwoord. 200.000 euro per jaar, waarvan 120.000 euro voor ratten. Wat een berg geld, dachten wij. En we hebben een amendement opgesteld. Maar al snel bleek dat ons cruciale informatie was onthouden. In de commissie onthulde de wethouder opeens een taakstelling van 40.000 euro per jaar die het college wil bezuinigen op de rattenbestrijding. Een derde van het budget. Of we daar even rekening mee konden houden? En afgelopen zondag kreeg ik er nog een mail van de wethouder achteraan met nog een nieuwe onthulling. Namelijk dat die 40.000 euro al is ingeboekt als bezuiniging. Lekker dan. Twee dagen voor de raad, terwijl ons amendement al was besproken in de commissie.

Want ik zal u eens een overzicht geven van bronnen waar deze cruciale informatie niet te vinden is. Allereerst de Perspectiefnota zelf. Volgens de wethouder zit deze bezuiniging verstopt in de pot onderbesteding van budgetten van 3 miljoen euro. Maar dat staat nergens. En weet u waar deze informatie ook niet stond? In de beantwoording van de technische vraag van de ChristenUnie/SGP over wat er allemaal in die pot van 3 miljoen euro zit. Toen het college die vraag beantwoordde, zat deze bezuiniging er kennelijk nog niet in. Want hij staat niet in dat overzicht. Kennelijk is deze bezuiniging later bedacht en mentaal toegevoegd. En weet u waar deze informatie ook niet stond? In de beantwoording van onze eigen technische vraag over het budget voor rattenbestrijding. Voorzitter, drie kansen om deze cruciale bezuiniging te specificeren. Maar nee, we horen het twee dagen voor de raad in een mailtje. Dit is toch niet werkbaar? Dit is toch niet de raad in staat stellen mee te denken over bezuinigingen. Als dit de route wordt naar de Perspectiefnota 2026 dan wordt het een lange weg. En bij

29

deze Perspectiefnota moeten we kennelijk concluderen dat we als raad geen idee hebben met welke bezuinigingen we instemmen. Welke verborgen bezuinigingen zitten er nog meer verstopt in de Perspectiefnota? Dit document omvat in de ogen van het college kennelijk allerlei bezuinigingen die niet op papier staan en die zelfs niet worden onthuld als een coalitiepartij er een directe technische vraag over stelt. Voorzitter, dat is echt een bizarre werkwijze waar de raad nooit akkoord mee kan gaan. Wat ons betreft kunnen we als raad niet accepteren dat deze Perspectiefnota een soort Dungeons & Dragons wordt, waarbij het college zijn eigen avontuur en zijn eigen bezuinigingen mag verzinnen, zoals de last minute bedachte bezuiniging op de rattenbestrijding. En voorzitter, laten we het geld dat we nu uitgeven aan rattenbestrijding op een veel verstandigere manier uitgeven, door een deel te investeren in preventie, in gedragsverandering, in een schone stad. Daar wordt echt iedereen beter van. Dank u wel. De voorzitter: Hartelijk dank. De heer Kuhlmann: Voorzitter. De voorzitter: Interruptie van de heer Kuhlmann. Gaat uw gang. De heer Kuhlmann: Ik ben toch wat teleurgesteld over de opstelling van de Partij voor de Dieren rondom de afvalproblemen en ook het rattenprobleem waar een aantal wijken in onze stad echt last van hebben.

En nou begrijp ik dat het antwoord van de Partij voor de Dieren is, we moeten natuurlijk geen ratten afmaken. Daar denken we anders over, maar dat begrijp ik wel. Wat me alleen zo teleurstelt voorzitter, is dat van de Partij voor de Dieren eigenlijk heel veel dingen niet kunnen. En als enige antwoord is, we moeten wat meer aan preventie en voorlichting doen. Want wat het is, het is niet rattenvallen inzetten. Het is niet het goede initiatief waar Wouter van der Spoel eerder mee kwam, om de bakken open te zetten. Daar was de Partij voor de Dieren ook tegen. Het is niet het goede idee om bijvoorbeeld camera's in te zetten, op die plekken waar wij en ook bijvoorbeeld Beter voor Dordt eerder voor hebben gepleit. Op al die dingen is het nee. En het enige, en dat vind ik heel triest voor de bewoners in Wielwijk, in Crabbehof, in Krispijn en al die andere wijken die hier echt serieuze problemen mee hebben, is van, we moeten wat meer aan preventie doen. En dan is mijn vraag aan de heer Groenewege, denkt hij werkelijk dat dat de oplossing is voor het afvalprobleem in die wijken? De heer Groenewege: Voorzitter, de heer Kuhlmann sleept er van alles bij. Maar laten we eens kijken naar wat er voor ons ligt. Er ligt een Perspectiefnota voor ons die 40.000 euro bezuinigt op het bestrijden van ratten.

Dat is een bezuiniging waar de VVD de intentie van heeft uitgesproken om daarmee in te stemmen. En met die boodschap gaat de VVD straks naar Crabbehof. Een bezuiniging waar niks tegenover staat. Als het amendement van de Partij voor de Dieren wordt aangenomen, dan gaan we een deel van dat geld investeren in preventie. Wij hebben een beter verhaal voor de mensen in Crabbehof dan de VVD op dit punt. De voorzitter: Dank u zeer. Dan gaan we door naar de volgende partij. Dat is de fractie van het CDA. Mevrouw Van Vugt, gaat uw gang.

30

Mevrouw Van Vugt-Roose: Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Sorry hoor, voordat u verder gaat nog even het amendement graag inleveren en motie. Motie M21 wordt dat en amendement A1. Mevrouw Van Vugt, gaat uw gang. Mevrouw Van Vugt-Roose: Ik wil graag mijn drie seconden terug dan. De voorzitter: Die gaat u krijgen. Mevrouw Van Vugt-Roose: In de eerste termijn zijn er aardig wat onderwerpen aan bod gekomen, die vaak gaan over de korte termijn. En een aantal van die onderwerpen lijken zich ook te richten op de eigen achterban. We zouden graag willen waken voor te opportunistische politiek, waarin we vooral willen pleasen. Het is wat ons betreft nu toch echt de tijd om eerlijk te zijn over wat er misschien ook niet meer mogelijk is. En zijn we als raad niet vaak te afwachtend. Wat we van moties en amendementen vinden, hoeft geen vraag- en antwoordspel met het college te zijn, zei ik net ook al even. We zijn het onszelf en anderen verplicht om ook zelf een eigen afweging te maken. Enkele weken geleden heb ik de richting aangegeven die het CDA Dordrecht voor zich ziet. Niet alleen voor nu, maar ook voor de komende jaren. Als CDA kiezen we ervoor om te gaan voor een sterke samenleving, waarin we kwetsbare groepen ondersteunen en waarin we mensen met elkaar verbinden. Dat maakt deel uit van onze visie en het bepaalt ook onze eigen focus.

Er is nog steeds sprake van eenzaamheid onder ouderen, maar zeker ook onder jongeren. Er zijn mensen zonder netwerken die daardoor heel makkelijk aan de zijlijn van de maatschappij komen te staan. Tegelijk zien we ook een tendens waarin er continu de verwachting is dat de lokale overheid de problemen oplost en de taken overneemt die gewoon al worden gedaan. Wij denken dat het mogelijk is om kwantitatief te bezuinigen op ons ambtenarenapparaat. En dat vraagt omdenken in onze ambities. Uit al aangereikte bouwstenen blijkt dat we in Dordt heel erg veel ambities hebben die uitgewaaierd zijn over een heel breed scala. Momenteel ontbreekt wat het CDA betreft de gezamenlijke focus in de raad. We willen evenementen, topsport, breedtesport, een Dordthuis, een Stadspark, een Maasterras, duurzaam vastgoed, een fietsstad, klimaatneutraal. Dat willen wij ook, maar we beseffen dat al die ambities tegelijkertijd misschien ook niet houdbaar zijn. We beraden ons als fractie op het gesprek over onze gezamenlijke focus als raad van Dordrecht. Het is mogelijk om met een kwalitatief goed ambtenarenapparaat in afgeslankte vorm te investeren in organisaties als Humanitas, sportverenigingen, wijkactiviteiten, zoals het Houthavenplein, in vindplaatsen, in buurthuizen, kerken, moskeeën en al die mensen die voor de sociale samenhang in onze maatschappij zorgen.

We willen voorkomen dat we als lokale overheid in de weg lopen van al die initiatieven die er in onze wijken zijn. Geef ze juist de ruimte om het op de eigen manier te doen. En laten we hierbij niet vergeten hoe ook onze ondernemers goed voor onze stad zorgen. Dordtse ondernemers ondersteunen goede doelen en evenementen. En ze zorgen ook voor de werkgelegenheid. In de afgelopen week was dit goed zichtbaar. U heeft ook alle logo's in de kranten zien staan van al die bedrijven die Big Rivers bijvoorbeeld mogelijk maken. We zijn desalniettemin blij met wat er aan beleid wordt doorgezet. Het armoedebeleid vindt doorgang, vergroening schoolplein, investering sportende kinderen, mantelzorgers waar aandacht voor is, de woningbouw die goed op gang

31

gekomen is. En zo is er nog meer te noemen. We zijn ook blij met de toezegging op de voortgang richting het Knarrenhof. Maar in een toezegging kun je nog niet wonen. Met dank aan, Jan. Tot slot onze moties. De eerste, M10, hebben we samen met DENK ingediend. Die gaat over de zorg die de gemeente heeft om inwoners te informeren over risico's, vanwege de blootstelling aan stoffen als PFAS, luchtvervuiling, fijnstof, et cetera. Het gaat wat ons betreft niet om het niet kunnen, maar wel over het niet willen, als we dit als raad naast ons neerleggen. Er zijn genoeg mogelijkheden om de informatie op papier te verstrekken. Kan heel eenvoudig. Kan zelfs worden toegevoegd aan andere informatie die ook huis-aan-huis wordt verspreid. Een QR-code, bijvoorbeeld op een sticker, die je kan opplakken kan ervoor zorgen dat de website ten alle tijden geraadpleegd kan worden en dat elke inwoner over de nieuwste informatie beschikt. De heer Den Hartog: Voorzitter. De voorzitter: Bij interruptie, de heer Den Hartog. Gaat uw gang. De heer Den Hartog: Dank u, voorzitter.

Hoe denkt het CDA over zaken als bij de verspreiding, dat er vele nee-nee-stickers of het ontbreken van ja-stickers op brievenbussen zitten, waardoor je mensen niet bereikt? En bovendien dat de motie eigenlijk alleen maar gaat over de gemeente Dordrecht en we die mensen bereiken, terwijl het natuurlijk een veel wijder regionaal, zelfs landelijk probleem is. Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter, dat zijn twee vragen. De eerste gaat over, hoe bereik de mensen die een nee-nee-sticker hebben. Heel eenvoudig. Alle gemeentelijke post is geadresseerd en die gaat door de brievenbus, ook al staat daar nee-nee op. Dat probleem is er in feite niet. Het andere probleem vind ik een probleem wat niet ons probleem is. Wij gaan over de gemeente Dordrecht. En wat Sliedrecht doet en wat Hardinxveld doet en alle plaatsen hieromheen, Papendrecht, mogen ze zelf weten. Misschien zijn we daarin het goede voorbeeld. Als wij ons burgers goed informeren en goed op de hoogte kunnen houden op die manier over wat er in Dordrecht speelt en daarbuiten. De heer Den Hartog: Voorzitter. De voorzitter: De heer Den Hartog. De heer Den Hartog: Is mevrouw Van Vugt dan niet van mening... Informatievoorziening kan op verschillende manieren.

Dat juist die website die voor iedereen bereikbaar is en waar, en daar ben ik verheugd om, sinds de vorige raad die grote blauwe knop op de startpagina weer staat, heel makkelijk te vinden is. Dat je daarmee een groter bereik hebt en dat dat eigenlijk te prefereren is?

Mevrouw Van Vugt-Roose: U geeft terecht aan dat het een goede website is. We hebben gewoon in de afgelopen week, want we hebben daar wel degelijk goed naar geluisterd, gewoon her en der eens gevraagd aan onze buren en kennissen van, hebben jullie daar weleens gekeken? En pas als je erop wijst dan zien ze het. Maar hoeveel makkelijker zou het zijn... Bijvoorbeeld, wij hebben op de wc zo’n magneetbord. Als je daar een QR-code

32

hebt en dat je af en toe eens even scant, wat is het laatste nieuws op het gebied van PFAS, luchtverontreiniging, fijnstof. Dan kan je het continu up-to-date houden. Ik zou het zo zonde vinden als we als raad onze taak daar laten liggen. Stukje zorg voor de inwoners. De voorzitter: Gaat u verder. Mevrouw Van Vugt-Roose: Ik ga verder. De andere motie, M11, gaat over de transformatorhuisjes. Op zich is dat natuurlijk niet een heel belangrijk onderwerp. Maar het is wel zo'n onderwerp waarmee je mensen kunt verbinden en waarmee je de, in mijn ogen, spuuglelijke gebouwtjes ook kunt mooi maken met initiatieven uit de wijk. Het voegt iets toe aan onze wijken. En we hebben inderdaad de wijziging doorgevoerd dat het het proces van het plaatsen niet vertraagt, maar dat het ook gewoon daarna kan worden opgepakt. Verder. We zijn voor de moties 4, 8, 10, 11. We twijfelen nog over 5, 15 en 16. We vinden 12 en 13 overbodig. En de rest zijn we op dit moment tegen. De voorzitter: Twee aangepaste moties worden nu ingediend. Dan gaan we door naar de volgende fractie. Dat is DENK. De heer Safranti, gaat uw gang. De heer Safranti: Dank je wel, voorzitter. Voorzitter, tijdens mijn eerste termijn heb ik aangegeven dat er zware tijden op komst zijn. Niet alleen financieel, maar ook wat betreft alles wat in de wereld afspeelt.

Binnen een week heb ik kunnen lezen dat de Canadese premier zich zorgen maakt over een eventuele burgeroorlog in Amerika. De hoogste generaals van Nederland, maar ook van Europese landen voorbereiden op een oorlog en de code staat op oranje. Tot slot, voorzitter, het nieuwe kabinet heeft een stevige wensenlijst bij de Europese Unie neergelegd. Dat heeft wel wat wenkbrauwen doen optrekken in Brussel. Tevens zeggen topdiplomaten dat Nederland een loyale bondgenoot is. Maar nu horen ze oorlogszuchtige taal vanuit Den Haag. Dit zijn ernstige uitspraken, waar een normale burger zich voor zijn of haar toekomst terecht zorgen om maakt. Vanuit DENK gaan wij voor de bestaanszekerheid van onze inwoners. Daarom komen wij samen met bijna alle andere oppositiepartijen met een motie. Daarbij hebben we meerdere moties mede ingediend. Tijdens de commissie van vorige week hebben wij aangegeven hoe belangrijk de speeltuinen zijn in de maatschappij. En wat de effecten hiervan zijn. We willen het college bedanken voor de toezeggingen en meedenken rondom de speeltuinen. Tot slot, voorzitter, de Keti Koti. De eerste viering van de Keti Koti is nu een feit. De motie van DENK, samen met VSP en PvdA, was de aanleiding hiervan en heeft een belangrijke bijdrage eraan geleverd. Ik wil de burgemeester hierbij bedanken voor de excuses die zijn aangeboden.

Deze is zeer gewaardeerd door de bewoners van onze stad. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Als het goed is, had u nog een motie die u zou indienen. Klopt dat of wordt die niet ingediend? De heer Safranti: Wij hadden een motie voorbereid. Alleen die hebben we samengevoegd met de motie van mijnheer Van der Spoel. De voorzitter: Helder. Dank u wel. Dat blijft dan zo. Dan gaan we naar Gewoon Dordt mevrouw Koene, gaat uw gang.

33

Mevrouw Koene: Dank, voorzitter. Voorzitter, wij kunnen instemmen met de Perspectiefnota, zoals die er ligt. Dan zou ik nu gelijk kunnen stoppen met mijn woordvoering. Dat is op zich voor sommige mensen misschien fijn. Maar ik wil toch nog over een aantal moties iets zeggen. Eentje die wij in ieder geval zullen steunen, is motie 11 over de transformatorhuisjes. En zoals mevrouw Van Vugt net zei ook, dat voegt iets toe aan de omgeving. Dat ziet er allemaal leuker uit. En wij verwachten dan ook wel met een knipoog één transformatorhuisje met een relatie tot mijnheer Van Dam. Even een aantal andere moties waar we wat over willen zeggen. Dordt heeft recht op een universiteit. Prima hoor, als dat uiteindelijk zou kunnen. Maar volgens mij heeft ook de wethouder de vorige keer al gezegd, en herhalen wij dat in ieder geval nu, dat het wellicht een idee is om eerst te zorgen dat het hbo sterk is. En dat is nog niet het geval. De associate degrees die aangeboden worden, die zijn nog niet echt heel erg in trek. En volgens mij kunnen we ons beter daarop focussen. Dan zijn er nog een aantal moties of dat moet nog ingediend worden, waarbij gesuggereerd wordt om geld te halen uit de Agenda 2030. Die kunnen wij niet steunen. Voor structurele uitgaven moeten we geen incidenteel geld gebruiken. Maar we moeten kritisch gaan kijken hoe we het wel met elkaar kunnen oplossen.

De heer Van der Spoel: Voorzitter. De voorzitter: De heer Van der Spoel. De heer Van der Spoel: De laatste zin die mevrouw Koene net uitspraak, daar kan ik mij helemaal in vinden. En ik denk de rest ook. Althans van de mensen, de partijen die de motie in hebben gediend. Maar waar leest mevrouw Koene dat deze partijen van mening zijn dat de oplossing ligt in incidenteel geld? Want wij zijn ons allen ervan bewust dat dit niet de oplossing is voor de structurele tekorten. Mevrouw Koene: Voorzitter, ik kreeg het idee dat in de moties wordt aangehaald dat er minder uitgegeven zou moeten gaan worden aan grote projecten bijvoorbeeld. En dat dat gedeeltelijk uit de Agenda 2030 te halen is. En dat is incidenteel geld. De voorzitter: Gaat u verder. Mevrouw Koene: Wij gaan er overigens ook van uit dat die grote projecten zoveel mogelijk doorgang vinden. En we vinden het al teleurstellend, en dat heb ik in mijn eerste termijn al gezegd, dat op een heleboel ambities al is ingeleverd. Voorzitter, even over het amendement van mijn buurman van de Partij voor de Dieren. Wij zijn wel nieuwsgierig naar de reactie van de wethouder met betrekking tot het amendement over het voorkomen van rattenoverlast. En met name eigenlijk omdat in het amendement en in de toelichting wordt genoemd dat preventie uiteindelijk zorgt voor lagere bestrijdingskosten.

En daar kunnen we ons wel degelijk wat bij voorstellen, want dat is ook het geval bij hele andere onderwerpen, zoals bijvoorbeeld laaggeletterdheid of voortijdig schoolverlaten. Wij willen eigenlijk, ondanks dat ik het niet kan vinden in de Perspectiefnota, maar het wel aan de orde is geweest, wel duidelijkheid daarover hebben van de wethouder. En wij verwachten dan ook daar een klip en klaar antwoord op. En dat was hij even voor nu.

34

De voorzitter: Hartelijk dank. Ik zie verder geen interrupties. Gaan we naar Op Ons Eiland. De heer Gündogdu, gaat uw gang. De heer Gündogdu: Voorzitter, dank je wel. Voorzitter, om te beginnen wil ik met een mooie spreuk van Johan Cruijff, om even in voetbaltermen te blijven, winnen doe je samen. Voorzitter, en dat geeft mij aanleiding om de stap die het college nu gaat zetten even onder uw aandacht te brengen. We hebben recent kunnen lezen dat het college in conclaaf wil met de stad rondom bezuinigingen. Vanuit Op Ons Eiland kunnen we deze stap van harte toejuichen. Dit is een voorbeeld van samenwerken en relatie opbouwen met onze inwoners. Het democratisch proces betekent in onze ogen dat wij altijd op zoek moeten naar inbreng van onze inwoners en ondernemers. Juist nu, voorzitter, moeten we niet willen volstaan met de gedachte dat de inwoners één keer per vier jaar hun stem mogen laat horen tijdens de verkiezingen. Echter voorzitter, we hebben natuurlijk ook wel wat kanttekeningen. Mag ook van ons verwacht worden. Voorzitter, deze manier van werken, wat aanstaande is, zien wij graag niet alleen maar in moeilijke tijden dat onze inwoners worden geraadpleegd, maar juist een werkwijze wat standaard zou moeten zijn. In den lande zijn daar namelijk diverse voorbeelden van. Ik meen dat Nijmegen een groot project heeft gedaan, een aantal jaren geleden, Q1000, dacht ik.

Waarom zou dat niet standaard kunnen zijn in Dordrecht? En daarnaast, voorzitter, ook nog heel belangrijk, niet al onze inwoners zijn gewend aan deze manier van werken. Ik begreep dat 1.000 Dordtenaren worden opgeroepen om hun mening te laten horen, wat vervolgens zal inslinken naar 100 mensen die daar concreet mee dan vervolgens aan de slag gaan om ons, de raad, te adviseren over mogelijke bezuinigingsrichtingen. Maar wederom, niet alle Dordtenaren zijn met deze gedachte of deze werkwijze gewend. En we hebben ook te maken met eenvoudige mensen die laaggeletterd zijn en die bij wijze van spreken niet geheel kunnen begrijpen wat van hen wordt verwacht. Graag aandacht voor deze groep. Voorzitter, vanuit Op Ons Eiland willen we ook een pluim geven richting het college. En een mooi voorbeeld om onze burgers nog meer te betrekken bij ontwikkelingen in onze stad, heeft recent wethouder Van der Linden gegeven, voorzitter. Die heeft namelijk namens het college een aantal rijschoolhouders ontvangen om over verkeerssituaties in onze stad van gedachten te wisselen. Onze complimenten. En dat is de werkwijze zoals wij die graag vaker willen terugzien. Voorzitter, over de motie zwerfafval. Sommigen noemen dat de motie voor de bühne. Sommigen noemen dat motie overbodig. Voorzitter, volgens mij in al die jaren dat ik inmiddels in de raad zit, is dit onderwerp zo vaak aan de orde gekomen.

Dat zwerfafval of afval überhaupt, grondstoffenbeleid, het is een doorn in de ogen van vele Dordtenaren. En juist de ambitie vanuit niet alleen het college, maar ook deze raad, we willen een mooie stad zijn. Die ambitie hebben we. We willen een leefbare stad zijn. En afval op straat hoort niet op ons eiland. De heer Safranti: Voorzitter. De voorzitter: Bij interruptie, de heer Safranti. De heer Safranti: Mijnheer Gündogdu geeft aan dat hij al enige tijd in de raad zit. En dat hij diverse periodes heeft meegemaakt, ook als coalitiepartner toentertijd. Nu in de oppositie. Mijn vraag is nu aan mijnheer Gündogdu, heeft het afvalproject of -traject, hoe

35

u het ook wil noemen, gefaald in uw ogen als we achteraf kijken naar tien, vijftien jaar terug en wat we nu op dit moment hebben qua afvalproblematiek? De heer Gündogdu: Voorzitter, de gemeenteraad heeft, naar ik meen, vorige periode een grondstoffenbeleid aanvaard, aangenomen. Dat is, zoals het is. En als we het hebben over zwerfafval of afval wat naast containers ligt, dat is inderdaad niet van alleen maar deze periode. Dat heeft ook in de vorige periode heel veel aandacht gekregen. Maar het is natuurlijk wel als je kijkt naar de ambitie van deze raad en het college om juist te investeren in deze stad, ook het uiterlijk van deze stad, gewoon een doorn in onze ogen waar blijvend aandacht besteden en ook concreet stappen in dat kader, dat is geen overbodige luxe. Vandaar dat wij wederom, en wij gaan ervan uit dat deze motie unaniem wordt aangenomen, het is niet voor de bühne, het is niet om het college af te vallen, want we zijn namelijk... En dan ga ik even verder met mijn woordvoering. Zelfs mijnheer Merx namens het college is zondagavond bereikbaar om appjes te beantwoorden met foto's die ik naar hem toe stuur over vervuiling in onze stad. Voorzitter, deze motie is eigenlijk een oproep vanuit deze raad om meer ruimte te geven om de strijd voortvarend aan te gaan met zwerfafval. Voorzitter, er is zojuist ook door mijn collega's van het CDA gerefereerd aan...

De heer Kuhlmann: Voorzitter. De voorzitter: De heer Kuhlmann, bij interruptie. Gaat uw gang. De heer Kuhlmann: Voorzitter, over de motie rondom zwerfafval. Die oproep aan het college, in het bijzonder wethouder Merx, om door te gaan, die kunnen we natuurlijk steunen. Maar ik heb nog even een vraag over het laatste gedachte streepje in het dictum van de motie. Daar wordt namelijk opgeroepen om als uitgangspunt te hanteren, de vervuiler betaalt. Ik denk dat u, maar dat wil ik even checken, daarmee natuurlijk bedoelt dat de afvaldumper, degene die zo heel asociaal zijn zak naast de container zet, dat die een dikke boete verdient. Dat die mag gaan betalen. Maar dat het niet een verkapte oproep is om diftar te introduceren. Begrijp ik u goed? De heer Gündogdu: Bedankt voor deze vraag, mijnheer Kuhlmann. Uiteraard, de vervuiler betaalt. Dat zou u natuurlijk moeten aanspreken. Daar gaan we zeker voor. Voorzitter, er is zojuist ook door mijn collega’s van het CDA gerefereerd aan, en nog een aantal andere partijen, Agenda 2030. Voorzitter, wij hebben in 2021 de agenda vastgesteld, met dien verstande dat we het verdienmodel van deze stad willen vergroten. We hebben ambities om te groeien, om een mooie stad te zijn en die leefbaarheid te bewerkstelligen en natuurlijk ook door te bouwen.

Echter voorzitter, de tijd waarin wij zitten, noodzaakt deze gemeenteraad om ook kritisch te kijken naar de financierbaarheid van onderdelen van deze agenda op korte, middellange en lange termijn. Er is door wederom meerdere partij hieraan gerefereerd. En ik ben even benieuwd wat voor reactie de oproep vanuit deze raad, althans vanuit een aantal andere partijen, gezien deze beraadslagingen, oproept. Graag even een reflectie vanuit het college. Voorzitter, we hebben diverse moties beoordeeld. En straks bij de stemmingen zal ik een stemverklaring afleggen bij voors of tegens. Dank u wel. De voorzitter: Hartelijk dank. Dan ga ik naar de SP-fractie. De heer Hartmeijer.

36

De heer Hartmeijer: Dank, voorzitter. Wij vinden het teleurstellend dat we in deze raad en bij dit college niet wat meer vuur zien, wat meer verzet, bereidheid richting het Rijk, die van mening is zo'n drie miljard te moeten bezuinigen op het Gemeentefonds. Waarvan een stukje ook uiteraard hier landt. Ik heb de wethouder wel wat chagrijn horen uiten over de bezuinigingen. Ravijnjaar werd gemunt. Diepe put was denk ik niet beeldend genoeg. We moeten echt ons voorbereiden op een ravijn. Maar het nieuws vanuit het Rijk werd toch vooral opgevat als een opdracht. Het zou ons gezamenlijk allemaal gaan lukken. Maar het nieuwe kabinet kan ook keuzes maken, op zoek naar miljarden. Bijvoorbeeld een bijdrage vragen van de grote vermogenden en multinationals in ons land, waardoor gemeenten niet op deze manier hoeven te bloeden. Maar er wordt nul euro gevraagd. Terwijl de winsten in Nederland voor grote bedrijven nog nooit zo hoog waren als nu. Ik zou als college van verbazing van mijn stoel vallen en meteen het kabinet van een fel weerwoord voorzien, maar we horen het niet. Gelukkig is er ook al wat in gang gezet. Manifest Raden in Verzet van de Vereniging Raadsleden, waarin duidelijke nee klonk. VNG, die stevig protest aantekende tegen de bezuinigingen. We moesten de barricades opgaan. Prima teksten. Hartstikke goed.

Maar dat protest is vervolgens weinig van waarde als je alsnog in gemeenteland exact gaat doen wat het Rijk wenst. Die reactie van de VNG heeft ons juist nog sterker overtuigd van ons voorstel. Gemeenten als Zoetermeer en Utrecht hebben al aangekondigd niet zomaar akkoord te gaan,. En Dordrecht zou zich in dat rijtje moeten aansluiten. Want met deze bezuiniging kan het zomaar zijn dat we slechts een uitvoerorgaan van het Rijk worden. Onze wettelijke taken moeten immers gewoon vervuld worden. Maar dat de kans groot is dat allerlei zaken die wij belangrijk vinden voor onze inwoners, dat daar voorlopig geen budget meer voor is. En dan gaan we de komende jaren het college aankijken, maar die kunnen er dan ook niks meer aan doen. We hebben de Agenda 2030, de Eneco-gelden. Daar zit onder andere Stadspark XXL in. Daar is een klein stukje al van gerealiseerd. Maar wat daar nog voor op de rol staat, moet toch echt opnieuw beoordeeld worden, als onderdeel van de bezuinigingsopgave. We dienen een motie hiervoor mede in. Het college heeft dat wel al gecommuniceerd voor begin 2025. Prima. Want ook al ziet mijn fractie niets in het zomaar accepteren van de plannen van het Rijk, wij snappen ook wel dat je tegelijk al op zoek moet gaan naar gebieden waar het minder kan of waar je wellicht inkomsten kunt vergroten. Wij zien dat niet per se als een tegenstelling.

Kortom, college, doe mee aan verzet, wat bij woord al ingezet is door in feite alle gemeenteraden in het land. En daarmee komt u op voor de inwoners van Dordrecht. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dit lijkt eigenlijk meer op een maidenspeech. Vandaar het applaus. De maidenspeech was formeel net al, maar dit is natuurlijk een echt betoog. Dank daarvoor. Dan gaan we naar de overkant. Mevrouw Pichel, Forum voor Democratie. Gaat uw gang. Mevrouw Pichel: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, ik zie de afgelopen weken verschillende dingen voorbijkomen. Meningen van fracties waar we het geld wel aan uit moeten geven. Meningen van fracties waar we het geld niet aan uit moeten geven. Voor een buitenstaander volkomen willekeur en puur afhankelijk van welke kant de meter uitslaat, na een hoop gekibbel en het stemgedrag. Geacht college, ik filter uit al deze gesprekken graag een kader, waarvan ik hoop dat u die met mij ziet. Willen we zaken

37

bewerken aan de voorkant of willen we aan de achterkant pleisters plakken? En ik merk dat de wens van zowel college als raad is om niet alleen symptomen te bestrijden, maar dingen bij de kern aan te pakken. En als we met elkaar bepalen waar we de focus willen leggen, dan heb ik er vertrouwen in dat de uitwerking tot het gewenste resultaat zal leiden. En dit kader zal het college met de ambtelijke ondersteuning ook de ruimte geven om invulling te geven vanuit een visie. En daarmee te komen tot een totaalplaatje dat bijdraagt aan een beter Dordrecht. Voorzitter, de herhalende boodschap is, we moeten bezuinigen. En in één adem horen we hier en daar opmerkingen dat de belastingen omhoog moeten. Maar dat is niet bezuinigen. Bezuinigen is minder geld besteden op plekken waar iets minder oplevert dan wat je erin stopt. En de overheid heeft natuurlijk ook veel geld in potjes die we wettelijk niet mogen overhevelen. En ik snap echt wel hoe dat werkt. Maar dan nog zeggen we dat het geld wat de overheid zegt tekort te komen aangevuld moet worden door de inwoners. Terwijl er geld is op plekken waarvan de overheid zelf zegt dat het niet gebruikt mag worden om tekorten aan te vullen. Stel ik heb heel veel geld op een exotische spaarrekening waar ik niet aan wil komen. En als ik dan geld tekortkom voor het extravagante leven dat ik wil leiden, dan moet iemand anders dat voor mij betalen.

Tot slot, voorzitter. En dit laatste stuk van mijn betoog is wellicht niet voor iedereen. Dit is ook voor mensen die het willen en kunnen horen. Laat je niet gek maken door angst dat er een tekort is. We worden gedragen en we worden gesteund. Kijk terug in de geschiedenis en zie dat vlak voor iedere oorlog een depressie was uitgebroken. Diepe inflaties en lasten die het volk moet dragen. Geld wordt gevraagd om de problemen van het volk op te lossen. En in alle gevallen is er ineens een groter belang. En dat is oorlog voeren. Wat zogenaamd in ieders belang is. Er wordt een realiteit gecreëerd waarbij mensen denken dat ze moeten vechten om vrij te zijn. We zijn al vrij. Het licht heeft al gewonnen van de duisternis. Vraag en gij zult ontvangen. Geloof erin en het is al gedaan. Verander jezelf en de wereld om je heen verandert. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Hartelijk dank. Dan gaan we naar de Fractie van Waardhuizen. De heer Stam, gaat uw gang. De heer Stam: Dank u wel, voorzitter. Wij als fractie vinden het toch wel jammer dat het college heeft nagelaten een voorschot op de bezuinigingen te nemen, waardoor je nu voorstellen ziet die financiële gevolgen hebben die later in feite niet meer terug te draaien zijn, zonder je inwoners nu een worst voor te hebben gehouden die er in de toekomst misschien niet meer is.

Elke organisatie of vereniging die te maken heeft met kuilen en ravijnen neemt daar tijdig een aantal veiligheidsmaatregelen voor, om ongelukken of grote ongelukken te voorkomen of de risico's te verkleinen. De vraag daarbij is of we met zijn allen goed beseffen hoe nijpend onze financiële situatie vanaf 2026 eruitziet. Het is geen ravijnjaar, maar een ravijnperiode, wat in de eerste termijn ook door de wethouder is bevestigd. De meeste moties die nu voorliggen, laten enerzijds niet zien wat de kosten zijn, laat staan wat een eventuele dekking is. Of er wordt geschoven met middelen die vooralsnog niets opleveren dan een hogere taakstelling. Dit kan nooit een signaal naar de stad en inwoners zijn. Kijk eens wat we doen. Maar we weten dat we toch met meer dan onvriendelijke boodschappen terugkomen bij u. En daarbij zien we dat er op een aantal fronten wordt geanticipeerd op taakstellingen. Ook bijvoorbeeld op internet is te lezen, het wegenonderhoud kan minder en wordt uitgevoerd op basis van de beschikbare capaciteit. Of woorden van die strekking. Is dit