2.1 2023.09.19 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

Die andere 2,5 miljoen laat eigenlijk, net als de discussie over het drinkwater, zien dat het erg lastig is om ad hoc een goede bestemming voor een paar miljoen die je over hebt te bedenken. Dus ik wilde heer Stam met name vragen of hij het niet een veel beter idee vindt om het geld wat we over hebben in een integrale afweging van onze prioriteiten en problemen in het kader van de begroting en de kadernota voor volgend jaar aan de orde te stellen. De voorzitter: Dank u wel. Dat is een vraag aan de heer Stam. De heer Stam: Dank u wel, voorzitter. Dat zou een overweging kunnen zijn, mits dat bedrag wel specifiek gereserveerd wordt. Er is al hier gerefereerd aan een kadernota. Op het moment dat de algemene uitkering extra middelen laat zien en dat hoor je pas na negen maanden, ben je eigenlijk de mogelijkheid ontnomen om bij die kadernota van die middelen gebruik te maken, mochten ze daar ingezet kunnen worden. En ze hadden geen label dat ze aan een bepaald bedoel besteed moest worden.

Dus vanuit die optiek hebben wij gedacht van als je nou gaat kijken, je gaat zo'n college ondersteunen met een bedrag beschikking te stellen om problematiek goed aan te pakken dan zou je ook naar die gemeenteraad moeten kijken, die je een jaar lang eigenlijk op onjuist een onvolledige financiële basis een kadernota heeft gedaan om het kortweg te zeggen, wij hebben ons terughoudend opgesteld, omdat er geen geld was, we hebben jarenlang gehoord, de laatste twee jaar van er is geen geld, wees voorzichtig en nu blijkt er opeens, op goed geluk, 38 miljoen over te zijn. Dan vind ik, als je kijkt naar de resultaatbestemming die er is, die wij eigenlijk grotendeels intact laten, dat we 5 miljoen van die 9 miljoen misschien wel zou kunnen gebruiken om enerzijds het college te ondersteunen, maar anderzijds ook enigszins die gemeenteraadspartijen tegemoet te

21

komen om incidentele wensen die ze ingeslikt hebben, om die toch nog dit jaar of volgend jaar te kunnen realiseren. De voorzitter: De heer Van der Meer, laatste keer. De heer Van der Meer: Laatste opmerking. Het geld ligt er gewoon in de ... Bij begrotingsbehandeling gaan we praten over de besteding voor het komend jaar, laten we het daarvoor benutten en zorgen dat we het volgend jaar allemaal een beetje eerder in beeld hebben. De voorzitter: Dank. Dan ga ik naar de heer Van Dam-Timmers. De heer Van Dam-Timmers: Dank u, voorzitter. Ik wil toch ingaan op de motie over het drinkwater. Trouwens, goed controleren is beter. Dat vind ik een beetje ingewikkeld in dit geval. Zeker als er natuurlijk al een controle is door Evides, het waterbedrijf zelf, die zijn drinkwaterbronnen niet uit Dordrechts oppervlaktewater haalt. En daarnaast ook omdat er al een second opinion is door de inspectie van de leefomgeving en wat ik het lastige vind is aan deze motie is dat fractie Van Waardhuizen voor kiest om op het gebied van drinkwater dus twijfel te zaaien, voordat ze zelf dat goed hebben nagegaan en ik denk dat dat niet verstandig is en dat het beter is om eerst de cijfers bij die instanties na te gaan en als u die echt in twijfel trekt om dat dan te zeggen in plaats van te vragen voor een second opinion die al gedaan wordt. De heer Stam: Als reactie, voorzitter.

Het gaat ons meer om het tijdstip waarom al die onderzoeken zijn geweest. Als je nogmaals, als je die in lijn trekt van wat er Chemours aan de hand is ... ‘…’ signalen zijn. Dan kiezen wij er toch voor om nu toch enige, hoe moet je het noemen? Enige borging te zoeken met nog een opinion erbij die alles bevestigt wat er nu al staat, maar ik begrijp dat u daar moeite mee hebt, maar u heeft dan blijkbaar meer met marktkooplui die sigaren en sigaretten verkopen. De voorzitter: Oké. Zullen we proberen die toevoegingen, die u iedere keer aan als laatste zin nog even toevoegt … Als u die nou achterwege laat, dan is het debat gewoon wat vriendelijker en meer op de bal in plaats van op de man of vrouw. En ik zou ook graag willen dat u via de voorzitter praat. De heer Van Dam-Timmers: Dank, voorzitter. Mijn excuses. Wat hier wordt aangegeven is inderdaad dat die meetgegevens dan niet frequent genoeg zouden zijn. Evides publiceert die maandelijks, die inspectie voor de leefomgeving, maakt daar rapporten over. En dan vraag ik me toch nog steeds af en dat is misschien nog steeds niet duidelijk geworden, wat maakt nou dat dat in twijfel getrokken moet worden, hier in deze vergadering? De heer Stam: Voorzitter, misschien gaat het dan niet eens zozeer om onze twijfel. Nogmaals, want wij lezen die cijfers ook.

Maar als je op De Staart bij mensen gaat vragen van hoe is de situatie nu, hoe wordt die door u geïnterpreteerd? Dan horen wij heel veel om ons een ja die cijfers staan er wel, maar dat is allemaal oude cijfers en Chemours was ook zo dus klopt dat nog allemaal wel? Nou en als je op basis van die participatie gaat kijken van kunnen we doen? Dan is een heel klein onderzoek is misschien al een

22

bevestiging. Dus ik begrijp dan de weerstand niet tegen een klein extra onderzoek. Het lijkt wel of we iets willen verbergen. De voorzitter: Dank. Ik denk dat er over dit onderwerp nu voldoende gewisseld is en u kunt straks denk ik uw mening ook laten zien in uw stemgedrag. Mevrouw Boom had nog een interruptie te goed. Gaat uw gang. Mevrouw Boom-Vos: Dank u wel, voorzitter. De heer stam leidde net zijn motie in en ik was daar een beetje over verbaasd. Hij was beetje verdrietig, boos, dat de jaarrekening laat was. Zijn wij ook. Maar ik begreep uit zijn motie dat hij ook compensatie wilde hebben via deze motie. Wat voor compensatie verzoekt u? De heer Stam: Compensatie? Mevrouw Boom-Vos: Ja. Dat begreep ik uit uw woorden toen u uw motie inleidde van ik vind het wel vervelend dat het zo laat is en als compensatie verwachten wij nog wel bestemmingen via deze moties. Heb ik dat verkeerd? De heer Stam: Compensatie is het niet. We hebben alleen gezegd van laten we het college steunen om die problematiek aan te pakken, maar dat is een hele andere invalshoek als compensatie. Of ik moet iets hebben gezegd wat ik nu niet meer kan herinneren, maar dat kan de leeftijd zijn. Mevrouw Boom-Vos: Goed om te horen dan. De voorzitter: Mijnheer Stam heeft er in ieder geval geen actieve herinneringen aan.

Dan gaan we, als de moties en amendementen zijn ingediend, tot slot naar de fractie Van Leeuwen. Geef ik het woord aan … Mevrouw Pichel: Voorzitter, zou ik toch nog heel even snel een vraag mogen stellen? De voorzitter: Een vraag aan de heer Stam? Gaat uw gang. Mevrouw Pichel: Vraag aan de heer Stam. De vraag gaat over het amendement gemeenschappelijke deler is eerlijker. Vind het heel sympathiek om te zeggen, we willen het college graag helpen om problematiek aan te pakken. Mag ik vragen waar deze bedragen vandaan komen? Kunt u dat onderbouwen? De heer Stam: Natuurlijk mag u vragen en dat is natuurlijk best wel een beetje heel snel geredeneerd als je gewoon gaat kijken wat allerlei activiteiten kosten om op te zetten. Cultuuronderzoek, hoe ga je reclamecampagnes opzetten om Dordrecht beter op de kaart te zetten, om het juiste personeel te kunnen treffen. Hoe ga je nog veel meer bureaus inschakelen dan heb je het wel over een som, maar het is niet gezegd dat dit bedrag op moet zijn. Misschien kan het ook voor 1,5 miljoen, maar misschien kost het ook 6 miljoen. Het enigste wat wij willen hebben laten zien, is van wij erkennen de problematiek. Wij zien een probleem en we willen daar gewoon ook onderdeel van uitmaken om die oplossing te kunnen genereren. Daarom hebben we gezegd van laten we een bedrag als fractiebudget beschikbaar bestellen om het college en de organisatie

23

houvast te bieden om die activiteiten goed te kunnen ondernemen en dat wij kunnen sturen op die budgetuitgaven. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we nu naar de heer Van Leeuwen, gaat uw gang. De heer Van Leeuwen: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, overheden ontvangen geld van inwoners en moeten daar verantwoord mee omgaan. De gemeente Dordrecht legt in de jaarrekening verantwoording af hoe gelden zijn besteed. En dan, voorzitter, moet ik zeggen dat ik enorm geschrokken ben van de bevindingen van de accountant. In het verslag is onder meer of onder andere geschreven dat het controle proces een moeizaam en voor alle betrokkenen erg intensief verloop kende. Ook vermeldt het accountantsverslag dat kritisch vermogen van de bijzondere interne controle moet fors omhoog om tot een deugdelijke rechtmatigheidsverantwoording kunnen komen. De processen zijn kennelijk niet op orde, er worden veel fouten gemaakt die wel voor een deel zijn gecorrigeerd en de interne controle is niet op orde. Ook de Europese aanbestedingsregels zijn niet nageleefd voor een bedrag van totaal 4,8 miljoen euro De accountant geeft dan ook een beperkende verklaring af als gaat om rechtmatigheid. Al met al is het een ontoelaatbare situatie. Ik vind dan ook dat het college gefaald heeft als het gaat om goed beheer van de financiële middelen die de belastingbetaler ter beschikking heeft gesteld.

Ik wou dat ik milder kon zijn, maar dit gaat om het vertrouwen in de overheid. Daarom ben ik het eens met het advies van de auditcommissie dat er een passend verbetertraject wordt opgesteld door de wethouder en aan de raad wordt aangeboden. Dit voorstel zal er op korte termijn moeten komen. Ik heb twee vragen aan de aan de wethouder. Punt een, wanneer kunnen we dit voorstel verwachten? Wat mij betreft zo snel mogelijk. Punt twee, in het raadsvoorstel wordt genoemd het is eigenlijk door andere partijen ook genoemd, dat er een voorstel is om een bedrag van 9,3 miljoen kosten opvang ontheemden vormen ‘…’ van het resultaat. Mijn vraag aan de wethouder is, volgens mij zien we dit bedrag helemaal terug van de van de rijksoverheid. Dus hoe zit dit? Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie verder geen interrupties in uw richting en daarmee hebben we dan de eerste termijn van de raad bij dit onderwerp gehad en ga ik naar het college. Ik geef het woord graag aan de wethouder financiën. Wethouder Heijkoop. De heer Heijkoop: Geachte voorzitter, geachte leden van de raad, de jaarrekening, de jaarstukken. We hebben daar al een aantal keren met elkaar over gesproken en ik wil eigenlijk mijn eerste termijn beginnen met u te danken voor prettige en constructieve gesprekken en debatten die we daarover hebben gevoerd.

Met name ook afgelopen dinsdag, waarin we volgens mij het goede gesprek met elkaar hebben kunnen voeren. De kwetsbaarheden op tafel hebben gelegd, maar ook het perspectief naar de toekomst hebben geschetst. En dat is ook zeker vanuit de ambtelijke organisatie zeer gewaardeerd dat college en raad in die zin aan dezelfde kant van het touw trokken. En als we kijken naar deze jaarstukken en ook naar de accountantsverklaring, dan zie je dat de financiële positie van de stad goed is. Dat de cijfers een getrouw beeld geven van de financiële situatie. Positie van de raad is in orde, maar de verantwoording is niet geheel. Niet alle uitgaven zijn rechtmatig gedaan en dat is op zich niet van iets van dit jaar. Ook de afgelopen jaren hebben we daar natuurlijk mee te maken gehad. En het is in de vorige collegeperiode nog, dat heb ik u ook uitgelegd, we hebben een keer een forse

24

keuze gemaakt met een forse consequentie voor de rechtmatigheid. Wel een keus waar we achterstonden, namelijk het contract omtrent handhaving een jaar te verlengen. Vanuit beleid een prima keuze, staan we ook nog steeds achter, maar heeft wel gevolgen voor de rechtmatigheid. Ik moet zeggen als we dat niet gedaan hadden, hadden we heel het gesprek over onrechtmatigheid hier denk ik niet gevoerd, want dan was er niets aan de hand geweest. In die zin een relativering, waarbij ik wel aangeef en daar heb ik ook nadrukkelijk met bij stilgestaan vorige week dat we echt iets met elkaar hebben op te lossen. En u heeft daar ook zorgen over geuit. We hebben daarover gesproken en vandaag heeft u die zorg ook herhaald. Vorige week heb ik namens het college aangegeven dat wij met een bestuursopdracht komen. Het werd al door u genoemd, de organisatie beter in control, dat is de bestuursopdracht. Dat gaat niet zozeer over de financiële kolom, want u heeft ook in het accountantsverslag kunnen lezen dat het eigenlijk over de hele organisatie gaat. Daar moeten we echt mee aan de slag, op alle afdelingen moeten goed geregistreerd, goed verantwoord worden, moeten goed weten wat we aan doen zijn. En meestal gaat het ook goed, maar we willen echt dat het nog wat beter gaat. En daarom gaan we dat traject opstarten.

En een aantal van u heeft ook gevraagd van wanneer komt u met uw bestuursopdracht? We hebben in het college besproken dat we binnen enkele weken willen we die in het college hebben liggen. 10 oktober, 17 oktober. En dan gaat hij gelijk naar uw raad toe. Binnen een maand is dat. En dat kan zijn in de vorm van een brief, van zo willen we het met elkaar gaan doen, maar zeker als er ook middelen voor nodig zijn om die aanpak door te zetten om die bestuursopdracht goed uit te voeren, zeg ik ook richting de heer Stam, we zullen daar ook gelijk een raadsvoorstel van maken om u als raad ook te vragen om daar benodigde middelen voor beschikbaar te stellen. Daarmee zeg ik ook dat hoezeer ik het ook waardeer van de heer Stam, dat we het nu niet opportuun vinden om onmiddellijk beschikbaar te stellen. We komen dan bij u als raad om aan te geven wat daarvoor nodig is. Andere punten over de organisatie daar komt collega Merx straks op terug. Dat gaat over cultuur. Daar hebben we ook een middelen voor gereserveerd, maar daar kan de Merx meer over vertellen. Als het gaat over de financiële kolom, heb ik vorige week ook met u gedeeld, dat gaat wel echt de goede kant op. We zijn weer bijna helemaal op sterkte. We hebben een paar mooie aanwinsten aan onze organisatie kunnen binden. En wij hebben er ook vertrouwen in dat we naar de toekomst toe dit echt goed op orde kunnen brengen.

Waarbij een van u al wel terecht aangaf, dat was de heer De Vries van de VSP. Nee, de heer In ‘t Veld van de … Excuus, van de VSP, dat de jaarstukken voor volgend jaar nogal uitdaging worden. En dat is echt zo. Dat heeft de stadscontroler sessie ook al aangegeven. We moeten echt nog even flink alle zeilen bijzetten om het voor elkaar te krijgen. Ik heb een vertrouwen in dat dat echt beter zal gaan dan dit jaar, maar die verbeterslag die moeten we maken, vooral ook met het oog op de jaren daarna. Als we kijken naar het jaarrekeningresultaat, dan is het wel goed denk ik, om met elkaar vast te stellen dat we al jarenlang tientallen miljoenen resultaat hebben op de jaarrekening en dat is deels de frustratie, het is deels inherent gewoon aan begrotingssystematiek, ook vanuit het Rijk. En u bent als raad altijd goed in positie geweest om keuzes te maken, maar het is ook zo dat wij liever strakker zouden willen begroten op voorspelbare financieringsstromen vanuit het Rijk, maar we hebben er echt nu mee te maken en dat gaan we dit jaar ook weer zien dat in oktober, november, december dat er opeens nog heel veel middelen onze kant op komen die we nu nog niet konden kunnen voorzien. Soms zijn er zelfs departementen die zeggen van

25

wij hebben op onze begroting nog geld over. Bij SZW gebeurt het wel eens, dat willen we toch weggezet krijgen bij gemeente. En dan krijg je in december alsnog een forse uitkering en het is niet altijd eenvoudig omdat op een goede manier weg te zetten en dan zie je dat ook in de jaarrekeningresultaat. En de bijzondere omstandigheid dit jaar was dat we in het kader van de crisis omtrent Oekraïne dat we daar een enorme uitkering hebben gekregen en dat we dat redelijk … We hebben dat goed kunnen organiseren in de stad tegen relatief lage kosten en dat leidde tot een enorm overschot. De voorzitter: Interruptie van de heer Stam. De heer Stam: Dank u wel, voorzitter. Wat de wethouder zegt, dat geloof ik en dat dat zie ik ook wel. Maar het gaat ons te meer om van vanuit die beheersing wanneer dat dan gemeld wordt aan de gemeenteraad en wat je ermee kunt doen. En wat je nu eigenlijk ziet is dat die melding pas bij jaarrekening komt. Ik ben het wel met u eens dat al die algemene uitkeringen, doeluitkeringen, die kunnen zo laat komen alleen, nogmaals die melding geeft aan, los van de inhoud, dat die beheersing onvoldoende in de organisatie is. En vandaar dat wij die ook heel snel willen verbeteren. De heer Heijkoop: Voorzitter, richting de heer Stam zou ik willen zeggen ja en nee.

Enerzijds wil je binnen de organisatie scherper en sneller in beeld hebben als er overschotten of tekorten dreigen. Ook nu in de tweede burap zie je weer een financieel beeld ontstaan waarvan we nu al zeggen van even nog een keer goed kijken of dit echt het beeld is. Want dat gaat niet zozeer om u als raad, maar ook wij ons college. Wij willen allemaal gewoon weten hoe financieel ervoor staat. Dus daar kijken we extra scherp naar. Maar ook nu op dit moment weten wij nog niet wat er in november en december gaat gebeuren. We weten nog niet of er extra middelen onze kant op komen. De effecten van de september circulaire. Dat dat dat houd je altijd. Daarom hebben we de afgelopen jaren ook die tientallen miljoenen overschot gezien. En we willen daarom ook werken met het Rijk aan een nieuwe verdelingssystematiek, zodat eigenlijk die stroom van financiën voorspelbaarder wordt, want dat maakt het begroot ook beter. Bent u als raad beter in positie en kunnen we als college ook voorstellen voorleggen die ook recht doen aan de financiële situatie en mogelijkheden, maar dat zal altijd blijven schipperen, zeg ik richting de heer Stam. Laat onverlet dus dat we intern dat echt willen gaan verbeteren en waarom we dat ook willen en daar gaan we dus ook met u over spreken aan de hand van die bestuursopdracht is omdat wij binnenkort ook met elkaar gaan spreken over traject richting de toekomst.

Met name de jaarschijven 2026 en verder om ook de begroting duurzaam structureel evenwicht te krijgen. En ook daarvoor is het gewoon belangrijk dat je als organisatie goed in control bent. Beter in control dan nu. En wij zullen u ook, een beetje rond dezelfde datum, medio oktober ook daarover informeren. Dus dan kunt u als raad dat ook eventueel in commissie met elkaar bespreken. Voorzitter, waar het gaat over het jaarrekeningresultaat. Daar heb ik al enige het enige woorden aan gewijd. Laat bekend vanuit het Rijk. Die buraps, waar het ook nog niet bekend is. Excuus trouwens voor het jargon. De raadsleden zullen het kunnen volgen, maar de buraps zijn dan de tussentijdse rapportages, maar we maken toch een aantal keuzes ook bij deze jaarrekening en daar heeft u kennis van kunnen nemen. Dan gaat u over besluiten. We hebben het over het grondbedrijf in de commissie gehad. En vandaag, deze middag, legt u vooral de vinger bij de reserve ontheemden. Die reserve die komt voort vanuit de overschotten rondom de Oekraïne-middelen en wij vinden het

26

zorgvuldig en behoedzaam om deze middelen op deze manier in een reserve te zetten. Dus we zeggen we geven ze niet uit, we zetten ze in een reserve. Als we ze gaan uitgeven dan komen we bij uw raad met de voorstel en dat loopt natuurlijk dan ook gewoon via de portefeuillehouder. En waar moet u dan aan denken? Wij hebben het in het verleden wel eens gehad over bepaalde infra rondom voorzieningen, azc's erbij genoemd, maar denk ook aan klaslokalen, maar denk ook aan de enorme opgave die we straks hebben rondom de herhuisvesting van Oekraïners. Het grootste deel verblijft nu in het gebouw Crownpoint, maar daar hebben we met oog op de toekomst met elkaar op te lossen, want we hebben daar ook een stedelijke ontwikkeling die we tot stand willen brengen. We zitten daar tegen bepaalde kosten en je weet niet hoe dat in de toekomst zich zal ontwikkelen. Dus ik zeg niet dat we die reserve tot in lengte van dagen onaangeroerd moeten laten, maar wij vinden het vanuit behoedzaamheid en zorgvuldigheid goed om die reserve nu wel hier neer te zetten. En trouwens ook als signaal naar de landelijke overheid die deze middelen beschikbaar heeft gesteld via een uitkering. Dat wij ook laten zien van we gaan deze reserve aan … Deze reserve ook vormen met het oog op de doelgroep waar het over gaat. De voorzitter: Als eerst de heer Wringer en dan mevrouw Stolk. De heer Wringer: Dank, voorzitter.

Al die onkosten die u noemt, volgens mij worden die ook zou ook gedekt moeten worden uit het Rijk of uit de COA. Daarnaast als u het in een reserve stopt, u labelt die reserve wel, dus u zet het wel vast voor een bepaald doel. Maar het is geen doel, want alles wordt al vergoed door het Rijk, het COA. Ook de onkosten die u net noemt, klaslokalen, infrastructuur. Dus ik begrijp het niet helemaal. De voorzitter: Mevrouw Stol, wilt u meteen uw interruptie plaatsen? Mevrouw Stolk: Daar gaat mijn vraag ook over. In principe zou alles gedekt worden door het COA, maar ik heb nog even een andere vraag daarbij. We gaan dadelijk met de begroting een intensief traject aan met de raad, dat heeft u toegezegd, over de bezuinigingen, want we komen nogal voor grote opgaves te staan. Waarvoor is er door het college niet gekozen om bijvoorbeeld 15 miljoen naar het grondbedrijf te doen en de rest gewoon met de raad te bespreken, zodat wij de komende periode, omdat we voor grote opgaves komen te staan die 15 miljoen voor het grondbedrijf zou bij wijze van spreken dan voor sociale woningbouw kunnen zijn en dan kunnen wij als raad de keuze maken wat we met dat overige geld gaan doen. Hoe kijkt u hoe kijkt u daar tegenaan, voorzitter? De heer Heijkoop: Ja voorzitter. Ik denk dat de vraag voor mij was. De voorzitter: Hoe kijkt de heer Heijkoop daartegenaan, voorzitter? Het was duidelijk.

De heer Heijkoop: De heer Heijkoop is namens het college … De heer Heijkoop is niets in die zin. Als onderdeel van het college kan ik u wel antwoord geven. Waar het gaat over die Oekraïne reserve, technisch gezien is het zo, je kunt met voorstellen komen, die kun je dekken vanuit de reserve. Deze reserve is een reserve en daar kun je voorstellen vanuit dekken. In de toekomst zou je wel weer deze reserve kunnen afbouwen of je kan een deel laten vrijvallen om aan een algemene reserve. Je zou in theorie ook een nieuwe

27

reserve kunnen vormen, dus dat is even de techniek. Wij hebben nu gezegd echt vanuit behoedzaamheid zetten we dit even op deze manier apart. Daar gebeurt helemaal niks mee. In die die zien we hadden ook kunnen vrij laten vallen aan de algemene reserve. Dan gebeurt er in die zien ook niks mee, maar we willen het echt ook laten zien van wij zien dat we in een in een onrustige tijd zitten met grote vluchtelingenstromen en wij vinden het verantwoord om deze middelen, die we al met dit oogmerk hebben gekregen vanuit het Rijk, om die even apart te zetten, laat onverlet, wat u allebei aangeeft mevrouw Stolk en de heer Wringer dat alle kosten die wij maken ook rondom het azc dat die tenminste, we hebben zelfs dat wordt tenminste, tenminste kostendekkend moeten zijn. En collega Van Benschop voert die gesprekken en die lopen goed en we verwachten ook en alles wijst erop, dat dat ook zo zal zijn. Maar het kan ook zo zijn dat je bijvoorbeeld vanuit bepaalde investeringen die je doet ten behoeve van het azc of ten behoeve van herhuisvesting van Oekraïners over rondom klaslokalen. Dat je misschien nog wat extra wil doen, ook voor de stad, dat je werk met werk wil maken of dat je denkt we kunnen nou gelijk een ingewikkeld verkeersknooppunt aanpakken. Ook dat soort uitgaven zouden we kunnen doen vanuit deze reserve ontheemden. Dus die komen dan een beetje in het verlengde daarin mee.

Zo moet u er ook naar kijken. Maar het staat pal boven water. In principe alle kosten die direct gelieerd zijn aan de opvang van vluchtelingen dat die worden gedekt vanuit het COA, respectievelijk het Rijk. De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter. Volgens mij heb ik dan nog geen antwoord op mijn vraag. Wel vanuit de Oekraïners en de vluchtelingen. Waarvoor heeft het college niet ervoor gekozen om te zeggen we doen bijvoorbeeld … Want het grondbedrijf daar moet gewoon geld naartoe. Dat weten we allemaal, want dat staat onder water. Waarvoor heeft het college er niet voor gekozen, met de bezuinigingsopgave die er de komende periode aankomt, het traject wat u heeft toegezegd, met de raad te willen voeren niet gekozen om te zeggen van oké we hebben nu een meevaller. Het is niet mooi of goed te praten hoe het proces gelopen is. Maar waarvoor doe je dat niet met alle 39 raadsleden de keuze maken waar het geld naartoe gaat? De heer Heijkoop: Voorzitter, die tweede vraag die had ik inderdaad nog staan. Ik dacht dat uw interruptie nog over de eerste deel van mijn beantwoording ging. Voorzitter, dat doen we vandaag. En dat deden we vorige week en we hebben eerder ook in een beeldvormende sessie over met elkaar over gesproken.

Het is altijd zo dat het college komt met een jaarrekening, komt met een en jaarrekeningresultaat, dat is de afgelopen jaren altijd positief geweest en het college komt ook met een voorstel van hoe je met dat resultaat om zou kunnen gaan. En vervolgens is het aan de raad om met elkaar daarover te spreken. En wij hebben daar meerdere keren met elkaar over gesproken en de raad heeft aangegeven wij kunnen in grote lijnen goed uit de voeten met deze bestemming. En als u raad dat anders wil en liggen vandaag ook enkele moties, amendementen voor. Dat kan dat hè? Dat gesprek voert u met elkaar, maar het college wel verwachten, voorzitter, dat wij niet komen met 39 miljoen. En zoek het maar uit. We gooien het hier in het midden. Nee, wij als college maken daar in een voorstel en het voorstel dat heeft u kunnen zien als onderdeel van de stukken.

28

Mevrouw Stolk: Dank u, voorzitter voor de beantwoording. Hij is ook helder, maar stel nou dat wij en dan kijk ik even mijn collega’s aan, nogmaals, ik herhaal nog een keer, we komen echt voor hele grote opgaves te staan. Stel nou dat wij een amendement indienen waarin we zeggen 15 miljoen gaan naar het grondbedrijf en het restant, wat over is, dat bewaren we. Dat houden we als het ware in reserve of hoe je dat ook mag noemen en dat gaan we rond de begroting gaan we eens kijken hoe we dat met elkaar uitgaan? Hoe kijkt het college daartegenaan? Want we hebben hem in de achterzak zitten. De heer Heijkoop: Voorzitter, Defacto maakt altijd de integrale afweging bij kadernota die dan uitgewerkt wordt richting begroting en dat is nu ook niet anders, voorzitter, en de bestemming die we nu voorstellen daarmee wordt het ook netjes op de balans in postjes weggezet en uiteindelijk gaat u straks weer bij kadernota begroting daar de integrale afweging in maken. En dat zou ook mijn proces opmerking zijn. Ook met het oog op de stukken die voorliggen, een jaarrekening is niet per se het moment om te zeggen van gaan heel veel nieuw beleid financieren. Bij een jaarrekening zeg je van we kijken terug. Wat hebben we gepresteerd in maatschappelijke zin en in financiële zin. De financiën laat een bepaald beeld zien.

Dat zet je weg en daarna ga je bij de begroting, bij de kadernota ga je met elkaar weer nieuwe plannen voor het maken voor het komende jaar. En u bent altijd uitgenodigd om als raad met elkaar met plannen te komen, plannen te wijzigen. Dat kan altijd. Maar ik ben in die zin een klein beetje streng op het proces dat ik de jaarrekening daar niet per se … Dat is daar gewoon niet het moment voor. De afgelopen jaren hebben we de jaarrekening ook altijd gehamerd. Ik vind het heel goed en het verdient het ook zeker ook gezien waarmee we aan de slag gaan de komende tijd ook rondom de planning en control intern en de registratie vanuit de organisaties uit de organisatie dat we daar war uitgebreider bij stil hebben gestaan, maar dat betekent niet dat ik nu zou willen propageren van ga er nu ook een bestemming aangeven. Anders zijn dan het voorstel dat college gedaan heeft en natuurlijk ook niet voor niets doen wij dit voorstel, omdat dit onze inziens het beste voorstel is. De voorzitter: Mevrouw Stol. Tot slot, laatste interruptie. Mevrouw Stolk: De wethouder heeft het over het proces. Dat proces is gewoon niet goed gelopen, niet netjes gelopen. De raad is op het verkeerde been gezet. We zijn niet op tijd geïnformeerd, want volgens mij heeft u de jaarrekening ingediend, hadden we nog februari, maart, april, mei waarin u een actieve informatieplicht heeft.

U heeft de raad niet in positie gebracht en nu zegt van ja we gaan dat beleid nu niet aanpassen, omdat de kadernota al eigenlijk klaar is, maar als wij hadden geweten dat er andere middelen beschikbaar waren gesteld, want er is ons constant voorgehouden we moeten gaan bezuinigen, het wordt een zwaar jaar, we moeten een zwaar traject in. Dus wij zijn als het ware gewoon op het verkeerde been gezet en dat is toch eigenlijk wel een beetje een doodzonde, hoor. Kan ik u wel vertellen. De heer Heijkoop: Voorzitter, dan maken alle gemeenten jaar in jaar uit diezelfde doodzonde, want dit is namelijk hoe de planning en control cyclus werkt. Ik kan het niet mooier maken. Dit jaar is niet anders dan andere jaren, behalve dan dat de interne controle ingewikkelder was. Daar hebben we uitgebreid over gesproken. Het is altijd zo

29

dat je incidenteel geld overhoudt, soms is dat een heel groot bedrag zoals de afgelopen jaren en dit jaar eigenlijk weer vergelijkbaar en soms is dat een wat kleiner bedrag. En uiteindelijk kijk je dan weer naar je structurele begroting van wat kunnen we structureel met elkaar aan plannen maken voor de toekomst? Ik kan me ook het debat herinneren rondom kadernota toen u ook aangaf van we hebben incidenteel honderden miljoenen en we hebben tegelijkertijd ook een structureel tekort, kunnen we dat ook niet bij elkaar brengen? Wij maken daar vanuit college echt fundamenteel andere keuzes in. Wij zeggen de reserves die we hebben, die hebben we geoormerkt om de stad sterker te maken. Met name in de agenda 2030 en de structurele exploitatie van de gemeente moet gewoon op orde worden gebracht. En ik moet u helaas teleurstellen. Nog steeds hebben we met elkaar een vraagstuk in de komende jaren en nog steeds gaan we met elkaar een traject uitlijnen om uiteindelijk tot bezuinigingen te komen. De omvang van die bezuinigingen weten nog niet, want dat daarvoor geldt hetzelfde dat het Rijksbeleid daar heel bepalend voor is. We hebben nu vandaag Prinsjesdag, straks komt een nieuw kabinet. Dat gaat ook weer nieuwe keuzes maken. In die zin zijn het onrustige tijden en in financiële zin ook onvoorspelbare tijden. En dat heeft niks te maken met de informatie positie van de raad.

Dat heeft meer mee te maken met gewoon de tijd waarin we leven en ook een planning en control cyclus waarbij je op verschillende momenten verschillende informatie krijgt. Mevrouw Stolk: Voorzitter, mag ik nog een opmerking maken? De voorzitter: Heel kort dan. Mevrouw Stolk: Ik kijk maar gewoon even de raad rond. Als wij nu instemmen met wat het college nu voorstelt. En dan heb ik het alleen eventjes over de oppositie, dan kunnen wij als kippen achter de kruimeltjes aanlopen en zijn we totaal alles kwijt, want het college bepaald en als het college de gelederen gesloten houdt, hebben wij de kruimels. En dat wil ik alleen maar even meegeven. De voorzitter: Voorzitter, ik laat deze woorden voor mevrouw Stolk. Het is gewoon een jaarrekening en een jaarrekening blijft geld over en uw raad besluit … Niet het college, maar uw raad besluit waar je het resultaat ten goede aan laat komen en inderdaad het vastgoed, het grondbedrijf, die positie willen versterken. We hebben nog een aantal posten die we gewoon goed onderbouwen en uw raad is vooral uitgenodigd om straks bij de begroting en zeker ook straks bij de kadernota met elkaar het debat te voeren waar deze stad heen moet, waar de middelen heen moeten, welke integrale keuzes we maken behoeven van zorg, onderwijs, werk, infra, wegen en alles wat erbij komt.

Dat heeft niet zo zeer te maken met deze jaarrekening en de toch wat bombastische woorden die daarbij worden gebruikt. De voorzitter: Misschien wilt u zo goed zijn even de amendement en de moties van een korte duiding te voorzien. De heer Heijkoop: Voorzitter, nog even heel kort. Enkele vragen vanuit andere fracties. Budget overheveling CDA kwam ermee, met de wens om dat met de raad te bespreken. Daarvan zou ik toch ook wel willen zeggen. We hebben dat vorige week in de commissie gehad. We hebben een technische sessie gehad.

30

Wij hadden hier met elkaar gewoon over kunnen spreken en u bent altijd uitgenodigd op moment dat wij stukken aan uw raad doen toekomen en u spreekt dat in uw commissie of in de raad om dat gesprek ook te voeren aan de hand van een politieke vraag. Dus ik kan op dit moment kan ik eigenlijk niet zoveel mee met die met die vraag rondom budget overheveling en behalve wel dat wij daar vanuit de financiële kolom wat strakker op zijn gaan sturen, omdat in het verleden werd er soms al heel veel overgeheveld. Nu zeggen we wel van joh wat is nou realistisch? Wat ga je nou echt nog daadwerkelijk uitvoeren het komende jaar en waarvan kunnen we toch al zeggen van dat gaat dat gaat om niet meer worden en dat kunnen we laten vrijvallen en we maken gewoon weer nieuwe plannen. Voorzitter, waar het gaat over de resultaten in de mate waarin ze SMART moeten zijn, dat is een gesprek dat uw raad via auditcommissie en ook in de raad zelf al heel lang voert al tien, twaalf jaar, in ieder geval zolang ik politiek actief ben. Dat is altijd een zoektocht en je ziet ook dat elke raad en elk college weer andere informatiebehoefte heeft.

We houden ons vast dan eigenlijk de feitelijke bbv structuur, wat daar allemaal in opgenomen moet worden, maar we hebben wel met de oudercommissie afgesproken van zijn er nog een aantal criteria, KPI’s die we met elkaar kunnen afspreken en de auditcommissie heeft zich daar zeer betrokken op getoond en wil daar ook de lead in nemen. En vanuit planning en control komen we ook binnenkort met een aanzet om dat gesprek te kunnen voeren. En dan hoop ik ook dat u richting kadernota 2025 beter in positie bent om ook in ieder geval die SMART doelstellingen iets meer uw kant op te laten bewegen, maar dat is echt aan uw raad, daar hebben wij als college voor de rest niet zo heel veel van te vinden, behalve dat het wel uitvoerbaar moet zijn, natuurlijk. Mevrouw Schnabel: Voorzitter? De voorzitter: Gaat uw gang, mevrouw Schnabel. Mevrouw Schnabel: Dank u wel. Dus als ik het goed begrijp, geeft de wethouder aan of zegt wethouder eigenlijk toe dat er een aanzet, dus een vorm van een voorstel onze kant op komt over de SMART formulering? De heer Heijkoop: Dat hebben we met de auditcommissie afgesproken. Die behartigt in die zin ook uw zaken heel goed, want daar die willen ook in de techniek kijken van welke doelstellingen zouden daarbij horen? We hebben wel eerder besproken ook dat first things first.

We hebben net gesproken over de organisatie beter in control, de jaarstukken moeten naar de provincie, dus dat heeft nu even alle prioriteit. We hebben nog een aantal andere nota's die voorliggen, maar dat gaat in goede samenspraak met de auditcommissie en de voorzitter van de auditcommissie. En dit gaan we zeker ook ter hand nemen. Die afspraak ligt er en daar gaan we ons aan houden. Mevrouw Schnabel: Voorzitter nog een kleine … En wanneer zouden we dat dan kunnen verwachten? De heer Heijkoop: Dat antwoord moet ik even schuldig blijven. Maar volgens mij in het najaar gaan we dat gesprek al voeren? Ik kijk even naar met een schuin oog naar de voorzitter van de auditcommissie. Ja. Ik zie hem knikken.

31

Dus wanneer kan u dat verwachten? Dat hangt van de bespreking in de auditcommissie af, maar dat zal in ieder geval ruimschoots voor de kadernota bespreking zijn, denk ik zomaar. Dan tot slot, voorzitter. Over de motie amendementen heb ik eigenlijk al iets gezegd. Dat waar het gaat over het voorstel onmiddellijk beschikbaar te stellen voor de organisatie daarvan en voor de bestuursopdracht daarvan zou ik eigenlijk willen zeggen van wacht even tot wij naar uw raad komen en als daar middelen voor nodig zijn dan vragen we die graag aan u. Het andere deel, dat zal collega Merx straks nog even doen. Dan hebben we ook nog ... Waar het gaat over de toewijzing van alle middelen vanuit de reserve Oekraïne, daar adviseren we dus echt negatief op. We zeggen nee, vanuit behoedzaamheid willen die reserve echt even in stand houden. Het zou zomaar kunnen dat over een jaar of op een gepast moment dat we zeggen nou we weten nu eigenlijk wel meer waar we aan toe zijn, laten we toch eens over die reserves laten praten dus dat je ze laat vrijvallen of anderszins gaat inzetten. Nu zouden we voor zijn om die reserve echt in stand te houden. En voorzitter, dan tot slot ook nog het amendement Libië Marokko. Het is een ongelooflijke tragedie die daar heeft plaatsgevonden.

De burgemeester heeft namens het stadsbestuur ook zijn medeleven betuigd en ook aangegeven waarom wij de keuze maken om bij te dragen aan wat daar gebeurd is, maar ook de mate waarin we dat doen. De omvang van de ramp destijds in Turkije was bijna niet te beschrijven zo groot. Dat was echt … Daarvan hebben we toen met elkaar gezegd van nou daar willen we inderdaad die euro per inwoner voor beschikbaar stellen. Er zijn op dit moment ook rampen gaande in Congo, in Jemen, overal in de wereld, nu recent ook in Marokko en Libië. Daarmee hebben we gemeend van we kunnen daar ook niet elke keer op deze manier ons toe blijven houden, elke keer daar geld voor vrijmaken. Dat ligt primair ook op tafel van de landelijke overheid, vanuit ontwikkelingssamenwerking. Daar worden ook de nodige miljoenen vrijgemaakt. Dus wij maken op dit moment de keuze wij stellen voor omdat op dit moment niet te doen, te doen wat we al gedaan hebben. De burgemeester heeft het uitstekend toegelicht en staat natuurlijk een ieder vrij om een particuliere afweging te maken om bij te dragen via het Rode Kruis. En dat moedigen wij natuurlijk alleen maar aan. Tot zover, voorzitter. De heer Stam: Voorzitter? De voorzitter: Gaat uw gang, de heer Stam. De heer Stam: Toch nog een vraag. Ik hoor natuurlijk allerlei inhoudelijke vragen over de bühne gaan.

Wanneer worden stukken opgeleverd? Ik vind dat best wel risicovol, want eigenlijk zit onze vraag meer opgesloten van kom nou eerst met zo'n duidelijk plan van verbetering, want u geeft zelf aan het zit ook in de lijn. Het loopt door heel de organisatie heen. Dus ik begrijp dan die min of meer toezeggingen niet van dat die stukken wel komen als je nog niet eens weet waar de problemen zitten, dus dat zou ik allereerst willen weten dat plan van aanpak of zoals u dat noemt een bestuursopdracht. En dan vind ik het erg jammer dat u eigenlijk de hand die we u reiken van om 2,5 miljoen te reserveren. We zeggen niet dat ze morgen uitgegeven moeten zijn, dat u zegt van nou daar komen we nog wel een keer mee. En ik snap best wel dat de broekzak vetzak wordt, want als u echt geld nodig hebt halen we toch wel uit de algemene reserve, maar wat wij bedoeld hebben is gewoon een heel duidelijk handvat waar je mee aan de slag kan en ja dat vind ik dan best wel jammer,

32

omdat ik de inhoudelijke vragen heel goed snap, maar we hebben nog niet eens problemen helder in beeld, heb ik het idee, klopt dat? De heer Heijkoop: Voorzitter, het zijn een aantal dingen. Ik heb allereerst benadrukt dat wij heel blij zijn met de wijze waarop u het college en de ambtelijke organisatie ook onder wilt ondersteunen om dit op te gaan lossen. Wat ik alleen aangeef van het is niet nodig in die zin, we hebben om met elkaar afgesproken dat we met een bestuursopdracht komen en wij voelen in ieder geval nu het vertrouwen en de steun om eventueel ook met een raadsvoorstel te komen om de middelen ook beschikbaar te krijgen. Dan weten we gewoon precies waar we het over hebben en dat maakt eigenlijk dit deel van de motie niet nodig. Het andere punt is de auditcommissie, een belangrijke adviserende commissie van uw gemeenteraad, die heeft een auditjaarplan. Daarin maken we afspraken. We hebben een aantal documenten denk aan de notitie kiezen, sturen, verantwoorden. Documenten rondom de grondposities en dergelijken en die staan gewoon in het jaarplan. En de organisatie, de planning en control afdeling functioneert op zich prima alleen we hebben nu even een onderliggende vraag op te lossen, dat gaat over de hele organisatie.

Daar hebben we met de accountant over gesproken en daar gaan we mee aan de slag, maar ondertussen blijven we ook gewoon werken, want die mensen zijn gewoon dagelijks bezig met hun werk om de stukken voor te bereiden ten behoeve van de auditcommissie. En dat raakt niet direct het onderliggende vraagstuk dat we de organisatie eigenlijk willen professionaliseren, weer beter toegerust willen laten zijn op de toekomst en zeker ook met het oog op wat ons nog te wachten staat. De voorzitter: Ik begreep dat vanuit het college alleen nog een korte reactie komt van wethouder Merx. Gaat uw gang. De heer Merx: Voorzitter, dank u wel. Dat gaat inderdaad over de cultuur. U heeft daar omgeven vraagt om een onderzoek te doen. Eigenlijk zijn we al mee bezig, meer in de brede omvang. Bij de kadernota hebben we aangegeven dat we voor de organisatieontwikkeling in de komende jaren, drie, vier jaar ongeveer 5 miljoen, iets meer dan 5 miljoen nodig hebben voor de organisatieontwikkeling. Die bedragen zijn ook opgenomen in de kadernota en wij denken daarmee dit te kunnen redden. Bovendien staat er een reorganisatie op til, twee organisaties die samengevoegd moeten worden met ook ieder hun eigen identiteit.

Ook de ondernemersraad vindt dat belangrijk dat dat samengevoegd wordt en ook dat we daar kijken naar wat is die cultuur? Wat bindt elkaar en hoe gaan we daarmee verder? Wat we hebben aangetroffen en dat is een onderdeel van de van de organisatie cultuur, waarbij ik allereerst moet opmerken dat we moeten voorkomen dat we hier net doen of het beeld laat ontstaan dat de organisatiecultuur echt heel erg slecht is. We zijn op dit moment hard bezig om mensen binnen te krijgen, in de financiële kolom lukt dat nu aardig, maar het zou een heel slecht teken zijn als wij hier het beeld laten ontstaan dat de gemeente Dordrecht echt een organisatie is qua cultuur waar je niet zou moeten willen werken. Dat wil ik … Ik zeg niet dat u dat gezegd heeft, voorzitter, maar dat is wel wat ik een beetje het gevaar vindt, als we hiermee aan de slag gaan. Terwijl er wel degelijk verbeterpunten zijn.

33

De heer Stam: Voorzitter, daar wil toch even op reageren. De wethouder corrigeert zich altijd te zeggen dat ik dat niet gezegd heb. Dat heb ik ook inderdaad niet gezegd, maar iedere organisatie die ‘…’ concern is, lopende zaken, duiken er af en toe stukken op. Ook over cultuur waarom mensen weggaan, waarom mensen niet binnen willen komen en dat wil niet zeggen dat de cultuur verrot is of slecht is, maar blijkbaar zijn er dingen waardoor er veel mensen zijn vertrokken. Ik kom ook uit de financiële wereld, spreek ook mensen. En ik kreeg een beetje de indruk dat men, dat Dordrecht even niet in beeld was. En dan kom je tot de vraag van waarom dan niet en waarom wil je daar niet toe? En misschien moeten we dan eens kijken wat het betekent voor die cultuur. De heer Merx: Dat zijn een hele goede vragen en ook in het kader van de realisatie kijken we niet alleen naar de hartjes, de structuur we hebben ook heel duidelijk de opdracht meegegeven, kijk eens naar cultuur. Wat is je gewenste cultuur, want wat wij bijvoorbeeld … Waar wat deze organisatie, vind ik, last van heeft gehad echt veel last van heeft gehad en een deel van de oorzaak is dat mensen zijn weggegaan, zijn de zelfsturende teams.

Als je mensen wil laten verdrinken dan moet je ze vooral in zelfsturend team zetten zonder een leidinggevende die echt aandacht aan je kan besteden, die eens in het half jaar minimaal met je om de tafel gaat zitten om te vragen hoe gaat het met je? En dan gaan mensen zelf gaten dicht lopen. Anderen die misschien wat minder doen. En vervolgens krijg je met allerlei kwalen te maken. En er is er ook niemand die op dat moment prioriteit stelt die zegt hè Piet, ik vind dat jij het een beetje een beetje druk hebt, moeten we niet eens even kijken naar ja portefeuille? Daar hebben we nu gelukkig verandering in gebracht. We hebben we teamleiders aangesteld, dat is in ieder geval een hele belangrijke geweest, maar we zijn er nog niet. Een van de dingen waar we nu ook stappen op zetten … De voorzitter: Ik onderbreek u heel even. Het college had eigenlijk tien minuten bij dit onderwerp en die zijn eigenlijk bijna helemaal opgebruikt door wethouder Heijkoop. Dus ik spreek niet persoonlijk aan, maar ik zou wel willen vragen om u en ook aan wethouder Van der Linden, die nog iets wil zeggen, dat echt zo kort mogelijk te houden. De heer Merx: Zeker, zo kort mogelijk. Fractie Van Waardhuizen en ook de rest van de raad vindt het volgens mij heel belangrijk. De voorzitter: Maar die hebben ook tijden vastgesteld. De heer Merx: Zeker, ik kom tot een afronding.

Dus die cultuur dat dat maakt echt onderdeel uit van niet zozeer het onderzoek, eigenlijk wel een onderzoek. We zijn bezig met reorganisatie. Daar wordt ook gekeken naar de cultuur en de gewenste cultuur. We hebben een aantal lekken inmiddels gezien die van invloed zijn op de cultuur. Ik heb er juist een genoemd. Ik kan nog even doorgaan, maar dat mag niet van de voorzitter. En die zijn we aan het dichten. Maar we zijn er nog niet. Tegelijkertijd wil ik ook niet het beeld hier naar voren zetten fat we echt een hele vervelende organisatie, want dit is juist een hartstikke leuke organisatie waar iedereen heel graag zou moeten willen werken. Qua geld zeg ik al, hebben we in kadernota voorgesteld en dan staat dus ook in de begroting, ik hoop dat hij daarmee instemt, in ieder geval 5 miljoen voor de bredere organisatieontwikkeling. Wethouder Heijkoop of het college komt nog met een voor de financiële kolom, die echter door de hele

34

organisatie heengaat. Als daar extra geld nodig is, zullen we zeker niet schromen om dat te vragen. Dank u wel. De voorzitter: Helder, dank. Dan ga ik naar wethouder Van der Linden. En die staat bekend om zijn beknopte antwoorden. De heer Van der Linden: Dat klopt. Ik wil nog even reageren vanuit mijn portefeuille ten aanzien van aandeelhouderschap Evides op de motie over een second opinion drinkwater. U bent daar en dat sluit aan bij de opmerkingen die al zijn gemaakt door de heer Kuhlmann, de heer Portier en de heer Van Dam-Timmers. Eind vorig jaar vrijuit geuit over geïnformeerd over hoe drinkwater tot stand komt, over hoe de kwaliteit getoetst wordt, hoe dat ook nog eens een keer door het RIVM is gedaan, dat gebeurt ook nog periodiek door ILT. Dus er zit heel veel check en dubbelcheck op. Waarbij het ook zo is en uw motie lijkt de lezer op het andere been te zetten, dat de bronnen van Evides niet tegenover de fabriek liggen. Die liggen … Oppervlaktewater zit in de Brabantse Biesbosch. En er zijn ook andere bronnen en er wordt ook geen gebruik gemaakt van de afstroom kant van de Merwede. Dus wij zien geen aanleiding om een second opinion te adviseren. Daarmee wil ik de motie ontraden. De voorzitter: Dank. Ik kijk even rond of er in de raad behoefte bestaat aan een tweede termijn. De heer Wringer in ieder geval. Anderen nog? Ga ik toch even iedereen af.

Als meerdere fracties zijn. Heeft de VVD fractie nog behoefte aan een tweede termijn? Mevrouw Boom? Mevrouw Boom-Vos: We hebben al lang genoeg gesproken, zou je bijna zeggen. De belangrijkste zaken even over de tweede termijn over de moties die ingediend zijn. Zoals al tijdens het debat gebleken zijn, zo'n motie M6 stemmen wij tegen. We zien geen redenen om de onderzoeken van de onafhankelijke organisaties RIVM en de drinkwatermaatschappij te wantrouwen. Wij zullen voorstemmen voor de motie M5 op basis van orde. Deze motie staat gelijk aan onze uitgesproken tekst rondom de jaarrekening, dus daar kunnen we mee instemmen. Wij zullen tegenstemmen tegen de motie M4gemeenschappelijke deler. Cultuur onderzoek binnen de organisatie vinden wij iets van het college en niet aan de raad om op de uitvoeringstoel te gaan zitten. En de motie M3 meer beleidsmensen nou ja, zoals de wethouder dat al aangaf … Nee, sorry, mevrouw Stolk zie ik al als een wethouder. Nee, zoals mevrouw Stolk al aangaf, we komen voor hele grote opgave staan en het lijkt alsof we heel veel geld overhouden, maar dat is er niet. Laten we dat nou niet allemaal uit gaan geven. Is onverstandig en laten we deze beleidswensen een voor een bespreken wanneer ze bij de begroting bij het beleid komen, zoals die van de woningen, is een hele belangrijke. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel.

Ga ik naar GroenLinks, de heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Ook kort, voorzitter. Wij steunen het idee om de gelden die voor de opvang van Oekraïners over zijn, om het zo maar te zeggen, om die voorlopig veiligheidshalve te blijven reserveren voor opvang van ontheemden. Dat is een politieke keuze, maar die delen wij absoluut. Voor andere suggesties die er nu gedaan zijn voor besteding van de overschotten denken wij dat het veel verstandiger is om dat in het kader van het reguliere begrotingsproces te gaan doen. Er zijn natuurlijk urgente

35

voorstellen gedaan, zoals over de buitenlandse problemen in Marokko en Libië. Dat is toch een heel lastig vraagstuk in die zin dat er heel veel meer problemen in het buitenland zijn en de vraag is wat eigenlijk criteria zou moeten zijn wanneer wij wel en niet daar een bijdrage aan leveren en het is misschien goed om het daar een keer ook apart over te hebben. Dat is, denk ik, wat ik op dit moment wil zeggen. De motie over de basis op orde delen wij qua strekking, maar lijkt ons gezien het verhaal van de wethouder overbodig. De voorzitter: Dank u wel. Gaan we naar Beter Voor Dordt, wilt u nog een tweede termijn? De heer Wringer. De heer Wringer: Kort, voorzitter. Luisterend naar het verhaal van de wethouder dat heeft ons alleen maar overtuigd dat deze reserve voor ontheemden totaal overbodig is en dat dat geld beter besteed kan worden in Dordrecht en voor Dordtenaren. Daarnaast vinden we het spijtig om te horen dat het college niet zo heel veel overheeft voor Marokko en Libië, ondanks dat ze 9,3 miljoen over hebben voor ontheemden. Er zitten heel veel ontheemden in Libië en Marokko die wel iets hulp kunnen gebruiken en daar wil ik het even bij laten. De voorzitter: Dank u wel. We gaan we naar de VSP fractie. Niet? ChristenUnie-SGP. Heeft u nog behoefte aan de tweede termijn? De heer Droog.

De heer Droog: ChristenUnie-SGP is van plan om de motie basis op orde te steunen en de overige amendementen moties niet. De voorzitter: Hartelijk dank. CDA fractie, mevrouw van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Dank u wel, voorzitter. Er zijn natuurlijk commissievergaderingen geweest over de jaarstukken en daar zou je inderdaad alles kunnen bespreken wat maar in je opkomt, maar die jaarstukken gaan zo'n beetje over alle beleidsstukken. Als we hier het debat zou horen dan voelen toch diverse fracties zich niet volledig in positie of onvoldoende in positie om nou echt daar zich senang bij te voelen. Ik wil daar toch nog even terugkomen op die motie van 22 februari 22, waar ik lees het college wordt verzocht de nieuwe raad over circulaire gemeentefonds in kader stellende positie te brengen op het punt van effecten van circulaires en bij de derde bullet, scherpere regels voor budget overheveling op te stellen en door de raad te laten goedkeuren. En die is unaniem aangenomen. En dat maakt toch wel dat we daar opnieuw even bij stil willen staan van hoe kan het college nou duiden wat er hier … Op welke manier nou concreet handen en voeten wordt gegeven aan deze motie, En verder hadden wij ook nog gevraagd om aan te geven welke concrete aanbevelingen er uit het accountantsverslag worden overgenomen door het college. Voor wat betreft de moties en amendementen.

Kunnen we ons in grote lijnen aansluiten bij wat VVD daarover gezegd heeft. Basis op orde vinden we qua strekking wel oké, maar het is wel heel heftig geformuleerd en dat vinden we wel een beetje ver gaan. En daar kan ik het bij laten, denk ik. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Schnabel nog.

36

Mevrouw Schnabel: Dank u wel. Wij willen graag over amendement steun Marokko en Libië met meer dan een fooitje. We vinden dat amendement sympathiek maar we kunnen er niet in meegaan, omdat we vinden er zijn heel veel mensen die zijn ontheemd en dan zouden we die allemaal … Het beste zou zijn om ze allemaal, maar dan zouden we een gemeenschappelijke noemer moeten gaan benoemen, vinden we. En de rest van de moties … We kijken uit naar de bestuursopdracht die onze kant opkomt en voor de rest is dat het. Bedankt. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de Partij voor de Dieren. De heer Venderbos. De heer Venderbos: Dank u wel, voorzitter. Wij houden het bij twee stemverklaringen. Amendement A2 een gemeenschappelijk deler is eerlijker, de Partij voor de Dieren zal tegen dit amendement stemmen. Personeel problematiek moet met structurele middelen opgelost worden en niet met incidentele middelen. En motie M6 vertrouwens goed is goed, maar controleer is beter, ook hier zullen wij tegenstemmen. Partij voor de Dieren vindt dieren vindt onze drinkwaterkwaliteit zeer belangrijk, maar heeft geen aanleiding om te twijfelen aan de kwaliteit van de metingen van het RIVM en daarom stemmen we tegen deze motie. De voorzitter: Dank u wel. Het lijkt er al op alsof de tweede termijn ook een rondje stemverklaringen wordt, maar dat scheelt ons straks weer.

Dan ga ik naar de heer Safranti van DENK, gaat uw gang. De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter. Ik heb eigenlijk niets toe te voegen, buiten dat ik de woorden van CDA onderstreep. De voorzitter: Dank u wel. Gaan we naar Gewoon Dort, mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Dank, voorzitter. Wij stemmen alleen in met motie M5. De voorzitter: Hartelijk dank. Op Ons Eiland, de heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, niks nieuws voor de tweede termijn, maar ik ondersteun van harte datgene wat mevrouw van Vugt heeft ingebracht. De positie van de raad. Ik zie dat helaas in het afgelopen proces niet terugkomen, ook niet naar aanleiding van de beantwoording van het college. De voorzitter: Dank, dan de heer Portier nog. De heer Portier: Voorzitter, even kort over de moties en amendementen. In ieder geval zullen we motie M5 even als signaal aan dat er daadwerkelijk wat moet gebeuren. Al zie ik ook al de nodige toezeggingen wat betreft de diverse reserveringen en cadeautjes die uitgedeeld voor een in diverse moties vinden we dat dat beter bij de begrotingsbehandeling kan. We kunnen instemmen met … Na de discussie gehoord te hebben met de reserveringen, zoals het college die voorstelt. Wat dat betreft ook niet helemaal eens met wat mevrouw Stolk zei of van dat was als raad niet in positie zijn, want we beslissen er nu over en we hadden ook andere voorstellen kunnen doen.

En er zijn ook andere voorstellen, alleen kunnen we ons daar niet in vinden. Wat betreft de motie vertrouwen is goed, maar controleren is beter. Het probleem ligt niet in de

37

meetgegevens, want die zullen echt wel in grossen und ganzen kloppen. Het probleem gaat inderdaad over de normen die gebruikt worden. Bijvoorbeeld de normen over zwemwater daar is nog heel matig wetenschappelijk onderzoek aan vastgesteld. Dat is naar een zwemplas gekeken van dat vinden we onveilig. Als het daaronder ligt is het goed, als daarboven ligt is het onveilig. Wat dat betreft zou er goed naar die normen gekeken moeten worden, maar wel geen reden om aan de metingen te twijfelen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Gaan we naar fractie Van Waardhuizen, tweede termijn. De heer Van Leeuwen: Dank u wel, voorzitter. Wij blijven ons meer richten op proces. De cijfers die plat gezegd, die geloven we wel. We kijken reikhalzend uit naar de bestuursopdracht die komt, hoe dat verbeterplan gaat uitpakken. De moties die we ingebracht brengen we gewoon in stemming en de overige moties kijken we wel hoe we gaan stemmen. De voorzitter: Hartelijk dank. Tot slot de heer Van Leeuwen. De heer Van Leeuwen: Even heel kort. We stemmen tegen amendement A1, ik vind dat het college het best goed heeft uitgelegd en verder stemmen we voor de amendementen moties A2 tot en met M6. Dank u wel. De voorzitter: Hartelijk dank. Dan kijk ik nog even naar de collegeleden. Met name wethouder Heijkoop. De heer Heijkoop: Voorzitter, heel kort.

Motie M5 dat zien we eigenlijk al een prima uitkomst ook van het gesprek dat we vorige week met elkaar hebben gevoerd en we komen dus ook op korte termijn naar u toe met de bestuursopdracht, al dan niet voorzien ook van een raadsvoorstel om daar middelen voor beschikbaar te stellen. Richting het CDA, het is nu al zo dat wij altijd informeren en ook met voorstellen komen rondom de circulaires. Die zijn er meerdere keren in het jaar. En we hebben ook sinds kort nu een extra bestuursrapportage waarmee we informeren. Dus ik denk dat we daar echt wel in voorzien, laat onverlet en daar gaat die bestuursopdracht ook aan bijdragen, dat wij de informatievoorziening vanuit de organisatie naar het college graag beter willen hebben en ook in de organisatie zelf is dat gewoon goed en ook richting de accountant. En als de informatievoorziening voor ons beter wordt, dan gaat het ook over getallen bij eerste burap, tweede burap en dergelijke dan gaat het natuurlijk ook de kwaliteit toenemen in onze informatievoorziening naar u als raad. Dus los van al die processtappen dat we met voorstellen komen naar circulaires en met bestuursrapportages gaat het ook om wat er in die stukken staat en dat dat zo rechtmatig en getrouw mogelijk is en daar gaan we nu een mooie extra stap zetten na vandaag. Dank u wel. De voorzitter: Dank. Volgens mij kunnen we dan richting de stemmingen.

Dan beginnen we zoals gebruikelijk met de amendementen. Amendement A1 van Beter Voor Dordt en DENK. Steun Marokko en Libië met meer dan een fooitje. Kijk even rond of er nog stemverklaringen zijn. U Heeft die voor een groot deel al gegeven. Zijn er nog stemverklaringen achterwege gebleven? Mevrouw Stolk.

38

Mevrouw Stolk: Voorzitter, wij zullen tegen dit amendement stemmen. En waarom? Omdat daar een euro per inwoner gevraagd wordt. Het college heeft afgelopen week een geste gedaan naar de Marokkaanse gemeenschap, wat ontzettend goed is ontvangen. En daarvoor zullen wij ook tegen dit amendement stemmen. De voorzitter: Anderen nog? Zo niet, dan gaan we stemmen op amendement A1. Als u voor bent plus, als u tegen het amendement bent min. Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter, mogen we heel even schorsen? De voorzitter: We zijn nu echt aan stemmen om te stemmen. Schorsen om te stemmen? Mevrouw Van Vugt-Roose: Als het niet mag, mag het niet, maar … De voorzitter: Stemming loopt al, we gaan stemmen. Amendement is verworpen 33 tegen, 5 stemmen voor. Voor waren Beter Voor Dordt, DENK en Op Ons Eiland en de overige fracties tegen. Dan hebben we amendement A2 van fractie Van Waardhuizen, VSP, DENK, fractie Van Leeuwen en Op Ons Eiland. Gemeenschappelijke deler is eerlijker. Zijn er nog stemverklaringen bij A2? Is niet het geval. Gaan we stemmen op A2. Als u voor bent plus, als u tegen bent min. Is verworpen 29 tegen, 9 voor. Voor waren fracties DENK, Op Ons Eiland, Van Leeuwen, Van Waardhuizen en de VSP fractie. De overige fracties tegen. Dan hebben we het voorstel zelf. Afstellen van de jaarstukken 2022.

Zijn daar nog stemverklaringen? De heer Stam: Voorzitter? De voorzitter: Gaat uw gang, de heer Stam. De heer Stam: Wij zullen uit proces overwegingen tegen het voorstel stemmen, wetende dat er een meerderheid is. De voorzitter: Dus als er geen meerderheid was dan had u voor gestemd. Leuk, interessant. De heer Safranti. De heer Safranti: Dat geldt ook voor ons, voorzitter. De voorzitter: Als iedereen dat nou doet. De heer Van Leeuwen: Voorzitter? De voorzitter: Wie roept mij? Mijnheer Van Leeuwen? De heer Van Leeuwen: En dat geldt ook voor mijn fractie. Dank u wel. De voorzitter: Anderen nog? Dat is niet het geval, dan gaan we nu stemmen op het voorstel zelf, de jaarstukken 2022. Voor is plus, tegen is min. Voorstel is aangenomen 30 voor, 8 tegen. Tegen DENK, Van Leeuwen, Van Waardhuizen en de VSP en de over fracties voor. Even kijken. Dan gaan we naar de moties. Motie M3 van Beter Voor Dordt, aantal beleidsmensen voor 2024 voor Dordrecht en Dordtenaren. Zijn er nog stemverklaringen bij die motie? Mevrouw Schnabel.