2.1 2024.03.12 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

23

alloceren we het extra geld wat wij geregeld hebben niet. En de vraag is wat dat betekent. Misschien kan dat verder in het debat opgehelderd worden. De voorzitter: Dat zullen we straks zien. De heer Groenewege nog, gaat uw gang.

De heer Groenewege: Ik denk dat mevrouw Koene wel de vinger op de zere plek legt en dat het betoog van GroenLinks inderdaad onnavolgbaar is. Want de vraag is, als GroenLinks kennelijk zoveel moeite heeft met de opstelling in dit raadsvoorstel, waarom heeft GroenLinks dan geen amendement ingediend om meer budget uit te trekken voor het bomenonderhoud? Waarom een motie? Dat is onbegrijpelijk. De heer Van der Meer: Een motie, omdat wij dit goed willen meewegen in een totale afweging die er moet plaatsvinden. We kunnen nu wel ergens een potje aanwijzen, waar ongetwijfeld geen overeenstemming in de raad over zal komen. Of we kunnen zeggen, dit is een structurele uitdaging waar we bij de Kadernota een afweging moeten maken wat en hoe we daar geld aan willen besteden. En onze inzet moge duidelijk zijn, wij willen minimaal op niveau B uitkomen. De voorzitter: De heer Groenewege nogmaals. De heer Groenewege: Dan nogmaals om het wat duidelijker te krijgen. Ik constateer een verschil tussen wat GroenLinks wil, wat op zichzelf al heel mager is, minimaal niveau C, en wat in het voorstel staat, namelijk vanaf 2026 naar niveau D. Als Partij voor de Dieren zouden wij dan de afweging maken, wat wij willen, staat niet in het voorstel. We stemmen tegen. En ik probeer nog steeds te begrijpen waarom GroenLinks zegt, dat voorstel is niet wat we willen, maar we gaan toch voorstemmen.

Ik geef de heer Van der Meer nogmaals de gelegenheid om dat toe te lichten. De heer Van der Meer: Ik ben heel pragmatisch. Ik wil gewoon zoveel mogelijk... Niet zoveel mogelijk, maar zoveel geld voor bomenonderhoud als redelijkerwijs nodig is om dat bomenbestand op peil te houden. En als dat ten koste van bepaalde dingen moet gaan, moeten we het daar met elkaar over hebben. Maar wij willen niet op dit moment zeggen, dit voorstel is niet toereikend, wij gaan voor iets anders en dat wordt afgestemd. Dan zijn we bij het raadsvoorstel of nog minder dan dat. En dat is niet wat wij willen. We willen gewoon regelen dat er meer geld voor het bomenonderhoud komt. De voorzitter: Dank u zeer. De heer Kuhlmann, interruptie. De heer Kuhlmann: Dank u, voorzitter. Nu ik deze uitwisseling zo hoor, vraag me eigenlijk af... GroenLinks heeft er natuurlijk hard voor gestreden in de onderhandelingen rondom het politiek akkoord om het niveau D, wat aan het begin van deze raadsperiode er stond, om daar C van te maken. En ik snap het dat u probeert natuurlijk om met ons en met ChristenUnie/SGP nu te kijken om dat nog wat mooier te maken. Maar als anderen daar zo negatief over doen, het is eigenlijk natuurlijk wel een mooi onderhandelingssucces wat u aan het begin heeft binnengehaald. Bent u daar niet trots op?

24

De heer Van der meer: Op elk succesje zijn wij trots. Maar tegelijkertijd houden wij een open oog voor de toekomst en de uitdagingen die er liggen. En dan is er echt meer nodig dan dit. De voorzitter: Dank u zeer. Dan is daarmee ook de termijn van GroenLinks afgesloten. Ik ga zo de vergadering even schorsen. Achter in de zaal zitten nog steeds posters en pamfletten waarmee afkeuring of goedkeuring over het beleid of over hetgeen u bespreekt wordt uitgesproken. Ik heb gewaarschuwd. Ik ga nu degenen die dat bord omhooghouden verzoeken en vorderen om de zaal te verlaten. En ik vraag de beveiliging daarbij van dienst te zijn. En in de tussentijd schors ik de vergadering. Dank u wel. De vergadering is heropend. We gaan door beste mensen. Ik geef het woord graag aan de vertegenwoordiging van Beter voor Dordt. De heer Wringer, gaat uw gang. De heer Wringer: Dank, voorzitter. We hoeven niet uit te leggen waarom bomen goed zijn voor Dordrecht en naar inwoners. Dat hebben we net ook al gehoord vanaf de tribune. Dat snapt iedereen wel. En daar hoort een betaalbaar financieel evenwichtig goed bomenprogramma bij. Zoals vermeld in de startnotitie bomenprogramma Dordrecht staat dat dat nu nodig is om op kwaliteit te sturen in plaats van financiën en budget. Daarom is het ook vreemd dat het college kiest voor scenario C en niet hoger.

Beter voor Dordt vindt scenario C onderhoudsprogramma te laag en wil een stapje bijzetten voor het bomenonderhoud en dit opkrikken naar scenario B. We hebben twee suggesties gedaan voor de financiering. Daar kunnen we eventueel nog een derde suggestie bijvoegen, om het te betalen uit de 6,2 miljoen die is toegevoegd aan de algemene reserve stad, waarover de raad heeft besloten op 9 september jongstleden. En dat was het eigenlijk. Kort maar krachtig. De voorzitter: Dit is inderdaad kort maar krachtig. Dank u wel. Heel goed. Dan gaan we naar de... Er is een vraag, een interruptie. De heer Van der Meer, gaat uw gang. De heer Van der Meer: Dank u wel. Vraag aan de heer Wringer van Beter voor Dordt. Het voorstel houdt in voor dit jaar en volgend jaar naar niveau B gaan. Wat dan verder, zou mijn vraag zijn. Hoe kijkt u tegen de situatie daarna aan? Want dan vallen we in 2026, volgens het raadsvoorstel in elk geval, terug op niveau D. Is zo'n kortstondige extra investering niet te incidenteel in uw ogen om een klein deel van het bomenbestand wat beter te onderhouden? Mooi natuurlijk. Meegenomen. Maar is dat de handigste manier in uw ogen om geld wat we ergens kunnen vinden te besteden? De heer Wringer: Dank voor deze vraag. Natuurlijk hadden wij ook dit structureel gezien voor 2026 en verder.

Maar op dit moment zijn er nog te veel onduidelijkheden over de financiële haalbaarheid van vele programma's, vanwege de drie miljard bezuiniging van het Rijk. Het demissionaire kabinet heeft besloten om de beslissing over deze drie miljard af te laten hangen over het nieuwe kabinet. De komende twee jaren kunnen nog heel veel dingen veranderen. En mocht de financiële situatie van de stad beter worden, dan willen we het graag structureel voor langere tijd vastleggen. Maar op dit moment is denk ik dit het beste te halen voor de komende twee jaar. De voorzitter: Dank. Dan ga ik naar de...

25

De heer Kuhlmann: Voorzitter. De voorzitter: Toch nog een interruptie. De heer Kuhlmann, gaat uw gang. De heer Kuhlmann: Eigenlijk twee vragen richting de heer Wringer. Eerst blij dat Beter voor Dordt nu het belang daar zo van ziet. We hebben een lange periode waarin uw partij toch maatgevend was in deze raad gehad, waar het lag op niveau D. Wat dat betreft is het heel prettig. Want ik denk dat we elkaar daarin vinden. Het streven naar D, dat dat heel mooi zou zijn. Heel concreet de financiering. In uw voorstel wordt de dekking gevonden in het meerjarenonderhoudsprogramma, MOP. En daar is nog wat geld over inderdaad, omdat er door tekort aan handen niet alles in het daarvoor bestemde jaar kon worden uitgegeven. Maar waar het gaat om het vervangen van het riool, ik hoop dat Beter voor Dordt, dat u het toch wel met me eens bent dat we dat toch moeten doen en dat we niet dat geld kunnen gebruiken voor de bomen. De heer Wringer: Dank voor deze vraag. Nee, natuurlijk riolen moeten ook vervangen worden, zeker als ze wat ouder zijn. Dit fonds MOP is in de Kadernota extra gevuld met 7,1 miljoen. Ik heb nog geen raadsvoorstellen gezien om daar geld uit te halen. Of het voor het riool besteed wordt, dat weet ik nog niet. Daarnaast noemde ik net ook, we hebben 6,2 miljoen, even kijken hoor, in de algemene stad reserve gestopt.

En daar heb ik ook nog geen raadsvoorstellen gezien om uit te halen. Als het college een beetje hard zoekt, moet het geld te vinden zijn. De heer Kuhlmann: Ik luister met aandacht straks naar de reactie van het college. De voorzitter: Dank. Dat geldt voor ons allen, denk ik. Maar voordat we dat doen, eerst de andere fracties. Om te beginnen bij de VSP-fractie. Gaat uw gang, de heer In ’t Veld. De heer In ‘t Veld: Dank u wel, voorzitter. Als eerste zal ik aangeven hoe de VSP naar het raadsvoorstel, het amendement en de moties heeft gekeken. Om dan vervolgens met ons voorlopig standpunt hierover te komen. Natuurlijk is ook de VSP voorstander van een bomenprogramma op een zo hoog mogelijk niveau. De keerzijde hiervan is echter dat het prijskaartje dat hier aanhangt momenteel wel tot de nodige hoofdbrekens leidt. Helaas beschikken we niet over een geldboompje waaraan we kunnen schudden. De VSP is van mening dat een duurzame oplossing alleen te realiseren is met structureel geld. Zoeken naar oplossingen met incidenteel geld is het creëren van de eigen teleurstelling op termijn, omdat je dan over één of twee jaar weer voor hetzelfde dilemma komt te staan. Zoals bekend staan we aan de vooravond van een enorme bezuinigingsoperatie van jaarlijks twintig à dertig miljoen aan structureel geld.

Binnen alle sectoren zullen onvermijdelijk keuzes gemaakt moeten worden die de Dordtse inwoners heel veel pijn gaan doen. Wat gaat dat betekenen voor de kwaliteit van bijvoorbeeld de ouderenzorg, sport, wegenonderhoud, veiligheid, jeugdzorg, culturele instellingen en woningbouw en ga nog maar verder? Wie het weet, mag het zeggen. De VSP vindt dat het vooruitlopend op de bezuinigingsoperatie niet juist is om nu op dit moment structureel of incidenteel geld te bestemmen voor 2025 en verder. De te maken keuzes moeten weloverwogen en integraal zijn. Dat zijn we verplicht aan onze inwoners. De realiteit is dat we nu onvoldoende inzicht hebben om deze weloverwogen keuzes te kunnen maken.

26

Hiermee sluiten we overigens niet uit dat er geld beschikbaar kan komen voor het bomenprogramma. Maar niet eerder dan dat een integrale afweging heeft kunnen plaatsvinden over hoe de pijn van de bezuinigingen wordt verdeeld. Vervolgens zal ik nu ingaan op de amendementen en de moties, hoe we daartegen aankijken. Het amendement van de SP en de PvdA, Kies echt voor bomen. Gelet op de woordvoering zal duidelijk zijn dat we hier niet in meegaan. Geen steun, omdat het heel veel geld is en er geen afweging gemaakt kan worden van, wat gaan we hiervoor laten? Dan de motie van GroenLinks, VVD, ChristenUnie/SGP en het CDA. De voorzitter: Voordat u daarnaartoe gaat, eerst een interruptie van de heer Portier. Gaat uw gang. De heer Portier: Voorzitter, er wordt nu gezegd, we moeten eerst kijken hoeveel geld we ter beschikking hebben voordat we definitieve besluiten nemen. Betekent dat dat u er in ieder geval nu tegen bent om bezuinigingen in te voeren, totdat we meer weten? Of zegt u, laten we voorlopig maar akkoord gaan met de bezuinigingen, zoals die nu ingeboekt worden? De heer In ’t Veld: Bedoelt de heer Portier de bezuinigingen? Relateert hij het aan het bomenprogramma? De heer Portier: Er wordt voorgesteld om terug te gaan naar niveau B. Bent u het daarmee eens of bent u het daar niet mee eens? De heer In ’t Veld: Voor nu wel, gelet op de omstandigheden.

Ik bedoel, het neemt niet weg dat wij ook voor een zo hoog mogelijk niveau van bomenonderhoud zijn. Maar op dit moment zien wij niet dat we een andere keus hebben dan in feite voor het voorstel... Om daarin mee te gaan op dit moment. De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Portier: Die andere keuze is er natuurlijk altijd wel. Het is maar gewoon waar je je geld aan uit wil geven. Maar ik constateer dan dat de VSP geen geld over heeft voor een fatsoenlijk bomenonderhoud. De heer In ’t Veld: Voorzitter, dat is dan een misvatting van de heer Portier. Wij willen op dit moment hier geen geld aan uitgeven, omdat we niet weten ten koste waarvan het gaat. Ik bedoel, hoe je het ook went of keert, als je er geld in gaat steken, het gaat ten koste van iets. We kunnen op dit moment die afweging niet maken ten koste waarvan het gaat. Misschien betekent dit dat al speeltuinen dicht moeten, omdat we geen geld hebben meer voor subsidie. Alle ouderenzorg moet verdwijnen, omdat we daar geen geld meer voor hebben. We weten het gewoon niet. Wij vinden het dan onverantwoord om op dit moment die keuze te maken voor de bomen, zonder dat je daarbij het integrale verhaal hebt bekeken en die afweging hebt kunnen maken. En die afweging moeten we maken. De voorzitter: Dank u wel. Een interruptie van de heer Van der Meer. Gaat uw gang.

27

De heer Van der Meer: De vraag aan de heer In ‘t Veld zou zijn, of hij vindt dat bijvoorbeeld bij de Kadernota die integrale afweging wel gemaakt zou kunnen worden? Hij geeft duidelijk aan dat een hoger niveau van bomenonderhoud gewenst is. Is daar helemaal niets nu over te zeggen? Bijvoorbeeld minimum C. En zo nee, is er dan in elk geval bij de Kadernota, wat de VSP betreft, over te spreken of we daar wellicht in de afweging meer geld voor moeten reserveren? De heer In ‘t Veld: Voorzitter, de vraag van de heer Van der Meer is heel terecht. Natuurlijk zijn wij er voor om dit bij de Kadernota, als duidelijk is wat de bezuinigingsoperatie inhoudt. En wat ons betreft is gewoon het bomenverhaal daar een onderdeel van. Ik bedoel, we moeten enorm veel geld inleveren. En we moeten dan gewoon kijken als we alles duidelijk hebben van, wat moeten we inleveren? Hoeveel? En wat zijn de mogelijkheden? Daar moeten met elkaar over in debat. En dat zou kunnen betekenen dat er voor het bomenprogramma, als we daarvoor kiezen, geld vrijkomt. En ik wil het nog wel iets nuanceren, wat dat betreft. Het hoeft van mij nog geeneens niveau C, niveau B te zijn. Je kan ook niveau C, D hebben. Dat je er half tussen gaat zitten. Ik bedoel, dan kan je weliswaar niet alles doen wat je bij niveau B zal doen, maar je kunt dan in ieder geval weer meer doen dan bij scenario C.

Maar dat is afhankelijk van, welke mogelijkheden hebben we? De voorzitter: Helder. Dank u wel. Was u al klaar met uw betoog, mijnheer In ’t Veld? Gaat u verder. Uw spreektijd is wel op. Hou het kort. De heer In ’t Veld: Ik ben jarig. Een klein cadeautje. De voorzitter: Vooruit, nog een minuutje extra dan. De heer In ‘t Veld: In feite geldt voor die moties ook dat wij, en dat geldt ook bij die twee moties van GroenLinks, om het zo maar even te noemen, als er geld gevraagd wordt, hetzij incidenteel, hetzij structureel, dan zijn we daarop tegen. Daar gaan we niet in mee. De drie moties van de Partij voor de Dieren hebben ieder op hun eigen manier, wat ons betreft, een positief effect op het beheer van het bomenbestand. Steun voor die drie moties. En dan het amendement van Beter voor Dordt. Geen steun, om redenen die ik net al aangegeven heb. En in principe, maar we wachten de beraadslagingen af, steunen we het raadsvoorstel. En we zijn ook wel benieuwd wat de wethouder financiën over het financiële vraagstuk, met betrekking tot de bomenprogramma, te melden heeft en de consequenties daarvan. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar de volgende fractie. ChristenUnie/SGPfractie. Wie mag het woord geven? Gaat uw gang, mevrouw Nieuwland. Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Dank u wel, voorzitter. Bij heel wat begrotingsprogramma's spelen bomen een cruciale rol.

Of het nu gaat over vergroening, klimaatbestendigheid of de kwaliteit van de woon- en de leefomgeving. Rij je op een warme zomerdag op de fiets van de stad naar Dubbeldam, dan voel je op de Dordwijklaan dat je beter bomen kunt planten dan een airco kunt nemen. In het verleden is de fout gemaakt om op het bomenonderhoud te bezuinigen en te kiezen voor onderhoud op scenario D. En ik hoop van harte dat we van het verleden geleerd hebben.

28

Maar dat blijkt nog niet uit de meerjarenbegroting, waarin het bomenonderhoud terugzakt naar scenario D. Om dat te voorkomen, hebben we samen met GroenLinks, VVD en CDA een motie ingediend om scenario C als absoluut minimum te garanderen. Bij bomenonderhoud zijn we ervan overtuigd dat we bij een keuze voor scenario D penny wise, pound foolish te werk gaan. En voor mevrouw Koene dat goedkoop duurkoop wordt. Het liefst gaan we nog een stap verder. Vandaar de motie om financiering te zoeken, zodat we toe gaan groeien naar scenario B. En wie weet wat daarna nog volgt. Amendementen die kiezen voor per direct scenario B of A+, daarin is het echt zoeken naar de goede balans tussen de betaalbaarheid en wat je daarvoor krijgt. En echt, we zouden graag naar scenario A gaan of nog beter A+, maar de dekking die de indieners hebben gekozen op dit moment is niet onze keuze. We zijn heel erg benieuwd naar de reactie van de wethouder op de moties van de Partij voor de Dieren. Wij vinden het interessante opties, vooral ook omdat ze alternatieve financieringsbronnen gaan onderzoeken. Zo hoeven we het misschien niet zelf te reserveren, maar kunnen we mensen laten betalen die ook bijvoorbeeld eens een boom kappen. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de CDA-fractie. De heer Van der Kruijff, gaat uw gang. De heer Van der Kruijff: Dank u wel, voorzitter.

Voorzitter, ik denk dat elke fractie hier in de raad, en zeker ook het CDA, kiest voor bomenonderhoud van een goed niveau. En vervolgens komt er ook wel de vraag achter vandaan, kun je je dat financieel permitteren? Als wij de hele nota lezen die we gekregen hebben, zien we onderhoudsniveau C, wat we op het moment hebben gefinancierd met incidentele middelen als consolideren van wat we hebben. En dat is ook wel wat we moeten doen. De vraag is, zou je het beter moeten doen dan naar niveau B? En dan moet je extra geld, een half miljoen, per jaar gaan vrijspelen. En dat vinden wij toch wel een hele ingewikkelde opgave op dit moment. Want dan sluiten we aan bij ook wel de denklijn die de VSP net gaf. Als je nu een half miljoen een extra bomenonderhoud gaat uitgeven, hoe kijk je dan straks aan tegen de vragen van armoedebeleid? Ook een aantal dingen incidenteel gefinancierd. Wijkteams, inclusiviteitsbeleid, betere fietspaden, suswachten waar we nog geld voor moeten vinden, onderhoud van openbaar groen, Cultuurnota waar nog geen geld voor is, parkeeroplossingen die moeten komen, oude schoolgebouwen, de Dordtpas, ov voor minima. Ik kan nog wel even doorgaan. En dan vinden wij het nu, als we het alleen over het bomenprogramma hebben, echt te ver gaan door nu al die keus te maken het daaraan te besteden, wetend dat we tientallen miljoenen moeten gaan bezuinigen.

Want dat is wat op ons afkomt.

Daar zit onze vraag. Als we dan de motie, moet ik even het nummer erbij zoeken, motie M6, Meer investeren in bomen van onze drie coalitiegenoten zo mogen lezen dat je zegt, wilt u dat eens onderzoeken en afweegbaar maken bij de Kadernota, dan willen we daar nog wel in meegaan. Maar het dictum gaat nu wel wat verder. Daar staat gewoon, er moeten voorstellen in de Kadernota komen dat dit mogelijk gemaakt wordt. En dan doe je nogal een uitspraak. Die hebben wij onze coalitiegenoten niet horen doen als het gaat over armoedebeleid of over de Dordtpas of over gratis ov voor minima. Vindt u dat dan minder belangrijk?

29

Wij vinden dat lastig afweegbare zaken, maar zouden die niet vandaag al willen doen, maar het liefst bij de Kadernota en de meerjarenbegroting en het hele ombuigingsprogramma wat voor ons ligt. Voorzitter, wat betreft de moties die ingediend zijn door de Partij voor de Dieren vinden we die sympathiek. We zagen dat in een van de moties uitgelegd staat wat de definitie van een boom is. Een stamdikte van 20 centimeter, 130 centimeter boven de grond. In de andere moties staan die definities niet, maar we denken dat daar dezelfde definities gelden. Ik zie de heer Groenewege ja knikken. Want dat is voor ons wel van belang. Waar heb je het dan over precies? Maar als dat het is, vinden we de denklijn interessant. Staan we er ook positief tegenover. Maar daar komt nog wel een vraag achter vandaan. Is dat ook uitvoerbaar? Dat hebben we ook vanuit de Tweede Kamer geleerd. Je kunt een hoop beleid maken, maar de vraag is, kan het ook goed en praktisch uitgevoerd worden? En dat willen we graag nog even van het college horen qua reactie, voor we ons definitieve standpunt bepalen. De voorzitter: Dank u zeer. Dan gaan we naar de Partij van de Arbeid. Mevrouw Schnabel. Mevrouw Schnabel: Dank u wel, voorzitter. Er is al het een en ander over gezegd. Wij vinden dat het collegevoorstel niet genoeg politieke wil en inventiviteit laat zien.

En daarom vinden we ook dat het voorstel niet genoeg ruimte biedt voor een toekomstbestendig bomenbeleid. We hebben meer middelen nodig voor onderhoud, maar we vinden dat we ook een ander perspectief nodig hebben om het groen om ons heen. Dat perspectief moet weliswaar groeien, maar daar kunnen we nu al op inzetten door mogelijk te maken dat we bomen adopteren in straat, wijk of buurt en dat we personeel kundig opleiden. En als het dan gaat over de moties en de amendementen die zijn ingediend. We hebben inderdaad samen met de SP een amendement ingediend om voor scenario A+ te kiezen. We vinden dat dit de aankomende vier jaar bekostigd moet worden uit de dekking Stadspark XXL. We hebben er nooit een geheim van gemaakt dat we denken dat er meer groen in de wijken moet plaatsvinden. En we denken ook, waarom nu kappen als we straks allerlei bomen gaan bij planten in dat park? Het geld moet, vinden wij, in groen zitten en niet in infrastructuur en steen, zoals net ook al wel door de heer Portier werd aangegeven. Het amendement van Beter voor Dordt onder andere over Bomen verdienen beter. We zijn in principe voor, want ik bedoel, we willen graag naar een hoger scenario. Maar het roept inderdaad wel de vraag op hoe we na de aankomende 24 maanden verder gaan. Daar is wel net al kort antwoord op gegeven. En dan hebben we nog de motie van GroenLinks, VVD en ChristenUnie/SGP.

Hier is de wens ook om tot scenario B te komen. Maar met voorstellen hiernaartoe te groeien. Wij zien graag dat we voor scenario A+ kiezen. Mevrouw Pichel: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Pichel. Mevrouw Pichel: Dank u wel. Ik hoor mevrouw Schnabel, het was net een paar zinnen terug hoor, spreken over een ander perspectief. Ik vond dat heel erg leuk om te horen. Maar ze stipte heel kort twee dingen aan.

30

En even, zonder daar nu al te diep op in te gaan, maar de vraag is, heeft mevrouw Schnabel daar ook zelf bepaalde uitgebreide ideeën over of zijn er plannen om daar misschien wat meer onderzoek naar te doen? Daar ben ik even benieuwd naar. Mevrouw Schnabel: Dank u wel. Leuk dat mevrouw Pichel dat vraagt. We hebben een gesprek gehad met stichting DE STAD. En daar zullen veel andere partijen ook mee gesproken hebben. Zij hebben hele mooie, goede ideeën over hoe je dat perspectief kunt uitbreiden, door inderdaad te denken aan het adopteren van bomen in je buurt, wijk of op een andere manier. Daardoor krijg je veel meer een band met het groen om je heen. En op het moment dat je meer een band creëert, dan leer je ook meer voor het groen om je heen te zorgen. Dat is denk ik de beantwoording op de vraag van mevrouw. Pichel. De voorzitter: Dat was uw termijn of had u nog meer? De heer Kuhlmann: Voorzitter. De voorzitter: Ik zie nog een interruptie van de heer Kuhlmann. Gaat uw gang. De heer Kuhlmann: Dank u, voorzitter. Ik hoorde zojuist mevrouw Schnabel zeggen, voor wat betreft de motie van GroenLinks, VVD en ChristenUnie/SGP, u wilt A+. Dan is groei naar B wat anders dan u wil. En u zei het niet met zoveel woorden, maar ik dacht daaruit te verstaan, dan stemmen we niet voor die motie, die we mede indienen.

Nou ben ik toch benieuwd, want er zit misschien straks ook wel in de stemming een zekere volgordelijkheid. En het zou kunnen, het is een enkele keer weleens eerder gebeurd dat een motie of een amendement van de SP door deze raad niet wordt aangenomen. In dat bijzondere geval, zou u dan, als het niet lukt om vanuit uw perspectief het maximale te bereiken, dan toch nog wel voor de motie die we mede indienen te stemmen? Of zegt u, dan dat ook niet. Zou u daar iets over kunnen zeggen? Mevrouw Schnabel: Voorzitter, dank u wel. Natuurlijk kan ik daar iets over zeggen. We vinden dat scenario C, voorgesteld in het voorstel, niet genoeg is. We stellen zelf, samen met de SP, scenario A+ voor, omdat we denken dat we dat ook kunnen bekostigen vanuit Stadspark XXL. Maar mocht blijken inderdaad dat daar niet genoeg animo voor is, we willen sowieso het beste voor bomen. We zullen dan niet tegen de motie gaan stemmen, omdat we vinden dat dat ontzettend belangrijk is. De voorzitter: Gaat u verder. Mevrouw Schnabel: Dank u wel. De voorzitter: Nog twintig seconden. Mevrouw Schnabel: Dan heel snel. Dan zijn er nog een aantal moties van de Partij voor de Dieren. Betere bescherming tegen bomen. We zijn bezorgd dat dit een tegengesteld effect oplevert en vinden dat je mensen intrinsiek eerst moet zien te overtuigen van het kappen van een boom.

Daarnaast zijn we voorstander van het bomenfonds, maar dit vraagt wel dat duidelijk gemaakt wordt hoe die middelen uit het fonds besteed worden en waar die bomen dan

31

vervolgens komen te staan. En dan Meer kappen is meer betalen. We vinden het wat te ambtelijk en technisch klinken, maar we wachten eventjes de woorden van de wethouder af. De voorzitter: Hartelijk dank. Dan ga ik naar de overkant. Partij voor de Dieren. De heer Groenewege, gaat uw gang. De heer Groenewege: Dank u wel, voorzitter. Zoals de heer Portier als zei, als je alle groenambities van de gemeente bij elkaar optelt, kan je niet anders dan gaan voor een vooruitstrevend onderhoudsniveau voor de Dordtse bomen. Maar het omgekeerde gebeurt. Het wordt dankzij dit raadsvoorstel juist nog minder dan het magere niveau wat het nu al is. Dordrecht is gekroond als Wereldbomenstad. Als je daar nu over nadenkt, dan denk je, hoe is dat ooit mogelijk geweest? Maar dat is echt gebeurd. En er ligt nu een plan van dit college dat, als de raad hiermee instemt, ten koste zal gaan van tienduizenden bomen. Dat alleen al is niet te rijmen. En de Partij voor de Dieren voelt plaatsvervangende schaamte voor deze aanpak. Het lijkt ons dan ook niet meer dan passend om alle verwijzingen naar Dordrecht als Wereldbomenstad van de gemeentewebsite te verwijderen. En we roepen het college op om dit toe te zeggen. Voor sommige ambities van het college trekt het onmiddellijk zonder mokken de portemonnee, maar de groene ambities staan achteraan in de rij. Het college is koning in incidenteel investeren.

Een groot prestigepark om mooie sier te maken bijvoorbeeld, maar structureel investeren, dat niet. Want ook voor dat grote prestigepark is er geen structureel onderhoudsbudget. Mevrouw Koene: Voorzitter. De voorzitter: Even kijken. Mevrouw Koene, gaat uw gang. Mevrouw Koene: Ik hoor mijn buurman zeggen, is bereid om de portemonnee te trekken voor... En toen kwam er niks. En ik wil graag even zien hoe de Partij voor de Dieren het één zich laat verhouden tot het ander. Waar trekt het college volgens de Partij voor de Dieren dan wel de portemonnee voor, van wat mijnheer Groenewege dan misschien niet oké vindt? De heer Groenewege: Een van de dingen die ons opviel in het coalitieakkoord, was dat het college in de top vijf wil komen met Dordrecht als een van de meest MKB vriendelijke steden. En dan denken we, als wij daar een afweging over hadden gemaakt als Partij voor de Dieren, dan hadden we het geld wat daaraan besteed wordt wellicht liever besteed aan een groene, leefbare stad voor iedereen. Het lijkt erop dat de meerderheid van deze raad dit tij niet nu wil keren. Maar hopelijk kunnen we als raad wel het verschil maken in het Dordtse kapbeleid. Want een stad die haar bomen beschermt en haar inwoners en belanghebbenden een stem geeft, is ook met dit budget haalbaar. Daar heeft de Partij voor de Dieren drie voorstellen voor gedaan.

De Partij voor de Dieren steunt de inzet van de SP voor een goed onderhoudsbudget. Maar we hopen dat de heer Portier in zijn bijdrage nog wat woorden kan wijden aan de dekking van zijn amendement. De doekjes voor het bloeden van GroenLinks en co zijn niet des Partij voor de Dieren en zullen we niet steunen. Dank u wel.

32

De voorzitter: Dank u zeer. Dan ga ik naar mevrouw Koene, Gewoon Dordt. Mevrouw Koene: Dank, voorzitter. Misschien even een heel ander geluid. Maar volgens mij is dit nu wat het is. Er ligt een collegevoorstel. En er is al diverse malen over gesproken. En er is heel duidelijk in beeld waar de problemen zitten. En dat is vooral in financiën. Nou ben ik op zich niet blij met moties die door een hele coalitie worden ingediend, want dat is nogal beperkend van aard. Maar in dit geval is in ieder geval het streven om het onderhoudsniveau op C te houden, gedurende deze periode. Dat is dan weer iets wat wij weer wel kunnen waarderen. We roepen wel iedereen op ook om ervoor te zorgen dat we met de Kadernota, want mijnheer In ‘t Veld zei dat ook al, laten we alsjeblieft zorgen dat we wel met elkaar gaan kijken waar we structureel gewoon bepaalde dingen anders kunnen doen en gewoon even extra geld opplussen of wat dan ook. Laten we gewoon eens even de rust nemen om te kijken hoe we wel fatsoenlijk onderhoud kunnen realiseren. Dat zou heel fijn zijn. En niet alleen wat betreft de bomen, maar ook het algemene onderhoud in de stad, want ook daar laten we nog weleens wat steekjes vallen in onderhoudsniveau. Vind ik wel even voldoende zo. De voorzitter: Dank u zeer. Dan ga ik naar de heer Gündogdu, Op Ons Eiland. Gaat uw gang. De heer Kuhlmann: Voorzitter.

De voorzitter: Toch nog een interruptie. De heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Ik ben toch benieuwd, ik weet niet of mevrouw Koene een tipje van de sluier kan lichten, hoe zij kijkt naar de, laat ik het toch wat betuttelende moties rondom bomen in je eigen tuin van de Partij voor de Dieren kijkt. Mevrouw Koene: Voorzitter, dit is gewoon de bal op de stip leggen en de keeper naar huis sturen. Natuurlijk vinden wij dat niks. Ik bedoel, wij gaan ervan uit, en ik heb echt wel mensen om mij heen meegemaakt hoor die een boom moesten kappen, bijvoorbeeld in hun tuin, dat is niet iets waar je maar even makkelijk toe besluit. En ik snap ook zelfs dat een vergunning aan moeten vragen best nog weleens tot een hindernis kan leiden om zo'n proces in gang te brengen. En nou is het ook nog zo dat de bedrijven waar je dan vaak mee te maken krijgt, want de gemiddelde Nederlander kan niet makkelijk zelf een boom weghalen, daar komt een bedrijf bij kijken. Die zijn daar meestal dan weer wel in bedreven, enzovoort. Maar dat zijn heel andere processen als dat waar wij ons volgens mij als gemeenteraad mee bezig moeten houden om te moeten willen regelen. De voorzitter: De heer Groenewege, u bent inmiddels uitgenodigd, denk ik. Gaat uw gang. De heer Groenewege: Zeker.

Ik vroeg me af of mevrouw Koene ermee bekend was dat het op dit moment al zo is dat er talloze bomen in Dordrecht, die op particuliere grond staan, kapvergunningsplichtig zijn, omdat ze op de bomenlijst staan en of zij daar dan ook tegen is?

33

Mevrouw Koene: Ik ben me er heel bewust van dat er bomen op een lijst staan en dat die een kapvergunningsplicht hebben. En ik ben me er ook bewust van dat de meeste mensen om mij heen, waar ik dat meegemaakt heb, dat die zich daar gewoon aan gehouden hebben. En dat is allemaal gewoon netjes geregeld. Ik zie echt het probleem niet. Ik zie echt geen illegale houtkapactiviteiten 's nachts of zo ergens. Ik bedoel, dat is een beetje wat de heer Groenewege nu impliceert. Dat is helemaal niet aan de orde. Volgens mij gaat er niemand voor zijn lol een boom uit zijn tuin weghalen. Of dat ding staat in de weg hinderlijk en kan gevaarlijke situaties opleveren. En dan een heel bekend voorbeeld is die bij het Anne Frankhuis, jaren geleden, die dan toch ook weggehaald is. Ik bedoel, het is niet zo dat mensen maar even een boom weghalen. De Groenewege: Als ik mag? Maar is mevrouw Koene het niet met ons eens dat er toch wel een soort drempel zou moeten zijn voor het zomaar kappen van een boom? En dat het ook goed zou zijn als de goede redenen die mevrouw Koene aangeeft ook door een onafhankelijke instantie getoetst kunnen worden, als er bijvoorbeeld buren zijn die denken, volgens mij kan die boom nog jaren mee. Hij staat niemand in de weg. Waarom wordt hij gekapt? Is eeuwig zonde.

Dat moet toch ook mogelijk zijn, mevrouw Koene? Mevrouw Koene: Voorzitter, ik weet niet beter dan als een boom een stam heeft van twintig centimeter of meer, dat er dan een vergunning voor aangevraagd moet worden. Ik zie allemaal nee om me heen. Hele grote paniek ineens. Niet doen. Dat dacht ik. Dan kan u nee blijven schudden, mijnheer Groenewege. Ik ben me daar altijd van bewust geweest dat als je een boom wil kappen dat je daar contact over opneemt of dat mag en of je daar een vergunning voor nodig hebt. En ik ga er ook vanuit dat de mensheid dusdanig is dat ook... Niemand gaat, nogmaals, dit is de derde keer, gewoon even zomaar even een boompje omleggen in zijn tuin. De voorzitter: Tot slot, de heer Groenewege.

De heer Groenewege: Ik denk dat dat tegenvalt. Dat is precies het probleem wat mevrouw Koene aanstipt. Het is niet zo dat je voor iedere boom die voldoet aan de definitie van een boom, zoals de heer Van der Kruijff dat opnoemde, een vergunning nodig heeft. Sterker nog, voor veruit de meeste bomen heb je geen vergunning nodig, want die staan niet op de bomenlijst. En dat is juist het euvel dat onze motie probeert te fiksen, dat er bomen zijn die echt beeldbepalend zijn. Want wees je er wel bewust van, als het gewoon een stamdoorsnede heeft van twintig centimeter, dan is dat gewoon een flinke boom. Die mag je op heel veel plekken in Dordrecht op dit moment vergunningsvrij kappen. En ik hoop dat mevrouw Koene toch onze zorgen daarover deelt dat dat niet de bedoeling kan zijn in een Wereldbomenstad.

Mevrouw Koene: Vooral die laatste, voorzitter. Ik ga er gewoon echt vanuit dat mensen twee keer nadenken voordat ze een boom gaan kappen. En ik heb alleen maar in mijn omgeving, naast mensen die gewoon netjes een vergunning hebben gevraagd, of dat wel of niet terecht was weet ik niet, want we praten meestal over hele andere dingen. Ik ben gewoon even helemaal nu door mijn woorden heen hoor. Maar er was iets wat ik nog

34

per se wilde zeggen dat ik dacht, mijnheer Groenewege gaat dat dan als afsluiter niet leuk vinden. De voorzitter: U kunt het eventueel overwegen om dat achterwege te laten. Mevrouw Koene: Ik zit in de buurt van hem. Maar ik begrijp overigens mijnheer Groenewege zijn zorgen echt wel, maar ik deel ze niet. De voorzitter: Keurig afgesloten. Dank u wel. Dan gaan we nu naar de overkant. De heer Gündogdu, Op Ons Eiland, gaat uw gang. De heer Gündogdu: Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, het zal u niet verbazen dat de kleur groen niet zomaar in ons logo zit. Dat geeft maar ook eens aan hoe wij naar biodiversiteit en groen op ons eiland kijken. Voorzitter, we zitten wel aan een hels dilemma. Gisteren zaten we nog bij de BoerBurgerBeweging in Den Haag, de Provinciale Staten. En daar hebben we het gehad over heel veel regionale aangelegenheden. En met name een groot deel van ons gesprek ging over de bezuinigingen die aanstaande zijn en de betekenis daarvan voor de regio en onze stad. En dat is precies ook waar wij ook bij willen stilstaan, voorzitter. Gewoon het eerlijke verhaal, we weten het niet. Het college doet een voorstel richting deze raad met een minimaal onderhoudsniveau, waar we eigenlijk niet gelukkig van zijn. In principe zou u daar nee tegen moeten zeggen. Daartegenover staat wel, voorzitter, we weten ook niet waar we straks mee te dealen hebben.

De collega aan mijn linkerkant van de VSP, mijnheer Van der Kruijff heeft dat ook netjes verwoord. Als wij nu ja iets op een motie zeggen dan wel tegen dan wel voor dit voorstel stemmen, wat betekent dat straks in de uitwerking bij andere programma's? Voorzitter, in ieder geval om bij de motie van GroenLinks stil te staan. Wij willen graag een totaaloverzicht, zodat we bewust een keuze maken bij de Kadernota. Daar gaan we ook mee instemmen. En voorzitter, het mag duidelijk zijn, ook niveau A+ is wat ons betreft onvoldoende als we juist dit eiland en dit land verder willen geven aan onze volgende generaties. Maar tegelijkertijd zijn wij ook wel heel transparant en eerlijk. Proberen we eerlijk politiek te bedrijven. Je kan nu natuurlijk niet die keuze maken, die wel nodig is, omdat we niet weten wat het allemaal betekent financieel. We willen onze inwoners ook niet extra belasten. Dat is allemaal overweging die wij nu hebben. En zien ook graag de reactie van het college, tenminste richting al die moties die nu zijn ingediend en de amendementen. Hierbij wil ik het even laten, voorzitter. De voorzitter: Hartelijk dank. Dan gaan we naar de SP-fractie. De heer Portier.

De heer Portier: Voorzitter, wie kiest voor het door het college voorgestelde scenario, die kiest voor onder andere het verdwijnen van 5.000 oude en beeldbepaalde bomen, de zogeheten veteranenbomen, die als enige allen in het scenario A+ behouden blijven. We besteden heel veel geld aan allerlei bureaus om voor ons mooie visies, plannen, vergezichten, et cetera te bedenken, onder andere op het gebied van klimaatbeleid, onder andere voor de Omgevingsvisie. En in al die visies en plannen leggen wij vast dat wij een groene stad willen zijn, dat we groen belangrijk vinden voor schaduwwerking, om de temperatuur in de stad waar mensen onder het lijden hebben omlaag te brengen. Het

35

is ook goed voor de leefbaarheid. Het is goed voor de gezondheid, ook voor de geestelijke gezondheid, als je in een groene omgeving zit. Maar uiteindelijk hebben we er gewoon geen geld voor over. Daar komt het op neer. En er wordt gezegd, maar we gaan moeilijke tijden tegemoet. Maar dat is opnieuw een kwestie van keuzes maken. Afgelopen tijd nog hebben we meegemaakt dat de onroerende zaakbelasting net iets opgetrokken wordt tot onder het niveau wat in andere steden geldt. En is 2,3 miljoen gegeven aan de ondernemers in deze stad. Maar dat hebben we kennelijk niet over voor bomen, die ten goede komen aan alle inwoners van onze stad. Wij hebben rekening gehouden met het feit dat we niet weten hoe de financiële situatie de komende jaren is. Hebben we gekeken, voor de komende vier jaren, ook in overleg met ons vrienden van de Partij van de Arbeid gezegd, dan kijken we nu even naar de fondsen waarvan we zeker weten dat ze wel ter beschikking zijn. En dat zijn de gelden die uitgetrokken en gereserveerd zijn van Stadspark XXL. Natuurlijk willen we, even ook als antwoord op de heer Groenewege, naar een echte structurele uitgave van deze begroting. En ik denk dat dat ook mogelijk is, als je inderdaad andere prioriteiten stelt.

Als je niet kiest voor A+, dan voldoe je gewoon niet aan de ambities die we als stad met elkaar gesteld hebben en had je die ambities helemaal niet vast hoeven te stellen. Daarom pleit ik er toch voor om ons amendement te steunen. Dank u wel. De voorzitter: Hartelijk dank. Dan gaan we naar Forum voor Democratie. Mevrouw Pichel, gaat uw gang. Mevrouw Pichel: Dank u wel, voorzitter. Mevrouw Koene had het net al even over ander geluid. Dan zou ik hier maar even voor gaan zitten. De mens heeft sinds het verhaal van de schepping al een ding met bomen. Dat wereldberoemde verhaal over de boom van kennis van goed en kwaad en de levensboom, ook wel de Tree of Life genoemd. Ook zonder religieuze betekenis blijft de levensboom symbool staan voor het leven zelf. De levensboom staat symbool voor groei en ontwikkeling, vruchtbaarheid, onsterfelijkheid en genezing. In de mythologische tradities staat het vooral symbool voor het leven, bescherming, kracht, wijsheid, schoonheid en verlossing. En niet alleen de gemeente Dordrecht, maar vele andere gemeenten met ons hebben te maken met enorme kosten voor bomenonderhoud, omdat de bomen ziek zijn, last hebben van parasieten, schimmels, bacteriën. En eenvoudig gezegd geen lang en gezond leven hebben.

Als bomen symbool staan voor het leven, welke boodschap denkt u dan dat u hier mag ontvangen? Veel dingen in de natuur komen overeen met het menselijk lichaam. Heeft u weleens gelet op de structuur van de vertakkingen van de bomen en hoe die overeenkomen met onze bronchiën, de vertakkingen van de luchtpijp? Wat wil ik hier nu allemaal mee zeggen? Wat als deze bomen ons een spiegel voorhouden en ons willen laten zien hoe ziek we zijn en worden wanneer we niet in contact staan met de natuur? Wat als er geen miljoenen euro's nodig zijn om de bomen te onderhouden, maar we erop dienen te letten dat we zelf weer gaan functioneren als de natuur, waarbij de boom ons laat zien hoe dat moet? Een constante stroom van schenken en ontvangen. De boom ontvangt onder andere water, zonlicht, koolstofdioxide en schenkt zuurstof, vruchten, schaduw. Deze universele werking van de natuur hoort ook bij de mens. Maar velen van ons zijn vergeten zo te functioneren. We blokkeren, zetten onszelf vast in conclusies en oordelen en weten niet meer hoe we onszelf gezond en vitaal moeten houden. De bomen

36

houden ons alleen maar een spiegel voor. Ook weer een geschenk om ons te herinneren aan wie we zijn. En bent u bereid om dit geschenk te ontvangen? Wij zijn groot voorstander van het behoud en de gezondheid van de bomen. Echter, het plan zoals het voorligt, met welk amendement of motie dan ook, is geen oplossing voor de kern van het probleem zelf en zal geldverspilling zijn of symptoombestrijding. De bomen vertellen ons wat anders. En wie oren heeft om te horen, zal luisteren. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Hartelijk dank. Ik zie een interruptie van de heer Gündogdu. Gaat uw gang. De heer Gündogdu: Voorzitter, even een vraagje aan mevrouw Pichel. Ik heb het volgens mij niet goed begrepen. Maar wat is exact de kern van het probleem? Mevrouw Pichel: Dank voor de vraag van de heer Gündogdu. De kern van het probleem zit erin dat we kijken naar bomenonderhoud en de ziekte en de problemen die we denken dat de bomen ons voorschotelen. Maar de kern van het probleem zit eigenlijk in dat we niet de vraag stellen wat deze bomen ons willen laten zien en dat bomen levende wezens zijn en ook een sterke kern van bewustzijn. En ons een spiegel voorhouden in wat we zelf kiezen. Ik weet niet of u mee was gegaan ook naar het VNG-congres, waar ook allerlei stands waren. En daar was een... Ik weet niet precies hoe die instelling heet.

Maar zij doen ook onderzoek naar bomen in diverse steden. En zij gaven ook aan dat in heel veel steden of bijna alle steden in Nederland bomen gewoon een korte levensduur hebben. Bomen kunnen jarenlang, gewoon honderden jaren lang... Bomen kunnen 100, 200, 300, 400 jaar oud worden. En natuurlijk is dat lastig in steden. Maar 25 tot 30 jaar is wel heel kort. En dat is best tekenend voor de natuur en waar we in leven. En dat is wel een heel belangrijk signaal. En dat is meer de kern waar we naar mogen kijken. De voorzitter: Dank u zeer. Dan nog de heer Kuhlmann, bij interruptie. De heer Kuhlmann: Dank u, voorzitter. Ik heb met aandacht geluisterd. En waar het gaat om bomen in een natuurgebied, bijvoorbeeld in de Biesbosch, die kunnen natuurlijk heel oud worden. En voor mensen, maar ook voor bomen geldt, als je oud wordt, dan heb je meer zorg nodig. Sterker nog, dan kan er een tak uitvallen of wat dan ook. Midden in de Biesbosch, in een gebied waar niemand komt of mag komen, kan dat natuurlijk helemaal zijn natuurlijk beloop hebben. En zijn het hooguit bevers die zo'n boom omver halen. Maar in een stedelijk gebied is het natuurlijk van belang... Dat onderhoud natuurlijk telt, zodat we het hier veilig houden voor al die mensen in onze stad. Dat als je op de fiets of lopend door de stad gaat en het waait, dat het dan veilig... Dan moet je de bomen in de gaten houden.

Juist dan, als je er geld aan uitgeeft, heb je een stad ook met oude bomen. Ik ben benieuwd, ziet u dat ook? Mevrouw Pichel: Dank, voorzitter, aan de heer Kuhlmann voor deze vraag. Uiteraard is regulier onderhoud om takken in de steden, die bijna afbreken, iets wat we kunnen doen. Mijn inziens staat dat wel los van het leven en de weerspiegeling die de bomen geven. En natuurlijk hier en daar bijhouden en takken bijhouden of snoeien dat kan. En dat is vaak ook gevraagd door de natuur. Niet op alle plekken, maar zeker in de steden kunnen we dat wel doen. En daar kan zeker ruimte voor worden gemaakt. Het staat niet helemaal in lijn met wat hier ook in het hele bomenplan staat. Er wordt natuurlijk ook

37

heel erg gekeken naar de bomen die heel ziek zijn en die heel veel geld kosten. En dat staat representatief voor iets. En ik ben het volledig met de heer Kuhlmann eens dat we natuurlijk in de steden gewoon normaal moeten letten op onze bomen en zorgen dat we ze bijhouden en dat het leefbaar en veilig blijft. Absoluut. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar de volgende fractie. Fractie van Waardhuizen. De heer Stam, gaat uw gang. De heer Stam: Dank u wel, voorzitter. Zoals hier al vele malen gezegd, zijn bomen een onmisbaar element in onze samenleving qua leefbaarheid en gezondheid. We lopen echter al ruim tien jaar achter de feiten aan met betrekking tot de verhouding tussen beschikbare financiële middelen en onderhoud. Evenals in 2014 waar een bezuiniging is doorgevoerd ten koste van het bomenonderhoud, moet de gemeente de komende periode opnieuw gaan bezuinigen. En de vraag is uiteindelijk, wat dit voor structurele gevolgen zal gaan hebben voor het onderhoud in de toekomst. Wat dat betreft sluiten wij volledig aan bij de woordvoeringen, zoals die zijn gedaan door de VSP en het CDA. Als ik dan naar de moties kijk, dan zie ik moties die kosten allemaal geld. Of dat nu uit reserves komt of uit jaarrekeningoverschot, er wordt geanticipeerd. Bijvoorbeeld het bomenonderhoud van GroenLinks, CU/SGP en de VVD zegt letterlijk in de motie, het bedrag kan mogelijk worden gedekt.

Wat dat betreft willen wij niet vooruitlopen. Wij zijn van mening dat eventuele forse overschotten bij jaarrekening de raad in een bredere afweging moet kunnen maken in plaats van nu al diverse voorschotten te willen nemen. En de heer Van der Kruijff van het CDA heeft er al een aantal voorbeelden bij genoemd. Wij vinden dat amendement en die moties echter wel sympathiek, maar wij willen echt een keus maken tussen ons verstand en ons hart. En ons hart zegt dat we meer moeten doen voor bomen, maar ons verstand zegt dat we gewoon andere keuzes nu moeten maken. Afwachten wat die bezuinigingen gaan opleveren, wat we daarmee kunnen doen en dan daarna goed met elkaar gaan kijken, wat kunnen we met dit beleid gaan doen? De heer Portier: Voorzitter. De voorzitter: Interruptie van de heer Portier. De heer Portier: Begrijp ik het goed dat voor de heer Stam bomen echt de sluitpost op de begroting zijn? Als we al het andere nodige geld hebben uitgegeven, dan kijken we of er nog iets over is voor bomenonderhoud? De heer Stam: Ik interpreteer dit als een opmerking en niet als een vraag. De heer Van der Meer: Voorzitter. De voorzitter: Hij zei, begrijp ik het goed. Maar u gaat over uw eigen antwoord. De heer Stam: Ik zie het niet als sluitpost. Ik zie het meer als een brede integrale afweging. En wat dat betreft blijven wij het collegevoorstel om nu 1,8 miljoen te reserveren steunen.

En als we naar de rest van de moties kijken, die... De voorzitter: Even voordat u verder gaat, zie ik nog een interruptie van de heer Van der Meer. Gaat uw gang.

38

De heer Van der Meer: Vraag aan de heer Stam. Hij zegt, er zijn ook andere dingen waar geld naartoe moet. Maar de vraag is, juist als we krap bij kas zitten, vindt hij dat niet een reden om opnieuw de vraag te stellen wat de prioriteiten zijn? En of die nu gesteld moet worden of bij de Kadernota, dat is voor discussie vatbaar. Maar is hij het niet met mij eens dat die vraag gesteld moet worden? De heer Stam: Voorzitter, ik ben het wel eens dat die vraag gesteld wordt. En de wijze waarop je dat doet, dat is natuurlijk een andere manier. Wij zijn er voorstander van om eerst met zijn allen in rust te kijken van, wat leveren die bezuinigingen nu voor keuzes op? En ga daarna het beleid herijken, zodat je in een volgende collegeperiode goed met elkaar kan kijken wat dat betekent voor diverse onderhoudsplannen. Niet alleen op bomen betreft, maar ook op sociaal beleid, op woningbouw, noem maar op. De problemen zijn nu even te groot. Als ik dan verder mag gaan met mijn woordvoering. De voorzitter: Zeker. Dat mag altijd. Gaat uw gang. De heer Stam: Het laatste deel. We hebben heel veel moties van de Partij voor de Dieren gezien. En daar waren wij nooit zo'n hele grote fan van. Maar ik moet zeggen dat deze keer we wel positief zijn. En waarom zijn we positief? Omdat dat de enige moties zijn die enigszins nog geld in het laatje brengen.

Wat dat betreft staan we daar nu wel positief tegenover, in plaats van alle moties die nu geld kosten En daar wil ik het voor de eerste termijn bij laten. De voorzitter: Dank. De heer Groenewege weet wat hem voortaan te doen staat, als er moties moeten worden gemaakt. Dan gaan we naar de Fractie van Leeuwen. De heer Van Leeuwen, gaat uw gang. De heer Van Leeuwen: Dank u wel, voorzitter. Ik hou het kort. Bomen zijn belangrijk in de stad. Ze geven zuurstof, ze ademen CO2 in en ook maken ze een stad meer leefbaar. Wat mij betreft is er een bepaalde prioriteit om onze Dordtse bomen goed te onderhouden en ook meer bomen aan te planten. Wel is het uiteraard van belang om afwegingen per gebied te maken. We willen immers ook meer woningen en ook moet er ruimte blijven, dat is mijn standpunt, voor bijvoorbeeld voldoende parkeerplaatsen. Dan het voorstel. Voorgesteld wordt niveau C voor het onderhoud voor een totaalbedrag van 1,5 miljoen euro per jaar. Zelf denk ik aan niveau B, omdat er dan meer ruimte is voor groeiplaatsverbetering. En, en dat vind ik zelf ook wel een heel belangrijke, er minder kans is op juridische aansprakelijkheid wat betreft de zorgplicht van bomen, zoals bij onderhoudsniveau C het geval is. Dit staat vermeld in, even kijk, het bomenprogramma Dordrecht. Eerlijk gezegd zou ik nog wel iets verder willen gaan dan niveau B.

Maar ik doe dit niet, omdat het op dit moment nog onduidelijk is wat het totaalbedrag zal zijn aan bezuinigingen voor het sociaal domein bijvoorbeeld. Mijn idee is nu onderhoudsniveau B en op een later moment kijken of er meer kan. Dan wat betreft de amendementen. Ik steun het amendement van Beter voor Dordt, om voor de komende twee jaar het niveau op te krikken naar niveau B. Maar ik steun ook de motie, het is een motie, van, even kijken, GroenLinks, ChristenUnie/SGP en de VVD en het CDA. En dan met name trekt mij aan, hoe kun je zo goed mogelijk vrijwilligers inzetten? Hoe kun je

39

mensen meer, inwoners meer betrekken bij het bomenonderhoud? Dan de moties van de Partij voor de Dieren. Ik ben helemaal niet voor het instellen van leges. Ik vind dat de burger eigenlijk al te veel wordt belast. En ook de motie voor betere bescherming voor bomen zie ik niet zitten. Dank u wel. Dat was het. De voorzitter: Hartelijk dank. De heer Stam: Voorzitter. De voorzitter: De heer Stam. De heer Stam: Mag ik een vraag stellen? Die had ik ook eerder kunnen stellen aan andere partijen. U zegt, ik stem in met het amendement van Beter voor Dordt. Twee keer een half miljoen. Op zich vinden wij dat ook best wel sympathiek. Maar heeft u ook nagegaan met de wethouder of er capaciteit in de organisatie aanwezig is om die gelden op een goede manier te besteden? De heer Van Leeuwen: Ik heb geen argumenten gezien waaruit dat niet blijkt. Kom ik ook niet tegen in het bomenprogramma bijvoorbeeld. Ik ga ervan uit dat die capaciteit er is. Als die capaciteit er niet zou zijn, hoor ik het graag van de wethouder. Dank u wel. De voorzitter: Dank. En daarmee hebben we de eerste termijn van de raad gehad. Is het tijd geworden voor de eerste termijn van het college. Het woord is aan wethouder Merx, gaat uw gang. De heer Merx: Dank u wel, voorzitter. Zoals de heer Stam het al zei, voorzitter, een gevecht tussen verstand en hart, dat is wat je hier hoort.

Waarbij niet gezegd is, zo heb ik de heer Stam ook niet begrepen, dat de mensen met verstand geen hart hebben en dat de mensen met het hart geen verstand hebben. Of zei ik nou twee keer hetzelfde? Maar u begrijpt wat ik bedoel. Deze discussie onderstreept in ieder geval het breed gedragen belang van bomen om deze te onderhouden. Zeker in deze tijd van klimaatverandering en aandacht voor biodiversiteit. Overigens is het beeld in de buitenwereld wel iets gedifferentieerder. Ik ben ook verantwoordelijk voor Fixi. En we krijgen vele verzoeken om bomen te kappen of tot de stam toe terug te snoeien, omdat vogels in de bomen de auto onderpoepen, de poep van bladluis de auto vies maakt of de straat plakkerig maakt, het uitzicht belemmert komt ook met grote regelmaat voor, bladeren in de tuin vallen in de herfst en dat geeft ook een rotzooi, maar ook de zon weghouden voor zonnepanelen. Dit is echt een kleine bloemlezing uit wat wij regelmatig krijgen. Daarmee aangegeven dat er echt ook nog wel anders gedacht wordt. Maar laat vooropstaan dat het college het belang van bomen echt wel groot voor heeft staan. Want niet voor niets hebben we gedetailleerd inzichtelijk gemaakt wat er mogelijk is voor een bepaalde hoeveelheid geld per jaar. En ik kan eigenlijk uit mijn jarenlange ervaring als raadslid niet herinneren dat het ooit zo inzichtelijk is gemaakt.

Daarmee klop ik niet mezelf op de borst, maar willen wij u graag een instrument in handen geven om straks bij allerlei afwegingen keuzes te kunnen maken op basis van gegevens, op basis van feiten. En wat ook inzichtelijk is geweest, is wat de gevolgen zijn geweest van twaalf jaar onderhoud op niveau D en hoeveel geld dit kost. Maar wat ook duidelijk maakt, is dat het bomenonderhoud gebaat is bij zekerheid en een duurzaam budget. Bomen

40

worden eens gemiddeld in de zes jaar onderhouden. En het maakt echt verschil of je weet hoe je financiën er over vele jaren eruitzien. De planning bestrijkt namelijk ook die jaren. En het is niet zo dat men aan het begin van de week denkt of aan het begin van het jaar, welke boom gaan we dit jaar eens onderhouden of gaan we deze week eens onder handen nemen? Daar gaat een serieuze planning aan vooraf. En zoals u heeft kunnen lezen, willen we ook steeds meer gaan kijken naar de individuele behoefte van een boom in plaats van een planning te maken van, die bomen zijn dan en dan aan de beurt. Maar de tijdshorizon voor bomen is wat langer dan één of twee jaar. En natuurlijk willen wij ook A+. En dat over lengte van vele jaren. En als we dat geld hadden gehad, voorzitter, dan had er gewoon ook een ander voorstel gelegen. Maar we willen ook armoedebestrijding. Eigenlijk de heer Van der Kruijff noemde het allemaal al op.

Onrendabele toppen in de woningbouw afvangen, schone en veilige wijken, onderhoud van het groen, voldoende geld voor sport, goede zorg voor onze inwoners, een goed cultureel aanbod, investeringen in duurzaamheid, goede fietspaden, ontsluitingswegen voor sommige wijken, geluidsschermen, voldoende kinderspeelplaatsen en gaan zo maar door. Voor niets gaat de zon op. Maar we kunnen dat allemaal niet op het hoogste niveau. En met de bezuinigingsopgave voor de deur wordt het alleen maar ingewikkelder. Het is al vele malen gezegd. Maar ook het belang van de bomen is voor ons belangrijk. En het is ook niet voor niets, en het is al een paar keer gezegd, dat in de coalitieonderhandelingen extra middelen zijn vrijgemaakt, namelijk 1,8 miljoen, die vanavond of vanmiddag hier op tafel liggen om die op deze manier te gaan investeren, zoals het college voorstelt. Datgene wat anderen willen doen geloven, en ook hier een paar keer vanmiddag is voorgesteld, dat is gewoon niet waar. Dit is geen bezuinigingsvoorstel. Dit is het voorstel hoe wij met de vrijgemaakte 1,8 miljoen denken om te moeten gaan. Ik heb de moties en amendementen met veel belangstelling gelezen. En als een meerderheid van de raad het wil, gaan we op zoek naar om volgend jaar, 2026 ook nog dat jaar zo dicht mogelijk in de buurt van niveau C te houden.

Want dat geeft ook de mogelijkheid om een nieuwe coalitie in 2027 de ruimte te geven om dan weer verder te gaan. En we kunnen ook, als u dat wenst in meerderheid, de bezuinigingsopgave ophogen met vijf ton per jaar. En daarmee proberen geld vrij te maken voor het onderhoud voor bomen op een hoger niveau. Maar voorzitter, ik zie de moties. En ik heb het nu over de motie van GroenLinks, de VVD, CDA en de ChristenUnie/SGP, in geval één en de ene zonder het CDA, ook echt als een inspanningsverplichting en niet als een resultaatsverplichting. Een resultaatsverplichting, voorzitter, kunnen we gewoon niet waarmaken. En het zou ook niet eerlijk zijn ten opzichte van alle andere voorstellen, die er ook nog gaan komen, waar ook extra geld naartoe moet of misschien meer geld naartoe moet. Het is al een paar keer gezegd, we zullen echt met elkaar een integrale afweging moeten gaan maken bij de Kadernota, deze of misschien wel volgend jaar, als in volle omvang inzichtelijk is op welke manieren we wat kunnen gaan bezuinigen. En dan moeten we kijken in hoeverre we ambities voor bomen of voor andere producten waar kunnen maken. Dat wat betreft deze twee moties. Even kijken. Ten aanzien van het punt, dat is ook een mooie, de vrijwilligers. Het is net nog een paar keer herhaald, ook door, voorzitter, de laatste spreker. De vrijwilligers inzetten, dat dat een heel mooi idee is.

Ik kan u vertellen,

41

bij de medewerkers van de afdeling die hier jaren voor gestudeerd hebben en heel veel ervaring hebben, gingen de koude rillingen over de rug. Vrijwilligers die gewend zijn om één keer per jaar even de appelboom onder handen te nemen, loslaten met zaag en bijl op onze bomen, is echt geen goed plan. Als er vrijwilligers zijn die de juiste opleiding hebben, ervaring hebben en dat ook aan kunnen tonen en zeggen, ik heb een paar dagen in de week vrij, ze kunnen zich morgen nog melden Want het is echt wel een probleem om de goede mensen te krijgen. Maar gewoon vrijwilligers loslaten op onze bomen waar we allemaal zo zuinig op zijn, is geen goed plan. De heer Van der Meer: Voorzitter. De voorzitter: De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: De wethouder heeft gezien dat in onze motie gaat het over deskundige vrijwilligers voor het onderhoud van bomen. De heer Merx: Voorzitter, dat klopt. Dat heb ik gezien. En dat deskundigen geef ik ook nog enige toelichting. Namelijk mensen met de juiste opleiding, diploma en ervaring. En dat zijn er niet zoveel. Maar nogmaals, dan herhaal ik mijn woorden, als ze er zijn en ze hebben dagen in de week over, ze mogen zich morgen melden. Even kijken. En als er iets is wat het bomenprogramma en onze discussie laat zien, is dat boom structureel aandacht vragen, heb ik al gezegd, en structureel onderhoud.

Het amendement van Beter voor Dordt haalt geld uit het meerjarenonderhoudsprogramma. Dat geld, het is al gezegd, is incidenteel en bestemd voor vele concrete ambities, ook die al op dit moment worden uitgevoerd, zoals Kromhout, de Groenedijk en ook de Krispijnseweg. En daar zit ook met name geld in wat we ook willen gebruiken in die 7,1 miljoen voor als je met zo'n groot project bezig bent, en ik herhaal nu eigenlijk de woorden die ik ook bij Kadernota en de begrotingbehandeling gezegd heb, die we ook gebruiken om meteen bij zo'n project de bomen mee te nemen, de boomspiegels waar het kan, het groenonderhoud, biodiversiteit en die zaken meteen mee te nemen daar waar het kan en mogelijk is. In die zin is het dan eigenlijk een sigaar uit eigen doos, maar ook nog uit een doos waar je eigenlijk geen geld uit wil halen, omdat dat bestemd is voor andere projecten. En dan zullen we, als u dat wil, een keus moeten maken, welke projecten doen we dan niet meer? Dat moet ik helaas afwijzen. Hartverwarmend ook het voorstel van de SP om van niveau B naar A+ te gaan goed. Ik had eerst de dekking niet gezien, maar die staat er nu in. Maar daar geldt eigenlijk hetzelfde verhaal voor.

Stadspark XXL en alle andere ideeën die er inmiddels zijn gepasseerd, ik roep u echt om niet vanmiddag zomaar even lukraak uit allerlei potjes geld te halen, maar die afweging ook integraal te maken met die programma's voor je neus, als het ware. Zodat je weet, als we daar geld uithalen, wat zijn dan de consequenties daarvan? Want als u vanmiddag besluit uit Stadspark XXL een aantal miljoenen te halen, dan heeft dat betekenis. En dan wilt u ook, mag ik aannemen, weten wat die betekenis is en wat dat doet? Vandaar dat ik ook dat amendement helaas moet afwijzen. En dan kom ik bij de moties van de Partij voor de Dieren. De voorzitter: De heer Portier.