2.1 2023.10.10 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

Dat het eigenlijk het tegenovergestelde van het raadsvoorstel zelf beoogt. En zou het daarmee überhaupt niet in stemming moeten worden gebracht. De voorzitter: Wilt u het wel of niet in stemming brengen? De heer De Feijter: Omdat de optie eigenlijk ook is om gewoon tegen te stemmen, tegen het raadsvoorstel. De voorzitter: Dat snap ik, dat u dat zegt. Maar het is natuurlijk aan iedere fractie om dat op de eigen manier te verwoorden. Het staat de heer Gündogdu en de zijnen vrij om het op deze manier te doen. De heer Van der Kruijff, gaat uw gang. De heer Van der Kruijff: Voorzitter, het amendement wat het CDA indient, is niet per se amendement inhoudelijk van het CDA, maar het is een procedureel amendement naar aanleiding van de commissie, zoals u al heeft toegelicht. De tekst die erin staat is eenop-een overgenomen uit de tekst van het raadsvoorstel. En daarop zullen ook wij als CDA later nog amenderen. Dat geeft al aan dat wij ook niet het een-op-een overnemen op deze manier. Maar het is wel een goed uitgangspunt. Ik zal het op die manier aanbieden, namens de commissie. De meerderheid, in ieder geval. De voorzitter: Hartelijk dank. En het amendement wat nu wordt ingediend door de heer Van der Kruijff is amendement A9. Eigenlijk een orde amendement. Dan kijk ik even rond om deze in bespreking te geven. Dan hebben we het alleen over de amendementen A8 en A9.

Ik kik even of de VVD-fractie daarop wil reflecteren. Gaat uw gang, de heer Kuhlmann.

43

De heer Kuhlmann: Dank u, voorzitter. We hebben veel waardering voor het werk van raadslid Gündogdu. Het is te zien dat hij er veel tijd in heeft gestoken. In de kern komt zijn amendement erop neer om nu geen uitgangspunten vast te stellen, maar eerst meer onderzoek te doen. Dat is op zichzelf begrijpelijk, want er zijn natuurlijk heel veel verschillende factoren die met mobiliteit samenhangen. Onze woningbouw heeft hij natuurlijk nadrukkelijk genoemd. Maar er zijn nog veel meer zaken die een rol spelen. En het is van belang natuurlijk om al die factoren in je achterhoofd te houden. Maar het is denk ik ook simpelweg wel goed om te beseffen, ook die factoren zijn steeds in verandering. De dienstregeling van de NS heeft natuurlijk invloed op ons openbaar vervoer. En die kan straks in december er weer anders uitzien dan dat hij er nu uitziet. En hoe begrijpelijk de gedachte ook is om daar nog verder onderzoek naar te doen, het lijkt ons niet verstandig om de besluitvorming uit te stellen. Het is immers zo dat de wereld en onze stad niet blijft wachten tot de gemeenteraad een keertje een besluit heeft genomen. Niet beslissen betekent dat we de boot missen. We moeten investeren in de bereikbaarheid van onze stad. En daar hoort ook bij dat de gemeenteraad een beslissing neemt over deze uitgangspunten.

Dan het technische amendement, opgesteld door de griffie en ingediend door de heer Van der Kruijff. Dat is denk ik een goede. Denken wij dat dat goed is, want daarmee beperken we ons tot die uitgangspunten. En daar valt best wat over te zeggen. Die gaan we misschien ook vandaag nog een beetje aanpassen. En dat onderliggende stuk moet dan vervolgens ook aangepast worden als we de uitgangspunten aanpassen. Vandaar dat het heel verstandig is om het nu alleen te hebben over die uitgangspunten. De voorzitter: Dank u zeer. GroenLinks-fractie. Er is nog een vraag als eerst, van de heer Gündogdu. Gaat uw gang. De heer Gündogdu: Voorzitter, dank u wel. Ik weet zeker ook dat mijnheer Kuhlmann enorm is begaan met dit onderwerp. Bedankt overigens voor de complimenten. Voorzitter, wel een concrete vraag. Ook met uw amendementen, die u straks gaat indienen, vraagt u zich af wat concreet de veertien uitgangspunten zouden kunnen betekenen voor de mobiliteit in onze stad. En u begrijpt de intentie van het amendement, zoals wij die samen indienen. Maar wat weerhoudt u ervan om niet het proces te frustreren. We gaan ook niet mijnheer Van der Linden pesten. We gaan ook geen auto’s pesten. Maar juist even de tijd te nemen, zodat we goed gefundeerde te overziende maatregelen kunnen laten inbedden in de Mobiliteitsvisie 2040.

Wat houdt u daarvan tegen om nog een aantal maanden daar de tijd voor vrij te maken? De heer Kuhlmann: Je kunt uiteindelijk heel veel onderzoek doen. En er zijn steeds veranderende omstandigheden, maar uiteindelijk moeten ook knopen worden doorgehakt. We zijn bezig met een stad in ontwikkeling, de wereld. Dordrecht staat niet stil. En wij denken dat het heel belangrijk is dat de raad de uitgangspunten vaststelt. Dat wij de richting geven. Als we dat namelijk niet doen, dan geven we in feite de wethouder en zijn ambtenaren een vrijbrief om het zelf maar te bedenken, want de projecten gaan wel door. Vandaar dat we het belangrijk vinden om toch vandaag daar een besluit over te nemen. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik nu naar GroenLinks. De heer Van der Meer, gaat uw gang.

44

De heer Van der Meer: Dank u wel, voorzitter. Het amendement van Op Ons Eiland stelt voor om de uitgangspunten niet vast te stellen. En de belangrijkste reden die daarvoor wordt aangegeven, is dat we willen groeien als stad. En dat daardoor er veranderingen op zullen treden in mobiliteitsgedrag. De heer Kuhlmann heeft al aangegeven dat er allerlei andere oorzaken kunnen zijn van verandering in mobiliteitsgedrag. Modellen blijken lang niet altijd goed te voorspellen wat er uiteindelijk gaat gebeuren. Maar een ding is wel duidelijk, denk ik, namelijk dat als we niet in de richting van dat STOMPprincipe, en in feite zijn de uitgangspunten een vertaling van dat STOMP-principe, als we niet in die richting gaan en wel groeien naar 140.000 inwoners, dan loopt het hartstikke vast in de stad. Alleen al uit het oogpunt van congestie en ruimtebeslag. Nog afgezien van de andere redenen die daarop zijn. Daarom zijn wij absoluut niet voor het niet vaststellen van deze uitgangspunten. En zijn wel heel benieuwd naar de concrete uitwerking daarvan De voorzitter: Dank u zeer. Dan ga ik naar Beter voor Dordt. De heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, dank u wel. Kort. De heer Gündogdu: Voorzitter. De voorzitter: Sorry, er wordt hier water ingeschonken. Dan zie ik u niet. De heer Gündogdu, gaat uw gang. De heer Gündogdu: Dank u wel, voorzitter.

Ik kan zo mooi praten met mijn buurman. Voorzitter, de aanname dat wij ons zorgen maken vanwege de groei met 10.000 woningen oftewel 20.000 inwoners, dat klopt niet. Ook u bent het met mij eens dat wij eigenlijk niet weten wat deze uitgangspunten concreet gaan betekenen voor de stad. Dat is koffiedik kijken. Maar allerminst de waarschuwing wat in 2020 is afgegeven door een onderzoeksbureau bij de vaststelling van de Omgevingsvisie. Die geeft al aan dat er op basis van een woningbouwtoename van 3.500 woningen in deze stad, dat er een enorme verkeerschaos gaat ontstaan. Bent u het dan niet met mij eens, voordat wij deze uitgangspunten nu kunnen vaststellen, dat we enigszins inzage krijgen wat met de kijk op 2040 en het aantal groei van de inwoners dan wel bedrijven dan wel aantal woningen, dat we enige inzage krijgen, zodat we kunnen duiden wat concreet die uitgangspunten betekenen voor de ontwikkeling van deze stad. De heer Van der Meer: Voorzitter, als ik daarop mag reageren. De voorzitter: Zeker. De heer Van der Meer: Ik ben het helemaal met de heer Gündogdu eens dat er problemen kunnen ontstaan als wij verder groeien.

Dat betekent voor ons simpelweg dat de model shift, zoals dat vaak heet, en dat mag ik van mevrouw Koene niet zeggen, maar het STOMP-principe, laat ik het zo zeggen, nodig is om ervoor te zorgen dat we dat gedrag, het mobiliteitsgedrag zoveel mogelijk zo kunnen veranderen dat die problemen oplosbaar zijn. De heer Gündogdu: Voorzitter, nog een laatste reactie. Het gaat ons niet zozeer om het STOMP-principe. Want er is ook een amendement, volgens mij het BUMP-principe, die

45

straks nog aan de orde komt. Het gaat alleen maar om, wat betekent concreet de uitwerking daarvan op basis van huidige data naar de toekomst toe kijkend dat we enige feeling hebben met waar we het over hebben, waar we als deze raad een blauwdruk gaan geven naar de komende decennia. Dat is het enige verzoek. En een oproep aan het college om daar een aantal maanden de tijd voor te nemen. Ik begrijp niet waarom u het daar niet mee eens kunt zijn. De heer Van der Meer: Ons enige verzoek is aan het college om na te gaan denken over hoe het mobiliteitsgedrag zo goed mogelijk veranderd kan worden. Want dat is nodig om de ontwikkelingen die we willen als stad mogelijk te maken. De voorzitter: Dank. Dan gaan we nu toch echt naar Beter voor Dordt. De heer Schalken.

De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, dank u wel. Allereerst gaan wij mee in het amendement, zoals het in de commissie is besproken, wat door de heer Van der Kruijff net is ingediend. Met betrekking tot het amendement van onder andere Op Ons Eiland, snappen wij dat wel. Maar moet je op een gegeven moment ook wel uitgangspunten vaststellen als vertrekpunt. En dat wil wat ons betreft niet zeggen dat in de uitwerking van die uitgangspunten ook nog de punten mee worden genomen in de uitwerking, zoals Op Ons Eiland die vraagt. Wat betekent dit over tien jaar? Wat betekent het over vijftien jaar? En moeten we ook met elkaar duidelijk zijn dat dat uiteindelijk kan betekenen dat we bij het volgende moment, waarop we meer de invulling vaststellen, alsnog andere keuzes maken. En met het vaststellen van de uitgangspunten en het niet meegaan in het amendement, zoals het nu door onder andere Op Ons Eiland is ingediend, willen wij niet zeggen dat we ook niet mee in zullen stemmen met amendementen die er nu komen of amendementen die we natuurlijk ook mee indienen. Maar denken wij dat het, los van de wens van Op Ons Eiland, die wat ons betreft ook nog in de uitwijking mee kan worden genomen, die data die dan beschikbaar komt, dat we nu wel een bepaalde richting moeten geven en toch deze uitgangspunten wellicht gewijzigd geamendeerd moeten vaststellen. Mevrouw Koene: Voorzitter.

De voorzitter: Gaat uw gang, mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Wat ik me afvraag, uitgangspunten vaststellen is één, maar dit is tot op de vierkante millimeter zo ongeveer dingen vaststellen waarvan nog zou kunnen blijken dat je daar eerst iets anders voor moet bedenken, een andere oplossing voor moet hebben. Bijvoorbeeld de tweede parkeervergunning afschaffen. Dan moet je wel eerst zorgen dat die auto's ergens kunnen blijven. De grote lijnen, de uitgangspunten, de A, B, C, D die zijn op zich zo slecht nog niet. Maar juist alles wat daaronder komt, die veertien, dat is de reden waarom wij zoiets hebben van, doe dit niet. Ga eerst eens zorgen dat je je zaken op een rijtje hebt. Wat vindt mijnheer Schalken daarvan? De heer Schalken-den Hartog: Volgens mij probeerde ik namens Beter voor Dordt aan te geven dat de uitgangspunten, zoals die er liggen, wellicht dadelijk geamendeerd alsnog wel het vertrekpunt kunnen zijn voor de uitwerking. En de data, waar onder andere ook

46

met het amendement om wordt gevraagd van, wat betekent het op bepaalde onderdelen voor 2030, 2035, die kunnen prima nog meegenomen worden in de verdere uitwerking. Maar dan hebben we wel een vertrekpunt vastgesteld. De voorzitter: Dank u zeer. Dan kunnen we door naar de VSP-fractie. Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, wij zijn mede-indiener van het amendement van Op Ons Eiland. En ik kan dat niet beter verwoorden dan dat de heer Gündogdu heeft gedaan. Daarbij sluiten we ook aan bij wat mevrouw Koene net aangeeft. Dat steunen we. En ik kan me nog herinneren, we hebben ooit een raadslid gehad, als je gezien de overdaad aan moties en amendementen kijkt, dat raadslid zei van, als je een diarree aan moties en amendementen hebt, moet je je afvragen of dit beleidsstuk eigenlijk wel verteerd is door de gemeenteraad. En daar wil ik het heel even bij laten, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Ik zat even te broeden wat u eigenlijk zei, maar ik snap het. Dan ga ik naar de ChristenUnie/SGP-fractie. Gaat uw gang, mijnheer De Feijter. De heer De Feijter: Dank u wel, voorzitter. Laat ik allereerst beginnen met, wat ik zojuist zei was meer een technisch dingetje, maar uiteraard ook alle lof voor de tijd die Op Ons Eiland, de heer Gündogdu en zijn fractie duidelijk hebben besteed aan het amendement.

Op dit moment, de heer Gündogdu heeft het specifiek over nog een tussenstap nemen, we denken eigenlijk dat die Uitgangspuntennotitie, zoals die voor ons ligt, al een tussenstap is tussen de Startnotitie en het Mobiliteitsplan, wat onze kant op komt. Wij denken dat het op dit moment echt politieke sturing vraagt. En daarom zullen wij het niet gaan steunen. Dan wat betreft het technisch amendement, wat namens het CDA is ingediend, dat zullen wij steunen. De voorzitter: Dank u zeer van de CDA... Er is nog een vraag. De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Mijnheer De Feijter, bedankt voor uw woorden. Mijnheer De Feijter, ook in een amendement, wat straks overigens ingediend gaat worden door u, vraagt u of verzoekt u het college om een onderzoek te doen naar, ik meen, elektrische bakfietsen en oplaadpunten. Maar dat geeft ook maar eens aan dat datgene wat u vraagt, dat wilt u uitgewerkt zien. Maar zou het voor u niet makkelijker zijn om eerst inzicht te krijgen van het effect daarvan, van de mogelijke locaties voor die bakfietsen, zodat u vervolgens heel scherp met het college de discussie aan kunt gaan of dat wenselijk is vanuit uw partijperspectief of niet? De heer De Feijter: Voorzitter, ik denk dat een hele goede vraag is van de heer Gündogdu. En ik denk dat het juist op dit moment een stukje politieke focus aanbrengen van ons vraagt.

Ik wil inderdaad graag weten, mijn fractie wil graag weten, en de medeindieners ook, op welke locaties kan dit goed? En daarom vragen we ook het college om dit mee te nemen in het Mobiliteitsplan. We krijgen het ook nog terug. En daarna kunnen we er keuzes over nemen. In die zin is dat eigenlijk exact ook wat we hier mee doen. Het lijkt mij een beetje tijdsverspilling, zeker in deze tijden van arbeidskrapte, om ambtenaren duizend en één dingen te laten onderzoeken, om vervolgens door de gemeenteraad te laten afschieten. Ik denk dat het handiger is als we eerst politieke focus aanbrengen in, deze kant willen we op. En ga dan eens de opties onderzoeken, hoe komen we daar precies?

47

De voorzitter: De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, dank u wel. Het is nimmer de bedoeling van de indieners van dit amendement om wie dan ook, die zogenaamd verlegen zit om werk, aan de slag te houden. Absoluut niet. Onze vrees is, we hebben een enorme ambitie, zoals u, zoals deze hele raad naar de toekomst toe dat we gefundeerde beslissingen kunnen nemen. En derhalve een tussenstap inbouwen. Niks meer, niks minder. Want die uitgangspunten, als we die vaststellen, dat betekent dat het college langs die koers straks met een Mobiliteitsvisie komt. En ik vraag me af of u dan nog de gelegenheid hebt om nog aanpassingen te kunnen doen op basis van de data van op dat moment het voorstel. Dat u dat zich wel realiseert. Ik ben benieuwd of u dat zich realiseert De heer De Feijter: Ik realiseer me het heel goed. En zoals ik eerder ook al aangaf, het Mobiliteitsplan komt nog in een apart raadsvoorstel naar ons toe. En daar kunt u net zo goed weer een amendement op indienen, ook weer met moties komen. Ik denk dat daar nog alle ruimte is voor ons als raad om daar nog iets over te vinden. De voorzitter: Dank u zeer. We gaan naar de CDA-fractie. Ik denk dat het duidelijk is wat u beoogt. Gaat uw gang. De heer Van der Kruijff: Dank u wel, voorzitter.

Kortheidshalve kan ik me denk ik wel aansluiten qua inhoudelijke argumenten, zoals VVD, GroenLinks, Beter voor Dordt en ChristenUnie/SCP dat net verwoord hebben. Ik wil daar nog wel een ding aan toevoegen. We hebben hiervoor ook met elkaar een Startnotitie Mobiliteit vastgesteld. En in die Startnotitie zijn al deze stappen met elkaar afgesproken en hebben we dat ook als raad vastgesteld. En daar staat echt, raad stelt uitgangspunten vast. Stond weliswaar april 2023. We zijn wel een half jaartje later. Daarna wordt de Omgevingsvisie aangevuld. En daarna wordt het definitieve programma vastgesteld. Dat hebben we met elkaar vastgesteld, dat proces. En daar lopen we nu. Ik ben een beetje verbaasd over de verbazing. En tegelijkertijd, we stellen uitgangspunten vast en het geeft richting aan het college om een programma uit te werken. En van dat programma mogen we nog van alles vinden, inclusief als we de uitwerking zien dat we denken, misschien was het toch niet zo’n goed uitgangspunt. Maar wat we dan niet mogen, is verbaasd zijn over de uitwerking van het college als het in de richting van deze uitgangspunten gaat. Wij denken dat het een helder schema is om het zo te gaan doen. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Voorzitter, ik bepaal zelf wel waar ik verbaasd over ben of niet. Het is natuurlijk zo dat je prima met uitgangspunten kan instemmen.

Maar laat het college dan ook komen met een notitie of een raadsvoorstel wat ook een uitgangspuntenvoorstel is. En niet met een stuk wat veel groter is en waar we dan krampachtig van gaan doen. Om vervolgens te gaan kijken van, laten we het maar niet zo bespreken, want dan gaat het allemaal van links naar rechts. Jongens, kom op. Ik bedoel, prima, wat er voorligt, hadden we gewoon kunnen bespreken en dan ook dingen op mee kunnen geven. Nu worden dan die uitgangspunten eruit gehaald. Die had het college er al uit moeten halen. We hadden het, wat dat betreft, sowieso al anders moeten hebben.

48

De voorzitter: Dank. Volgens mij kunnen we door naar de PvdA-fractie. Gaat uw gang, mevrouw Schnabel. Mevrouw Schnabel: Dank u wel, voorzitter. Even kijken. Het amendement van het CDA, of althans het raadsbrede amendement ondersteunen we natuurlijk. Het amendement van Op Ons Eiland. We begrijpen het wel. We hebben ook ongeveer een amendement in dezelfde strekking. Maar wat wij voorstellen, is niet een extra tussenfase in te zetten, maar het gewoon te betrekken bij het Mobiliteitsplan, zodat we geen vertraging oplopen. Wij kunnen hem niet in deze vorm steunen, juist vanwege het feit dat het vertraging met zich meebrengt. De voorzitter: De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Toch wel even een vraag aan mevrouw Schnabel. Ik heb die motie inderdaad in concept ook gezien. Maar ook de vraag aan u. U doet een oproep straks middels een motie, om gezondheidselementen van de Mobiliteitsvisie in beeld te brengen. Maar als u instemt met deze veertien uitgangspunten, dan betekent het niet dat datgene wat u vraagt ook concreet weer terugkomt. We weten niet of er überhaupt onderzoek gaat plaatsvinden. Maar u vraagt concreet om een onderzoek. En wij vragen op voorhand van, wees ervan bewust dat je ook gezondheidselementen betrekt bij deze Mobiliteitsvisie. Of u daarvan bewust bent, dat was mijn vraag. Mevrouw Schnabel: Dank u wel. Ja, daar zijn we ons inderdaad van bewust.

En we nemen aan dat het aan het begin van het jaar weer opnieuw in de commissie komt. En we denken in die zin dat het goed is om het er dan bij te betrekken. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan wij naar de Partij voor de Dieren. De heer Groenewege, gaat uw gang. De heer Groenewege: Dank u wel, voorzitter. De Partij voor de Dieren kan zich voor een groot deel aansluiten bij de woordvoering van VVD, GroenLinks en partijen die in die lijn spraken. De Partij voor de Dieren denkt niet dat het mogelijk is om de brede principes die we vandaag gaan vaststellen door te rekenen op het detailniveau dat Op Ons Eiland zoekt. Als we bijvoorbeeld kijken in die principes, dan staat er iets als, we creëren buurthubs. Hoe je het effect daarvan op het verkeerssysteem van Dordrecht wil doorrekenen, zonder dat dat nader is uitgewerkt, dat vinden wij heel lastig voorstelbaar. En we denken dat als we zo'n onderzoek wel zouden gaan doen op dit moment dat dat een schijnzekerheid biedt, En dat die principes eerst nadere uitwerking behoeven. De heer Gündogdu: Voorzitter. De voorzitter: Gaat uw gang, de heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Mag ik dan een voorbeeld geven? In de bijlage bij dit amendement heeft u ook kunnen lezen dat de ontwikkeling van de StadsAs, zoals die nu wordt genoemd, per etmaal een verkeersbeweging met zich meebrengt van 21.000 vervoersof verkeersmodaliteit. Die gegevens hebben we.

En het is niet maar even op een

49

bierviltje zomaar berekend. Wij hebben al enig inzicht wat dit betekent. Ik ben ook benieuwd of dat u op een ander standpunt brengt. De heer Groenewege: Nee, voorzitter, want wij delen ook de mening van de PvdA dat we geen vertraging willen brengen in het proces. Maar ik ga even verder waar ik gebleven was. We vinden dat Op Ons Eiland en de mede-indieners te veel een technocratische benadering kiezen, waar wij de uitgangspunten voor het Mobiliteitsplan ook vooral als een politieke afweging zien, als een politieke keuze. Hoe willen wij dat de mobiliteit in Dordrecht eruit komt te zien? Dat is eigenlijk de vraag die voorligt. En dat is geen technische vraag. Wij zien de vele moties en amendementen die zijn ingediend ook als een gezonde democratische procedure. En we delen niet het oordeel van de VSP erover. Eigenlijk zouden we willen dat de raad vaker zo betrokken is bij voorstellen die hier passeren. Dan het amendement van het CDA. Dat steunen we. De Uitgangspuntennotitie van het college was 34 pagina's vol tekst. En dat biedt geen duidelijke sturing voor concrete uitwerking in het Mobiliteitsplan. En wij denken dat 14 concrete uitgangspunten dat op een betere manier doen. Dank u wel. De voorzitter: Hartelijk dank. Dan ga ik naar DENK. De heer Safranti. De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter. Ook voor ons is het een ingewikkelde situatie geweest.

Maar ik sluit me sowieso aan bij de woordvoering van Op Ons Eiland en VSP en zeker een stukje van Gewoon Dordt. Daar wil ik het bij laten. De voorzitter: Hartelijk dank. Gewoon Dordt, mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Kan je nagaan, voorzitter, als iemand al aansluit bij iets wat ik nog niet gezegd heb. Dat is helemaal leuk. De voorzitter: U heeft een vrijbrief van de heer Safranti. Gaat uw gang. De heer Safranti: Het ging meer om de opmerking wat u had gemaakt, mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Ik ben er blij mee hoor, mijnheer Safranti. Voorzitter, zoals ik daarnet al zei, we hebben in de basis de punten A, B en C en D staan. En daar hadden wij nog tot op zekere hoogte mee kunnen leven. Er staan nu concrete punten. Er zijn veertien punten. Die punten stel je een heleboel dingen mee vast al. En een heleboel collega's denken nu dat we daar later dan eventueel nog dingen op kunnen wijzigen. Dat is dan gewoon klaar. Want dan wordt er gezegd zo van, maar we hebben de uitgangspunten al vastgesteld. Dat is een winstwaarschuwing die ik wil geven. Maar we gaan het niet halen. Geeft verder niet. We zullen natuurlijk sowieso het amendement wat ingediend is door mijnheer Van der Kruijff niet steunen en ons eigen amendement wel. En we zullen dadelijk in de discussie over de mobiliteit of over de Uitgangspuntennotitie zelf nog wel even terugkomen. De voorzitter: Dank u zeer. Dan de SP-fractie.

Nee, ik vergis me. Op Ons Eiland mag eerst zelf.

50

De heer Gündogdu: Wat mooi, voorzitter, dank u wel. Voorzitter, er is in de afgelopen, pak hem beet, drie kwartier een en ander al uitgewisseld. Wederom, voorzitter, het is meer een zorg die wij uitspreken. Zorg omdat wij die ambitie hebben naar de toekomst toe. We willen deze stad een schone, leefbare, gezonde stad over laten aan onze kinderen. En datgene waar wij nu over beslissen, en dat is echt onze overtuiging als indieners van dit amendement, dat is een enorme blauwdruk, een soort hypotheek op de toekomst van deze stad. En wil niet zeggen dat wij geen politieke keuzes kunnen maken. Dat kunnen wij uiteraard. Maar wij willen fundamentele politieke keuzes kunnen maken op basis van data. Natuurlijk, de stad verandert. Er zijn zoveel ontwikkelingen en zoveel variabelen. Maar geef ons inzage in, pak hem beet, een aantal van deze uitgangspunten en wat dat concreet betekent voor de komende X-aantal jaren, met de wetenschap dat die stad enorm groeit. Want, voorzitter, als we bijvoorbeeld de keuze maken om het autoverkeer enigszins te laten vertragen in deze stad, want dat is een van de uitgangspunten, dat betekent ook dat fijnstof vermeerdert, geluidsoverlast toeneemt en filevorming optreedt. Dat kunnen we nu al inzien. Geef ons de gelegenheid, en dat zou het college enorm sieren, om daar inzicht in te geven, zodat we die discussie met elkaar kunnen voeren.

Want, voorzitter, zojuist is al genoemd een diarree aan moties en amendementen. Ik heb zelden een voorstel gezien met zoveel amendementen en moties. Het college zou ook zich achter de oren moeten krabben van, is dit het goede proces geweest, zoals we die hebben gevoerd. Ik wil het hierbij laten, voorzitter. De heer Van der Meer: Voorzitter. De voorzitter: Dank u zeer. De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Voorzitter, vraag aan Op Ons Eiland, de heer Gündogdu. Hij zegt van, de toename van autoverkeer kan problemen opleveren. Daar zijn wij het volledig over eens. Dat leidt tot de vraag, hoe we dat zo goed mogelijk kunnen voorkomen. De vraag aan de heer Gündogdu is of hij een concreet uitgangspunt als voorbeeld kan geven wat belemmerend is voor de gewenste ontwikkeling, wat dat betreft, in de stad. De heer Gündogdu: Voorzitter, over het autoverkeer even dan voort filosoferend. Volgens de gegevens van CROW hebben we op dit moment in Dordrecht om en nabij 54.000 voertuigen. En op basis van aannames die er worden gedaan, betekent 10.000 woningen erbij dat we minimaal 10.000 auto's erbij gaan krijgen voor de komende jaren. Het is even auto's. Ik heb het even niet over de fietsers en voetgangers, et cetera. Dit is een concreet uitgangspunt, wat ik zojuist op schetste, 10.000 auto's erbij met enorm veel verkeersbewegingen erbij.

We zetten, en dat is een van onze angsten, straks misschien de stad helemaal lam. En dat willen we juist zien te voorkomen door nu al inzicht te krijgen van, aan welke knoppen zouden wij kunnen draaien? Dat weten we niet. We geven uitgangspunten mee aan het college. En het college gaat daar vervolgens mee aan de slag. Maar dat station straks zijn we gepasseerd dat wij nog gaan knoppen kunnen draaien, want dit worden de leidende principes, zoals dat eerder ook is genoemd, deze uitgangspunten. Daar gaat het college op verder borduren. De heer Van der Meer: Voorzitter.

51

De voorzitter: De heer Van der Meer.

De heer Van der Meer: Nog even een reactie daarop. De uitgangspunten zijn de knoppen waar je aan kan draaien. Dat moet in detail ingevuld worden. Maar die zijn er in samenhang op gericht om precies dat probleem wat de heer Gündogdu hier nu neerlegt, omdat zoveel mogelijk te voorkomen. Kijk, het is volkomen duidelijk dat als dat verkeersgedrag doorgaat zoals het nu is, dat we in de problemen komen. Verandering daarvan is nodig. Deze uitgangspunten geven knoppen om daaraan te draaien. En de uitwerking zullen we kunnen en moeten beoordelen als raad, met de vraag of dat in voldoende mate gebeurt. De heer Gündogdu: Voorzitter, nog een laatste reactie. De voorzitter: Heel kort, want dan constateer ik dat u het toch niet helemaal eens wordt. De heer Gündogdu: Laatste reactie. Kijk, het is niet zozeer dat we nu de uitgangspunten ter discussie stellen, maar het proces... Geef dan eens even inzicht, best college, wat deze veertien uitgangspunten betekenen op basis van een aantal modellen. Ik vraag ook niet of wij vragen ook niet dat we allemaal wiskundigen aan het werk moeten zetten. Absoluut niet. Maar we hebben in het verleden daar kennis van genomen. We hebben ook dit instrument ingezet bij de Oranjelaan en de Merwedestraat en wat dat concreet betekent, zodat de gemeenteraad in stelling kon komen om bewuste keuzes te maken. De voorzitter: Dank u zeer. Gaan we nu naar de SP-fractie.

De heer Portier. De heer Portier: Voorzitter, steun voor het amendement van het CDA. Daar ben ik snel mee klaar. Als je gaat kijken naar het amendement van Op Ons Eiland en aangesloten partijen, dan zie ik dat zij uitgaan van een vaste verhouding tussen het aantal auto's en het aantal inwoners. En de enige conclusie die je daaruit kan trekken, is van, of we moeten die doelstelling van 140.000 inwoners ter discussies tellen, maar dat doet u niet, of je gaat ervan uit 20 procent meer huis betekent 20 procent van het groen en de open ruimte van onze stad opofferen en platwalsen met asfalt. Want u gaat ervan uit dat het gedrag van mensen niet beïnvloed kan worden. Dat is in ieder geval alles wat uit uw amendementen spreekt. Voor de rest is er een ongegrond vertrouwen in de modellen. We hebben jarenlang modellen gehad voor woningbouw, waarbij het RIGO aangaf, het ingeschakeld onderzoeksbureau, veel te veel sociale huurwoningen in de Drechtsteden. We moeten alleen nog maar dure huizen bouwen, want anders blijf je met al die onnodige sociale huurwoningen zitten. Dat is wat eruit modellen komt, als je gewoon de verkeerde uitgangspunten neemt. En dat gebeurt al heel snel. Wat mij betreft weer een tussenstap inbouwen, dat is eigenlijk al te veel. Wat mij betreft had vanuit de Omgevingsvisie het college al direct over mogen gaan op een concreter Mobiliteitsplan.

Maar laten we nu inderdaad spreken over de uitgangspunten en die met elkaar vaststellen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u zeer. De heer Gündogdu: Voorzitter, mag ik daar even kort op reageren?

52

De voorzitter: U denkt dat u de heer Portier na dit betoog nog gaat overtuigen? De heer Gündogdu: Mijnheer Portier maakt er natuurlijk een karikatuur van. En zo ken ik hem ook. En op zich is daar niks mee. Maar, voorzitter, ik ken mijnheer Portier ook wat langer. En hij is zich er weldegelijk van bewust dat die aanname van 10.000 woningen, betekent 10.000 auto's, dat is gewoon een gegeven op basis van landelijke modellen en die naar de toekomst zijn berekend. Een tweede is, en terecht dat u dat ook aangeeft, als we deze uitgangspunten verder uitwerken, betekent dat inderdaad ook, en dan maken we het even groter dan dat het nu is, maar of we die ambitie van 140.000 inwoners nog willen handhaven? Of we nog die 10.000 woningen willen handhaven? En dan schept u terecht die vraag, waar ik op dit moment geen antwoord op heb, en waarschijnlijk het college ook niet. De voorzitter: De heer Portier. De heer Portier: Om te beginnen heb ik altijd grote vraagtekens gezet bij dat uitgangspunt van 140.000 inwoners, juist vanwege de toegenomen drukte, vervuiling, et cetera Maar u heb ik daar nooit vraagtekens bij horen stellen. Ten tweede, als je ervan uitgaat dat er echt een vaste verhouding is tussen het aantal inwoners en het aantal auto's, dan ga je er eigenlijk vanuit dat je het gedrag van mensen niet kan beïnvloeden. En dan heeft eigenlijk deze hele discussie geen zin.

Dan moet je eigenlijk alleen maar praten over van, waar vinden we de plekken om het extra asfalt aan te leggen dat we dan kennelijk nodig hebben. De voorzitter: Dank. Dan ga ik naar Forum voor Democratie. Mevrouw Pichel. Mevrouw Pichel: Dank, voorzitter. Om niet in herhaling te treden, sluit ik me gemakshalve aan bij de woordvoering van de heer Kuhlmann van de VVD en de heer Schalken van Beter voor Dordt. Met een kleine aanvulling of eigenlijk een vraag. Ik heb hier ook uitgebreid met de heer Gündogdu over gesproken. En ik begrijp zijn bezwaren. Mijn vraag zou dan elk eigenlijk zijn aan de wethouder, of er een soort bevestiging kan zijn dat dit soort elementen ook gewoon wel mee worden genomen in de uitvoering. Ik vind het weldegelijk belangrijk dat er uitgangspunten worden vastgesteld. Maar ik kan me ook voorstellen dat niet per se de onderzoeken, maar wel het idee en het gedachtegoed wat er achter zit om dat gewoon mee te nemen in de uitvoering en daar weloverwogen naar te kijken. De voorzitter: Dank u zeer. Ik ga naar Fractie van Waardhuizen. De heer Stam. De heer Stam: Dank u wel, voorzitter. Als mede-indiener van het amendement kan ik alleen maar zeggen dat wij heel lang hebben nagedacht of we daarover mee moesten doen, omdat voor ons de crux zit in het niet vaststellen.

En we hebben er uiteindelijk toch voor gekozen om mee te doen met het amendement, omdat die zorg die mijnheer Gündogdu heeft uitgesproken bij ons ook heel sterk leeft. En daarnaast hebben we ook nog gezien, zoals de VSP heeft aangegeven, dat er heel veel amendementen zijn ingediend, waardoor wij wel de mening zijn toegedaan van, is dit nu het moment om dit stuk zo vast te stellen?

53

Omdat die zorg blijkbaar niet alleen bij ons zit, maar ook bij andere partij, op basis van al die amendementen. En natuurlijk heb ik, ook met name Partij voor de Dieren, horen zeggen van, ik wil dat in deze gemeenteraad dat op veel bredere basis zou gebeuren. Dan denk ik juist niet dat we goed bezig zijn. Je zou twee kanten op kunnen gaan. Je zou enerzijds kunnen zeggen, hartstikke goed dat al die amendementen er zijn. Daar kan de wethouder mee aan de slag. Maar je zou ook kunnen zeggen van, dit allemaal kennende, zou je dat stuk dan niet wat beter bij moeten stellen? Want je hebt toch een bepaalde tijd nodig om die punten te verwerken. En kan je dan niet beter met een ander voorstel komen? Wat ook een extra motivatie was voor ons, was het feit dat we in de commissie twee keer heel breed hebben gediscussieerd. En vorige week eigenlijk de discussie was van, wat gaan we nu doen met het voorstel? Brengen we hem helemaal in? Brengen we de punten in? Hoe gaan we hem knippen? Wij zijn wel voorstander van de mobiliteit, want we zien gewoon bewegingen in onze stad die nodig zijn om te kijken naar die mobiliteit. Alleen onze zorgen zijn op dit moment mede gebaseerd op al die amendementen. Zo groot dat we ervoor hebben gekozen om dit amendement mede in te dienen. De voorzitter: Dank u zeer.

Misschien goed om nog wel even te herinneren dat een ingediend amendement natuurlijk nog geen aangenomen amendement is. Maar dat had u zelf ook wel bedacht, denk ik. Dan gaan we tot slot naar het college, want de Fractie van Leeuwen is er niet. Ik geef het woord aan de wethouder om te reageren op de amendementen A8 en A9. De heer Van der Linden: Dank u wel, voorzitter. Dat ga ik doen. Allereerst het amendement A9 van het CDA als schriftsteller. Dat sluit natuurlijk helemaal goed aan bij de conclusie die we vorige week hebben getrokken na de commissievergadering. Dat is natuurlijk hartstikke mooi. Dan amendement A8. Dit is een beetje de film terug, want we hebben in maart een Startnotitie vastgesteld. En die is vastgesteld onder andere naar aanleiding van een aantal presentaties, waarbij we zeiden, er is beleid vastgesteld. 140.000 woningen willen we bouwen. Dat is leuk. Fijn zeg. Het moet groen, kwalitatief, enzovoorts. Vanuit mobiliteit, wat niet als opgave is gedefinieerd, maar wat natuurlijk wel nodig is om dit überhaupt mogelijk te maken, hebben we ook gekeken, wat is er eigenlijk voor nodig? U weet nog allemaal 1 getal, 30 hectare extra parkeerruimte in de stad. 30, oftewel, als je niks doet, kan, los van de vragen die de heer Portier sowieso heeft over die vraag van 140.000 inwoners, gaat het gewoon niet lukken.

Dat kun je alleen realiseren als je anders kijkt naar mobiliteit. En toen kwam het woord STOMP op. Je kan alleen maar die 140.000 inwoners krijgen als je er niet voor kiest om andere stukken van de stad te ontwikkelen, alles binnenstedelijk wil doen. Dat kan je alleen maar doen als we ons anders gaan bewegen. Dat is het uitgangspunt. Met die opdracht ben ik aan de slag gegaan. En ik heb ook geconstateerd tussen maart dit jaar en volgend jaar tweede kwartaal, als er een heel dik onderbouwd stuk ligt, is dit een dik jaar. Dat is best veel. Het helpt ons enorm als wij zo compact mogelijk op twee A4’tjes een beetje meer duiding kunnen krijgen, hoe gaan we dat doen? Ietsje meer STOMP of ietsje minder STOMP, of een iets grotere S, of een iets grotere P. Wat daarbij helpt, is natuurlijk ook veel moties en amendementen om nog helderder te krijgen, dit moet ietsje beter of dat moet ietsje minder.

54

Wat dat betreft heel blij dat we dit kunnen voorzien van een besluit op dit moment. En ook heel blij met de discussie die we nu gaan krijgen over alle amendementen en moties. Daarmee zou ik amendement 8 nadrukkelijk willen ontraden. Met een opmerking erbij. Want het is natuurlijk ook zo dat we heus wel een aantal modellen hebben die we kunnen gebruiken om dingen te kunnen onderbouwen. Dat hebben we ook nodig. Niet in alle detail wat u vraagt. Deze week komen er twee agenderingsverzoeken naar u toe, voor twee bijpraatmomenten over de ontwikkeling van het Mobiliteitsplan. En we kunnen best in een van die momenten een korte presentatie geven over een aantal dingen die we gaan zien gebeuren, als wij op basis van deze uitspraken de stad verder gaan ontwikkelen. Dat kan natuurlijk sowieso. Dat was hem. De voorzitter: Dank u zeer. Helder. En nog een vraag van de heer Gündogdu. En dan gaan we stemmen hoor, want dan hebben denk ik voldoende tijd aan de orde besteed. Gaat uw gang. De heer Gündogdu: Inderdaad, voorzitter. Voorzitter, de portefeuillehouder geeft aan, dit is de film terugdraaien. Die mening deel ik uiteraard niet. Maar waar ik wel benieuwd naar ben, u zegt op basis van deze veertien uitgangspunten gaan we straks richting de Mobiliteitsvisie komen. En u kunt nog heel veel inbrengen.

Wat ik niet begrijp, u moedigt nu de gemeenteraad aan om zoveel mogelijk amendementen en moties in te dienen. En in de commissie had u volgens mij een andere houding aangenomen. Wat blijft er van uw originele voorstel dan nog over? En kunt u dat zelf als college nog wel omarmen? De heer Van der Linden: Waar ik behoefte aan heb, is aan duiding. Als wij alleen de Startnotitie hadden gebruikt om een Mobiliteitsvisie uit te werken, wat had gekund, want we hadden de opdracht, dan weet ik niet wat er volgend jaar gebeurd zou zijn. Misschien had u dan wel gezegd van, dit is veel te weinig STOMP, want er moet veel meer gefietst en veel meer ov zijn. Of er moet veel minder auto komen. Hadden we niet geweten. Op basis van wat we hier bespreken, en wat mij betreft kan het ook zonder amendementen, want dan weet ik het ook, maar het mag ook met amendementen en moties, want dan weet ik het nog scherper. Heb ik een uitspraak van de raad. En ik vertel het u even, u bent het hoogste orgaan van de stad. Ik voeg me naar uw wensen, wat dat betreft. Daarmee kunnen wij een beter afgestemde Mobiliteitsvisie maken. Nul moties en amendementen was ook goed geweest, want dan hadden we hem helemaal raak getroffen met de veertien punten. Maar ik zie een aantal aanvullingen waarvan ik denk, die passen er zo in. En een aantal gaan we straks in debat iets van vinden. De voorzitter: Dank u zeer.

Zullen we gaan stemmen over de amendementen A8 en A9? Zijn er nog stemverklaringen. Denk het niet nodig. Is voldoende aan de orde geweest, maar als er behoefte aan is, dan kan dat. De heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, korte stemverklaring bij amendement 8 en ook naar aanleiding van de reactie van de wethouder op dit amendement. Wij gaan er ook eigenlijk vanuit Beter voor Dordt vanuit dat bij de uitwerking van deze uitgangspunten, een aantal zaken die worden gevraagd in het amendement, dat die ook meegenomen worden in de uitwerking, zodat het ook voor ons daarmee...

55

En dat we daar een meer verantwoorde keuze kunnen maken van wat dadelijk voor wordt gelegd. Met dat in ons achterhoofd zullen wij niet met dit amendement meestemmen. De voorzitter: Anderen nog? Amendement A8 hebben we het dan over. A8 is het amendement van onder andere Op Ons Eiland. Geen stemverklaringen? Dan gaan we stemmen. Als u voor bent drukt u plus. Als u tegen bent dan drukt u min. Amendement is verworpen. 26 stemmen tegen, 9 stemmen voor. En voor waren fracties DENK, Gewoon Dordt, Op Ons Eiland, Van Waardhuizen en VSP. En de overige fracties tegen. Dan amendement A9, ingediend door de CDA-fractie. Nog stemverklaringen? Is niet het geval. Gaan we stemmen. Als u voor bent plus. Als u tegen bent min, Amendement is aangenomen. 27 stemmen voor en 8 stemmen tegen. Tegen Gewoon Dordt, Op Ons Eiland, Van Waardhuizen, VSP. En de overige fracties voor. En daarmee is amendement A9 aangenomen. En hebben we het vanaf nu over de veertien uitgangspunten. Dan constateer ik dat we het daarover gaan hebben. Daar zijn dan weer subamendementen en moties op voorbereid. En ik stel u graag in de gelegenheid deze kort toe te lichten en in te dienen. En dan krijgt iedereen daarna de gelegenheid om hier in de gebruikelijke volgorde op te reageren. Laat ik gewoon even alle fracties aflopen, want er liggen er veel, ik weet niet of dat alles is, om te kijken of er amendementen of moties zijn.

Ik begin bij de VVD-fractie. Gaat uw gang. De heer Kuhlmann: Dank u, voorzitter. Moet ik even het juiste ding pakken. Wij dienen een amendement in samen met de VSP, BvD, SP, Fractie van Waardhuizen, DENK, Forum en Op Ons Eiland over bewonersparkeren, omdat we oog willen houden voor de bewoners van de binnenstad met een auto. We moeten goed in de gaten houden of de balans in evenwicht blijft. Het aantal bewonersparkeerplaatsen dat verdwijnt op straat met de toename van het aantal bewonersparkeerplaatsen in nieuwe en bestaande parkeergarages. En vandaar dit subamendement om dat goed de monitoren. De voorzitter: Dank u wel. Die mag u inderdaad bij de griffier inleveren. Dan kijk ik of GroenLinks moties of amendementen heeft. De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Dank u wel, voorzitter. Wij hebben drie amendementen. Het eerste gaat over de beschikbaarheid van ov en deelvervoer. In het kader van STOMP is openbaar vervoer en deelmobiliteit, de betaalbaarheid natuurlijk heel belangrijk, zoals in de uitgangspunten staat, voor mensen met een kleine beurs. Maar uiteraard is ook de beschikbaarheid voor iedereen van belang. En het amendement beoogt die beschikbaarheid in het uitgangspunt toe te voegen. Het tweede gaat over de veiligheid voor het langzaam verkeer.

Het stimuleren van fietsen, wat in STOMP is geïmpliceerd, vergt, behalve doorgaande routes en parkeren en oplaadmogelijkheden, natuurlijk ook veiligheid. Daarom stellen we voor aan uitgangspunt drie toe te voegen dat op wegen die gebruikt worden door zowel langzaam als autoverkeer zoveel mogelijk dertig kilometer wordt ingevoerd als maximumsnelheid. Door het verbreden van fietspaden kan dat wellicht meestal zonder obstakels te realiseren, waardoor de aanrijtijden van hulpdiensten niet hoeven te worden beperkt. Het derde subamendement gaat over de doorgaande fietsroutes. In uitgangspunt twee staat dat ongelijkvloerse kruisingen daar deel van uit moeten maken. Dat kan inderdaad soms een oplossing zijn.

56

Maar ze zijn, denken wij, vrij duur. Wellicht niet altijd planologisch en stedenbouwkundig aantrekkelijk. En kunnen ook een hinderpaal vormen voor gebruikers die moeilijk hellingen op of af kunnen. En daarom vinden we dat het uitgangspunt verbreed zou moeten worden naar andere opties, zoals voorrang voor fietsers en fietsvriendelijke rotondes, om daarmee doorgaande fietsroutes goed te maken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u zeer. Deze drie mogen ook worden ingediend, waarbij amendement bereikbaarheid deelvervoer A11 wordt. Amendement veiligheid langzaam verkeer A12. En doorgaande fietsroutes A13. En het amendement dat de VVD heeft ingediend, dat heet amendement A10. Subamendement, moet ik zeggen. Dan ga ik naar Beter voor Dordt. Heeft u nog eigen amendementen of moties? De heer Schalken-den Hartog: Wij dienen wel amendementen mee in, maar niet zelf. De voorzitter: Mede, maar niet... Precies. VSP-fractie, heeft u nog eigen amendementen of moties? Mevrouw Stolk, gaat uw gang. Mevrouw Stolk: Voorzitter, dank. Ik zat een beetje in de knoop. Ook ons subamendement stoplicht langer op rood dienen wij samen in met VVD, Beter voor Dordt, DENK, Fractie van Waardhuizen. Fractie van Leeuwen is het niet. Dat kan niet. Forum voor Democratie en Op Ons Eiland. Stoplicht niet langer op rood. Gelukkig zijn er meer fracties in de raad dat dit veel te ver gaat.

Met alle begrip voor autoluwe maatregelen in stedelijk gebied schiet deze maatregel, wat ons betreft, haar doel iets wat voorbij. Wil je het veelgebruikte argument van autootje pesten voeding geven, dan moet je dergelijke maatregelen gaan nemen. En wat denk je als die auto's langer moeten wachten wat dat voor CO2-uitstoten geeft? Willen wij dat? De VSP vraagt zich ook af of dit juridisch wel kan standhouden. Niet doen, zeggen wij. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Hartelijk dank. Dan ga ik naar de ChristenUnie/SGP-fractie. Heeft u nog moties of amendementen? De heer De Feijter: Jazeker, voorzitter. Wij dienen een motie in samen met de Partij voor de Dieren en met GroenLinks over openbare fietsoplaadpunten. De verkoop van het aantal elektrische fietsen is flink gestegen de afgelopen jaren. En de dekking wat betreft oplaadpunten is zeer ondermaats hier in Dordrecht. En dat terwijl elektrische fietsen het mogelijk maken voor veel oudere mensen en voor mensen die slecht ter been zijn om langer mobiel te blijven. Vandaar dienen wij een motie in om te onderzoeken welke locaties geschikt zijn voor het toevoegen van openbare fietsoplaadpunten. En we willen graag de uitkomsten van het onderzoek laten betrekken in het Mobiliteitsplan 2040. De voorzitter: Hartelijk dank. Is de motie openbare fietsoplaadpunten. Die noemen we motie M5.

En ik had even nog niet genoemd het amendement van de VSP en anderen. Dat is amendement A14. Dank. Dan ga ik naar de CDA-fractie. Heeft u nog amendementen of moties? Gaat uw gang, de heer Van der Kruijff? De heer Van der Kruijff: Dank u wel, voorzitter. Wij dienen een amendement en een motie in. Het amendement gaat over expliciet besluit over het STOMP-ontwerpprincipe. Het klinkt misschien als een open deur als je veertien uitgangspunten vaststelt die daarvan afgeleid zijn, dat je dan ook nog het overkoepelend principe moet vaststellen.

57

Maar dat lijkt ons voor de zuiverheid en ook richting de stad wel helderder om te doen. Temeer ook omdat wij in de commissiebespreking wel merkten dat een aantal fracties toch niet volledig dat omarmt. We zijn dan ook wel benieuwd of dat aangenomen... Dat het aangenomen wordt, geloven we wel. Maar in welke mate? Voorzitter, en dan onze motie. Die heet, onderzoek of gewenste doorstroming en ruimte gecreëerd kan worden door eenrichtingsverkeer. De aanleiding hiervoor is dat we allemaal merken dat we in onze buitenruimte op een heel aantal plekken te weinig ruimte hebben voor alles wat we willen. Doorstroming, auto's, veilige al dan niet vrijliggende fietspaden, looproutes, groen parkeren, noem maar op. En dat vinden we als CDA dat je in je denken een grotere stap moet maken door ook ruimte te willen creëren, bijvoorbeeld door het instellen van eenrichtingsverkeer. Daarmee komt er meer ruimte op de wegen kwijt voor al die doelstellingen. Dat meteen als uitgangspunt vaststellen, gaat wellicht nu wat ver. Maar wij zouden wel graag zien dat het college dat meeneemt in de uitwerking naar het Mobiliteitsplan en of dat een oplossing biedt voor al die uitgangspunten die we hier met elkaar gaan vaststellen. En die motie dien ik nu graag in. De voorzitter: Hartelijk dank. Die motie heet motie M6.

En het amendement wat u indient over het expliciet besluit over het STOMP-ontwerpprincipe, dat is subamendement A15. Die mag u indienen. Dan kijk ik naar de Partij van de Arbeid. Heeft u eigen moties of amendementen? Mevrouw Schnabel: Dank u wel, voorzitter. Wij hebben een motie. Onze motie gaat over fijnstof en geluidsbelasting. We zien dat het aantal huishoudens in de toekomst toeneemt en dat het autoverkeer groeit. En ons inziens tast dat ook de gezondheid door fijnstof en overlast door geluidshinder aan. En om daar duidelijk inzicht in te verkrijgen op het moment dat we volgend jaar het Mobiliteitsplan 2040 gaan vaststellen, willen we graag deze motie indienen, zodat we daar op dat moment dan meer inzicht in hebben. De voorzitter: Dank u wel. Daarmee is dat motie M7. Dan ga ik naar de Partij voor de Dieren. Heeft u nog amendementen of moties? De heer Groenewege: Zeker, voorzitter. De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Groenewege: Dank u wel. De Partij voor de Dieren heeft drie moties op dit onderwerp. En we beginnen bij de bakfiets, want we zien die bakfiets kort genoemd in de Uitgangspuntennotitie. Ik citeer. “Logistiek per bakfiets wordt steeds meer gemeengoed,” zo stelt het college. En dat is hartstikke mooi, want bakfietsen zijn een duurzame en uitstootvrije manier om goederen of kinderen te vervoeren, waar je normaal een auto voor nodig hebt.

Maar het is lastig om de bakfiets als volwaardig alternatief voor de auto te gebruiken in Dordrecht. Er is nauwelijks parkeerruimte beschikbaar in de binnenstad en bij de stations. En aan een deelbakfiets heeft het college ook nog niet gedacht. In onze moties STBOMP ook ruimte voor de bakfiets, mede ingediend door ChristenUnie/SGP, roepen we het college op om dit te onderzoeken en de uitkomsten daarvan mee te nemen in het Mobiliteitsplan. En in de richting van de heer Gündogdu wil ik zeggen, dat is een ludieke titel. We willen niet daadwerkelijk het STOMP-principe

58

vervangen door het STBOMP-principe. Het lijkt ons goed als daar nog eens goed naar gekeken wordt. Dan ontvlechten, voorzitter, dat is een mooi woord om te beschrijven dat bijvoorbeeld fietsroutes en autoroutes los van elkaar door de stad bewegen en elkaar zo min mogelijk kruisen. Dat komt de doorstroming van beide vervoersmiddelen ten goede. En ook belangrijk, de veiligheid van fietsers. Ontvlechten wordt al volop toegepast in Dordrecht. Denk bijvoorbeeld aan de fietsroute vanuit Dubbeldam naar de binnenstad, langs Landgoed Dordwijk. Een groot stuk daarvan ligt los, waardoor fietsers en automobilisten geen last van elkaar hebben. De Partij voor de Dieren vond het dan ook een beetje vreemd, voorzitter, dat ontvlechten geen onderdeel lijkt te zijn van de uitgangspunten voor het Mobiliteitsplan. Het lijkt ons goed als daar nog eens goed naar gekeken wordt. Waar liggen nog kansen om routes van verschillende vervoersmiddelen van elkaar te ontvlechten? Vandaar onze motie, onderzoek waar Dordrecht kan ontvlechten, die we ook samen met de ChristenUnie/SGP indienen. En voorzitter, ik sluit af met luchtkwaliteit. Ik citeer. “De lucht boven Dordrecht is 74 dagen per jaar te smerig om in te ademen.” Dat stond vorige week vrijdag in het AD. Dit bleek uit nieuwe cijfers van TNO. TNO constateert ook dat de verbetering van de luchtkwaliteit de laatste jaren stagneert.

Vooral fijnstof blijkt een probleem te zijn. 80 procent van de gezondheidsschade door luchtverontreiniging is toe te schrijven aan fijnstof. In Dordrecht sterven ieder jaar gemiddeld ruim 60 mensen vroegtijdig, doordat ze zijn blootgesteld aan fijnstof. En die fijnstofverontreiniging wordt voornamelijk ook lokaal veroorzaakt. Daarom adviseert TNO een lokale bronaanpak voor fijnstof. Cruciaal noemt TNO die. Mooie inspiratie voor dit college, vinden wij, aangezien het college in het coalitieakkoord heeft aangegeven dat schone lucht van levensbelang is. In de Uitgangspuntennotitie, die we vandaag voor kennisgeving gaan aannemen, lezen we wel het een en ander over schone lucht, maar het blijft wachten op de eerste concrete maatregel van dit college om de luchtkwaliteit te verbeteren. Gelukkig zijn we bij de Partij voor de Dieren niet te beroerd om een voorzetje te geven. Een aantal steden heeft, om de grootste vervuilers en de vieste auto's uit hun stad of uit hun binnenstad te weren, een milieuzone ingesteld. En wij denken dat het nuttig zou zijn om eens te onderzoeken of dat in Dordrecht ook zou helpen en wat de mogelijkheden zijn. Vandaar onze motie onderzoek milieuzones. Dank u wel. De voorzitter: Dank u zeer. Mevrouw Pichel: Voorzitter, mag ik even verhelderingsvraag stellen aan de heer Groenewege? De voorzitter: Ja, maar dit is echt alleen nog maar het indienen van de motie.

Mevrouw Pichel: Het is even een verhelderingsvraag over wat hij net zei over de motie. Kan ook wachten hoor.

De voorzitter: Ik stel voor dat u dat straks in debat doet. Vindt u dat goed? Dan houden we het echt even sec bij het indienen. De motie STBOMP is motie M8. Ik ben gek op bakfietsen trouwens. Ik weet niet of u me weleens hebt zien fietsen door de stad? M9, onderzoek waar Dordrecht verder kan ontvlechten. Dat is M9. En onderzoek milieuzones, M10. Dan gaan we naar DENK. Heeft u nog eigen moties of amendementen?

59

De heer Safranti: Wel mede ingediend, maar niet zelf moties of amendementen. De voorzitter: Helder. Ga ik naar Gewoon Dordt. De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter. De voorzitter: Nee, Gewoon Dordt, de heer Gündogdu. Wat zeg ik? Gewoon Dordt, mevrouw Koene. Gaat uw gang. U had zo'n innige samenwerking op dat amendement. Mevrouw Koene, gaat uw gang. Helder. Dank u wel. Dan de heer Gündogdu, Op Ons Eiland. De heer Gündogdu: Voorzitter, u ziet natuurlijk aan mijn gezicht dat ik enorm teleurgesteld ben van de uitkomst van de stemming van zojuist. Maar we piekeren niet, we gaan door. Wij hebben een tweetal amendement met de collega's van VSP en de VVD mede ingediend. Daar gaat u straks ons natuurlijk over horen. En uiteraard hebben we wel een mening over de diverse moties en amendementen. Maar dat verneemt u straks. De voorzitter: Dank u zeer. Dan ga ik naar de SP-fractie. De heer Portier. De heer Portier: Voorzitter, een amendement en een motie. Om te beginnen, parkeren doe je in garages. Als mensen naar ons de stad komen om te winkelen, het museum te bezoeken of om op de publieke turbine bij deze raad te zitten, dan hebben we het liefst dat ze geen rondjes door de stad gaan rijden op zoek naar een plekje op straat. Wij denken dat alleen maar parkeertariefdifferentiatie daarvoor niet genoeg is.

En dat we gewoon moeten zeggen, parkeren op straat is voor bewoners en hun bezoekers en mensen met een gehandicaptenparkeerkaart. Daar dienen we een amendement voor in. En voor de rest hebben we een motie. We hebben een prachtig natuurgebied, dat heet De Biesbos. Als je daar vanuit de stad naartoe wil fietsen, dan moet je door een wirwar van weggetjes, halve voetpaden, soms weer gewoon de autoweg op. En daar willen we gewoon een einde aan maken. En dat lijkt ons een prachtige aanvulling op de uitgangspunten die er al zijn. Vandaar de motie fijner fietsen en wandelen en de hond uitlaten langs het Wantij. En die dien ik dan bij deze in. Dank u wel. De voorzitter: Dank u zeer. Die motie is motie M11 en het amendement over de garages is A16. De heer Portier: En die is samen met de Partij voor de Dieren. De voorzitter: Precies. A16, het amendement, is met de Partij voor de Dieren. Dank. Dan kijk ik nog even naar Forum voor Democratie. Heeft u nog moties of amendementen? Mevrouw Pichel: Nee, voorzitter. De voorzitter: Dank. Fractie van Waardhuizen, de heer Stam. De heer Stam: Nee. De voorzitter: Ook niet. Dan hebben we volgens mij het overzicht. Dan hebben we het over de amendementen...

60

De heer Van der Kruijff: Voorzitter. De voorzitter: De heer Van der Kruijff. De heer Van der Kruijff: Ik heb een ding vergeten bij het indienen, namelijk dat ik ook een aantal mede-indieners had. En dat is niet zo netjes. De voorzitter: Zegt u het maar. Dat gaat over amendement A15, denk ik. De heer Van der Kruijff: Amendement A15 dienen we samen in met GroenLinks. En de ander is motie M6, over het eenrichtingsverkeer. Dat dienen we samen in met GroenLinks, Partij voor de Dieren en ChristenUnie/SGP. De voorzitter: Dank voor deze aanvulling. Het staat natuurlijk op de amendementen en moties, maar dit is dan ook maar even gezegd. De heer Van der Meer: Voorzitter. De voorzitter: De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Ik heb een soortgelijk verzuim. Amendement A11 en A12 worden samen met de Partij voor de Dieren ingediend. En amendement A13 samen met de SP. De voorzitter: Waarvan akte. Dank u wel. Staat ook keurig op de amendementen en moties vermeld. Hebben we dan volgens mij alle amendementen en moties compleet. Dan kunnen we ze in bespreking geven. Er komt keurig vanuit de griffie nog een overzichtje in het systeem, waarop alle nummers ook staan vermeld, zoals ik ze net ook heb genoemd. Dan heeft u dat ook nog eventjes. Dan begin ik bij de VVD-fractie. En dan verzoek ik u echt zich te beperken tot de ingediende amendementen en moties. De heer Kuhlmann, gaat uw gang.

De heer Kuhlmann: Dank u, voorzitter. Als een ik ordevoorstel mag doen. Er ligt een flink aantal moties en amendementen ook nu nog voor ons. Meer eigenlijk dan we voor ogen hadden bij de commissiebehandeling, toen we twee minuten hadden afgesproken. Ik hoop dat u enigszins coulant wilt omgaan met die twee minuten. De voorzitter: Dat had ik al bedacht, met dien verstande dat we natuurlijk ook al wel twee minuten hebben besteed aan A8 en A9 per fractie. Maar ik snap het als daar iets coulance in moet worden betracht. Maar u heeft het natuurlijk wel zelf vastgesteld. Om dat meteen op te rekken naar vijf. Maar ik zou zeggen, gaat uw gang en dan komt het vast goed. De heer Kuhlmann: Dank u, voorzitter. We vinden mobiliteit een groot goed. Het is een essentieel onderdeel van onze vrijheid en letterlijk de motor van menselijk contact. De Dordtse VVD is voor het verbeteren van bereikbaarheid van onze stad en onze wijken per fiets, per auto, te voet en natuurlijk met het ov. We zetten in op alle vormen van vervoer, omdat de bewoners van onze stad onze mede-Dordtenaren zelf het best weten welk vervoermiddel voor hen op welk moment het beste past. We zitten daarom ook niet zo dogmatisch in die prioriteitstelling. STOMP kan wat ons betreft net zo goed TROMS of

61

SPOTM heten, zolang elke vorm van mobiliteit maar aan bod komt. Eén ding staat voor ons echter als een paal boven water, als je de P van privéauto weghaalt, dan heb je geen STOMP-principe, maar een stom principe. En dat is ook de reden waarom we het amendement van het CDA niet zullen steunen. De voorzitter: Bij interruptie, de heer Portier. De heer Portier: Voorzitter, de VVD zegt, mensen moeten zelf hun afwegingen maken wat voor vervoermiddelen zee gebruiken. En hoewel ik in de letterlijke zin het daarmee eens kan zijn. Maar is de heer Kuhlmann ook niet met mij van mening dat de keuzes die mensen maken ook maatschappelijk effect hebben. Als heel veel mensen individueel de keuze nemen om bijvoorbeeld de auto te nemen, dan is het effect dat iedereen in de file en stilstaat. Bent u niet van mening dat je ook als maatschappij moet bedenken van, wat zou de meest wenselijke keuze zijn die voor iedereen goed uitpakt? De heer Kuhlmann: Ieder houdt natuurlijk rekening met de effecten van zijn keuze. Als je in de file staat, is dat niet leuk. Ik denk in de basis dat mensen dat prima zelf kunnen doen. Wij geloven dat mensen zelf een goede keuze kunnen maken. De heer Van der Kruijff: Voorzitter. De voorzitter: De heer Van der Kruijff. De heer Van der Kruijff: U zegt dat zo, maar u weet ook dat op een beetje mooie zaterdag er lange files staan voor de parkeergarages in de binnenstad.

Visstraat, Drievriendenhof. Blijkbaar kiezen mensen er toch voor om lang in de file te gaan staan voor die parkeergarages. Vindt u dat een wenselijke keuze? De heer Kuhlmann: Je kunt vraagtekens zetten bij de locatie van die parkeergarages. Maar op zichzelf dat mensen ervoor kiezen om... De één kiest om op de fiets te gaan, dat zijn er ook heel veel, er zijn mensen die met het ov gaan, er zijn mensen die per boot naar onze stad komen en er zijn mensen die de auto pakken. Allemaal prima keuzes. De heer De Feijter: Voorzitter. De voorzitter: De heer De Feijter. De heer De Feijter: Is de heer Kuhlmann zich er ook van bewust dat soms die vrijheid kan worden beperkt, ook door keuzes van anderen? In die zin dat de vrijheid van bijvoorbeeld een oudere fietser die een bepaalde oversteek spannend vindt of de drukke autoweg spannend vindt, dat daarmee eigenlijk de keuze voor auto's de vrijheid van ga ik wel of niet met de fiets wordt beperkt. Als u begrijpt wat ik bedoel. De heer Kuhlmann: Ik hoor wat u zegt. Ik vind het een hele gekke tegenstelling om op die manier te brengen. Het is natuurlijk zaak dat we onze wegen op een veilige manier inrichten. En wat ons betreft gaat dat prima samen. Dat is iets waar we al jarenlang voor staan, dat je veilige wegen hebt waar je prettig kunt fietsen en waar je ook prima met de auto overheen kan.