2.1 2023-05-16 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

80

De heer De Heer: Voorzitter. De voorzitter: Dan er is nog de heer De Heer met een laatste interruptie. De heer De Heer: Even benieuwd of de heer Schalken ook zich kan herinneren in de commissie dat we juist hier ook over hebben gesproken, omdat dat ... Ik deel eigenlijk die zorg ook wel die de heer Schalken heeft, dat je juist wil voorkomen dat met dit instrument toch op een andere manier, in dit geval met een loting, toch weer dezelfde mensen komen. Dat we het juist ook over hebben gehad dat dit voorstel nog heel veel ruimte laat voor inkleding, om er juist ook toe te komen dat mensen met verschillende meningen over het uiteindelijk te kiezen vraagstuk naar zo’n avond kunnen komen. Dat we ook van tevoren kunnen zien dat er wijken zijn waar we misschien normaliter minder van verwachten. Dat we juist zouden kunnen nadenken over ambassadeurs en over extra aandacht voor de wijken waar we juist willen dat die ook goed vertegenwoordigd zijn en niet ondervertegenwoordigd met verschillende meningen. Kan de heer Schalken zich dat herinneren? Hoe kijkt hij daar tegenover? De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, in reactie daarop. Het is naar ons idee al een drempel wanneer je je moet aanmelden en dan bij loting wellicht wel of niet kunt deelnemen aan het burgerberaad.

Het tweede, daarbij is het ook zo dat dat stadsberaad, zoals we dat eerder hebben gehad, dat daar gewoon iedereen kon aanschuiven. De voorzitter: Dank. Dan gaan we naar de VSP-fractie, mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, dank. Voorzitter, allereerst wil ik de ChristenUnie/SGP en met name de twee mannen van de ChristenUnie/SGP danken voor dit Initiatiefvoorstel. Wij weten wat voor werk erin zit en we weten ook hoe jullie gelobbyd hebben en er alles aan gedaan hebben om dit Initiatiefvoorstel erdoorheen te krijgen. Complimenten daarvoor vanuit de VSP. Neemt niet weg dat wij tegen dit Initiatiefvoorstel zullen stemmen. Ook vanuit de VSP hechten wij heel veel waarde aan participatie. Volgens mij hebben we er ook al heel veel over gezegd. Mijn collega De Vries heeft daar in de commissie heel veel over gezegd al. Bij ons zit met name, dat heb ik u ook persoonlijk aangegeven, dat als je zo'n burgerberaad instelt en je komt tot een conclusie in dat burgerberaad en dan komt het naar de gemeenteraad en dan zeggen wij op een gegeven moment nee, dat gaan we niet doen, want dat kost te veel centjes of noem iets waar het op uitkomt. Dat denk ik dat het vertrouwen in de politiek alleen maar kleiner maakt in plaats van groter. Dat is ook één van de argumenten waarom wij tegen dit Initiatiefvoorstel ...

Maar nogmaals, complimenten hoe jullie dit gedaan hebben en hoe jullie de raad erin meegenomen hebben. De voorzitter: Dank. Mijnheer De Heer, u gaat een poging doen? De heer De Heer: Ten eerste voorzitter, dank natuurlijk aan de VSP voor de complimenten. We doen dat inderdaad met ziel en zaligheid, omdat we er ook in geloven. Ook vanuit de overtuiging dat als je nieuwe ... We hebben met elkaar wel vaker geconcludeerd, ook als raad en verschillende partijen, we moeten zoeken naar die bestuurlijke en die democratische vernieuwing. Ik denk dat elke keer als je een stap wil

81

zetten naar iets nieuws, in ieder geval voor ons is het een nieuw instrument, dan is dat een beetje spannend. Tegelijkertijd denk ik dat we met dit instrument een instrument in handen hebben waar al vele gemeenten, steden en landen ons voor zijn gegaan die ook die zorg hadden die mevrouw Stolk deelt over, maar wat als het verkeerd uitpakt en wat als we de burger alleen maar verder gaan teleurstellen? Als dat ons argument wordt voor de toekomst ook voor elke nieuwe stap die we zetten in die democratische vernieuwing, dan denk ik dat we nooit vooruitkomen. Dan denk ik in dit geval dat we een instrument hebben waarbij die zorg voor een belangrijk deel is weggenomen, omdat anderen ons zijn voorgegaan en dit hebben geëxperimenteerd en zeggen, het kan wel. Als wij deze kaders heel goed en zorgvuldig in de gaten blijven houden, is het niet nodig om die zorg te hebben en kunnen we vol vertrouwen die burger juist het vertrouwen verder terugwinnen. De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, wat ik al zei, dan zijn er nog andere instrumenten, zoals bijvoorbeeld een referendum. Daar zouden wij dan eerder voor kiezen. Ik heb het er ook met u over gehad. Zou je bijvoorbeeld kiezen voor een burgerbegroting, dan zijn wij daar meer voorstander van dan bij wijze van spreken een burgerberaad. Maar wat niet is, kan nog komen. Vooralsnog zullen wij tegen stemmen.

De heer Van Leeuwen: Voorzitter. De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Van Leeuwen: Even nog een vraagje aan de ChristenUnie/SGP. De voorzitter: Laten we dat even niet nu doen, want die komen zo aan de beurt. De heer Van Leeuwen: Sorry. De voorzitter: Zij interrumpeerden mevrouw Stolk. Zij komen zo meteen naar de geweten. Zijn er nog andere interrupties richting de VSP? Ja. Gaat uw gang. Ook niet? Dan gaan we naar de heer De Heer zelf, of de heer De Feijter. De heer De Feijter: Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Derde woordvoering. Vooruit dan maar. Gaat uw gang. De heer De Feijter: Tijdens de commissies ... Voordat ik begin voorzitter, de tijd mag nog even rustig stoppen. Robert of mijnheer De Heer en ik zijn hier een beetje partner in crime in geweest of makker in de misdaad, zoals mijn buurvrouw vast zou horen. Wij zullen gezamenlijk zoveel mogelijk de vragen beantwoorden. Voorzitter, onderzoek na onderzoek wijst uit dat het vertrouwen in de politiek daalt. Mensen vragen zich af of de politiek wel bij machte is om de maatschappelijke problemen van vandaag de dag op te lossen en hebben hun twijfels of de politiek wel weet wat er echt speelt. Misschien niet gek dat de laatste Monitor Communicatie en Bestuur van het Onderzoekscentrum

82

Drechtsteden uitwijst dat negen op de tien Dordtenaren zelf betrokken wil worden bij beslissingen van de gemeente. Aan die oproep kunnen we gehoor geven door inspraak. Het burgerberaad is een vorm daarvan. Bij een burgerberaad komen mensen samen om te praten over de oplossingen voor een maatschappelijk vraagstuk. In gesprek met elkaar blijken mensen toch meer op elkaar te lijken dan dat ze van elkaar verschillen. Een welkome herontdekking in deze tijd van polarisatie. Daarnaast zorgen burgerberaden voor eigenaarschap bij burgers. Het verhaal van welke kant we op willen met de stad is niet zomaar meer een verhaal, het is hun verhaal geworden, omdat zij erover hebben meegepraat en meegedacht. Voorzitter, wat mooi dat we met elkaar al even hebben mogen proeven van het deliberatieve proces waar burgerberaden om bekend staan. Afgelopen drie commissievergaderingen hebben we met elkaar gesproken over dit voorstel. Er is enthousiasme gedeeld, focus aangebracht en er zijn mogelijke struikelblokken benoemd. We willen alle raads- en commissieleden bedanken voor de feedback die we hebben mogen ontvangen. Naar aanleiding hiervan is dit de laatste versie die nu voor u ligt. U heeft het allen kunnen lezen. Ik zal de wijzigingen niet meer kort benoemen. Voorzitter, het burgerberaad is een nieuw instrument voor Dordrecht. Dat vraag vertrouwen.

Tegelijkertijd is het geen blind vertrouwen wat we vragen. Zelden komt er een participatie-instrument langs wat zo goed onderzocht is en waar al zoveel ervaring mee is opgedaan elders in het land. Daarnaast zit alles nog niet direct helemaal dichtgetimmerd. Met behulp van de Begeleidingscommissie en de klankbordgroep geven we gezamenlijk als raad verdere concrete invulling aan het instrument. Voorzitter, laten we niet alleen onze mond vol hebben van het verkleinen van de afstand tussen burgers en de politiek, om vervolgens zo'n voor de hand liggend instrument te laten liggen, maar laten wij als raad de daad bij het woord voegen en laten wij ja zeggen tegen het burgerberaad. Dank u wel. De heer Van Leeuwen: Voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Van Leeuwen. De heer Van Leeuwen: Even een vraag aan de ChristenUnie/SGP. Stel er komt een burgerberaad. Op een gegeven moment is het eerste burgerberaad afgelopen, na een bepaald proces van tig aantal maanden. Hoe meet u dan het succes. Wanneer kunt u zeggen, dit is een succes geweest, als je het hebt over het eerste burgerberaad? Achteraf. Waar let je dan op? De heer De Heer: Voorzitter, dank aan de heer Van Leeuwen voor de vraag. Goede vraag ook.

Ik denk dat we inderdaad heel duidelijk hebben gezegd dat dit een eerste Dordts burgerberaad moet zijn en dat we ook niet te ver vooruit wilden lopen van, dit wordt een nieuw instrument, gaan we elk jaar doen of elke collegeperiode. Dat kan, maar daar gaan we met elkaar over. Dan vervolgens is het inderdaad de vraag van, is het een succes geweest? Dat hebben we dan ook ... Ik zou het jammer vinden als wij vooraf gaan bepalen, dit zijn de kaders waar we het straks langs moeten leggen om te bepalen of het een succes is geweest. Twee dingen die we doen, is dat we werken aan het verkleinen van de afstand tussen burger en politiek en het vergroten van het vertrouwen weer terug in de politiek, maar ook zeker het aanpakken van de vraagstukken. Ik denk dat dat wel een heel goed meetpunt kan zijn om straks van te zeggen, is dit succesvol geweest? Hoe hebben de deelnemers het zelf ervaren? Daar kunnen we natuurlijk ook, zeker met een onderzoeksbureau ...

83

We hebben daar ook iets over gezegd in een commissie. Er zijn ook universiteiten die hier juist betrokken bij willen zijn om heel erg gaandeweg te meten, is dit een succes geweest op basis van de eisen die wij als raad daarvoor stellen? Maar zeker ook van, hoe heeft die groep dat vraagstuk aangepakt en hoe zijn we als stad, als Dordrecht daarmee verder gekomen? Ik denk dat dat een prachtig gesprek is om te voeren, raadsbreed, na afronding van dat eerste Dordtse burgerberaad. De voorzitter: Dank u wel. Dan is er nog een interruptie van de heer Safranti. Daarna de heer Portier. De heer Safranti: Dank je wel, voorzitter. Ook één vraag en dat is, stel je voor we hebben een burgerberaad gehad en dan rolt er een advies uit. Vervolgens komt hij in de raad en wij hebben hier besloten om het niet over te nemen. Gaat het dan niet averechts werken, waar mijnheer De Meer het over heeft? Want ik heb het natuurlijk niet zomaar gevraagd aan mijnheer De Heer, sorry mijnheer Van der Meer van, wat als het geen succes wordt en het gaat averechts werken? Hoe denkt u daarover? De heer De Feijter: Dank u wel, voorzitter. We wisselen hem vrolijk af. Dat is inderdaad een hele terechte zorg en daarom ook een van de punten die we, ik geloof zelfs als eerste, hebben genoemd bij de randvoorwaarden ook. Geef van tevoren ook gewoon duidelijk mee wat de verwachtingen zijn over en weer.

Want wat we met alle macht willen voorkomen, is die schijnparticipatie. Dat mensen het idee hebben mee te praten, hun tijd erin investeren en wij investeren er ook geld in. Dat al die middelen uiteindelijk voor niets zijn, omdat er niets mee wordt gedaan. Dat willen we koste wat kost voorkomen. Daarom, wat wij ook zeggen onder het kopje bij de randvoorwaarden bij mandaat, wees van voren ook duidelijk over wat de burgers kunnen verwachten. Dan werk je ook inderdaad aan dat vertrouwen in plaats van dat je juist dat vertrouwen beschaamt. Dat vraagt om een gedegen voorbereiding ook van het hele proces. Dat is ook een van de redenen waarom we het jaartal 2023, was ook een van de wijzigingen, hebben veranderd in 2024, zodat we hier ook met zijn allen als raad goed de tijd voor kunnen nemen. De voorzitter: Maar we kunnen niet eindeloos de tijd nemen alleen maar voor dit onderwerp. We gaan toch weer door, want ik merk dat er wel veel beeldvormende vragen worden gesteld, wil ik toch even opmerken. Dat is toch een sessie of twee, drie geleden. De heer Portier, gaat uw gang. De heer Portier: Voorzitter, een vraag aan de indieners van het voorstel. Eén van de voornaamste motivaties om het in te dienen is om het vertrouwen in de politiek te herstellen. Dit burgerberaad zou daar een middel voor zijn. Nu hoor ik net gezegd worden dat dit een van de meest onderzochte instrumenten is.

Als ik even alleen het voorbeeld van Ierland neem, daar is een goed burgerberaad geweest over de abortuswetgeving. Niettemin is nergens het vertrouwen in de politiek in Europa zo laag als in de Ierse Republiek. Mijn vraag is, is er enig voorbeeld te noemen van een land of een stad waar het invoeren van een burgerberaad geleid heeft tot herstel van het vertrouwen in de politiek? De heer De Feijter: Voorzitter, dit neigt inderdaad ook wel weer een stukje naar die beeldvorming van de eerste commissie. Daar meen ik dat de heer Safranti van DENK

84

dezelfde vraag ook heeft gesteld rondom vertrouwen. Wederom een terechte vraag, terechte zorgen ook. We hadden destijds een expert ingevlogen, de heer Witkamp. Die heeft dan ook duidelijk aangegeven van, er blijkt gewoon uit onderzoeken dat dat weldegelijk echt zo is. Er zijn genoeg voorbeelden te noemen. Ik weet ze zo even niet uit mijn hoofd, maar dit hebben we weldegelijk in de beeldvormende sessie ook besproken. Het blijkt uit onderzoeken, burgerberaden helpen mee aan het herstel van vertrouwen. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar de CDA-fractie. Gaat uw gang, mevrouw Van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Dank u wel, voorzitter. Het CDA Dordrecht vindt het ook sympathiek. In die zin sluiten we ons aan bij andere woordvoeringen dat er echt geprobeerd is om een middel te zoeken om de kloof tussen burgers en politiek te verkleinen. Zoals het nu voorligt het voorstel, kunnen we echter niet instemmen. Daar is een aantal redenen voor. Het CDA Dordrecht vindt dit middel niet het meest voor de hand liggende instrument om de kloof te verdichten. De druk is namelijk erg hoog. Het moet goed gaan. Dan kom je gelijk tegen een probleem aan te lopen. Er zijn wat open eindjes, bijvoorbeeld de financiering. De financiële haalbaarheid is er nu niet. Dat betekent dat we andere dingen moeten laten schieten om dit te kunnen laten doorgaan. Dat is niet iets wat wij willen.

Dan hebben we het nog niet gehad over beschikbare tijd, die er niet is. Er worden allerlei commissies genoemd, die allemaal vanuit de griffie, vanuit de ambtelijke ondersteuning moeten komen, vanuit de raad. Wij zien liever dat wij als raadsleden zelf die taak op ons pakken. Gewoon lekker de wijk ingaan, mensen spreken, naar verenigingen gaan en daar het werk doen om die kloof te dichten. Dan nog een laatste puntje. Zoals in eerdere woordvoeringen aangegeven, vinden we de formulering de grootst mogelijke meerderheid niet voldoen, omdat het nog steeds feitelijk inhoudt dat de kleinste meerderheid daarmee openblijft. Dat was het. De voorzitter: Dank. Dan gaan we naar de Partij van de Arbeid, mevrouw Schnabel. Mevrouw Schnabel: Dank u wel, voorzitter. Wij steunen het burgerberaad. We zijn ook blij dat wat we als zorg hebben meegegeven in de eerdere sessies meegenomen is, dat er extra oog is voor laaggeletterdheid en voor situaties die ervoor kunnen zorgen dat mensen moeilijk mee kunnen doen, ook tijdens of voor werk. Daar zijn we heel blij mee. Ten eerste, het burgerberaad is een nieuwe vorm van betrokkenheid, of althans zo nieuw is het eigenlijk niet. Het heeft al wat ervaring en het is ook succesvol gebleken. Daarnaast in een artikel van afgelopen 13 april wordt ook genoemd dat het burgerberaad belangrijk is en een visie nodig heeft, maar ook een goede organisatie.

Dat is ook al een paar keer naar voren gekomen. Maar dat het inderdaad belangrijk is om van tevoren goed en duidelijk vast te leggen hoe we omgaan met de opbrengst, want de vorm en de wijze waarop zijn ontzettend belangrijk. Daarnaast hebben we ook een suggestie voor een onderwerp. De verdeling van de schaarse ruimte in de stad lijkt ons een goed onderwerp, want er zijn bomen nodig, sport, spel, woonplekken en grote weilanden voor damherten. Wij hebben zelf de oplossing niet. Deze heeft draagvlak nodig. Dat gesprek moeten we met mensen in openheid en eerlijkheid voeren. Daarnaast denken we dat we van andere gemeentes de best practices kunnen toepassen op ons eigen burgerberaad.

85

De voorzitter: Hartelijk dank. Ik zie geen vraag aan u. Dan gaan we naar de Partij voor de Dieren. Gaat uw gang. Dit is een maidenspeech. De heer Venderbos-Lambinon: Voorzitter, dank u wel. De Partij voor de Dieren spreekt haar waardering uit voor het werk van de indieners, wat heeft geleid tot dit voorstel. Participatie staat hoog op de agenda van de Partij voor de Dieren. We hebben dan ook ingestemd met de Startnotitie Programma Participatie. Maar na de zeer lage opkomst van 46,85 procent tijdens de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 hebben alle Dordtse politieke partijen hun verontrusting uitgesproken over de betrokkenheid van de inwoners bij de stad en dat er gewerkt moet worden om de betrokkenheid te vergroten. Een burgerberaad is zo'n voorbeeld om de betrokkenheid van de inwoners te vergroten en zou onderdeel uit moeten maken van het participatieproject. In het voorstel vaststellen en beschikbaar stellen van een krediet Startnotitie Programma Participatie staat bij punt 3, inventariseren en verkennen wat nodig is dat een burgerberaad ergens over gaat, gebruikmaakt van communicatie en participatiekanalen en bepaalde doelgroepen aanspreek. De Partij voor de Dieren staat dan ook positief tegenover het Initiatiefvoorstel Eerste Dordtse burgerberaad en zal hiermee instemmen. Dank u wel. De voorzitter: Heel goed. Gefeliciteerd met uw maidenspeech.

Dan gaan we naar de fractie DENK, de heer Safranti. Gaat uw gang. De heer Safranti: ik schrok me rot opeens van het geklap. Ik denk, waar gaat het ... Dank je wel, voorzitter. Voorzitter, toen de collega's van ChristenUnie/SGP met het Initiatiefvoorstel kwamen, was ik erg enthousiast geworden. Dat heb ik ook elke keer laten blijken. Waarom? Puur omdat de opkomst tijdens de verkiezingen zo laag was en het vertrouwen van de burger achter bleef. Dit instrument zou juist hier een bijdrage in leveren. Dank aan de collega's die het initiatief hebben genomen om dit op te zetten. Tijdens de commissies hebben we de deskundigen aangehoord. Ook hebben we de uitslagen en de onderzoeken gezien van soortgelijk steden. Echter hebben we kunnen constateren dat er een enorme inzet en een zak met geld nodig is om het waar te maken. Bij de gemeentes waar het instrument ingezet is, zien we niet dat de opkomst hoger is geworden, ook niet het vertrouwen politiek groter is geworden dan het is of dat het was. Als eenmansfractie hebben wij een ombudsteam opgezet en spreekuur geopend voor burgers. Dat is ook een manier van burgers aanhoren. Wij blijven daarom kritisch en hebben sterke twijfels, onlangs de goede bedoelingen. Dank u wel. De voorzitter: Hartelijk dank. Dan gaan we naar Gewoon Dordt, mevrouw Koene. De heer De Heer: Voorzitter.

De voorzitter: Of heeft u nog een interruptie? Ja, de heer De Heer. De heer De Heer: Voorzitter, dank u wel. Ik had nog een vraag aan de heer Safranti. Ook waardeer ik het enorm dat deze fractie zo actief de wijk ingaat, op vele verschillende manieren. Ik denk dat ik dat in een eerdere interruptie of reactie ook aangaf dat ik denk dat het in deze tijd nodig is om op verschillende lagen en verschillende niveaus met verschillende groepsgroottes vraagstukken te lijf te gaan. Ik denk namelijk ook niet dat de grote vraagstukken, bijvoorbeeld, zoals mevrouw Schnabel net als voorstel of als voorbeeld gaf, dat de heer Safranti die van deur-tot-deur en met kleine groepjes in de

86

wijk zou willen oplossen. Als het nu gaat om dit soort grote vraagstukken, die we natuurlijk in Dordrecht hebben en ook weer gaan krijgen, hoe kijkt de heer Safranti dan tegen dit instrument aan? De heer Safranti: Dat is een lastige. Maar als ik naar mijn eigen argumenten kijk, voorzitter ... Kijk, voor mij was de doelstelling heel duidelijk. De opkomst moest hoger worden en het vertrouwen van de burger moest gewonnen worden. Dat is tot op heden bij mij niet echt duidelijk geworden met dit Initiatiefvoorstel. Dat maakt dat ik kritisch blijf. Kijk, als dat wel het geval was geweest, dan met gesloten ogen was ik daar gewoon mee gegaan. De heer De Heer: Voorzitter, misschien een kleine toelichting daarop. We hebben inderdaad de afgelopen jaren in Nederland een aantal gemeenten ook een burgerberaad zien uitvoeren, waarbij nog niet met recente vergelijkbare gemeenteraadsverkiezingen dat naast elkaar kan leggen. Het blijft ook lastig om dat natuurlijk helemaal daarvan af te laten hangen. Als de opkomst hoger is, is er een groter vertrouwen in de politiek. Dat is niet een-op-een. Dat hebben we in de commissie ook op die manier besproken.

Wel hebben we dat in de commissie met experts besproken dat feitelijk op heel veel plekken in binnen- en buitenland het aantoonbaar leidt tot het vergroten van vertrouwen, zij het soms in hogere opkomst bij verkiezingen in de toekomst, zij het door gewoon vooraf, tijdens en naderhand metingen uit te voeren. In de voetnoten van ons voorstel staan een aantal zaken en zeker tijdens commissies is het besproken. Ik hoop dat de heer Safranti dat ook nog meeweegt in zijn uiteindelijk besluit, als juist dat punt zo fundamenteel is. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar Gewoon Dordt, mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Dank, voorzitter. Dank aan mijn buurman en mijn buurman van iets verderop voor het initiatief wat ze hebben genomen. Hoewel het misschien niet zo is dat alle woorden die erin staan dat we die echt zo een-op-een kunnen steunen, is het idee daarachter gewoon wel iets wat Gewoon Dordt heel erg aanspreekt. Wij zien het burgerberaad dan ook echt als een aanvulling op ons, op de lokale politiek, op wat wij hier met elkaar doen. We denken ook dat het burgerberaad een goede rol kan hebben in het creëren van draagvlak op bepaalde thema's. Dan misschien juist met name dingen die de verkiezingstermijn, de raadsperiodes overstijgen. Gewoon wat vraagstukken die misschien wat ingewikkelder zijn.

We denken dat dat dan ook bijdraagt aan het goed kunnen nemen van het besluit door de raad. Iedere kans die je daartoe hebt, moet je kunnen benutten. Het is volgens mij geeneens zo heel erg als het een keer niet lukt, als jij je input hebt gegeven, dat daar niet naar wordt geluisterd, als je maar serieus genomen wordt en als je maar gehoord wordt en als je maar snapt wat de bedoeling is. Als mensen zich serieus genomen voelen, dan ben je vaak al een stap verder in het winnen van vertrouwen. Dat is volgens mij hetgeen waar het om gaat. Dan zal het niet alleen het burgerberaad zijn, daar zijn ook andere dingen voor nodig. Dat krijgen we allemaal mooi in de uitwerking van het Programma Participatie. Maar laten we alsjeblieft niet denken dat wij hier alleen de wetenschap in huis hebben. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar de heer Gündogdu, Op Ons Eiland.

87

De heer Gündogdu: Voorzitter, dank je wel. Om te beginnen wil ik de heer De Heer en de heer De Feijter enorm bedanken voor al hun inzet en al het werk wat is verricht, vanuit Op Ons Eiland. Wij hebben ook uitdrukkelijk in ons verkiezingsprogramma opgenomen dat iedere vorm van een initiatief waarbij de burgers nog meer aan zet zijn, dat wij dat van harte ondersteunen. Dat hebben we denk ik de afgelopen commissievergaderingen ook wel gedaan. Vervolgens voorzitter, ik kan natuurlijk een commissievergadering over doen, maar dat ga ik niet doen. Ik heb een buurman die heel wijze woorden heeft gebruikt vanavond. Daar sluit ik me bij aan. Dat ga ik zeker vanavond ook doen bij de woorden van mevrouw Koene. Dat was mijn bijdrage. Dank je wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u zeer. We gaan naar de SP, de heer Portier. De heer Portier: Voorzitter, het burgerberaad wordt gepresenteerd als een manier om het vertrouwen in de politiek te herstellen. Ik denk dat dat niet gaat werken. Voornaamste reden is, wat verwachten mensen van de politiek? De mensen verwachten van de politiek een oplossing voor hun problemen, voor woningnood, financiële onzekerheid, dreigende hoge zorgkosten als je een keer ziek bent et cetera. De macht over dat soort zaken is in dit economisch systeem uit handen gegeven. Daar gaat de politiek geen oplossing voor bieden. Andere vormen van democratisering helaas ook niet.

In dit systeem zal het onmogelijk zijn om vertrouwen in de politiek te krijgen, omdat in dit economisch systeem de problemen van mensen simpelweg niet opgelost kunnen worden. Als ik ga kijken naar ... Dat wil niet zeggen dat we niet moeten strijden voor zoveel mogelijk democratie. Dan is even de vraag of dit burgerberaad daartoe een middel is. Wat ik zie, is dat het burgerberaad altijd moet opereren binnen de kaders van niet het coalitieakkoord misschien, maar in ieder geval van wat we als gemeenteraad in de meerderheid vinden. Dan wordt het toch volgens mij al heel beperkt van wat er kan gebeuren. Als vormen van echte democratisering, die mensen echt meer zeggenschap geven, zou ik zeggen een correctief referendum, eventueel een burgerbegroting, waar de stad als geheel de zeggenschap krijgt, echte zeggenschap over een deel van de begroting, over een wijk, over een wijkbegroting. Zo zijn er meer mogelijkheden om met alle beperkingen die dat heeft en zonder dat ik geloof dat dat het vertrouwen in de democratie zal herstellen of in de politiek, toch in ieder geval kleine stapjes te doen. Ik denk dat dit burgerberaad, het voorstel de goede intenties heeft, maar dat het niet gaat werken en zelfs averechts uit kan werken. Daarom, met pijn in het hart, kan ik er toch niet voor zijn. Dank u wel. De voorzitter: Bij interruptie, de heer Van der Meer, GroenLinks.

De heer Van der Meer: Dank u wel, voorzitter. Ik wilde de heer Portier vragen waar de gedachte vandaan komt dat een burgerberaad zich zou moeten bewegen binnen inhoudelijke keuzes die de raad al gemaakt heeft. Dat hoeft toch helemaal niet. We kunnen toch best besluiten als raad dat we een burgerberaad willen over een thema waar wij nog niet een afgeronde mening over hebben, maar waar we wel met burgers samen over willen denken? Ik snap wel het bezwaar als je zegt van, het moet minstens dit en dit en dit en dit opleveren, dat dat niet meer een open burgerberaad is. We moeten voorzichtig zijn met inhoudelijke randvoorwaarden te stellen. Dat ben ik helemaal met u eens. Maar waarom zouden we ons tot het collegeakkoord of iets van

88

dien aard of de meerderheid van de raad moeten beperken als het om een inhoudelijke randvoorwaarde gaat? De heer Portier: Om te beginnen is het een vraag die letterlijk in de commissie zo gesteld is van, moet het blijven binnen de grenzen van het coalitieakkoord? Daar was het antwoord ja op. Maar dat staat inderdaad niet letterlijk zo in het voorstel. Maar gaat de raad, die in meerderheid over bepaalde zaken iets vindt ... Laten we eerlijk zijn, over alles vinden wij wel wat of in meerderheid of in minderheid. Gaat die echt de macht uit handen geven of is het meer van nee, wij vinden dat het hier naartoe moet. Het burgerberaad mag helpen om dat beleid vorm te geven. Dat zie ik eigenlijk ook uit de voorbeelden van de vragen die aan het burgerberaad gesteld zouden kunnen worden. De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Van der Meer: Nog een vervolgvraag. Ik heb in mijn interventie ook al gezegd, het gaat niet om het uit handen geven van invloed van de gemeenteraad. Het gaat er juist om, om meer invloed te mobiliseren op invloed op de ontwikkelingen, zoals die gaan plaatsvinden met behulp van de mensen in de samenleving.

De vraag aan de heer Portier is of hij denkt dat de gemeenteraad per definitie tot betere conclusies komt dan zo'n burgerberaad zou kunnen komen? De heer Portier: Nee, maar als het burgerberaad tot conclusies komt die de gemeenteraad niet ziet zitten, dan kan de gemeenteraad dat overrulen. Waar ik voorstander van ben, is als de gemeenteraad tot een conclusie komt die de burgers niet zien zitten, dat ze dat in een correctief referendum van de hand kunnen wijzen. De voorzitter: Dank. Dan ga ik naar de fractie Forum voor Democratie, de heer Van Leeuwen. Gaat uw gang. De heer Van Leeuwen: Voorzitter, in eerste instantie lijkt het Initiatiefvoorstel burgerberaad een goed initiatief om burgers mee te kunnen laten praten over bepaalde maatschappelijke vraagstukken. Dit voorstel kan echter alleen slagen als er wat ons betreft voldaan wordt aan een aantal criteria. Een belangrijk criterium is dat de juiste vraag wordt gesteld. De vraag waar het burgerberaad over gaat. Vragen kunnen namelijk een bepaalde vooringenomenheid verraden en ook bepaalde mogelijke uitkomsten van het burgerberaad uitsluiten. Kijkende naar de voorbeelden op pagina 6 van het voorstel van vragen die gesteld kunnen worden, dan worden we niet vrolijk. Natuurlijk zijn het maar voorbeelden, maar hieruit blijkt wel dat zelfs, dit zeg ik met respect, de indieners moeite hebben met het stellen van open vragen.

Een ander criterium is dat als je het burgerberaad invoert, dat dan ook de uitkomst uiterst serieus moet worden genomen. Het mag geen vrijblijvend advies zijn. Vooraf moet dat mandaat worden gegeven. Maar voor FvD, maar ook voor andere partijen schat ik zo in, is het lastig, omdat je nooit het volledige mandaat vooraf kan geven. Waarom namelijk niet? Je zal altijd achteraf kijken hoe het proces is verlopen. Het komt op een gegeven moment .. De uitkomst van zo’n burgerberaad komt in de raad. Dan gaan we met elkaar kijken, hoe is dat proces verlopen? Een aantal andere vragen spelen dan een rol. Bijvoorbeeld, hebben participanten wetenschappers die het probleem vanuit verschillende gezichtshoeken benaderen hebben kunnen

89

uitnodigen, off zijn het bijvoorbeeld alleen mainstream wetenschappers geweest? Is, andere vraag, de voorzitter objectief geweest of was hij toch een beetje vooringenomen? Bij bepaalde onderwerpen, zoals het klimaat, is het verdraaid moeilijk namelijk om iemand te vinden die voor het ene of het andere is. Heeft iedereen zijn zegje kunnen doen? Is het proces inzichtelijk voor iedereen verlopen en eerlijk, enzovoort? Ook andere partijen zullen op deze manier naar het proces kijken, achteraf. Daar zit het falen in van het burgerberaad. Verder vinden wij het belangrijk dat iedereen mee moet kunnen praten en niet alleen één groepje mensen. We vinden ook vooral dat iedereen mee moet kunnen stemmen. Dan denk je aan een referendum over bepaalde punten die binnen de politiek of, waar Beter voor Dordt het net over had, een stadsberaad. In de campagne kunnen dan voor- een tegenstanders hun standpunten promoten. Iedereen kan dan stemmen. Als je burgers echte zeggenschap wil geven, voer dan een bindend referendum in. Hoe sympathiek dit burgerinitiatief ook lijkt, we zullen op grond van deze argumenten tegen dit voorstel stemmen. Dank u wel. De voorzitter: Dank. Dan ga ik tot slot naar de heer Stam, Fractie van Waardhuizen. De heer Stam: Dank u wel, voorzitter. Wethouder Stam zal de woordvoering doen voor Fractie van Waardhuizen.

De voorzitter: Zo is het wel weer mooi geweest, mijnheer Stam. De heer Stam: Het burgerberaad moet als belangrijkste doel gaan hebben het vertrouwen van de burger terugbrengen in de politiek. In die documentatie, die is bijgeleverd, worden daarvoor argumenten aangedragen. In het voorstel wordt niet uitgelegd hoe het nu komt dat die burger het vertrouwen is kwijtgeraakt. Waar gaat het mis? Is dan ons huidige systeem ooit niet zou opgezet om te voldoen aan de eisen, zoals die nu worden gesteld in het voorstel van het burgerberaad? Veel problemen worden veroorzaakt door de communicatie. Burgers worden pas op de hoogte gebracht als er een behoorlijk geconcretiseerd plan ligt. Te vaak hebben burgers dan al het gevoel dat er een concreet plan ligt, waar niets meer tegen te doen valt. Te vaak wordt een burger geconfronteerd met een bestemmingsplan, waar de doorsneeburger niets van begrijpt. Het leed is dan al geschied. Iedereen heeft weleens met dat bijltje gehakt. Iedereen heeft dan het gevoel dat een inspraakprocedure gedaan moet worden, omdat het wettelijk is voorgeschreven. Maar er komt relatief weinig uit in een inspraakronde, omdat alles al vooraf is dichtgetimmerd. Fractie van Waardhuizen is in het begin heel positief geweest ten opzichte van het burgerberaad. Wij hebben daar de nodige punten ook ingebracht. We hebben een aantal keren overlegd met de indieners.

Wat wij nu eigenlijk vinden, is dat het burgerberaad veel te veel top-down wordt benaderd. Wij zouden veel meer bottomup willen zien, een soort wijkberaden. Begin klein. Ga kijken hoe dat uitpakt en ga dan kijken hoe groot je het moet maken. Want op het moment dat je nu heel groot gaat beginnen, dan ga je toch elkaar in de wielen rijden als gemeenteraad. Wat ga je doen? Want elke keuze die gemaakt moet worden, levert voor- en tegenstanders op. Dan is het leed helemaal niet meer te overzien als je dat via een burgerberaad doet. Vanuit die zin zijn wij voornemens om in ieder geval nu niet voor te stemmen voor dit voorstel, maar we zouden wel graag aan de indieners willen vragen van, werk die plannen verder

90

concreter uit in het participatiebeleid en ga eens kijken hoe je veel meer van onderaf je burgerberaad vorm kan gaan geven. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank. Ik zie geen interrupties. Daarmee is de eerste termijn van de raad geweest. Ik kijk even naar het college of er nog behoefte is aan een reactie. Wethouder De Jonge, gaat uw gang. Mevrouw De Jonge: Voorzitter, dank u wel. Het college is meegenomen in de verschillende versies en heeft in de commissies ook gelegenheid gehad om haar advies mee te geven. Bij deze laatste versie resteert onze reactie nog dat we nog willen meegeven dat het burgerberaad echt een participatie-instrument van de raad is. Zoals ook al eerder aangegeven, initiëren en organiseren ligt dan ook echt in uw raadsdomein. We hebben ook al aangegeven, het instellen van een Begeleidingscommissie kunnen we faciliteren, maar budget hebben we niet om hier verder nog vorm aan te geven. Dat hebben we wel in zodanige bewoordingen in het Initiatiefvoorstel gelezen. Alleen het besluit op de laatste pagina gaat nog steeds een opdracht aan het college geven. Daar willen wij even de nadruk op leggen. Maar wij willen wel onderstrepen als college dat we positief staan tegenover dit Initiatiefvoorstel. De voorzitter: Dank. Ik kijk even of er behoefte is aan een tweede termijn vanuit de raad. Ja. Gaat uw gang, de heer Van der Meer.

De heer Van der Meer: Ik wilde vragen om even een hele korte schorsing, voorzitter. De voorzitter: Hoelang heeft u nodig? De heer Van der Meer: Vijf minuten. De voorzitter: Vijf minuten schorsing. We zien elkaar om kwart over negen weer. Gaat u zitten alstublieft. De vergadering is heropend. Ik kijk even naar de heer Van der Meer die om de schorsing had verzocht. Ik weet niet. U had om een schorsing verzocht. De heer Van der Meer: Ik heb erom verzocht. Maar ik neem aan dat de indieners er wat over willen zeggen. De heer De Heer: Voorzitter, we hebben inderdaad heel even ... De voorzitter: Dan geef ik het woord aan de heer De Heer. De heer De Heer: Dank u. We hebben even met elkaar gesproken over de volgende stap. Ik denk dat het heel waardevol is dat we dit gesprek voeren met elkaar als raad en dat het dan ook recht doet aan het proces om hem ook in stemming te brengen en om met elkaar ook te zien wat dat gaat doen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u zeer. Dan volg ik dat voorstel en dan breng ik het in stemming. Ik kijk even of er nog behoefte is aan stemverklaringen. De heer De Heer. U bent waarschijnlijk voor.

91

De heer De Heer: Voorzitter, dank u wel. Ik heb dit als een heel waardevol proces ervaren, om met elkaar als raad over participatie te spreken. Tegelijkertijd voel ik natuurlijk ook dat er wat zorgen zijn. Die hebben wij met man en macht geprobeerd om met goede onderbouwing ook weg te nemen. Tegelijkertijd blijft er een laag koudwatervrees over. Daar bedoel ik geen waardeoordeel per se aan te verbinden, maar ik proef dat wel. Het is nieuw. Dat is misschien ook spannend. Tegelijkertijd hebben wij altijd gezegd, als je vertrouwen vraagt aan burgers, moet je ook vertrouwen durven geven. Daar is dit moment en dit voorstel denk ik een hele mooie manier voor om dat vertrouwen ook te geven, een proactieve, actieve manier, een signaal aan de stad. Terwijl wij natuurlijk na de verkiezingen met elkaar heel erg hebben gezegd, we willen werken aan dat herstel van vertrouwen en tegelijkertijd een Startnotitie hebben die vooral technisch nu wordt ingericht, maar eigenlijk nog leeg is. Dit een van de eerste dingen zouden kunnen zijn waarmee we hem kunnen vullen.

Ik denk dat het goed is dat als we straks zien wat de uitkomst hiervan is, dat we ook met elkaar zien van, dit is onze keuze ook als raad om antwoord te geven op de vraag, zou dit een nieuwe manier zijn om aan participatie te werken? Dan hoop ik ook dat we, wat de uitslag dan ook is, met elkaar ook buiten dit voorstel om als raad de schouders eronder blijven zetten om te bouwen en te knokken voor die participatie, want dat is volgens mij ons als raad breed heel veel waard. Dank u wel. De voorzitter: Dank. Bij uitzondering een wat langere stemverklaring toegestaan. De heer Portier, gaat uw gang. De heer Portier: Voorzitter, ik had al gezegd dat we tegen zullen stemmen. Ik wil nog mijn waardering uitspreken voor het voorstel dat gedaan is. Ik denk dat het een hele goede discussie is geweest. Ik denk dat we, ook met degenen die het met dit voorstel voor democratisering niet eens waren, hebben na moeten gaan denken van, wat wij in ieder geval wel voor kunnen stellen, gesteld had dit Initiatiefvoorstel, ook als het wel zou halen, wat we nog meer voor kunnen stellen en het niet hierbij laten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Dank u wel, voorzitter. Wij zullen voor dit voorstel stemmen, omdat we daar genoeg kansen in zien om een goede impuls aan de participatie te geven.

Neemt niet weg dat een aantal kanttekeningen, die gemaakt zijn door verschillende fracties, weldegelijk in ogenschouw moeten worden genomen. Maar tegelijkertijd dat er een grote verantwoordelijkheid bij deze raad ligt om een thema participatie en een goede vormgeving daarvan met kracht voort te zetten. Daar komt enigerlei vorm van burgerberaad naar ons oordeel zeker bij terug. De voorzitter: Dank. Anderen nog? Mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Dank, voorzitter. Ik was daarnet volgens mij al relatief duidelijk. Ik wil alleen op dit punt de wens uitspreken dat we niet uit een soort angst voor het onzekere dit soort instrumenten geen kans geven. Ik hoop dat de komende periode gebruikt wordt door iedereen om zich voor te bereiden op het Programma Participatie. Waar ik hoop dat dit instrument in ieder geval ook terug zal komen. De voorzitter: De heer Schalken.

92

De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, kort. Volgens mij, de bespreking vandaag maakt duidelijk dat we het allemaal belangrijk vinden, participatie, of we nu dadelijk voor of tegen dit Initiatiefvoorstel stemmen. Vanuit Beter voor Dordt ook de wens om dat in ieder geval dadelijk met elkaar stevig op te pakken en goed vorm te geven verder. De voorzitter: Dank. Anderen nog? Nee. Dan gaan we stemmen. Als u voor het Initiatiefvoorstel bent drukt u plus en als u tegen het Initiatiefvoorstel bent dan drukt u min. Gaat uw gang. Het Initiatiefvoorstel is verworpen, 22 stemmen tegen, 16 stemmen voor. Voor de fracties ChristenUnie/SGP, Gewoon Dordt, GroenLinks, Op Ons Eiland, Partij voor de Dieren en Partij van de Arbeid en de overige fracties tegen. Daarmee is het Initiatiefvoorstel verworpen. Ik kijk nog even rond of u kennis kunt nemen van de raadsinformatiebrief? Dat is dan een verplichte vraag die ik moet stellen. Dat is het geval. Dan hebben we daarmee dit onderwerp voor nu afgerond. Ook vanuit mijn kant complimenten voor het werk wat is verricht vanuit de ChristenUnie/SGP-fractie. Ook waardering voor de respectvolle wijze waarop het onderwerp behandeld is door u allemaal. 41.

Vaststellen en beschikbaar stellen van een reservering Doorstartnotitie Programma Energietransitie 2023-2026 – Startnotitie De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 41, vaststellen en beschikbaar stellen van een reservering Doorstartnotitie Programma Energietransitie 2023-2026. Is bij de Oordeels vormende commissie op 18 april besloten het voorstel als bespreekpunt door te sturen naar de raad. Alleen nog te spreken over moties en amendementen. Een spreektijd van twee minuten. Ik heb begrepen dat er vier moties zijn. Eén van GroenLinks, één van de Fractie van Waardhuizen, één van de Partij voor de Dieren en één van de VVD. Klopt dat? Ja. Ik zie geen gekke reacties. Vier moties aangekondigd. Dan geef ik nu de indieners een-voor-een het woord. Begin ik bij de fractie van GroenLinks. Gaat uw gang, de heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Dank u wel, voorzitter. De energietransitie kan alleen slagen als iedereen meedoet. De Doorstartnotitie stelt dat voor energiebesparing een gerichte inzet op bedrijven en ondernemers ook nodig is, maar dat wordt verder niet uitgewerkt, anders dan voor woningen. Bij de andere prestatielijnen duurzame opwekking en warmte, worden bedrijven en maatschappelijke organisaties helemaal niet genoemd.

Omdat het wel net zo hard nodig is als de aanpak van woningen, hebben we een motie opgesteld om het college te vragen ook de lijn naar bedrijven en maatschappelijke instellingen nadrukkelijk uit te werken. Ik dien die motie mede namens CDA en ChristenUnie/SGP in. De voorzitter: Hartelijk dank. Als u dat dan inderdaad nu wil doen, dan is dat motie M7. Die gaat naar de griffier. Dan geef ik het woord aan de VVD-fractie. Mevrouw Boom-Vos: Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Gaat uw gang, mevrouw Boom.

93

Mevrouw Boom-Vos: In de commissie hebben wij onszelf het doel opgelegd om het zo kort mogelijk te houden. Daar ga ik de eerste aanzet voor doen. Samen met CDA, VSP GroenLinks, Partij voor de Dieren en ChristenUnie/SGP dienen wij een motie in, waarin wij het college verzoeken om een planning met processtappen en de benodigde financiële middelen op te stellen om de doelen van de Doorstartnotitie te halen. Met zo'n planning kunnen we in Dordrecht sturen en bijsturen op de energietransitie. Dank u wel. De voorzitter: Hartelijk dank. Dat is motie M8. Die kunt u ook indienen bij de griffier. Die heb je al. Heel goed. Dan ga ik naar, even kijken, Fractie van Waardhuizen. De heer Stam, gaat u gang. De heer Stam: Dank u wel, voorzitter. Zoals het stuk is geschreven energiebesparing energietransitie kan niemand tegen zijn. Wij hebben echter gezien dat het plan weinig concreet is en nog niet laat zien hoe je de burger echt helpt. Dat heeft ons ertoe gebracht om een motie in te dienen die eigenlijk uitgaat van een wijkscan. Per wijk laten zien wat de beste oplossing is voor energietransitie. Een plan van aanpak te bedenken om burgers te ondersteunen die niet in staat zijn om het zelf te financieren. Daarover de gemeenteraad eind dit jaar een plan van aanpak van voor te leggen en een stand van zaken. De voorzitter: Dank. Motie M9 is dat. Graag even indienen.

Tot slot de Partij voor de Dieren. De heer Groenewege, gaat uw gang. De heer Groenewege: Dank u wel, voorzitter. Het college gaat de handschoen van de energietransitie oppakken. Wind is één van de duurzame energiebronnen die we in de toekomst meer nodig zullen hebben. De laatste keer dat deze daad eens goed heeft nagedacht over windenergie was in 2016 alweer, toen de inmiddels achterhaalde Structuurvisie Windenergie is opgesteld. Die is achterhaald, want de locatie Krabbegors, die in die Structuurvisie wordt benoemd, is inmiddels afgeketst. Het is tijd om die Structuurvisie te actualiseren en opnieuw het debat aan te gaan over windenergie op het eiland van Dordrecht. Maar goed, de wethouder heeft al toegezegd om de Structuurvisie Windenergie te actualiseren. Dan vraagt u zich misschien af, waarom dan toch een motie daarover van de Partij voor de Dieren? Dat komt, omdat de wethouder in haar toezegging geen termijn aan die actualisatie heeft gekoppeld. De Partij voor de Dieren heeft daar wel ideeën over. Ons lijkt het verstandig om windenergie niet te laten liggen, maar het nu mee te nemen in de ontwikkeling van het Programma Energietransitie. Waarom? Omdat je dan de energietransitie integraal bekijkt, inclusief alle duurzame energiebronnen.

Vandaar, voorzitter, onze motie met de beknopte en aantrekkelijke titel Herzie Structuurvisie Windenergie parallel aan ontwikkeling Programma Energietransitie? Dank u wel. De voorzitter: U zou verkoper moeten worden van beroep. Geweldig. Motie M10. Ik geef het in bespreking. Begin bij de VVD-fractie. Mevrouw Boom, gaat uw gang. Mevrouw Boom-Vos: Dank u wel, voorzitter. Dat er een klimaatverandering plaatsvindt, valt niet te ontkennen. Als stad Dordrecht willen we daar stappen inzetten om de bijbehorende gevolgen tegen te gaan. Daarom ondersteunt de Dordtse VVD de

94

doelstelling in de Dorstartnotitie. Wij moeten alleen niet aan wensdenken doen en hopen dat we wel ergens op een goede plek uitkomen. Maar die ambities moeten we realistisch en haalbaar maken. Vandaar onze motie, die we met meerdere partijen in hebben gediend. Als ik die motie ook gelijk doortrek naar de motie van Fractie van Waardhuizen, daar wordt ook gevraagd om een planning. Als ik even kan tellen, dan vindt onze motie sowieso ... Heeft alle meerderheid. Dat is overbodig. Daarnaast heeft de wethouder in de commissie al toegezegd dat zij een wijkscan of een wijkaanpak gaat invullen. Wat ons betreft is die motie overbodig. De vraag om een financiering of subsidiescan op het plan willen wij eigenlijk nog even ophouden. Het Rijk heeft de subsidiemogelijkheden dit jaar verruimd. Het college is in gesprek met de woningcorporaties met sociale huurwoningen en het college doet haar best om de EFG labels te laten verdwijnen. Dit vinden we dan ietsje te vooruitlopend. Ee motie van Partij voor de Dieren, zoals mijnheer Groenewege al aangaf, er is graag een planning nodig. Die motie hebben we al ingediend. Ook die is overbodig, want de Structuurvisie gaat al plaatsvinden in het Programma Energietransitie. Wat betreft de motie van GroenLinks, elk voorstel waarbij het ondernemersklimaat in Dordrecht verbeterd wordt, ondersteunen wij als Dordtse VVD natuurlijk van harte.

De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar de fractie GroenLinks, de heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Dank u wel, voorzitter. Klimaatneutraal in 2040 is ambitieus, maar noodzakelijk. De energietransitie is een wezenlijk onderdeel daarvan. We zijn dan ook heel erg blij met de aanscherpingen in de Doorstartnotitie voor de lopende collegeperiode. We missen daar nog een klein onderdeel in, namelijk een ambitie voor fossielvrije verwarming van gebouwen die niet op het warmtenet kunnen worden aangesloten. Om de ambities te realiseren, is haast en doortastende zorgvuldigheid geboden. We dienen daarom samen met de VVD de motie in om tot een concrete planning te komen, om daarmee aan de slag te gaan. Participatie, financieel, maar zeker ook inhoudelijk, is van groot belang voor de verschillende prestatielijnen in de Doorstartnotitie. Iedereen moet mee kunnen doen en ook daadwerkelijk meedoen. Daarom is in onze motie over bedrijven ook nadrukkelijk om samenwerking met die bedrijven gevraagd. DOV en ook Drechtse Energie hebben samen aangegeven daar graag over te willen overleggen en bovendien ook nog mogelijkheden te zien om daar subsidie voor aan te vragen. Spring daarop in, zou ik tegen de wethouder willen zeggen. Een laatste punt, duurzame opwekking. Er is veel discussie over de gewenste mix en de locatie van zon en wind.

Wij willen graag een open discussie daarover voeren en zijn blij met de heroverweging van de Structuurvisie Wind. We hopen dat hij snel komt en wordt gekoppeld aan de verdere uitwerking van de plannen, zoals de motie van de Partij voor de Dieren vraagt. Daarnaast zullen wij binnenkort een agenderingsvoorstel opstellen om dit thema nader beeldvormend en met deskundige inbreng te kunnen voeren, daarover te kunnen spreken. Dank u wel. De voorzitter: Hartelijk dank. Ik ga naar Beter voor Dordt. De heer Wringer, gaat uw gang.

95

De heer Wringer: Dank, voorzitter. Beter voor Dordt vindt dat de gemeente Dordrecht moet bijdragen aan de energietransitie en verduurzaming van de stad, maar wel op een realistische en betaalbare manier. Versnellen is goed, maar blijf ook oog houden voor technologische ontwikkelingen die nu en in de toekomst plaats gaan vinden. Beter voor Dordt vindt dat wij als gemeente best vaak proeftuin kunnen zijn voor energie- en voor duurzaamheidsprojecten. In de commissievergadering heeft de wethouder toegezegd dat er een fysiek informatie duurzaamheids- slash energietransitiepunt komt, waar bewoners van Dordt hun vragen kunnen stellen over hoe, wat, hoeveel levert het op als ze hun woning verduurzamen? Ook heeft de wethouder aangeven om het mogelijk te maken om het warmtenet open te stellen voor andere warmte-invoerders. Dat vindt Beter voor Dordt een positieve ontwikkeling. Wel jammer van al die Startnotities of Doorstartnotities is dat ze vaak meer vragen oproepen dan concrete uitvoeringspunten bevatten. Wanneer wordt deze Doorstartnotitie, de Startnotitie Klimaatneutraal 2040, de Routekaart Energiebesparingen omgezet in een concreet uitvoeringsplan, met ijkpunten en een realistisch financiële onderbouwing? Dat is een vraag aan de wethouder. Tijdens de beeldvormende commissievergadering hebben vele belangengroepen ingesproken en wat Beter voor Dordt heel positief vindt.

De oproep aan het college, luister naar deze belangengroep en maak gebruik van hun expertise. Even kort over de moties. De moties van GroenLinks en Fractie van Waardhuizen vinden we denk ik overbodig, maar wachten we even de reactie van het college af. De motie van Partij voor de Dieren en VVD vinden wij onnodig. Stemmen we tegen. Dank, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Interruptie, van de heer Van der Meer, gaat uw gang. De heer Van der Meer: De woordvoerder van Beter voor Dordt had het over rekening houden met technologische ontwikkelingen. Kan hij iets nader aanduiden hoe hij daar rekening mee willen houden? De heer Wringer: Dat staat eigenlijk in een volgende zin. Is dat wij openstaan ook voor als proeftuinproject. Kijk, ik weet niet wat de nieuwe technologische ontwikkeling is die volgend jaar of die over twee jaar uitkomt. Misschien is dat wel zo innovatief dat het probleem voor ons oplost. Hou er ook mee ... Mochten we als eerste stad in Nederland daar gebruik van kunnen maken, dan zullen wij daar voor zijn. De heer Van der Meer: Ik hoop met u mee, maar we kunnen er niet op rekenen. We moeten wel plannen voor als dat allemaal niet zo snel gaat. De voorzitter: Dank u wel. Ik ga naar de fractie VSP, mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, dank.

Ook vanuit de VSP vinden we het belangrijk dat we de stad verduurzamen, zowel voor de ondernemers als de inwoners van de stad. Ik ga het kort houden. Wij zullen alle moties ondersteunen, behalve van de Partij voor de Dieren. Het voorstel is aan Fractie van Waardhuizen om de motie samen te voegen met de VVD. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank. Dan ga ik naar de ChristenUnie/SGP-fractie, mevrouw Nieuwland.

96

Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Dank u wel, voorzitter. Tijdens de eerdere sessies hebben we al aangegeven dat we helemaal achter de Doorstartnotitie staan. Tegelijkertijd vinden we wel dat die notitie zo dun is dat je er ook eigenlijk moeilijk misschien iets op tegen kunt hebben. Vandaar dat we ook op twee punten in elk geval moties ondersteunen die nog wat verder concretiseren. Het eerste is de motie die we mee hebben ondertekend van de VVD. Wat we echt missen, is een duidelijke planning en procesbeschrijving. We zien nu dat er zoveel stukken nog aan zitten te komen dat we eigenlijk zelfs door de bomen het bos niet meer zien wanneer we wat kunnen verwachten en wanneer wat gedaan moet gaan worden om de doelstellingen te behalen. Ik hoop in elk geval dat ze dat ambtelijk wel goed op een rijtje hebben, maar dat wil ik ook graag nog eens op papier zien. Ik denk dat het namelijk alleen maar behulpzaam is om dit proces ook voortvarend aan te pakken. De tweede aanscherping is die van GroenLinks, die we ook mee ondertekenen. Als je kijkt naar hoe groot aandeel bedrijven hebben in energieverbruik, vinden we wel dat bedrijven een heel klein onderdeel uitmaken van de Doorstartnotitie. Ik denk dat die zeker nog wat extra aandacht behoeven.

Wat betreft de motie van Fractie van Waardhuizen vind ik aan de ene kant sympathiek en tegelijkertijd aarzel ik een beetje, omdat daar zoveel punten in genoemd worden van, als je alles met voorrang gaat behandelen, dan ga je niks met voorrang behandelen. Zijn dit echt de dingen die we dit jaar moeten doen om als het ware de goede stappen te zetten? Daar twijfel ik zelf over, maar daarom hoor ik ook graag nog de mening van de wethouder daarover om een definitieve afweging te kunnen maken. Wat betreft de motie van Partij voor de Dieren, we vinden het wel belangrijk dat die Structuurvisie Wind ook een update krijgt. Maar ik hoor graag van de wethouder of dat realistisch is dit jaar. De voorzitter: Hartelijk dank. Gaan we naar de CDA-fractie, mevrouw Van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Dank u wel, voorzitter. Hoe neem je de Dordtse inwoner mee in deze noodzakelijk energietransitie? Dat staat aardig beschreven in de Startnotitie, zoals die nu voor ons ligt. Daar zullen we ook mee instemmen. Alleen hij is op sommige punten niet heel concreet. Om die reden zullen we ook de moties van GroenLinks en VVD ondersteunen. Verder is het ook natuurlijk voor de niet draagkrachtige inwoners nodig om een bepaald perspectief te bieden. Daaraan komt de motie van Fractie van Waardhuizen tegemoet.

We vinden overigens als CDA Dordrecht dat de ondersteuning zich niet zou moeten beperken tot financiële ondersteuning, maar ook zou moeten bestaan uit het overdragen van kennis en het stimuleren tot samenwerking. Over de motie van de Partij voor de Dieren horen we graag de wethouder. Het is voor ons op dit moment nog niet helemaal duidelijk of deze motie overbodig is of niet. De voorzitter: Dank u wel. Ik ga naar de heer Van der Spoel, Partij van de Arbeid. De heer Van der Spoel: Dank u wel, voorzitter. De motie Energietransitie bedrijven en maatschappelijke organisaties van CDA, GL en ChristenUnie leidt ons inziens tot vertraging van de uitwerking van de Doorstartnotitie. Daarom zullen wij tegen stemmen. Of de wethouder moet ons kunnen toezeggen dat deze motie niet resulteert in vertraging. Dat wachten wij nog even af. Wie weet denken we dan anders over, na de beantwoording van de wethouder. De motie Energietransitie vraagt om meer dan warmtenet alleen van Fractie van Waardhuizen. Daar staan wij positief tegenover. Daar wachten wij ook nog even de reactie van het college af. Dan gaan we positief eindigen.

97

Motie Windenergie Partij voor De dieren zijn we voor. Motie Grote ambities in realistische stappen van de VVD en co zijn wij ook voor. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Hartelijk dank. Gaan we naar de Partij voor de Dieren, de heer Groenewege. De heer Groenewege: Dank, voorzitter. Ik hou het kort. De Partij voor de Dieren steunt alle moties die zijn ingediend. De voorzitter: Dat is wel heel kort. Fractie DENK, de heer Safranti. De heer Safranti: Ik ga een poging wagen om het veel korter te houden, voorzitten. Dat is het nu al. Het is me niet gelukt. Ik wacht ook even de reactie van de wethouder af. De voorzitter: Dank. Dan ga ik naar Gewoon Dordt, mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Dank, voorzitter. Even kijken. Een motie van onder andere GroenLinks over de bedrijven. Dat is volgens mij 7. Eigenlijk hebben we een beetje zoiets van, weinig vertrouwen in uw eigen wethouder. Maar goed, we gaan er echt van uit dat bedrijven gewoon al meegenomen worden en dat ze zelf ook heel bewust zijn binnen de netwerken waarin ze zich bevinden op dit thema. Maar goed, we horen nog wel even wat de wethouder er zelf van vindt. De motie van de VVD en anderen met betrekking tot de planning, die heb ik net voor het eerst gezien. Die moet ik nog eventjes gaan lezen. Motie van de Partij voor de Dieren spreekt ons niet echt aan, behalve als de wethouder daar ook nog aardige tekst op formuleert.

De motie van Van Waardhuizen, daar komen we zo meteen op terug richting de Fractie van Waardhuizen, als die zelf aan het woord zijn, want daar heb ik nog een paar vragen op. De voorzitter: Prima. Dank u wel. Gaan we naar de heer Gündogdu, Op Ons Eiland. De heer Gündogdu: Voorzitter, dank je wel. In ieder geval alle moties die de Doorstartnotitie een duw in de goede richting laten zetten, die kunnen we uiteraard ondersteunen. Sterker nog, één van de moties hebben we mede ingediend met Fractie van Waardhuizen. De motie van collega's van GroenLinks en van collega's van de VVD, kunnen we ook ondersteunen. Voorzitter, de motie van de Partij voor de Dieren gaan wij niet ondersteunen. Dat heeft een heel eenvoudige reden. Mijnheer Pieter Groenewege, ik kijk u even aan, ik ken u inmiddels enigszins. Als u met een motie komt in zo’n trant, dan weet ik dat u voornemens bent om het hele eiland vol te planten met windmolens. Daar ga ik nu al op voorhand niet in mee. De voorzitter: Dat konden we verwachten natuurlijk. Mijnheer Gündogdu weet toch ook wel dat er nog wat ruimte voor dieren over moet blijven. Alleen maar vol zetten met windmolens dat ... De heer Groenewege: En voor weides met hertjes. De voorzitter: Gaat uw gang, de heer Groenewege.

98

De heer Groenewege: Kijk, wat mijn intenties zijn is één, maar wat de tekst van de motie is, is twee. Strikt genomen, de motie vraagt alleen de wethouder om nu die visie te actualiseren, samen met het beleid wat ze nu gaat opstellen. Dat is wat er gaat gebeuren. Ik weet best dat dat onderwerp windenergie in de raad heel controversieel is en dat daar nog allemaal debatten over gaan komen en dat dat eiland niet zomaar volstaat met windmolens. Kan dat de heer Gündogdu geruststellen? De heer Gündogdu: Voorzitter, dat is een hele mooie vraag. Weet u, ik vind de intentie ook niet eens zo verkeerd, maar ik ken u inmiddels wel een beetje. U gaat op enig moment de discussie met ons gewoon. Daar wil ik überhaupt niet aan starten en ook geen valse hoop richting u uitspreken. Vandaar. De voorzitter: We gaan naar de SP-fractie. De heer Portier, gaat uw gang. De heer Portier: Voorzitter, er is door sommige fracties gesteld dat er niets in deze Doorstartnotitie staat waar je tegen kan zijn. Dat is eigenlijk voor mij al een reden om er tegen te zijn. Waarom met een notitie komen waarin eigenlijk helemaal niets nieuws gebeurt? Eigenlijk is het allemaal bestaand beleid, dingen die al in gang zijn gezet. Het enige nieuwe element wat je zou kunnen zeggen, is de E, F en G labels, waar we uitgebreid met de woningcorporaties over moeten gaan praten.

Die toch al wettelijk verplicht zijn die woningen te isoleren. Met andere woorden, we gaan een heleboel praten en communiceren, wat totaal overbodig is. Daarnaast is er de ergernis bij mij dat we ooit hebben voorgesteld, in september afgelopen jaar, om woningen straat voor straat aan te pakken en dan ook de D labels bijvoorbeeld mee te nemen. Als ik nu kijk naar bijvoorbeeld de uitrol van het warmtenet, een woning aansluiten op het warmtenet heeft alleen maar zin als die goed geïsoleerd is, zodat je vrij weinig warmte eigenlijk nodig hebt. Zeker als je straks naar laag energie warmtenetten toe gaat. Dat betekent dat je straks een woning hebt die wel geschikt is voor het warmtenet, net niet geschikt voor warmtenet, wel geschikt voor warmtenet, allemaal naast elkaar. Dat zet ook geen zoden aan de dijk. Alles bij elkaar nemend, ondanks de mooie intenties, woorden et cetera genoeg ergernissen voor mij, zal ik maar zeggen, om tegen de hele Doorstartnotitie te stemmen. Wat betreft de moties. De moties die echt oproepen concreet iets te doen, daar kan ik me wel in vinden. Dan kom ik even bij de notitie over windenergie. Als de Partij voor de Dieren gezegd van, er moet ook ruimte zijn voor een aantal meer windmolens et cetera, dan had ik daarover kunnen spreken. Maar weer een motie om weer een visie aan te gaan passen, sorry, nee. Daar wilde ik het bij laten, voorzitter. Dank.