2.1 2023-06-20 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

Geven wij voldoende ruimte aan het college om uit te voeren wat wij hebben besloten? Onze fractie heeft het idee, dat veel politici op de stoel van de wethouder en de ambtenaar gaan zitten, zich constant met die uitvoering bemoeien. Dat lijkt ons best lastig voor collegeleden. Je probeert stappen vooruit te zetten, maar je komt niet echt verder. Het is net een bewegend bos, zeg maar. Misschien scheelt het als we eindelijk eens ...

60

De voorzitter: Heer Portier, interruptie. De heer Portier: Ja, ik ben benieuwd welke plannen het college uit had kunnen voeren, als de raad dat niet had tegengehouden. Kunt u daar een voorbeeld van geven? Wat er is misgelopen doordat wij als raad kritisch zijn. Mevrouw Koene: Nee, voorzitter. Ik denk, dat het vooral gaat om, als je steeds maar weer allerlei dingen gaat agenderen die in een bepaalde stroom zitten en waar we aan werken, waar we naartoe willen. Op het moment dat je dan zegt ja, maar we willen dan toch een raadsinformatiebrief bespreken, terwijl we dat eigenlijk dus bijvoorbeeld niet zouden doen. Dat betekent, dat het proces verder stilstaat. En dat maakt het lastig. Dus als je zeg maar met mekaar afgesproken zou hebben van nou, dat en dat is in maart 2023 gerealiseerd, dan kan dat misschien al snel juli worden. Nou goed, daar gaat het dus om. Zo van, doen we nou door alles maar te bespreken en iedere keer maar weer tot op de vierkante millimeter met alle materie omgaan, doen we ons daar nou zelf een plezier mee als stad? Als je gewoon beleidslijnen hebt uitgezet, daar gaan we naartoe. De voorzitter: De heer Portier. De heer Portier: Kunt u nou één concreet voorbeeld noemen van iets wat echt vertraagd is hè, doordat wij als raad gewoon kritisch kijken naar wat er vanuit het college komt? Mevrouw Koene: Nee, maar op dit moment is mijn hoofd een beetje een blur.

Ik ga mijn best doen om het tijdens mijn verhaal voor u te bedenken. Even kijken, waar was ik gebleven? Het is net een bewegend bos, dat was hem. Misschien scheelt het als we eindelijk eens bij stukken ook kunnen lezen wiens bevoegdheid iets is, zodat je ook als raad beter weet waar je invloed op uit kunt oefenen en waarop niet. Geen vrijbrief voor het college om te doen wat ze wil, wel ruimte om meer vanuit een visie met onze stad Dordrecht bezig te zijn. Of misschien juist meer in de stad aanwezig te zijn, op die plekken waar je de effecten kunt zien en voelen van het beleid. Zeker met zes wethouders. Want naast alle verplichte nummers lijken die wethouders maar beperkt in contact te komen met inwoners en ondernemers, behalve de verplichte nummers. Daar had ik het gisteren nog over met mijn mederaadsleden, één van mijn mederaadsleden zelfs. Dat mag wat ons betreft best anders. We zien graag een college, dat in volle overtuiging de eerder gestelde ambities blijft uitdragen, natuurlijk wel binnen kaders en budget. Dan kunnen wij vertrouwde, vertrouwen houden in ontwikkelingen als het Maasterras, de Spoorzone met onder meer die geweldige verbinding tussen centrum en Krispijn over het station heen. Dat dit niet een uitgeklede versie wordt en eindigt in een veredelde loopbrug. De voorzitter: Een interruptie, de heer Den Heijer.

De heer Den Heijer: Heeft mevrouw Koene, voorzitter, enkele voorbeelden van collegeleden die alleen verplichte nummers aflopen of op basis van welke signalen concludeert mevrouw Koene dit?

61

Mevrouw Koene: Nou, sorry, voorzitter. Dat ga ik niet beantwoorden. Het gaat om de indruk die er is in de stad en dit is de indruk in de stad, dat de wethouders alleen op die plekken verschijnen waar ze uitgenodigd worden. Dat er dus te weinig voeling is met ergens op een bankje zitten of wat dan ook, om eens gewoon te observeren wat er nou gebeurt. Om eens gewoon echt op die werkvloer te gaan kijken. Wat is er nou? Waar lopen mensen nou tegenaan in een organisatie? Enzovoort. Onaangekondigd, wat dan ook. Dat wordt te veel gemist in de stad. Mensen willen dat echt graag. Dus en ik ga niet Jantje, Pietje, Keesje. Nou, Pietje hadden we niet meer. Maar ja, goed. Even kijken. De veredelde loopbrug. Goed. Dan kunnen we er zeker van zijn ook, dat er eindelijk iets gaat gebeuren op het Gezondheidspark, omdat de huizen die daar gepland staan wel betaalbaar zijn. Dan kunnen we ervan uitgaan, dat er bereidheid is bij het college om heilige huisjes omver te schoppen. Want willen we groeien naar honderdveertigduizend inwoners betekent dat, dat je of de lucht in moet of de polder in. Je redt dat namelijk niet binnen de contouren zoals die er nu zijn. En zo is er nog wel meer, voorzitter, waarvan wij denken, dat er meer ambitie en lef op mag zitten. Echt structureel zorgen voor een betere aanpak voortijdig schoolverlaten.

Echt zorgen, dat zoveel mogelijk mensen beschikken over die basisvaardigheden die nodig zijn om goed mee te kunnen doen in de maatschappij. Maar dat geldt ook voor het koesteren van evenementen die er zijn, zoals Wantijpop en Big Rivers. We hadden het er daarstraks al even over. En de Kerstmarkt ja, dat ligt wat ingewikkelder. Want je redt het volgens mij niet met alleen de Dordtse Decemberdagen. Maar goed, daar gaan we het over hebben. En dan vooral vanuit de vraag: Welke ondernemers hebben er iets aan? Wie gaat het bedenken? We hebben vanuit Gewoon Dordt een aantal mensen benaderd met de vraag: Als jij nou het budget van marketing zou krijgen wat nu zeg maar bij Dordrecht Marketing zit, wat zou je dan bedenken? Wat ga je dan doen? Erik-Jan van ons had het idee om in ieder geval rond 19 juli Statenfeesten te organiseren. Nou goed, daar is al wel wat beweging, dus wie weet kunnen we daar wel wat van maken met, in combinatie met Big Rivers, wat dan ook. Een beetje zoals Leidens Ontzet en dat soort stadsevenementen. En we komen er in het najaar op terug zodra we wat resultaten in beeld hebben.

Auto's weer uit het centrum kan een ambitie zijn, niet de onze overigens, maar zijn we daar al op toegerust? Waar blijven die auto's als mensen toch zo dicht mogelijk bij het centrum uit willen komen? En wat betekent dat voor de ondernemers? Hoe komen zij aan hun spullen? Gert Jan opperde dat we van de Biesboschhal ook een soort distributiecentrum kunnen maken, met allerlei voorzieningen eromheen. Dan doe je ook eens wat met die plek. Want we blinken niet uit in het herontwikkelen van een pand als dit of bijvoorbeeld de Berckepoort of nou ja, noem maar wat op. En wat we het, en wat we nou juist naar het centrum moeten willen brengen, dat zijn studenten. Leuk die Dordrecht Academy, maar zijn er ook voorzieningen voor studenten en bedien je alle groepen? Want waar de één genoeg heeft aan een kroeg, wil een ander het liefst twee keer per week naar een tag bunker. En hoe zou het zijn om ervoor te zorgen, dat jonge mensen die het centrum bezoeken daar in een hostel kunnen overnachten? Geen ontwikkelingen waar de gemeente zelf voor aan de lat staat, maar waarvan je wel kunt uitspreken, dat je die ambitie hebt. Beeldvormen dus. Durf groter te denken en durf als je iets met elkaar wilt, daar ook voor te gaan. Zorg dat je ambities zichtbaar zijn, zodat Dordrecht zichtbaar is. En daar staan we dan weer allemaal voor aan de lat, voorzitter. Doe wat kan en doe daar een schepje bovenop.

We lezen het graag terug volgend jaar bij de Kadernota 2025.

62

De voorzitter: Hartelijk dank. Daarmee hebben we de eerste termijn van Gewoon Dordt gehad en dan gaan we naar Op ons Eiland, de heer Gündogdu. Gaat uw gang. De heer Gündogdu: Even kijken. Kijk, hij doet het. Beste collega's, beste college, geachte voorzitters, bestel ambtelijke ondersteuning. Om te beginnen, ik wil eenieder bedanken die zijn of haar bijdrage heeft gegeven aan deze, dit document. Voorzitter, om met de deur in huis te vallen. We hebben een aantal algemene opmerkingen over dit document. Ten eerste over de leesbaarheid. Voorzitter, misschien is het een idee om eens deze nota of vergelijkbare nota onder de loep te nemen. We hebben namelijk bij wijze van proef dit document voorgelegd aan een aantal van onze leden. En ik kreeg zoveel telefoontjes met vragen, dat ik op een gegeven moment een idee had van, alsof ik de Kadernota aan het verdedigen was. Ik heb mijn telefoon uitgezet, want het riep veel meer vragen op dan antwoorden die deze nota gaf. Mijn oproep ook hierbij is richting de auditcommissie, om eens een keertje na te denken of deze Kadernota iets anders opstellen. Want blijkbaar is er een puzzel wat niet alleen bij ons, maar bij velen van u te leggen was. Want er waren negentien pagina's aan vragen en antwoorden nodig over dit document. Dat geeft maar eens even aan, dat wij eigenlijk een groot deel van dit, deze nota niet hebben begrepen.

Althans, dat het heel veel vragen opriep. Over de inhoud, voorzitter. We hebben eens even gekeken van, wat zegt nou het college met dit document? Even vrij vertaald vanuit Op ons Eiland zegt het stadsbestuur, wij hebben de afgelopen jaren een mooie tijd gehad. We hadden heel veel financiële ruimte, maar dat is niet meer de situatie, beste Dordtenaar. U moet eraan geloven en dat betekent, dat wij keuzes gaan maken die pijn gaan doen. En op zich ja, daar kan je het mee eens zijn of niet, maar dat is duidelijk de boodschap die wij dus namens onze partijen willen uitspreken richting al die kijkers thuis en publiek op de tribune. En overigens zeggen wij dus ook of zegt het college en dat kunnen wij ook wel beamen, dat die lui in Den Haag, die luisteren niet meer naar ons. Die geven ons veel minder geld, maar geven ons ook wel opdrachten mee die we extra moeten gaan uitvoeren. En dat wringt en dat gaat niet samen. En daarnaast zegt het college ook van, we hebben een afschuwelijk hoge inflatie, dat hebben we ook niet zien aankomen. Het overkomt ons, maar we hebben een list bedacht. En dat is, we gaan inflatiecorrectie beperkt toepassen op uitgaven. Nou, dat is heel bijzonder. Maar even een waarschuwing vanuit deze positie, beste college, rekent u zich absoluut niet rijk. Als dit uw leidraad is voor de komende jaren, dan komt u tot grote verrassingen te staan.

Voorzitter, de grootste uitgave voor deze stad vanuit onze programma's, dat is voor gezond, sociaal en zorgzaam Dordrecht. Goed dat wij ruimhartig omgaan in dit programma. Kunnen we beamen. Waar we wel ons zorgen om maken en er zijn meerdere collega's die daar iets over hebben geroepen is, dat wij het idee hebben, dat die gemeenschappelijke regelingen die jaren en jaren keer op keer tekorten, tekorten, tekorten hebben en wij heel nou ja, toegankelijk zijn met hun vraag en ook best wel bypass willen doen met extra middelen. Maar wij hebben het idee, het is een aanname, dat het met name richting de overheid gaat en niet zozeer aan de mensen die onze hulp hard nodig hebben. Kan het college hier een duidelijkheid, duidelijk antwoord op geven? De heer Stam: Voorzitter. De voorzitter: Bij interruptie, de heer Stam.

63

De heer Stam: Ik hoor de heer Gündogdu van Op ons Eiland zeggen, dat de meeste uitgaven gaan naar het sociaal domein. Ik heb net een van uw voorgangers gehoord van DENK, die zat op het fysieke terrein. Dus ik merk hier wat discrepantie tussen twee raadspartijen. Waar baseert u dan uw gegevens op? De heer Gündogdu: Voorzitter, bedankt voor deze vraag, mijnheer Stam. Ja, het komt uit de begroting, Programma Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht. Dat omvat bijna driehonderd miljoen euro. Dat is de grootste uitgave. De heer Stam: Ja, voorzitter, als ik, klein vervolg. Dan zegt u dus eigenlijk, dat uw collega van DENK de begroting niet goed heeft gelezen. De heer Gündogdu: Voorzitter, ja, wat zou ik ervan zeggen? Het is iets wat zeg maar, mijn collega zo interpreteert. Maar wij hebben de begroting ernaast gelegd en dit is toch wel het grootste programma onderdeel. Het gaat om heel veel geld, bijna de helft van onze begroting dus. Wat dat betreft zijn we er ook helder in, goed dat het er is. Het is blijkbaar ook nodig. Maar, ik vervolg, voorzitter. Wat ik ook wil aangeven is, dat we per 1 juli met een breed offensief starten. En een van de punten daarbij is, dat Breed Impulsief zegt vanuit de Rijksoverheid, dat de mensen die bij de sociale diensten PW uitkering hebben, Participatiewet uitkering hebben, dat die ook aan de slag zouden moeten gaan.

Nou, die handen hebben we heel hard nodig. Ik ben benieuwd, dat gaat, die regeling gaat per 1 juli in, wat wij concreet nu hebben afgesproken met de Gemeenschappelijke Regelingen en de Sociale Dienst. Voorzitter, over personeel gesproken. Nou, dat is ook een van onze hoofdpijndossiers, blijkt. Nou, in ieder geval vanuit Op ons Eiland. Voorzitter, we gaan als het aan ons ligt, iets heel anders doen. Niet zozeer je diploma, je opleiding, maar je betrokkenheid bij je stad. Je kunde, je motivatie om in deze stad en voor deze stad te willen werken, dat gaat prevaleren. Wat doen wij nu? Wij stellen weer een bataljon aan managers aan die dan vervolgens de organisatie die met een enorme ja, werkdruk zit, met heel veel externe inhuur. Vervolgens ook nog eens nou ja, vacatures die niet ingevuld kunnen worden denken wij, dat we met een aantal am… managers dit probleem gaan oplossen. Nee, voorzitter, dat gaat niet gebeuren. We gaan weer de fout in, zoals we dat in het verleden ook hebben gedaan. Voorzitter, wat ons betreft kan dit een pilot zijn. Over omdenken gesproken, voorzitter. Waar wij onze ernstige twijfels over hebben althans nou ja, toen wij dat lazen behoorlijke vragen hadden. Dat gaat over de Kunstmin en het Energiehuis. Wat blijkt nu? Wij hebben ten tijde van die renovatie gezien of gemerkt, dat er tijdens dat onderhoud problemen waren.

Wat blijkt? We hebben toen niet ingegrepen, maar nu achteraf zeggen wij van ja, we hebben toen niet ingegrepen, maar we hebben nu wel geld nodig om die problemen die we destijds hebben ontdekt, om die op te lossen. Vier miljoen euro voor het Kunstmin en vervolgens voor het Energiehuis zal het ook minstens zoveel zijn. Dan vraag ik mij af namens heel veel Dordtenaren en ik weet dat een aantal colleges, leden zijn die ook recent een woning hebben vernieuwd of hebben gerenoveerd. Wat zou u nou doen als blijkt, dat tijdens uw verbouwing iets aan de hand was? En geen politiek correct antwoord alstublieft, maar dan zou u toch direct uw rechtsbijstandverzekering hebben ingeschakeld? Het gaat om gemeenschapsgeld, miljoenen euro's waar wij nu dus gaan uitgeven, als ik dit zeg maar zo lees. Voorzitter, een aantal andere opmerkingen en dat gaat over de klimaatinstallatie op scholen, dat we blijkbaar niet in zijn geslaagd om dat voor elkaar te krijgen. Vervolgens een aantal panden op de dispositie lijst die we niet

64

goed weten in de markt te brengen. Gelukkig dat we geen makelaar zijn, anders waren we allang failliet. Vervolgens, voorzitter, hebben wij een tijdspad richting 2026 als het gaat om de binnenstad zoveel mogelijk nou ja, tenminste, dat is het voorstel om binnenstad niet met zeg maar de, hoe noem je dat joh, dus met dieselauto's en benzineauto's toe te staan. We zijn benieuwd zeg maar, ook gezien de signalen vanuit de ondernemers, want ondernemers geven aan, dat ze dat niet kunnen betalen, of er een noodscenario is vanuit het college hoe we met dit probleem willen omgaan? Zero emissie-zones, pardon, dat was het. Vervolgens, voorzitter, een laatste opmerking en daar maak ik me echt heel ernstig zorgen over. We hebben het veelvuldig gehad over het huis van de stad en regio. Wat lezen we nu? Op de lange termijn werken we aan een gasloos en energiezuinig nieuwe huis van stad en regio. Voorzitter, het kan zomaar zijn, dat ik er overheen heb gelezen en ik ben inmiddels al wat jaartjes raadslid, maar volgens mij hebben wij dit ooit eens, hebben wij vanuit deze raad de boodschap gegeven, dit wordt een heel duurzaam gebouw. En nu lezen wij, dat, ik hoop dat het niet klopt, dat dit huis van de stad en de regio helemaal niet gasloos is. En dat dat op termijn wel het zal, geval zal zijn. Ik hoop dat ik fout zit, maar ik hoor graag een antwoord. Dat was mijn bijdrage, voorzitter, dank u wel.

De voorzitter: Hartelijk dank. Dat was de eerste termijn van Op ons Eiland. Dan gaan we naar de SP-fractie. Geef ik het woord graag aan de heer Portier. En vergeet uw kaartje niet, mijnheer Gündogdu. De heer Portier: Oké, yes. Voorzitter, de financiële vooruitzichten zijn somber. Volgens de Kadernota hebben we op dit moment nog een overschot, maar we stevenen af op enorme tekorten. Feitelijk zijn er al tekorten. We hebben een sluitende begroting, wat velen zullen interpreteren als dat inkomsten en uitgaven in evenwicht zijn. Maar ook komend jaar wordt weer een greep uit de spaarpot, de reserves gedaan om tot een plus onder de streep te komen. Het college verwijt in de Kadernota het Rijk, dat het nog geen geld uitgetrokken heeft voor de latere jaren. Het bijzondere is, dat het college op dezelfde manier ook hebben begroot. Zaken als Dordtse Pas hè of bijdrage voor goedkoper openbaar vervoer. Die worden betaald vanuit incidentele middelen en zijn niet voor latere jaren begroot hè, dan na de termijn van dit college. Ook bij de laatste herziening van bijvoorbeeld de subsidieregeling hebben we gezegd van ja, we hebben geen geld voor structurele uitgaven van zeg maar gesubsidieerde instellingen. Het moet allemaal op projectbasis aangevraagd worden. Dus wat dat betreft is het een beetje de pot die de ketel verwijt dat die zwart is.

Voorzitter, er is heel weinig aangekondigd in deze Kadernota aan nieuw beleid. En je vraagt je af van, is er niet verstandig hè om eerder de tering naar de nering te zetten? Eerder na te denken over van ja, wat kunnen we doen hè om tot besparingen te komen hè dan zeg maar, volgend jaar. Daarbij moeten we natuurlijk wel rekening houden met de groeiende ongelijkheid in de maatschappij en een beleid voeren waarbij de lasten vooral bij de meest kapitaalkrachtige groepen komen te liggen en niet bij de mensen die het toch al heel zwaar hebben. Ik denk, dat we goed moeten kijken naar alle projecten die aangepakt en uitgevoerd zou worden. Of er niet een tandje minder kan. Een aantal van de collega's hebben al aan XXL Stadspark hè, wat zou moeten gaan wedijveren met Central Park in New York, gerefereerd. Nou, goed, dat is inderdaad een van de dingen waar we naar kunnen kijken. Waar we echter niet aan moeten komen is de plannen voor woningbouw,

65

behalve dat er natuurlijk meer nadruk moet komen op sociale woningbouw. En we moeten ook de kansen pakken die zich voordoen. Bijvoorbeeld nu de ontwikkelovereenkomst voor de Middenzone is ontbonden. Om te kijken of we daar niet tot meer sociale huurwoningen kunnen komen en uiteraard een parkeergarage die door de gemeente, onze gemeente geëxploiteerd wordt. Ook denk ik, dat we toch eens een keer moeten naar kijken naar het ambtelijk apparaat en het uitvoeren van taken waarvan het nut twijfelachtig is. Of dubieus, of het wel hoort tot de taken van de gemeente. Ik denk aan het hele verhaal rond Smart City. Ja, wie zit daar echt op te wachten in deze stad? Of bijvoorbeeld een bewustwordingscampagne onder ondernemers om te kijken of hun eigen IT-beveiliging wel op orde is. Ja, is dat nou echt een taak van de gemeente? Daarnaast zet ik ook mijn vraagtekens bij dingen als een lobby van rite, Light Rail verbinding naar Leiden hè? Terwijl er al vier intercity's per uur naartoe gaan. Of aan een kansloos project als het ondertunnelen van het goederenspoor, waarvoor we een kostbare lobby in Brussel op willen zetten. Voorzitter, er is heel veel gesproken en worden over tekorten aan het personeel hè, die ook van allerlei projecten bedrijven onder andere in de bouw.

Ja, we zijn dus als maatschappij steeds beter in om ja, de verkeerde dingen te doen lijkt het wel en hebben minder handjes voor het echte werk. Wat de bouw betreft. Nederland had in 2008 nog vierhonderdvijfenzeventigduizend bouwvakkers, in 2014 waren dat er nog driehonderdzesennegentigduizend, in 2021 waren er nog driehonderdvierendertigduizend over. Misschien dat dat een opdracht is hè, die we ook zeg maar hier aan de plaatselijke beroepsopleidingen kunnen geven hè van, zorg dat dat soort beroepen hè en vakken meer aandacht krijgen en meer gewaardeerd worden. Een paar losse punten. Er worden forse kosten gemaakt door de WOZ-bezwaren hè, dat mensen zeg maar via allerlei dure bureaus die dan betaald moeten worden, een bezwaar indienen. Zou het niet helpen als we in de WOZ-beschikking, die mensen krijgen, gelijk al gezegd wordt waar de waardebepaling op gebaseerd is hè. Zodat mensen niet zomaar ineens een bedrag krijgen van goh, uw woning is nu ineens zoveel honderdduizend waard, honderdduizend meer dan vorig jaar. Waar komt dat vandaan? Het zal ook helpen misschien, als de gemeente zelf al aanbiedt om te helpen met formulieren invullen, zodat mensen niet naar een bureau toe stappen. Dan even een dingetje uit Kadernota over het Binnenstadsbedrijf hè? We komen daar ook nog over te spreken.

Het voorstel is om ja, de democratische controle over wat er in de binnenstad gebeurt op te geven en om een soort private partnership of corporatistisch model zeg maar, een bedrijf op te zetten waarin vastgoedondernemers, ondernemers in de binnenstad en ambtenaren samen de dienst uit gaan maken. Ja, aangezien de feitelijke ondernemers hè, de winkeliers, de slagers, et cetera afhankelijk zijn voor het huren van een pand van die vastgoedondernemers, die daarin dus een ingebakken meerderheid. Zeer ondemocratisch en bewoners worden helemaal buitenspel gezet. Dan geven we iets over de toenemende ICT-kosten waarover gesproken wordt. Het gaat ook weer enkele honderdduizenden euro’s meer kosten, bijvoorbeeld aan licentiekosten. Waarom niet meer inzet op open sources zover? Laten we er ook voor zorgen, dat als het publiek geld, geld van de gemeente functionaliteiten ontwikkeld worden door bedrijven, dat het ook ter beschikking komen van andere gemeenten of overheden. Voorzitter, de Kadernota die de contouren van de begroting moet schetsen, mist wat mij betreft een aantal essentiële zaken. Zoals de hoogte van inkomsten en uitgaven. Hoeveel mensen hebben

66

we eigenlijk in dienst? Wat doen die allemaal? Et cetera, et cetera. Ik heb vanochtend even gekeken hoe dat in het verleden ging en heb de begroting van jawel, 1963 erbij gepakt. Hier kun je werkelijk alles, maar dan ook alles in terugvinden hè, wat er uitgegeven werd. Van een negentig gulden voor een elektrische straalkachel bij de afdeling Sociale Zaken, die zevenenvijftig mensen in dienst had. Waarvan de directeur een bruto jaarsalaris had van zestienduizendvijfhonderdachtendertig gulden en een typiste vijfenveertighonderdeenenzestig gulden kreeg. Ook zien we, dat de politie in dat jaar twaalfhonderd gulden kreeg voor de aanschaf van nieuwe munitie. Ik doe maar een greep uit een paar posten. Tenslotte ook van mij een paar opmerkingen over Chemours. Net als iedereen, waren wij ook geschokt over de onthulling over het misdadige bedrag van dit bedrijf. Geschokt, maar misschien iets minder verbaasd, want dit is hoe kapitalisme werkt. Winsten zijn belangrijker dan gezondheid van mensen. De macht van grote kapitalistische bedrijven zorgt er ook voor, dat wetten gemaakt worden die dit mogelijk maken. Denk aan het afketsen van het voorzorgsprincipe, door een honderden miljoenen euro’s kostende lobby van de chemische industrie, onder leiding van Bayer. Directeuren van grote bedrijven weten, dat ze hun bonussen mislopen als ze niet ieder kwartaal goede cijfers laten zien.

Mochten er ooit boete of schadeclaims komen, dan betaalt het bedrijf die en vervolgens kan de consument ervoor opdraaien. Alleen als de onteigening van de chemische industrie en andere cruciale bedrijven onder controle van de, zo onder controle van de gemeenschap brengt, kunnen dit soort problemen opgelost worden. Dank u wel. De heer Struijk: Voorzitter. De voorzitter: Dank. Ik zie een interruptie van de heer Struijk. De heer Struijk: Ja, voorzitter, ik heb maar even gewacht tot mijnheer Portier klaar was. Want ik denk, misschien komt het nog, maar het kwam niet. Dus ik heb voor mijnheer Portier twee vragen en ik heb één opmerking. Laat ik met de opmerking beginnen. Die negentig gulden in de begroting van 1963 voor een straalkachel denk ik, was zeer verantwoord, want we hadden toen een hele strenge winter. Kan het me nog herinneren. De twee vragen die ik heb voor mijnheer Portier. De eerste vraag … De voorzitter: Er is zelfs een Elfstedentocht volgens mij in 1963. De heer Struijk: Ja, zeker, zeker. De voorzitter: Ja, precies. De heer Struijk: Je kon hier naar de overkant, ja. Mijnheer Portier, die vroeg nee, die maakte eerst een opmerking, dat ambtenaren zich eigenlijk bezig moeten houden met nuttige dingen. Vervolgens komt hij met een suggestie, dat ambtenaren burgers moeten gaan helpen met het invullen van bezwaren. Dat vond ik een beetje merkwaardig.

Is de eerste vraag en de tweede vraag, het college doet heel veel verkeerd. Heeft mijnheer Portier niet één heel klein complimentje ergens voor? Ben ik eigenlijk ook benieuwd naar. De heer Portier: Als ik tien minuten spreektijd had gehad, had ik ook vast wat ruimte gevonden voor het compliment aan het college. Even over 1963. Ik weet dat het toen heel koud was, want ik lag toen in een onverwarmde babykamer waar het ijs aan de

67

binnenkant van de ramen zat. En zag iedere ochtend een beetje blauw volgens mijn moeder, wat ze achteraf vertelde. Wat betreft de ambtenaren. Kijk, iedere ambtenaar, iedere medewerker van onze gemeente zet zich natuurlijk ten volle in voor het belang van onze inwoners. Het is, alleen als bestuur hè en uiteindelijk zijn wij het bestuur van de stad, dat moeten we kijken van ja, waarvoor hè, wat voor opdrachten geven wij en is dat het beste wat we kunnen doen? Als we met het helpen mensen, van formulieren in te vullen kunnen voorkomen hè, dat we honderdduizenden uit moeten geven aan bureautjes die daar misbruik van maken, dan vind ik dat nuttig. Ik heb ook een voorbeeld genoemd van wat ik denk vermoed hè, dat wat minder nuttig is. Ik heb daar twee voorbeelden van gegeven. Het enige wat ik daar nog over op wil merken, vroeger hè en daarom ben ik even teruggegaan naar de begroting van 1963, hadden we als raad een volledig overzicht over alles, maar dan ook echt alles wat er uitgegeven werd door de gemeente. Wij missen dat nu. We hebben het niet in de Kadernota, we hebben het ook niet in begroting, dus we weten niet of er dingen gebeuren die makkelijk weg kunnen of die moeilijk weg kunnen of dat misschien alle uitgaven wel degelijk verantwoord zijn. We weten het gewoon niet. De heer Struijk: Voorzitter. De voorzitter: De heer Struijk.

De heer Struijk: Ik heb mij op, dank u wel, op één vraag antwoord gehad, maar dat complimentje heb ik nog niet echt gehoord. Is er echt nou niet een heel klein dingetje? De voorzitter: Nou, ik hoor net, dat de heer Portier voor drie minuten aan complimentjes had ingestudeerd, maar dat hij daar geen tijd voor heeft. De heer Portier: Nou, laat ik zo zeggen. Ik ben blij, dat we als raad en als college heel erg verenigd zijn hè over dat er wat moet gebeuren aan Chemours. Ik denk, dat er goede stappen gezet worden in zeg maar het terugdringen van het autoverkeer in de binnenstad en dat daar goede plannen voor bestaan. Mogen van mij nog wel een tandje scherper. Ja, het bomenbeleid zal uitgevoerd moeten worden hè. Maar ook wat dat betreft zie ik goede ontwikkelingen en als ik een beetje nadenk, kom ik vast op nog wel wat punten. De voorzitter: Dank. Daarmee hebben we volgens mij voor nu uw eerste termijn gehad. En dan gaan we naar mevrouw Pichel voor haar inbreng namens Forum voor Democratie. Mevrouw Pichel: Kan ik van start, ja? Dank u wel. Ja, goedemiddag is het nog, dames en heren. Ook namens ons natuurlijk dank aan iedereen die heeft bijgedragen aan totstandkoming van deze Kadernota, college, ambtelijke ondersteuning. Er is al voldoende gezegd over de negatieve saldo's, daar hoef ik niet nogmaals wat over te zeggen.

En alle gemeenten kampen met het probleem en het lijkt me ook sterk, dat een nieuw kabinet van welke signatuur dan ook, de gemeenten failliet zullen laten gaan. Desondanks is het de verantwoordelijkheid van de raad om een sluitende begroting voor 2025 en verder te presenteren. Forum voor Democratie ondersteunt het voorstel van het college om dat proces in zorgvuldige afstemming met de raad te doen. En zoals ik het lees, wordt er volgend jaar in aanloop naar de presentatie van de Kadernota in juni met de raad gesproken over prioritering van mogelijke bezuinigingen. En nou ja, ons advies is

68

dan ook om dit proces al vroegtijdig te beginnen, zodat er volgend jaar een afgewogen Kadernota ligt. Wel een aantal voorbeelden waar we dan ook over zouden kunnen spreken, ik ga een voorbeeld nu ook noemen. Over de personele ontwikkelingen valt het een en ander te lezen, ik citeer: Tel daar de integratie van de SGD en de krappe arbeidsmarkt bij op en de huidige uitkomst van deze som is te hoge werkdruk, achtentwintig procent inhuur, meer dan vijfenzeventig vacatures, zeven procent ziekteverzuim en ruim tien procent verloop. Zonder maatregelen krijgen we een negatieve spiraal waarin meer verzuim, verloop en vacatures leiden tot het moeten inwerken van steeds nieuwe ingehuurde medewerkers, meer werk voor minder mensen en daarmee weer hogere werkdruk, hoger verzuim en verloop. Einde citaat. Nou, zoals ik het lees, gaat het niet heel erg goed voor Dordrecht als het gaat om de functie als werkgever. En onze vraag is dan ook: Wat kunnen wij betekenen voor het college, zodat het kan veranderen? Ten aanzien van vitaliteit is er veel verbetering mogelijk, indien men kiest voor succesvolle technieken en toepassingen. Een investering in vitaliteit betaalt zich dubbel en dwars terug en het lost de problemen van werkdruk en ziekteverzuim snel op. Dit zorgt dan weer voor minder verloop en de organisatie wordt aantrekkelijker voor nieuwe medewerkers.

Nou, zo zijn er meerdere knelpunten die belicht mogen worden, zodat het benaderd kan worden vanuit groei, ontwikkeling en investering in plaats van problemen en een kostenpost. Voorzitter, vorige week waren we met een afvaardiging van de Dordtse raad naar het VNG-congres. De middag workshop waar ik me voor had ingeschreven met de nadruk op had ingeschreven, had de titel ‘Durf je groot te dromen?’ Hoor ik nou gelach? Nou, voorzitter, ik durf dat wel, ik durf best groot te dromen. Wat als er een mogelijkheid bestaat om de vloek van armoede in deze stad op te heffen? Wat als er een manier is waarop de welvaart terug kan keren? Wat als we terug kunnen gaan naar het moment, dat het zaadje van destructie is gepland, dit ongedaan kunnen maken en het zaadje van oneindige mogelijkheden en voorspoed kunnen planten? Stelt u zich dat eens voor. Gaat u met mij mee in gedachten, mee naar dat moment, dat u ziet dat dat zaadje van destructie de grond ingaat en net voordat dat gebeurt, biedt u het zaadje aan van voorspoed en oneindige mogelijkheden voor Dordrecht en iedereen die Dordrecht liefheeft. Voor een tijdje zie je niks, want het zaadje is nog maar net de grond in. Je weet misschien niet hoe, maar je weet, op een dag dat hij zal verschijnen en zal uitgroeien tot iets moois waar jij een bijdrage aan hebt kunnen leveren.

En alles wat niet toestaat dat dat zaadje zal bloeien, zullen wij als poortwachter weghouden, want dit zaadje zal groeien en bloeien tot iets wat mooier is dan wij ons kunnen voorstellen. De oorspronkelijke poort van onze stad vraagt erom om in ere te worden hersteld. Het zal weer kunnen ademen en zal welvaart brengen aan iedereen die het wil ontvangen. Voorzitter, we dienen zelf vooralsnog geen moties in, maar we hebben wel een opmerking over diverse moties die zijn ingediend. Er is een Chinees spreekwoord dat luidt, geef een man een vis en hij eet voor een dag, leer een man vissen en hij eet voor heel zijn leven. Als we dan toch in financieel zwaar weer zitten, zoals de Kadernota laat zien, kunnen we dan alstublieft energie steken in het leren vissen, in plaats van dagelijks een vis geven. Dat zou mijn voorstel zijn. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Hartelijk dank. Ik zie dat uw betoog helder was en geen vragen oproept. Dank u wel. Dan gaan we naar, tot slot naar de fractie van Waardhuizen.

69

De heer Stam: Ja, dank u wel, voorzitter. Met uw goedvinden blijf ik ook zitten. De voorzitter: Ja, dat is prima. De heer Stam: De eerste partij, die zit en de laatste partij, die zit. Dan is de cirkel rond. De voorzitter: Prima. Mag ik aandacht voor de heer Stam die de, die zijn termijn vanaf zijn eigen plek zal doen. Gaat uw gang. De heer Stam: Ja, dank u wel, voorzitter. Ook wij danken eenieder die betrokken is bij de samenstelling van de Kadernota. Zeker dat deel van de organisatie die wel het lef heeft gehad om bij onze gemeente te blijven werken, dank daarvoor. De Kadernota. Het was even een inhoudelijke zoektocht om goed een beeld te krijgen wat de intenties zijn van de Kadernota en wat er inhoudelijk gebeurt. Het is enerzijds jammer en anderzijds bijzonder, dat de vele technische vragen pas enigszins duidelijk moeten maken wat de onderliggende gedachte is van de Kadernota en het college. Opnieuw lezende met de antwoorden in de hand, levert dat ook weer nieuwe vragen op, zoals bijvoorbeeld de afschrijving op grondposities. De vraag die we daarbij hebben aan, hebben is, we nemen aan dat deze gebaseerd zijn op de BBV-regelgeving? Zo niet, wat is dan de overweging om dat nu al in de Kadernota op te nemen? Het toekomstperspectief wat wordt geschetst is niet al te positief. Op enig moment moet er bezuinigd worden om een sluitende begroting te kunnen presenteren aan de stad.

Daarnaast is overal het beeld van de Kadernota, dat het vooral uitvoering is van besluiten uit het verleden of bijstellingen daarvan. Weinig tot geen nieuw beleid is zichtbaar, naar onze mening. Maar ook het staande beleid roept nog steeds zorgen op. De vraag aan het college is: Klopt deze constatering? Of missen wij dan wat en wat dan? En met betrekking tot die bezuinigingen. Kan de wet er al, wethouder al zijn gedachtegang over een eventueel bezuinigingsproces met de raad delen? Want regeren is vooruitzien. Woningbouw die op alle fronten in Nederland en dus ook in Dordrecht stagneert, of projecten die afgeblazen worden. Gelukkig is in Dordrecht onlangs op het Leerpark een project opgeleverd waar ruim driehonderd jongeren kunnen wonen. Jongeren met nagenoeg geen inkomsten. Signalen die al opgevangen worden zijn, dat er moeite is met het betalen van de huur en de kosten. Ook hebben wij begrepen, dat de wethouder heeft aangegeven, dat deze jongeren mogen aankloppen voor ondersteuning. De vraag die dat bij ons oproept, is: Klopt het, dat de wethouder deze toezegging heeft gedaan en zijn daar dan ook middelen voor gereserveerd? Zo ja, hoeveel en waar dan? In de Kadernota wordt er ook een forse bijdrage aan het sociaal domein toegekend, zo’n vier miljoen. Wat ons betreft is er wel wat verwarrend door verschillende insteken die we horen.

Enerzijds het signaal, dat er Nederland fantastisch voorstaat, een van de beste economieën, een hoog geluksgevoel onder inwoners. En anderzijds, zien we toch een fors gedeelte van de begroting de kant van het sociaal domein opgaan. Nu ook weer een forse bijdrage. De vraag die we daarbij hebben: Hoe ziet het college en kijkt de wethouder naar deze toch tegenstrijdige signalen? En hoe verhoudt zich dat tot onze stad? En ondanks, dat het onontkoombaar is, blijven wij als Fractie van Waardhuizen onze zorg houden bij de kostenbeheersing van het huis van de stad en regio. Procesmatig is de opzet van de Kadernota dit jaar in feite ook iets anders. Van de week nog kregen we immers het bericht, dat de vaststelling van de jaarrekening pas in september zal plaatsvinden. We waren hier enigszins op voorbereid, maar het is en blijft toch meer dan vervelend. Zeker

70

omdat het jaarrekeningssaldo positief of negatief, van invloed is op de wensen die in een Kadernota worden gepresenteerd. En ook Dordrecht heeft daarbij te maken met personeelsproblemen. De vraag die we daarbij hebben is: Kan de wethouder ook aangeven of het voorlopig resultaat van de jaarrekening, wat hij ongetwijfeld kent, vaststaat en niet meer tot verrassingen zal leiden bij het vaststellen van de begroting? Anderzijds, is de vraag: Is er nu in onze organisatie duidelijk, waarom zoveel financiële medewerkers vertrokken zijn? Zijn er ook exit gesprekken gehouden? Het is natuurlijk niet een specifiek Dordts probleem, maar ergens moeten die mensen toch gebleven zijn. Ik kan me niet voorstellen, dat iedereen met pensioen is gegaan. Maar voorzitter, waar we vooral op willen insteken, zijn de wensen die wij als fractie hebben en aan college en raad willen voorleggen. Hiertoe hebben wij een drietal moties die wij willen indienen. Dat betreft een motie Parkeren is een echte zorg, Inclusie in Dordrecht is nu nog een illusie en Een gemeentelijke zorgadviseur kan ontzorgen. Een kleine toelichting op die moties. De insteek met betrekking tot Parkeren is een echte zorg. Steeds meer mensen blijven langer thuis wonen en verzorgd en pas als het, als het niet meer gaat, gaat men in een verzorgingstehuis terechtkomen.

Daarnaast is er ook nog een groep mensen met een beperking verstandelijk, zoals bijvoorbeeld dementie, epilepsie en andere aanverwante stoornissen en/of lichamelijke, die noodgedwongen in een zorgstelling verblijven. Medewerkers van zorgaanbieders zijn dag en nacht in de weer om met deze mensen op pad te zijn voor medische consultatie of privézaken, waar ook behoefte aan is. Maar op een zeker moment moeten deze mensen dan weer naar huis, bij, naar huis of bij de zorginstelling worden gebracht. En niet elke instelling en zeker niet in de binnenstad, hebben een eigen parkeerplaats. Even kort parkeren om een cliënt af te zetten is dan in veel gevallen een behoorlijk probleem. Door slechte mobiliteit van cliënten is parkeren op afstand eigenlijk geen optie. Daarnaast mag een verzorger een cliënt niet alleen laten, omdat dit anders als nalatig wordt beschouwd. Een Kiss of Ride plek of een parkeerpaard, parkeerkaart zou een heleboel problemen wegnemen. De tweede motie Illusie in onze stad is nog een, of inclusie is nog een illusie. Er zijn een heleboel jongeren in onze stad die om wat voor reden dan ook, niet kunnen of willen deelnemen aan het reguliere uitgaansleven. Dit heeft veelal te maken met een beperking, waardoor ze in feite buiten worden gesloten.

Anderzijds, omdat de toegankelijkheid, je niet met een rolstoel naar een regulier uitgaansgelegenheid kan, omdat er geen oprit is om op de dansvloer te komen. Ook jongeren met een lichte beperking voelen zich hierdoor achtergesteld en weggedrukt. Dit, terwijl de behoefte aan gezelligheid samen Hein, samen zijn en vooral ook warmte voor deze jongeren noodzakelijk en goed is. Bij festivals zou het fijn zijn als er letterlijk een plek was voor mensen met een beperking. Zij staan altijd aan de zijlijn. Ook is er geen afgeschermde plek waar er geplast kan worden, urinaal zakje legen, katheter, medicatie, toedienen enzovoorts. Dus wij zouden dan met deze motie aan het college willen vragen om middelen beschikbaar te stellen of via de organisatie, bijeenkomsten voor deze jongeren, feestjes te organiseren in buurthuizen of andere plekken waar dit wel mogelijk is. Mevrouw Kruger: Voorzitter. De voorzitter: Bij interruptie, mevrouw Kruger. Mevrouw Kruger: Ik heb even een vraag aan de heer ‘…’ Stam. Ja, dat krijg je met het zuurstofgebrek of het teveel aan CO2-gehalte, hè. U heeft het over aparte feestjes voor

71

deze doelgroep. Voorzitter, de heer Stam heeft het over aparte feestjes voor deze doelgroep. Is hij niet bang, dat dat juist separatie teweegbrengt? In plaats van ervoor te zorgen, dat je feesten hebt waar ook plek is voor de mensen die minder mobiel zijn bijvoorbeeld. De heer Stam: Ja, voorzitter. Het gaat ons erom, dat er nu eigenlijk geen plek is waar die mensen met een beperking wel kunnen deelnemen. En als er plekken zijn waar die mensen met een beperking wel samen kunnen zijn, dat neemt natuurlijk dan niet weg, dat mensen zonder beperking daar niet naartoe kunnen gaan. Maar het gaat vooral om die, om die jongeren en mensen die nu het gevoel hebben, ik kan niet uitgaan, omdat daar voor mij gewoon geen toegankelijkheid toe is. Mevrouw Kruger: Voorzitter, dat is nu precies wat ik bedoel van, dat er feestjes of plekken zouden zijn waar jongeren met een beperking naartoe zouden kunnen. Dan kan ik lopend er ook wel naartoe. Maar het gaat erom volgens mij, dat de reguliere plaatsen zoals cafés of festivals, dat die ook geschikt kunnen zijn voor mensen met een beperking. De heer Stam: Dat klopt, maar ik maak onderscheid tussen festivals en uitgaansgelegenheden waar ze ook in de winter naartoe kunnen. Mevrouw Kruger: Nou, heel goed.

Maar nou goed, ik blijf, voorzitter, ik blijf erbij, dat ook die wintergelegenheden mogelijk aangepast kunnen worden of gekeken kan worden of ze aangepast kunnen worden. Zodat er ruimte is voor mensen die mindervalide zijn. De heer Stam: Ja, dat ben ik wel met u eens, voorzitter. Echter, we zien, dat ondernemers daar nog niet alles aan doen. Maar ik denk, dat dit wel een goed punt is waar we later in de commissie eens verder over moeten praten. De voorzitter: Gaat u verder, heer Stam. De heer Stam: Dan heb ik nog de derde motie en dat is een zorgmakelaar. De voorzitter: Voordat u verder gaat, excuus. Interruptie van de heer De Heer, gaat uw gang. De heer De Heer: Ja, voorzitter, dank u wel. Toch nog even een vraag over inderdaad een motie, Inclusie in Dordrecht. Ik begrijp inderdaad, dat de heer Stam wenst, dat er dit soort avonden worden georganiseerd. Ik ben even benieuwd naar de context. Heeft hij heel veel signalen opgehaald uit de stad van deze doelgroep die dit wenst of hoe ziet die doelgroep er precies uit? We hebben namelijk ook in de afgelopen tijd in het Onderwijsmuseum een aantal avonden over inclusie gehad, deels ook over deze en met deze doelgroep gesproken. En ik heb dit specifieke punt nou niet per se gehoord op die bijeenkomst, dus ik was even benieuwd hoe de heer Stam dit ziet. De heer Stam: Ja, dank u wel, voorzitter.

Wij hebben inderdaad via bewoners contact gehad met een aantal van deze jongeren, die dat echt specifiek op tafel hebben gelegd. Dus op dat, daar zijn we op dat idee gekomen. In het verleden is dat één keer

72

georganiseerd door een vrijwilliger en dat was best wel succesvol. Er is eigenlijk nooit een vervolg aan gegeven, dus vandaar nu met dit voorstel komen. De heer Van der Spoel: Voorzitter. De voorzitter: De heer Van der Spoel. De heer Van der Spoel: Dank u wel. Ik lees ook de motie van de Fractie van Waardhuizen. Ik werd er vanmiddag ook al op gewezen. Een zin die ik daar zie staan, om bij festivals een ruimte naast de Dixi toiletten te creëren. Ik kan mij, om ook deze groep mensen te kunnen laten genieten van de festiviteiten in onze stad. Meestal als ik mij bij een Dixi toilet bevindt, is dat niet de meest gezellige plek van het festival. Maar is dit een manier om het inclusiever te maken voor mensen of is het een beetje in het hoekje dumpen? De heer Stam: Nou, dit vind ik een beetje een kinderachtige vraag. Het gaat erom, dat je een plek creëer voor mensen met een beperking waar medicatie kunnen nemen, waar zij hun urinale zakje kunnen legen, waarbij ze een katheter kunnen vervangen. En of dat nou naast een Dixi is of erachter of vier meter verder. Het leek ons verstandig als je toch al toiletgroepen hebt staan, waar nu geen plek is voor deze mensen, creëer die daar dan. Die is dan afgeschermd, dus je zit daar niet open en bloot. De heer Van der Spoel: Dan is dat nu volstrekt helder, voorzitter. Mevrouw Kruger: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Kruger.

Mevrouw Kruger: Ja, voorzitter. Het lijkt me inderdaad goed om tijdens of onder andere het evenementenbeleid daar eens over door te spreken. Ik heb al eens eerder gesuggereerd, dat Marij, Marij, Marianne Dijkshoorn daar een voorvechtster voor is om juist ook op festivals maar ook in gebouwen, om die zo toegankelijk mogelijk te maken voor mensen met een beperking. En dan ja, moet ik toch wel een beetje eens zijn met wat de heer Van der Spoel aangeeft. Die zin denk ik, dat die iets omgebogen moet worden, want het klinkt niet echt om vrolijk van te worden. De heer Stam: Ja, voorzitter. We zijn flexibel, dus we zullen die zin ombuigen en daar gaan we wel even overleggen. De voorzitter: Gaat u verder, nog vijfentwintig seconden. De heer Stam: Dat brengt hem bij de laatste motie, zorgmakelaar bij de gemeente zou een belangrijke rol kunnen spelen tussen vraag een aanbod van zorg en verschillende domeinen. Inwoners zelf zijn af en toe radeloos in de war van alle vragen, zorgaanbieders en regels. Een gemeentelijke zorg adviseer is iemand die naast een cliënt gaat staan om de juiste verzorg te vinden en de bevoegdheid heeft om mensen zorg toe te zeggen vanuit de WMO, waarbij de financiering vanuit de gemeente komt en

73

de wijkverpleging waarbij de financiering normaal gesproken via de zorgverzekeraar loopt. Punt. De voorzitter: Hartelijk dank. Dan ben ik benieuwd naar uw moties. Misschien dat iemand die even zou kunnen of dat u ze anders toch brengt. Dan hebben we daarmee alle inbreng vanuit de raad voor wat betreft de eerste termijn van de Kadernota gehad. Schors ik de vergadering tot acht uur en dan gaan we verder met de eerste termijn van het college. Vergadering is geschorst. Eet smakelijk. Dames en heren, gaat u weer zitten alstublieft. We gaan beginnen. Beste mensen, de vergadering is heropend. Het is acht uur geweest. Ik hoop dat u hebt genoten van een goede maaltijd. Welkom ook aan de heer Noldus die zich bij ons heeft gevoegd. En nogmaals vanaf deze plek namens ons allen, van harte gefeliciteerd met de geboorte van Koen. Ik hoop dat alles goed gaat thuis en dat jullie genieten van deze kleine, dit kleine wondertje. Fijn dat u ook vanavond zich bij ons voegt. We hebben de eerste termijn van de gemeenteraad voor wat betreft de Kadernota gehad. Dat betekent, dat nu de, het college zal reageren op de vragen die zijn gesteld, op de opmerkingen die zijn gemaakt en zich met name concentreert op de ingediende moties en amendementen. Vijfentwintig moties en twee amendementen, als ik het goed heb. Om straks te beginnen bij de portefeuillehouder Financiën, wethouder Heijkoop.

Die krijgt tien minuten spreektijd, overige collegeleden maximaal vijf. Nou, ik denk bijvoorbeeld zelf aan het eind, dat ik die niet nodig heb. We hopen dus, dat het kort en bondig kan. Kijk ik nog even links en rechts. Zeker met in het achterhoofd, dat we nog een hele commissie behandeling hebben en ook nog een tweede termijn in de raad. Dus mijn voorstel zou zijn, dat het college zich toch misschien op de portefeuillehouder Financiën na, concentreert op de ingediende moties en amendementen en dat we daar ook niet nu uitvoerig met elkaar debat over gaan voeren. Het woord is aan wethouder Heijkoop, gaat uw gang. De heer Heijkoop: Ja, voorzitter, dank u wel en dank aan uw raad voor een inspirerende middag. Een middag waarin soms de getallen over tafel vlogen, of het nou ging over armoede of over de financiële getallen van deze gemeente. Ik ga daarover niet uitgebreid met u in het debat vanavond. Tenminste, als u dat wil, dan kunnen we dat doen. Maar ik ben het inderdaad met de voorzitter eens, dat die verdieping, daar leent de commissievergadering zich goed voor. Als het gaat over deze Kadernota die voorligt. De titel is Ook in financieel lastiger tijden doorbouwen aan een sterke en groene stad. En eigenlijk zit daarna, vanuit het college zitten de twee belangrijkste boodschappen daarin.

Enerzijds, dat we onze ambities hoog willen houden, dat we nou, die woningbouw opgave, daar willen we mee door. We willen door met die vijf grote thema's die wij in het coalitieakkoord hebben benoemd. Maar, de omstandigheden zijn in financiële zin wel wat uitdagender geworden. We moeten financieel bij gaan sturen en een aantal van u was vorige week ook aanwezig bij het VNG-congres. Daar heeft u ook deelsessies bezocht of u heeft op het terras gezeten. Ik zal daar niet op doorvragen, want ik denk dat dat een confronterende sessie wordt. Kunnen we misschien in de commissie doen. Maar ieder geval, daar heeft u ook in het plenaire deel wel kunnen horen, dat in gemeenteland het armoe troef is naar de toekomst toe. Dan hebben we het over de jaren 2026, 2027. Dat maakt tegelijkertijd ook wel, dat ik hoopvol gestemd ben dat er een oplossing komt, want het kabinet kan niet het hele land failliet laten gaan. Maar dat laat onverlet, dat ook

74

al komt er geld bij, ook wij zelf zullen wel bij moeten sturen. Dat gaan we zorgvuldig doen en daar nemen we de tijd voor en die tijd is er ook. We starten tijdig met de voorbereiding en dat doen we om meerdere redenen. In de eerste plaats vinden wij van het college het heel belangrijk om u als raad en de stad er ook bij te betrekken. Ten tweede willen we niet rücksichtslos gaan bezuinigen door heel snel aan een noodknop te trekken, maar gewoon realistische termijnen hanteren. En wat toch ook wel meespeelt, in gemeenteland stuiteren de getallen soms wel nogal heen en weer. Zo was het zo, dat in de aanloop naar deze Kadernota opeens ons financiële beeld in een paar weken tijd met enkele miljoenen structureel verslechterde, omdat er toch weer wat andere getallen werden gehanteerd dan het kabinet eerder had doorgegeven. Nou ja, ik ben een optimistisch mens, dus ik denk dan zomaar het, komende maanden zou het ook zomaar kunnen, dat het weer een beetje terug stuitert en dat het meerjarenbeeld zich wat milder zal laten aanzien. Maar dan hebben we het over miljoenen. En als u de Kadernota goed gelezen heeft en dat heeft u, dan ziet u, dat in de laatste jaarschijven gaat het over een negatief getal van tussen de twintig en dertig miljoen. Dus we hebben echt met elkaar wel een opgave. Zeker als we ook de gemeentefinanciën structureel gezond willen maken.

Een aantal van u noemde het al, de grondexploitaties moeten we op orde houden, maar ook de eenmalige investeringen goed in de boeken zetten. De heer Uysal noemde dat, we hebben heel veel geïnvesteerd in het verleden, maar daar sparen we nu eigenlijk niet voor. Denk aan een Energiehuis, denk aan een sportboulevard, daar moeten we mee aan de slag. En ik denk zomaar dat collega De Jonge die in gesprek is met de voortgezet onderwijs organisaties, dat hij ook met een integraal huisvestingsplan gaat komen, waarmee we ook aan de slag moeten en wat ook de nodige investeringen zullen vragen. Dus ja, daar moeten we echt wat mee. Ik zeg richting de VSP, we zijn incidenteel oh, moet even ja, daar zit u. We zijn incidenteel heel rijk, daar heeft u helemaal gelijk in. Dat vermogen, dat hebben we op de bank staan. Dat maakt ook, dat we daar nou, goede investeringen mee kunnen doen. En u heeft ook kunnen lezen, we hebben nu een redelijk proactief uitleen beleid. Dus we lenen het ook aan andere gemeenten en daardoor hebben we ook miljoenen extra rentebaten. Dus dat is wel weer de positieve kant van de medaille. Maar we moeten, structureel moeten we wat met elkaar. Dus dat geld hebben we op de bank, dat gaan we uitgeven. Op termijn die stad te versterken en tot die tijd hebben we treasury beleid. Dat betekent eigenlijk gewoon, dat je daar wat rente op probeert te trekken.

Veel spannender dan dat wordt het niet, dat mag niet. Maar je mag het wel aan mede overheden uitlenen en dat doen we geregeld. Aan Rotterdam, dertig, veertig miljoen voor een jaar. En nou, dat ziet gelijk, brengt gelijk wat mooie rentebaten op. Dat incidenteel versus structureel, dat geeft wel dilemma's. Want de heer Portier gaf een klein veegje uit de pan van ja, je doet eigenlijk hetzelfde. Dat klopt. Maar ja, dat is dus een beetje de begrotingsdynamiek die ontstaat tussen het Rijk en de gemeente. Dat als wij incidenteel geld krijgen ja, dan moeten wij zelf eigenlijk ook incidenteel gaan, keuzes gaan maken. Waarbij het wel zo is en dat is ook een dilemma, dat we wel willen oplossen, we hebben een aantal beleidswensen incidenteel gefinancierd, die toch wel een structureel karakter zouden kunnen krijgen. En het lijkt me heel verstandig om dat dat gesprek ook wel mee te faciliteren, ook naar de toekomst toe, dat je bepaalde lastenverhogingen niet meer terugdraait of bepaalde investeringen. Nou, we kennen ze allemaal wel. De Dordt Pas en dergelijke. Dat je daar ook structurele oplossingen voor bedenkt. Incidenteel is niet altijd een probleem, maar het moet wel boven op een structurele reeks aan middelen.

75

Bijvoorbeeld een Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. Daar zitten wij als Dordrecht ook in en daar krijgen we incidenteel echt fors extra middelen en dat is gewoon heel goed nieuws. Dat is ook geen probleem. Collega Merx, die heeft ons vreugdevol kunnen melden, dat we ook op een programma met preventie, dat we daar één miljoen extra tegemoet mogen zien vanuit het programma. Nou, dat is helemaal prima. Maar op moment dat ook de structurele stroom incidenteel wordt ja, daar kan je geen beleid op maken. En dat is wel de voortdurende discussie met het kabinet. De voorzitter: Bij interruptie, de heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Ja, voorzitter, dank u wel. De wethouder, die heeft het over de incidentele en de structurele uitgaven. En in onze woordvoering gaf ik ook aan of het mogelijk is om een overzicht te krijgen van de incidentele uitgaven die we al drie jaar of langer doen, zodat we in beeld krijgen van nou ja, hoeveel dat is en dat we ook met elkaar een discussie kunnen gaan hebben van of we dat zo blijven doen of dat we dat op een andere manier gaan regelen. De heer Heijkoop: Ja, voorzitter. Ik begrijp deze vraag van de heer Schalken goed en ik zou eigenlijk gelijk vandaaruit ook een bruggetje willen maken naar de motie van het CDA, de Raad in positie.

Ik denk, dat we met uw raad gewoon moeten spreken over welke informatiepositie u nodig heeft om ook goed dat gesprek te kunnen voeren. Ik denk eigenlijk, dat wij echt de echte bezuinigingen moeten door gaan voeren vanaf 2026. Dus we hebben echt wel tijd. Misschien dat je in 2025 al iets moet doen, maar de echte keuzes moet je maken in 2026. Dat betekent ook, dat je volgend jaar richting de Kadernota al het nodige kan voorbereiden. En ik denk, dat zou ik ook in antwoord op deze motie van het CDA willen antwoorden van, ik vind hem nu nog wat prematuur. Laat dit onderdeel zijn van het gesprek, dat we met elkaar aangaan en dan ook kijken wat daar dan voor nodig is. En daar kan wel degelijk in voorzien worden, dat wat er in deze motie gesteld wordt in het dictum. Maar het zou ook zomaar kunnen, dat u als raad misschien nog wat andere keuzes maakt in samenspraak met het college. De voorzitter: Ik hoor in veel woorden van de wethouder eigenlijk, dat ie zegt, wat u vraagt, dat gaat u krijgen, maar wel in het kader van het gesprek wat we met de raad gaan voeren over de potentiële bezuinigingen. De heer Schalken-den Hartog: Ja, voorzitter, de wethouder reageert meer op de motie zoals die door het CDA is ingediend. Onze concrete vraag is, om een overzicht te krijgen van al die incidentele financieringen.

Zodat we dat netjes onder elkaar kunnen zien om daar met elkaar het gesprek over te voeren, hoe we dat in de toekomst gaan doen. De heer Heijkoop: Ja, voorzitter, Nou, met de auditcommissie zijn we heel constructief ook in gesprek. Dat gaan we ook naar de zomer om ook te bepalen wat dan nodig is. En dit is dan een onderdeel ervan. Ik heb hem iets breder willen trekken, omdat ik denk, dat de informatiepositie van de raad breder strekt dan uw wens. Maar daarin zullen we zeker voorzien. En ik maak ook het bruggetje naar de motie van het CDA, omdat ik dan in reactie op u ook geen spreektijd kwijt raak. Dus dat vond ik ook een slimme verbinding. Als het gaat over het proces naar de zomer … De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, dan ga ik ervan uit …

76

De voorzitter: De wethouder gaat het, zegt het dus toe. De heer Heijkoop: Ik zeg het toe. Ik zeg het toe, dat heb ik gezegd. Ik zie het zo voor me, na de zomer gaan we een proces uitlijnen in het college. Dan komen we naar uw raad toe. Het lijkt me mooi om bij de begroting met elkaar vastgesteld te hebben van, hoe we dat traject gaan lopen. En dan zijn we echt ruimschoots op tijd, dus dat lijkt mij prima om dat zo te doen. En uw raad gaat daarover, over spreken. Voorzitter, als het gaat over de verbonden partijen, dat is de motie van de VVD, dat gaat over Grip op het sociaal domein. Die titel impliceert een beetje, dat we nu geen grip hebben. Ik wil wel aangeven, dat de extra budgetten voor de GR’en, dat is eigenlijk niks meer, niks minder dan ook een technische exercitie met indexaties. Het is niet zo, dat we extra geld daarnaartoe brengen. Het is niet zo in de zin van extra beleid, dat de kosten heel erg uit de klauwen lopen. Dat is allemaal conform begroting. Alleen je ziet wel, dat de cao-verhogingen die echt dermate fors zijn geweest, inflatie impact, dat dat maakt dat het, dat de getallen groot zijn. Want het is ook gewoon veertig procent van onze begroting. Dus het gaat om grote getallen en we moesten daar nog wat andere dingen bijwerken, omdat dat net een iets andere dynamiek heeft in de P&C-cyclus.

Maar u mag er wel van uitgaan, dat wij de GR nadrukkelijk betrekken en die vooraankondiging hebben we al gedaan. Ook in uw zienswijze, dat we worden, betrokken worden bij het op orde houden van de gemeentefinanciën. Dat geldt voor Dordrecht en ook de andere Drechtsteden. Voorzitter, voor zover de financiën. Over de volkshuisvesting waren een aantal vragen. De voorzitter: Interruptie, de heer Den Heijer. Gaat uw gang. De heer Den Heijer: Ook even teruggrijpend op het proces, wat de wethouder schetst van na de zomer, lijkt het, is het idee van deze motie ook geboren. Omdat we natuurlijk ook met elkaar te spreken komen over de herijking van überhaupt het sociaal domein, het stuk waar we het integraal gaan vastleggen. En waar we volgens mij in de volgordelijkheid rekening mee dienen te houden is, dat je met elkaar daar een aantal ambitieniveaus formuleert, terwijl we dan naderhand bij de begroting een traject gaan voeren waarin we met elkaar tot de conclusie komen, dat we dat misschien financieel niet waar kunnen maken. Dus in die zin, is de wethouder het dan met ons eens, dat we daar het risico mee lopen, dat we daarmee het paard achter het wagen spannen.? De heer Heijkoop: Ja, voorzitter, twee punten. Nee, dat risico lopen we niet, want we gaan dat tijdig doen.

We zorgen, dat we tijdig aan het stuur zitten, zodat we tijdig ook onze eigen begroting daarmee kunnen nou ja, ondersteunen. Maar betreft de inhoud, dat gaat bijvoorbeeld ook over de herijking WMO-beleid en dergelijke, daar gaat collega Van Benschop op in. Dus daarom ben ik daar even niet op ingegaan. Maar het klopt wat u zegt, dat we daar wel een aantal trajecten hebben lopen. De voorzitter: Nog een interruptie van de heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Ja, voorzitter de wethouder gaf aan, het stukje financiën af te sluiten. Ik had in onze woordvoering ook aangegeven, dat eerder was toegezegd of tenminste was gevraagd om een reactie te krijgen op de memo die BDO heeft gegeven.

77

Die is volgens mij in de auditcommissie gevraagd en daar hebben we tot nu toe geen reactie op gekregen. De heer Heijkoop: Ja, voorzitter, dat wil ik u toezeggen. Ik wil ook niet helemaal treden in het gesprek met de auditcommissie. Ik weet niet precies wat daar afgesproken is. Maar ik weet, dat u zeer bekend bent met de voorzitter van de auditcommissie, dus ik neem aan, dat dat dan goed komt. Ik wil u dat, dat zeker toezeggen. Dat kan u ook helpen bij de gedachtevorming in de commissie. Dus laten we proberen daar ieder geval iets te hebben liggen. Voorzitter, volkshuisvesting. De voorzitter: Interruptie, de heer De Heer, excuus. De heer De Heer, gaat uw gang. De heer De Heer: Ja, voorzitter, dank u wel. Even een vraag nog. Ik denk, het ging vrij snel, maar volgens mij is de wethouder aan het reageren op ook een motie van de VVD over de grip op sociaal domein. Ik lees er in de motie van de VVD ook, dat er wordt gesproken over bijstellen van het ambitieniveau. Er wordt enigszins dan al een voorschot gedaan van, de oplossing ligt in het bijstellen van het ambitieniveau. Nou, daar heb ik, hebben wij onze fractie zeker vragen bij. Was even benieuwd naar de reactie van de wethouder op dat punt, in die suggestie die eigenlijk in de motie ligt. De heer Heijkoop: Ja, voorzitter. Ik hou me feitelijk aan het dictum. Het gaat over het bijstellen van het ambitieniveau.