2.1 2023.04.11 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

Mevrouw Pichel: Voorzitter. De voorzitter: Niet bij de beantwoording natuurlijk. Maar ik zie nog een interruptie. Wie weet kunt u het antwoord daarin vervlechten. Mevrouw Pichel, gaat uw gang. Mevrouw Pichel: Dank u wel, voorzitter. Inderdaad een vraag aan de heer Noldus. De heer Noldus heeft het over doorstroming. Mijn vraag aan de heer Noldus is hoe hij ertegenaan kijkt, zoals eigenlijk ook de motie die wij mede indienen met de Partij van de Arbeid, het middenhuursegment. Wat is daar uw kijk op, voor het geheel in de doorstroming? De heer Noldus: Dan ga ik allereerst mevrouw Pichel van Forum voor Democratie hartelijk bedanken voor het punt wat ik net wilde maken, maar geen tijd meer voor had. Kijk, middenhuur is een sector, we hebben daar ook in de commissie wat over gezegd,

20

waar wij zorgen hebben. Wij zien door landelijk beleid, wat er mogelijk aankomt, dat deze groep woningen wel ernstig onder druk kan komen te staan. Daar zit voor ons een grote zorg. Tegelijkertijd hebben we daar ook ... Zien we de motie die is ingediend niet als per se een oplossing daarvoor. Hier worden, als ik me goed herinner, als het in de conceptversie niet aangepast is, vierhonderd woningen onttrokken aan de koopbouwvoorraad. Tegelijkertijd wordt er hier een opgave bij corporaties neergelegd die wij denken niet reëel is. Er ligt met 1.200 woningen die in het sociale segment gerealiseerd moeten worden al een flinke opgave. Voor middenhuur delen we wel de zorg, maar deze motie in deze lijn kunnen we daarin om deze redenen niet steunen. De voorzitter: Gaat u verder. Mevrouw Pichel: Mag ik nog een aanvulling, voorzitter? De voorzitter: Ja, dat mag zeker. Gaat uw gang, mevrouw Pichel. Mevrouw Pichel: Ik dank de heer Noldus voor het antwoord. Mijn aanvullende vraag is eigenlijk, ik snap het antwoord ten aanzien van de woningcorporaties, maar ziet de heer Noldus wel een andere ruimte in het middensegment voor de woningbouw? De heer Noldus: Uiteindelijk zien we dat in de Woonvisie, als we die hebben vastgesteld, er ook een belangrijke rol zit voor particuliere huur en middenhuur.

Ik denk dat ook in het stuk wat vanuit het Rijk komt daar heel terecht werd aangegeven dat hele belangrijke doelgroepen, die te veel verdienen voor sociale huur en echt een belangrijke sleutel in de woningmarkt hebben, dat die aangewezen zijn op middenhuur. Vandaar ook onze zorg als er, zeker ook vanuit het Rijk, ingrepen komen die deze groepen hard raken en waar mogelijk heel veel van dat soort woningen niet meer beschikbaar gaan komen. Alleen, zoals u hem hier nu stelt, is wat ons betreft niet de route om daar invulling aan te geven. We hebben onze zorg gedeeld. We hebben daar, ik meen me te herinneren, ook een toezegging op gehad van het college om, naar leiding van landelijke ontwikkelingen, hier actief ook onze eigen instrumenten op aan te passen. Want die hebben we zelf ook hierin. Wat dat aangaat, gaan we dit zeer scherp volgen. De voorzitter: Gaat u verder. Even graag kort dan inderdaad op de moties en amendementen ingaan. De heer Noldus: Even denken, voor de motie van ChristenUnie/SGP, klinkt sympathiek, het is ons niet helemaal precies duidelijk wat er gevraagd wordt. We hebben ook de nieuwe aangepaste versie nog niet kunnen lezen nu net, sinds die is ingediend. We gaan ook even kijken in de eerste termijn wat daarop komt, voordat we hier wat op kunnen zeggen.

Over de hofjeswoningen, zien we eerlijk gezegd niet direct waar deze vandaan komt, want in verschillende plannen zijn hofjeswoningen inbegrepen. Denk ook aan de Spuiboulevard, maar ook is er een initiatiefvoorstel rondom knarrenhofjes aangenomen. We begrijpen de wens, maar we zien niet direct waarom deze hier vandaag ingediend zou moeten worden. Tot zover even eerste termijn, voorzitter. De heer Van der Spoel: Voorzitter. De voorzitter: Interruptie nog van de heer Van der Spoel.

21

De heer Van der Spoel: Dank u wel, voorzitter. Ik luister naar het verhaal van de VVD. Voor mijn gevoel wordt er een groot mistgordijn opgetrokken. Ik hoor al twintig jaar eigenlijk de term doorstroming van de VVD. Ik heb niet het idee dat als we terugkijken op deze afgelopen twintig jaar, dat er dan heel veel ten goede is gekomen voor de mensen die onderaan staan en wachten op een huis. Ik ken deze VVD als, we horen dat bij ieder voorstelrondje in de commissie van, wij zijn de Dordtse VVD. Maar de wijze waarop er nu wordt gekozen om te gaan bouwen, zijn dat woningen waarmee we vooral mensen van buiten aantrekken. Mijn vraag aan u is, wanneer gaat de VVD nu kiezen om echt voor Dordtenaren te bouwen? De heer Noldus: Voorzitter, is toch een beetje een valse tegenstelling die hier wordt gecreëerd, want je ziet van nieuwbouw dat ruim zeventig procent naar Dordtenaren gaat ook. Doorstroom zou niet op gang komen. Ik zie zelden een woning waar iemand uit verhuist naar een andere woning die leeg blijft staan. Dat betekent dat er altijd nieuwe mensen in gaan wonen. Er is hier een behoefte in de regio van vier- tot zesduizend woningen voor onze eigen inwoners om door te stromen, om het huis uit te kunnen. Voor die mensen zetten wij ons keihard in om te zorgen dat daar gewoon woningen bij komen.

Dat gaat niet door alleen maar moties voor de sier in te dienen en zorgen dat uiteindelijk de hele woningbouwproductie stagneert. De voorzitter: De heer Van der Spoel. De heer Van der Spoel: Dank u wel, voorzitter. Dan vraag ik mij af of de VVD goed door heeft wat het gemiddelde inkomen is hier in Dordrecht. Heeft de VVD daar überhaupt een idee van, voorzitter? De heer Noldus: Voorzitter, daar hebben we uiteraard een idee van. Dat is ook deels de samenhang met de bestaande woningbouwvoorraad, zoals ik die net al schets. Waarbij bestaande woningbouwprijzen, de verkoopprijzen zitten op gebieden van Limburg Noordoost-Groningen heel anders dan een groot deel van de rest van de Randstad. Daar zit ook weer een groot deel van de kansen voor onze woningmarkt. De voorzitter: U was klaar met uw betoog? Dan zie ik nog een interruptie van de heer Groenewege. Nog eentje dan, mijnheer Groenewege, want u heeft al drie keer geïnterrumpeerd. Maar gaat uw gang. De heer Groenewege: Dit is op een ander punt. Dit gaat over de motie over de hofjeswoningen. Korte toelichting. De hofjeswoningen die nu gerealiseerd worden, zijn natuurlijk vooral hofwoningen, vrij groot. We hadden als Partij voor de Dieren tijdens de commissie ook de indruk dat de wethouder en het college heel erg bezig zijn met groot denken. Iedere woning moet zo'n beetje drie slaapkamers hebben.

Maar met deze motie over hofjeswoningen proberen we juist mee te geven van, denk ook aan mensen die niet per se drie slaapkamers nodig hebben. Die doelgroepen zijn er ook. Probeer ook kleinere woningen neer te zetten daarvoor. De voorzitter: Dat was eigenlijk nog een toelichting op uw eigen motie. Ik stel voor dat u daar niet meer op reageert. Wat mij betreft gaan we naar GroenLinks. Het woord aan de heer Uysal, gaat uw gang.

22

De heer Uysal: Dank, voorzitter. Sorry. Voorzitter, we staan voor een enorme woningbouwopgave. Dat in een tijd met heel veel onzekerheden. Maar als er iets zeker is, dan is het wel de grote vraag naar sociale huurwoningen en betaalbare koopwoningen. Daar gaan de ingediende moties en amendementen ook over. Zo kom ik ook meteen tot de motie van Partij van de Arbeid, samen ingediend met andere partijen, over het toevoegen van duizend extra middenhuurwoningen. Voorzitter, voor ons ligt op dit moment de prioriteit op het zo snel mogelijk en zoveel als mogelijk bouwen van sociale huurwoningen en betaalbare koopwoningen. Voorzitter, het is een flinke ambitie om in deze periode 1.200 sociale huurwoningen te realiseren. Wij hebben ons als GroenLinks hier keihard voor ingezet en we zijn er erg gelukkig mee om te vernemen dat een groot deel van deze plannen al in de pijplijn zit. De heer Van der Spoel: Voorzitter. De voorzitter: Bij interruptie, de heer Van der Spoel. De heer Van der Spoel: Dank u wel, voorzitter ik hoor dat GroenLinks zich daar keihard voor inzet en ontzettend blij is met de resultaten. GroenLinks heeft waarschijnlijk ook de beantwoording gezien van onze wethouder dat er netto, wat was het, ik zoek hem even op voor u, 491 sociale huurwoningen bij komen in 2030.

U bent, of althans GroenLinks is ook op de hoogte van het aantal mensen dat op de wachtlijst staat van deze woningen. Dan vraag ik mij af, hoe kan GroenLinks blij zijn met het resultaat van 491 netto sociale huurwoningen erbij? De heer Uysal: Dank, voorzitter. Dank ook voor de vraag. Ik begrijp uit de vraag van Partij van de Arbeid dat deze ambitie niet genoeg is. Volgens ons moeten we het been bijtrekken op het gebied van sociaal. Dit is wel een flinke ambitie, ook in tegenstelling tot de voorgaande periodes, want ik wil wel Partij van de Arbeid en de overige partijen die dit amendement hebben ingediend, erop wijzen dat in de periode tussen 2016 en 2021 er 179 sociale huurwoningen zijn gebouwd door de corporatie, terwijl er 1.000 woningen zijn afgebroken, zijn gesloopt. Het is een flinke ambitie om van 180 sociale huurwoningen in 5 jaar tijd naar maar liefst 1.000 corporatiewoningen in 4 jaar tijd te gaan. Dat is een flinke ambitie, dat een flinke vooruitstap. Het is misschien niet genoeg, maar dit is wel voor ons op dit moment de juiste prioriteit. De voorzitter: De heer Van der Spoel. De heer Van der Spoel: Dank je wel, voorzitter. De juiste prioriteit. Vorig jaar waren de gemeenteraadsverkiezingen. Wat was ik trots om samen op die linkse wolk te strijden voor meer sociale woningbouw in Dordrecht.

Het lijkt wel alsof die ambitie in de prullenbak is beland van die ik tijdens de verkiezingsdagen heb gehoord. Nogmaals mijn vraag aan u, of de vraag aan GroenLinks, moeten we niet kiezen voor meer sociale woningbouw op dit moment? Zit GroenLinks nu niet in de positie om juist het verschil te maken? Doe met een heel groot deel van de raad, u kunt voor de meerderheid zorgen, GroenLinks kan voor de meerderheid zorgen, doe mee. Wil GroenLinks daarvoor gaan? De voorzitter: Mijnheer Uysal.

23

De heer Uysal: Voorzitter, volgens mij doen wij dat ook. Ook als ik het programma van Partij van de Arbeid erop nasla, dan zie ik dat daarin stond van, we willen van de nieuwbouwwoningen er dertig procent sociaal bouwen. Partij van de Arbeid vraagt, GroenLinks die doet het. Wij hebben in het akkoord laten opnemen, samen met onze andere partners, dat we van de vierduizend nieuw te bouw woningen deze periode dertig procent bestaat uit sociale huurwoningen. De heer Van der Spoel: Voorzitter. De heer Uysal: Het is misschien niet genoeg, maar dit is wel de prioriteit voor ons en dit is waar we keihard voor inzetten. Laten we ervoor zorgen, met ze allen, dat we deze ambitie ook keihard gaan halen deze periode. De voorzitter: De heer Van der Spoel, tot slot. De heer Van der Spoel: Dank u wel, voorzitter. Ik weet nog niet of het tot slot is, maar daar moet ik nog eventjes over nadenken. De voorzitter: Maar ik wel. Gaat u verder. De heer Van der Spoel: Waar het mij om gaat, waar het de PvdA om gaat, is dat wij een hele duidelijke keuze maken dat we die dertig procent sociale woningbouw graag in handen willen leggen van de woningcorporaties. Waar GroenLinks op doelt, is nu vooral, we halen die dertig procent met medewerking van particuliere projecten. Particuliere projecten zijn hartstikke goed dat ze gebeuren, maar zijn minder bereikbaar voor mensen die op die wachtlijst staan.

Waarom? Omdat je dan vaak een bepaald jaarsalaris mee moet nemen, dat je vaak een hogere borg moet betalen of, hoe zeg je dat, de servicekosten die zijn erg hoog. Kortom, het is belangrijk dat we dat neerleggen bij woningcorporaties. Mijn vraag aan GroenLinks, bent u inderdaad ervan op de hoogte dat dat zo is in de particuliere woningmarkt en dat we er daarom voor moeten kiezen om te gaan voor een duidelijke keuze richting woningcorporatie, dat we daar die dertig procent voor gaan pakken? De heer Uysal: Voorzitter, ik kom daar zo meteen in mijn woordvoering ook op terug. Maar om nu alvast een antwoord te geven, ik zie dat het streven van dit college ook al is om naar die dertig procent toe te werken. Wij hebben met zijn allen gezegd 1.200 sociale huurwoningen, deze periode. Daarvan worden er ruim 1.000 woningen door de corporaties gebouwd. We zetten al maximaal in. Daarbovenop zeggen we ook, deze periode 150 extra corporatiewoningen boven op die ambitie van 1.200 programmeren. Daarbinnen doen we ook verschuiven van100 sociale woningen door derden naar corporatiewoningen. Daar waar het kan, zetten we maximaal in op woningcorporaties, maar als het niet kan, om wat voor reden dan ook, dan zijn we wel genoodzaakt om samen met derden, met andere partijen om de tafel te gaan zitten om toch een betaalbaar huis te kunnen realiseren.

Want deze klus kunnen we ook alleen maar klaren met ze allen. Ik denk dat het meer zin heeft om in te zetten op de samenwerking tussen gemeenten, corporaties en derden en private partijen, in plaats van dat we hier verzanden in een percentage discussie. De heer Van der Spoel: Voorzitter.

24

De voorzitter: Een hele korte dan, mijnheer Van der Spoel.

De heer Van der Spoel: Alleen maar een opmerking. Als ik dit verhaal dan zo hoor, voorzitter, dan ben ik verbaasd en ik heb het idee dat de linkse wolk richting wolkbreuk gaat. Want ik ben verbaasd, serieus ik ben heel erg verbaasd en ik denk dat de VVD een goede partner heeft in dit college. De heer Uysal: Tot slot, voorzitter. Wij zijn heel erg blij dat de Partij van de Arbeid toch tot inkeer is gekomen dat we eindelijk meer sociale huurwoningen moeten gaan bouwen. Want als we kijken naar de vorige periode was het volgens mij nota bene de Partij van de Arbeid die heel tevreden was met het aandeel sociale huurwoningen. Wij zijn wel degene, een van de weinige partijen die nu wel uiteindelijk het been bijtrekken en kiezen voor een andere koers. De heer Van der Spoel: Voorzitter, een opmerking. De heer Uysal: Ik wil verdergaan, voorzitter, als het mag, met mijn woordvoering. De voorzitter: Maar daarna gaan we wel echt eindigen, want anders dan blijft het balletje heen en weer gaan en daar komt u toch niet uit, schat ik zo in. De heer Van der Spoel: Dat komt op zich best goed. Maar de enige opmerking die ik daarover maak, dat ik hem heel erg makkelijk vind. Gaat u door, voorzitter. De heer Van Leeuwen: Voorzitter. De voorzitter: Ik zag ook nog een andere interruptie, die was ietsje eerder.

De heer Portier, gaat u nog wat toevoegen aan de linkse wolk misschien? De heer Portier: In dit geval een echte linkse wolk. Maar als ik misschien wat bliksemschichten mag afvuren richting onze vrienden van GroenLinks. De voorzitter: De zon is zo lekker aan het schijnen, mensen. Maar goed. De heer Portier: Even een vraag aan GroenLinks, via de voorzitter. Is het niet zo dat dertig procent sociale huurwoningen, die in het huidige coalitieakkoord staan, eigenlijk een inhaalslag zijn van wat in de vorige periode tekortgekomen is? Wel op basis van plannen die voor een flink deel ook al in de vorige periode gemaakt zijn. Terwijl de ambities voor 2030 helemaal niet veranderd zijn, namelijk alleen maar het vervangen wat sinds 2016 verloren is gegaan. Met andere woorden, is het niet zo dat GroenLinks zich nu op de borst klopt voor eigenlijk iets wat in de vorige periode al in gang is gezet, maar zich wel gecommitteerd heeft aan het beleid van de oude coalitie voor wat er tot 2030 moet gebeuren, namelijk maar tien procent sociale huurwoningen alleen als vervanging van wat gesloopt of verkocht is? De heer Uysal: Voorzitter, dat is niet zo. We hebben altijd al gepleit voor, wij willen bouwen naar behoefte. Dat doen we deze periode ook. De behoefte zit hem nu op dit

25

moment in het sociale huursegment en in het betaalbare koopsegment. Het klopt, we hebben een grote achterstand opgelopen door de afgelopen jaren heen, omdat er heel veel is gesloopt op het gebied van sociale huurwoningen. Die achterstand gaan we inhalen, maar voor ons blijft wel de prioriteit dat we inzetten op hetgeen waar de vraag ook naar is. Dat is op dit moment sociale huurwoningen. Daar zetten wij ons vol op in. De voorzitter: De heer Portier. De heer Portier: Ik constateer dat mijn vraag eigenlijk niet beantwoord is. Laat ik het dan op een andere manier formuleren. Is GroenLinks bereid om de dertig procent niet alleen voor de komende periode ter discussie te stellen, maar voor de hele periode tot 2030? Met andere woorden, om wezenlijk het woningbouwprogramma te veranderen? De heer Uysal: Voorzitter, nogmaals, we hebben nu de ambitie gesteld om deze periode de inhaalslag te maken. We zien dat de behoefte nu ligt op het gebied van sociale huurwoningen. Dat is misschien niet genoeg, maar we willen niet vooruitlopen op de zaken. Indien dat nodig is, dan kunnen we daar op dat moment later naar kijken om dan alsnog weer de stap te zetten op het gebied van sociale huurwoningen. Mevrouw Koene: Voorzitter. De voorzitter: Bij interruptie, mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Dank, voorzitter.

Voorzitter, bij de introductie van dit onderwerp heeft u aangegeven dat het onder mijn voorzitterschap in de commissie is geweest. Ik wil niet vervelend doen naar mijn collega's, maar we zitten nu echt de commissie over te doen. Ik hoop dat we ons wat gericht kunnen beperken tot de moties en amendementen. De voorzitter: Dank voor deze interruptie, deze suggestie. Daar ben ik het natuurlijk mee eens. Tegelijkertijd zie ik wel dat er moties en amendementen liggen die ook gaan over het minimumpercentage sociale huurwoningen. Het is een beetje een grensgeval. Maar laten we ons wel beperken tot die moties en amendementen en inderdaad niet de commissie overdoen. Ik kijk even naar de heer Uysal, want u was nog een antwoord aan het geven, volgens mij. De heer Uysal: Ik heb antwoord gegeven op de heer Portier. De voorzitter: Dan ga ik naar de heer Van Leeuwen. Gaat uw gang. De heer Van Leeuwen: Dank u. De voorzitter: Hij zei zelf van niet. Maar goed, u gaat over uw eigen antwoord. De heer Van Leeuwen, gaat uw gang. De heer Van Leeuwen: Dank u wel, voorzitter. Ik heb GroenLinks de afgelopen vier, vijf jaar relatief vaak horen praten over dat er woningen moeten zijn voor de leraren, de verpleegkundigen, de politieman enzovoort. In mijn optiek gaat het dan om mensen met

26

een middeninkomen. Het zijn vaak mensen die te veel verdienen voor een sociale huurwoning. Ik moet toch zelf ook wel constateren dat er relatief weinig middenhuurwoningen zijn in Dordrecht. Ik vraag me af waarom dat dan niet ook een prioriteit is voor GroenLinks, deze collegeperiode. De heer Uysal: Voorzitter, de middengroep is een bijzondere groep. In die zin bijzonder dat een deel van deze groep in aanmerking komt voor een sociale huurwoning en een ander deel van deze groep komt in aanmerking voor betaalbare koop. Als we kijken naar de frictieanalyse, dan zien we dat de vraag het grootst is in het koopsegment en vervolgens in het sociale huursegment. Daarmee ligt het ook voor de hand om deze twee segmenten, het sociale huursegment en het betaalbare koopsegment, een prominente plek te geven in de voorraad. Dat is wat we nu ook weer doen. We zetten volop in op de sociale huurwoningen en we zetten ook volop in betaalbare koop. Mevrouw Stolk: Voorzitter. De heer Uysal: Daar kom ik zo meteen op terug. De voorzitter: Bij interruptie, mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, toch heel eventjes. 491 sociale huurwoningen, dat is waarom GroenLinks in dit college zit. Als je, laat maar zeggen, nu ... Nu krijg je de kans om mee te stemmen met twee moties, twee moties zijn het, om te zeggen van, we gaan daar echt wat aan doen aan die sociale woningbouw.

Daar zegt GroenLinks gewoon nee tegen. De heer Uysal: Voorzitter, dat is niet zo. Want nu wordt het beeld gesuggereerd, geschetst alsof GroenLinks niet bijdraagt aan de toename van de totale voorraad sociale huurwoningen. Als ik antwoord mag geven, mevrouw Stolk ... Mevrouw Stolk: Voorzitter. De heer Uysal: Ik wil ook wel antwoord geven, voorzitter, want ik word elke keer onderbroken. Nogmaals, in de periode tussen 2016 en 2021 werd er in totaal in 5 jaar tijd 179 sociale huurwoningen gebouwd. Dat zijn ook netto aantallen. Er werden in diezelfde tijd ruim 1.000 sociale huurwoningen afgebroken, gesloopt. Nu bouwen we 1.200, bruto weliswaar, sociale huurwoningen, maar dat neemt niet weg, dat laat onverlet dat de totale voorraad aan sociale huurwoningen alsnog toeneemt. Hou op hier met het doen alsof GroenLinks niet staat voor sociale huurwoningen. Laten we er met zijn allen voor zorgen, ondanks alle uitdagingen die we meemaken op de woningmarkt en allerlei andere ontwikkelingen, dat we deze ambitie gewoon halen. De voorzitter: Mevrouw Stolk.

27

Mevrouw Stolk: Voorzitter, het zijn mooie woorden van de heer van GroenLinks met weinig inhoud. Het is een ambitie. Maar vooralsnog komen er 491 sociale huurwoningen bij. We geven nu GroenLinks de kans met deze moties en amendementen om juist te zeggen van, we gaan nu echt bouwen voor de sociale medemens, maar daar zegt GroenLinks nee tegen. Dat wil ik maar eventjes gezegd hebben. De heer Uysal: Kort daarop reagerend. Het verschil wat GroenLinks maakt in dit college, in tegenstelling tot andere colleges, is dat we de koers verleggen en is dat we totaal de andere kant opgaan, namelijk het bouwen van extra sociale huurwoningen. Daarbovenop komt nog dat we geregeld hebben dat we extra 150 sociale huurwoningen boven op die ambitie van 1.200 gaan realiseren deze periode. Mevrouw Stolk: Voorzitter. De heer Uysal: Dan wil ik verdergaan met mijn woordvoering. De voorzitter: Dank. Laten we deze discussie nu even stoppen, want er is nu voldoende over gezegd. Ieder standpunt is duidelijk. Gelijk stemmen hoeft ook niet. Ik wilde eigenlijk doorgaan naar ... Als u uw termijn afgerond hebt. Bent u klaar met uw termijn? De heer Uysal: Nee, nog niet. Ik wil nog iets zeggen over betaalbaarheid. De voorzitter: Gaat u dan nog even door. De heer Uysal: Dank, voorzitter. De betaalbaarheid van woningen staat onder druk.

Laat duidelijk zijn dat voor GroenLinks een koopprijs van 355.000 euro echt niet de definitie is van betaalbaar. We willen benadrukken dat dit voor ons de bovengrens is en we willen ook benadrukken dat er niet alleen maar woningen ... Of wij willen niet alleen maar dat woningen gebouwd gaan worden tegen deze prijs aan. Ons woonbeleid mag niet louter bepaald worden door de indexering. Voorzitter, dat vraagt om vormen van innovatie en creativiteit, zodat de gewenste bouwproductie slimmer gerealiseerd kan worden. Dat is ook noodzakelijk in het licht van de verdichtingsopgave. Om die reden juichen wij de moties van ChristenUnie/SGP en beide moties van Partij voor de Dieren toe, al hebben wij wel onze bedenkingen bij de vaste aantallen die worden genoemd in beide moties van Partij voor de Dieren. Tot slot, voorzitter, wij hebben een verzoek gedaan aan het college op initiatief van ... Wij hebben een verzoek aan het college. Op initiatief van GroenLinks is vorig jaar een amendement raadsbreed aangenomen, waarin is opgenomen dat het college zorg moet dragen voor een substantieel aantal woningen onder de drie ton. Kan de wethouder toezeggen dat dit amendement wordt betrokken bij de verdichtingsstudie en ook bij de resultaten daarvan inzichtelijk gemaakt kan worden op welke manier uitvoering wordt gegeven aan dit amendement? Dank u wel. De voorzitter: Hartelijk dank.

Dan gaan we naar de fractie Beter voor Dordt, de heer Wringer, gaat uw gang.

De heer Wringer: Dank, voorzitter. Ook Beter voor Dordt ziet de behoefte aan betaalbare koop en huurwoningen. De marktomstandigheden zijn in korte tijd snel veranderd van

28

50.000 euro overbieden op een koopwoning tot we wachten eerst tot onze eigen woning wordt verkocht voordat we iets nieuws kopen. Maar wat niet veranderd is, dat nog veel Dordtenaren op zoek zijn naar een eigen betaalbare koop- of huurwoning. De moties die voorliggen roepen op om betaalbare koop- en huurwoningen te realiseren. Daar staan wij in principe achter, maar of dit haalbaar is, horen we graag van college. Zijn er projectontwikkelaars die met de huidige hoge prijs van materialen en arbeidskosten woningen willen en kunnen bouwen met een prijskaartje tot maximaal 355.000 euro of 800 euro huur? Woningen moeten tegenwoordig duurzaam gebouwd worden. Dat betekent volgens Beter voor Dordt dat woningen standaard voorzien moeten worden van goede isolatie, Hoge Raad++-glas, een warmtepomp of stadsverwarming en voldoende zonnepanelen op het dak. Deze eisen maakt een nieuwbouwwoning niet alleen maar duurder. Maar Beter voor Dordt gaat ervan uit dat deze duurzaamheidsmaatregel ook standard op nieuw te bouwen woningen wordt gerealiseerd. We horen graag van de wethouder of deze eisen worden meegegeven bij het bouwen van nieuwbouw. Daarnaast bouwen we in Dordrecht natuurlijk binnenstedelijk. Iedereen weet dat dat ook wat duurder maakt.

Bouwen voor minder dan 250.000 euro, daar zien we alleen succes in als er een bestaand kantoorpand of bedrijfspand wordt omgebouwd tot duurzame woningen of echt kleine studio’s. Het Rijk werkt aan de Wet Versterking Regie op Huisvesting, waarin een nieuwe definitie van sociale huurwoningen komen te staan en waarschijnlijk ook een nieuwe definitie van sociale koopwoningen. Gaat het college deze nieuwe definities overnemen na aanname van de wet en gebruiken voor de Dordtse situaties, zodat een vergelijking met andere steden makkelijker wordt en vergelijkingen uit het verleden beter worden begrepen of oproepen van het Rijk beter gepositioneerd kunnen worden? Het gemiddelde huishouden is veel meer kwijt aan woonlasten, wat betekent dat er minder geld overblijft om te besteden in onze mooie stad. We staan al laag op de sociaaleconomische ladder van de vijftig grootste steden. Beter voor Dordt wil graag concrete maatregelen zien van het college hoe ze deze positie denkt te gaan verbeteren. Kan het college met een RIB komen hoe ze denken deze sociaaleconomisch te gaan verbeteren, ondanks de gestegen woonlasten en inflatie? Even kort over de moties. De motie ‘Betaalbaarheid vraagt om creativiteit’, die dienen we mede in.

De motie ‘75 hofjeswoning’, die kunnen we ook ondersteunen De motie ‘300 goedkope koopwoningen’, daar wachten we even de reactie van het college af, in verband met de haalbaarheid. De twee moties van de PvdA, na overleg met de PvdA zullen we die ook ondersteunen. Uiteindelijk zullen we ook instemmen met de Routekaart. Dank je wel, voorzitter. De voorzitter: Bij interruptie, de heer Groenewege. De heer Groenewege: Dank u wel. Over de haalbaarheid van goedkope koopwoningen. Die haalbaarheid hangt toch niet alleen af van de bouwprijs, maar ook van de politieke keuze of je bereid bent om bijvoorbeeld in plaats van grotere eengezinswoningen, kleinere appartementen of kleinere studio's neer te zetten. Dat is een bereidheid die dit college in mindere mate heeft, die de Partij voor de Dieren in meerdere mate heeft. U kunt daar als Beter voor Dordt toch ook uw eigen politieke afweging in maken. Wat wilt u dat er neergezet wordt in Dordrecht? Wat is daarin de afweging van Beter voor Dordt? Wilt u dat er meer studio's gebouwd worden, zodat starters een kans krijgen op de koopmarkt of niet?

29

De heer Wringer: Dank, voorzitter. Bedankt voor de vraag. Er moet gebouwd worden naar de behoefte. Natuurlijk, je kan goedkoop bouwen, maar dan worden het wel hele kleine studio's. Het is maar de vraag of die zullen verkopen en of de mensen die zullen willen. Dat is het eigenlijk. De voorzitter: De heer Groenewege. De heer Groenewege: Voorzitter, als het alternatief voor een jongere starter is om op de zolder van zijn moeder te blijven wonen, dan denk ik dat daar wel vraag naar is. Ik hoop dat Beter voor Dordt ook die keuze durft te maken. De heer Wringer: Dank, voorzitter. Dat zullen we zien. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar de overkant. Mevrouw Stolk, VSP, gaat uw gang. Mevrouw Stolk: Voorzitter, dank. Eigenlijk alle moties die vandaag voorliggen zou je kunnen steunen, want we moeten bouwen, bouwen, bouwen. Alleen even de motie van de ChristenUnie. Daar wachten we even het college af, want ik heb alleen de eerste versie gezien, ik dacht, dan komt hij in mijn systeem. De motie vraagt om een onderzoek, maar wat wil je echt concreet bereiken? Hij mag wat mij betreft nog wat concreter, want eigenlijk hadden we liever gezien dat dat al uitgewerkt was door het college om creatief te gaan bouwen, dat dat al in kaart gebracht was. Maar dat wachten we eventjes af.

Alle andere moties van de Partij voor de Dieren zullen wij steunen en de moties die wij mede ingediend hebben uiteraard ook. De voorzitter: Bij interruptie, de heer Noldus. De heer Noldus: Voorzitter, dank. Vraag aan mevrouw Stolk van de VSP. Bijna Haags over da bouwen, bouwen, bouwen. Ik ben toch benieuwd, u zegt, je kan alle moties aannemen, want dan wordt het allemaal beter. Tegelijkertijd, dat is de vraag richting de VSP, hoe denkt u om te gaan met moties die oproepen op stapeling, op ambities in een tijd waarin woningen echt moeilijk gebouwd kunnen worden, waar de prijzen stijgen? Hoe denkt u dat u met die stapelingen en moties überhaupt nog woningen gerealiseerd gaat krijgen? Is het dan niet veel beter om te richten op een divers aanbod en te zorgen dat die woningen echt gebouwd gaan worden en te zorgen dat er echt wat gebeurt in de stad? Mevrouw Stolk: Voorzitter, die vraag kan ik net zo goed terugleggen bij de VVD, want ook u heeft daar geen antwoord op. Kijk, wat we willen voor onze Dordtse inwoners, is dat er huizen gebouwd worden. Waar de VVD natuurlijk op inzet is allemaal dure woningbouw en mensen van buitenaf. Dit college wil groeien naar 140.000 inwoners. Wat wij zeggen, dat willen wij eigenlijk niet, maar wij willen wel een natuurlijke groei, maar bouw in ieder geval voor de Dordtenaren. Dat is onze eerste prioriteit.

Over stapelingen, ik denk dat iedereen in Nederland daarmee te maken heeft. Daarvoor gaf ik net ook aan over creatieve oplossingen, er had eigenlijk al een creatieve oplossing moeten liggen. Weet je, dure woningen hebben we er nu genoeg. De doorstroming komt

30

niet echt op gang. Laten we nu gaan bouwen voor de sociale en de midden, want daar zit de grootste problematiek. De voorzitter: De heer Noldus. De heer Noldus: Voorzitter, dan nog als laatste even om tegen te spreken wat er geschetst wordt over de ambitie van de Dordtse VVD, want wij zijn echt enorm trots dat we juist extra ook in die betaalbare koop gaan programmeren. Daar is ook behoefte aan. Het is echt niet zo dat voor de VVD alleen grote dure huizen belangrijk zijn. Het gaat echt om die totale mix die ook aansluit bij die behoefte van Dordtenaren, van mensen uit de regio die uiteindelijk hier een plek willen vinden. Dat is uiteindelijk waar we het voor doen. Dat vraagt echt de gemixte aanpak en dat is echt iets anders dan hier nu ook door de VSP onder andere gevraagd wordt. Mevrouw Stolk: Voorzitter, het is mooi dat de Dordtse VVD aangeeft dat ze voor de regio bouwen. Dat geeft niet aan de Dordtse VVD, maar de regio VVD. Maar dat is even een nuance. Waar wij voor willen bouwen zijn de Dordtenaren en met name in het lage en het middensegment. Voor het hoge segment, voorzitter, daar is genoeg, staat lang genoeg te koop. Ik hoop, met GroenLinks aan hun zijde, dat ze inderdaad dat beentje bij gaan zetten. De voorzitter: De heer Noldus, tot slot. De heer Noldus: Voorzitter, als laatste opmerking erin, want ik herken dat beeld totaal niet.

Ik denk ook, als je kijkt naar het Brink-rapport en ook aan de algehele opvatting, maar ook vooral de Dordtse paragraaf die er aan het einde zit, dat dat uiteindelijk uitstekend gekenschetst wordt hoe de opgave ligt en waar echt de uitdagingen liggen. Ik zou willen wat terug te zien in de opvatting van de VSP, als het kan. De voorzitter: Dat was ook meteen uw termijn, mevrouw Stolk? Ja. Dank. Dan gaan we naar de ChristenUnie/SGP-fractie. De heer De Feijter, gaat uw gang. De heer De Feijter: Dank u wel, voorzitter. Om eerst nog even kort terug te komen op die motie creativiteit. Er zijn inderdaad al wat creatieve oplossingen, zeg ik ook richting mevrouw Stolk, die vroeg daar net naar. Je hebt natuurlijk de starterslening. Dan is de vraag natuurlijk, hoe creatief is dat? Maar het is in ieder geval een oplossing die veel Dordtenaren kan helpen. Daarnaast hebben wij juist de motie wat breed willen houden, omdat wij geloven dat we een heel creatief college hebben zitten. We willen die creativiteit niet op voorhand al beperken, maar wel specifiek hebben we ook een aantal voorbeelden gegeven in de motie, zoals Duokoop, zoals Koopgarantie. Er zijn echt meer initiatieven die creatief zijn. De heer Van der Kruijff: Voorzitter. De voorzitter: Bij interruptie, de heer Van der Kruijff.

De heer Van der Kruijff: Ik hoor de heer De Feijter zeggen dat hij gelooft en denkt dat het college al heel creatief is. Dan is uw motie die om creativiteit vraag toch volstrekt overbodig? Dan gebeurt het toch gewoon?

31

De heer De Feijter: Zie het dan meer als een extra oproep om hier gewoon eventjes de focus op te leggen. We weten dat het nou eenmaal lastig is om betaalbaar te bouwen. Wie weet kan het nog betaalbaarder. Dat is ook zeker iets waar we op moeten gaan letten en goed moeten onderzoeken, maar er zijn ook andere oplossingen. Ik zou zeggen, college onderzoek dat vooral gewoon eventjes goed. Kijk, als er makkelijke oplossingen waren geweest, dan snap ik ook, dan waren die allang natuurlijk uitgevoerd. Maar probeer nou eens eventjes out of the box te denken. Het is meer een uitdaging aan het college. De heer Van der Kruijff: Voorzitter. De heer Van der Kruijff: Begrijp ik het dan goed dat u eigenlijk niet zegt, wees creatief, maar zoek moeilijke oplossingen? De heer De Feijter: Ik zeg, college doe je best, wees creatief. Kom eens met wat nieuws. Ik kan me voorstellen dat de focus misschien ook op andere dingen heeft gelegen. Ook om kijken, hoe bieden we überhaupt betaalbare koop- en huurwoningen aan? Probeer eens buiten de gebaande paden te kijken, want er zijn ook landelijk gezien gewoon al veel initiatieven. Je hoeft daar in die zin niet altijd creatief voor te zijn. Beter goed gejat, dan slecht bedacht. Vooral een algemene oproep om daarmee aan de slag te gaan. Voorzitter, ik heb eigenlijk grotendeels mijn woordvoering net ook al gedaan, toen ik de motie indiende.

Nog even kort over een aantal ... De heer Noldus: Voorzitter. De voorzitter: Bij interruptie, de heer Noldus. De heer Noldus: Voordat de heer De Feijter doorspringt naar de andere motie had ik nog een vraag ook over de motie die door de ChristenUnie/SGP onder andere is ingediend. De creativiteit en de oproep die gedaan wordt. Ik zie de voorbeelden, dat zijn vooral financiering oplossen, zeg ik dan maar even, een andere wijze van financiering. Is dat ook de oplossingsrichting waar u op doelt met de motie? Want ik hoorde in de tekst eromheen toch wat andere zaken ook nog terugkomen qua creativiteit. Kunt u daar nog enige duiding op geven? De heer De Feijter: Dank, voorzitter. Dat is inderdaad een deel van de oplossing of dat kan zomaar een oplossing zijn. Duokoop is inderdaad een erfpachtconstructie, waarbij woningkopers wel het huis kopen, maar niet de grond. Dat zit hem voornamelijk op de financiering. Ik denk dat dat ook een van de belangrijkste dingen is, want als we kijken naar wat de vraag is, mensen vragen betaalbare koop. Je moet vooral kijken, hoe kan je daarin tegemoetkomen? Vooral in die portemonnee van de Dordtenaar. Dat lijkt me het belangrijkste. Maar als er meer oplossingen zijn, dan vind ik dat ook helemaal goed. De voorzitter: Dank. Gaat u verder. De heer De Feijter: Voorzitter, met betrekking tot extra middenhuurwoningen, wij zien het nut ook van middenhuur in.

Er is een gat tussen sociale huur naar de vrije markt. Dat

32

is voor veel mensen toch wel een aanzienlijk gat. Tegelijkertijd denken wij dat de behoefte op dit moment meer zit bij echt betaalbare woningen en bij de sociale huur. We vragen ons af of die stapeling van opgaves dan ook realistisch is, maar we horen ook graag een reflectie van de wethouder daarover. Ten aanzien van de motie of amendement, moet ik zeggen, over het minimum percentage 30 procent. Dit wordt eigenlijk al gedaan. Het staat ook gewoon in het politiek akkoord. We willen 30 procent sociale huur bouwen. De heer Van der Spoel: Voorzitter. De heer De Feijter: Dat is afgesproken. De voorzitter: Dat was uw zin. Dat is afgesproken. Dan gaan we naar de heer Van der Spoel, bij interruptie. De heer Van der Spoel: Dank u wel, voorzitter. Ik hoor ik ChristenUnie/SGP zeggen dat dat al gebeurt. Ik heb net geprobeerd aan GroenLinks uit te leggen dat het inderdaad nu op 28 procent staat, sociale woningbouw bij woningcorporaties en dat we dat juist willen naar boven trekken. Is de ChristenUnie/SGP dan van mening dat ik onzin sta uit te kramen, vraag ik me dan af? Of hebben zij hele andere cijfers? Ik snap het allemaal niet meer op deze manier. Als er op deze manier een cijferwedstrijdje wordt gespeeld, wordt er volgens mij niet ingegaan op de dingen die daadwerkelijk worden gezegd en de problemen waar Dordtenaren mee te kampen hebben. De heer De Feijter: Voorzitter, dank u wel.

Ja die 30 procent gaat over wat we willen bouwen. Die 28 procent gaat over nu de voorraad die we hebben. We komen uit een diepe put. Zoals mijn waarde collega, de heer Uysal van GroenLinks, ook al heeft gezegd, afgelopen jaren was er minder gebouwd en is er meer gesloopt. Dat willen we nu proberen recht te zetten. Daarom is er die ambitie om 1.200 sociale huurwoningen te bouwen, waarvan er ruim 1.000 van corporaties zijn. De heer Van der Spoel: Voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Van der Spoel.

De heer Van der Spoel: Kan ik daaruit concluderen dat ChristenUnie/SGP van mening is dat zij het probleem oplossen met het bouwen van 491 sociale huurwoningen in 2030? Dat dat voldoende is om de problemen op te lossen voor die duizenden mensen die op de wachtlijst staan voor een woning. De heer De Feijter: De vraag is inderdaad of dat voldoende is, maar er wordt in ieder geval iets aan gedaan. Wat ik zeg, we komen uit een diep gat. De opgave is enorm voor sociale huur, ook voor andere sectoren. Wij denken dat deze programmering in ieder geval realistisch is en dat die ook uitvoerbaar is. Het lijkt ons dat dat nu allereerst het belangrijkste is.

33

De heer Van der Spoel: Voorzitter. De heer De Feijter: Eerst eens die uitvoering gaan doen. Er komen er ruim 1000 bij van corporaties. 1.200 in totaal Wij vinden het ook goed om buiten corporaties ... Niet alles is met corporaties op te lossen. We moeten ook daarbuiten kijken naar een derde partij. De voorzitter: De heer Van der Spoel, tot slot. De heer Van der Spoel: Voorzitter, dank u wel. Is geen antwoord op mijn vraag die ik ChristenUnie/SGP heb gesteld van, of zij van mening zijn dat ze hiermee voldoen aan de vraag van die vele duizenden Dordtenaren die op die wachtlijst staan. Nu hoor ik de ChristenUnie/SGP ook nog zeggen dat we kijken naar derde partijen. Daarmee geeft ChristenUnie/SGP eigenlijk aan, wij hebben voldoende vertrouwen in de particuliere markt dat zij voor een groot deel ons probleem gaat oplossen. Is dat correct wat ik hoor? De heer De Feijter: Wat ik al meerdere malen zeg is, ik denk niet dat het voor een groot deel is, want het grootste gedeelte is van corporaties wat er gebouwd gaat worden. Dat is ook gewoon een afspraak die we hebben gemaakt. Staat in het politiek akkoord. We willen die dertig procent sociale huur gaan bouwen. Het is een stevige ambitie, maar wij denken dat nu allereerst die uitvoering van belang is. Ga eerst die woningen eens bouwen. Dat is al een opgave die al groot genoeg is. De voorzitter: Dank u wel.

Dat was ook meteen uw termijn? De heer De Feijter: Er zijn nog een aantal moties. De voorzitter: U heeft nog 26 seconden. Gaat uw gang. De heer De Feijter: Dan wordt het doorpraten. Ten aanzien van de moties van Partij voor de Dieren, dat lijken ons sympathieke moties. Er zijn ook een aantal dingen wel te zeggen. In de motie over betaalbare of goedkope koopwoningen wordt ook gesproken over een aantal vierkante meters. Daar is natuurlijk van alles over te zeggen. We vragen ons af of we dat gesprek nu moeten voeren of dat we dat misschien moeten doen met de nieuwe vaststelling van de huisvestingsverordening. Maar goed, het lijken ons sympathieke moties. We zijn ook heel benieuwd wat de wethouder hierover te zeggen heeft. De voorzitter: Hartelijk dank. Dan gaan we naar de CDA-fractie. De heer Van der Kruijff, gaat uw gang. De heer Van der Kruijff: Dank u wel, voorzitter. Het CDA is blij dat er nu een duidelijke Routekaart wonen ligt, met daarin een voor het CDA belangrijke beleidsbijstelling van de bouwambitie, namelijk een plus van 250 sociale huurwoningen en terechte aandacht voor doelgroepen als starters, senioren en gezinnen. Dat het college expliciet uitspreekt meer de regie te willen nemen, want daar schortte het nogal eens aan in het verleden. Het CDA ziet op al die punten de verdere uitwerking graag tegemoet. De valkuil is om dat vandaag al zelf als raad te gaan invullen.

We zien dat in de afgelopen woordvoeringen al door deze en gene gebeuren. Het CDA gaat dat niet doen. Wij

34

stemmen in met deze voorgestelde Routekaart wonen en we wachten de uitwerking af. Ik kan u dan ook vast verklappen dat wij met geen enkele motie of amendement zullen instemmen. Ik zal u uitleggen waarom. We horen vanuit een aantal fracties de wens om een nog ambitieuzere route voor wat betrekking bouw van zowel lage huur- als goedkope koopwoningen. Voor goedkoper kopen moet je sowieso geen nieuwbouwwoning gaan zoeken, maar moet je in de bestaande woningvoorraad zoeken, daar is het veel goedkoper. Ik woon zelf in de wijk Stadspolders. Daar kun je eengezinswoningen kopen onder de drie ton. Kijk maar op Funda. Echt meer dan één. We vinden het ook niet realistisch, als je naar de huidige bouwkosten kijkt en het arbeidsloon, om nu doelen te gaan stellen waar aannemers nauwelijks aan kunnen voldoen. Daarnaast vinden wij ook als we nu een bovengrens aangeven dat je erop mag vertrouwen dat het college dan met een voorstel komt waar niet alles tegen de bovengrens aan zit, maar ook in de bandbreedte daaronder. Dat zullen wij per voorstel wat we krijgen uiteraard ook checken en controleren, maar niet nu al ons erover uitspreken hoe dat precies eruit moet zien. Want wat we zien ... De heer Groenewege: Voorzitter. De voorzitter: De heer Groenewege, bij interruptie.

De heer Groenewege: Dit college heeft ook de doelstelling dat de gebouwde omgeving per 2035, als ik het goed heb, klimaatneutraal is. Een hele hoop bestaande koopwoningen zullen verregaand worden verduurzaamd en ook verregaand in waarde stijgen. Als we dit nu al weten, kunnen we daar toch nu al rekening mee houden door meer betaalbare koopwoningen bij te bouwen, zodat er nog steeds wat beschikbaar blijft voor starters, alleenstaanden, ouderen die kleiner willen gaan wonen en al die doelgroepen die nu moeite hebben om aan een betaalbare koopwoning te komen. De heer Van der Kruijff: Voorzitter, ik zeg niet dat we geen betaalbare woningen moeten bouwen. Alleen als we nu voor de korte termijn vooruitkijken voor mensen die huizen zoeken, dat ze nu beter in de bestaande woningvoorraad terecht kunnen. Ik geef expres het voorbeeld van de wijk Stadspolders. Daar staan hoop huizen die in de jaren 80, 90 gebouwd zijn. Dat zijn niet de E-, F-, G-labels. Dat zijn ongeveer de C-labels. Als je een beetje je best hebt gedaan B-labels. Daar kunnen mensen best met redelijke energielasten wonen. Ik woon er zelf. Ik heb zonnepanelen en ik ga niet verklappen wat mijn energielasten zijn, maar die vallen reuze mee. Dat kan gewoon in die woningen. Die zijn er en ze zijn ook te koop. De heer Groenewege: Voorzitter, het CDA kijkt zoals gebruikelijk alleen op de korte termijn vooruit.

Ik probeer vooruit te kijken naar 2035, de langere termijn. Daar kunnen we nu al rekening mee houden, ook met die betaalbare woningbouw. Ik zou graag willen dat de heer Van der Kruijff van het CDA daar ook op reflecteert. Dat lijkt me ook heel verstandig. Regeren is vooruitzien. Het CDA is een coalitiepartij. Kijk ook eens naar verder dan het einde van je ambtstermijn. De heer Van der Kruijff: Voorzitter, het is natuurlijk een beetje een vervelende, nare opmerking door van het CDA te zeggen dat we niet langer vooruitkijken. U draait nog

35

maar kort mee, u zult het niet weten, maar dat hebben we echt de afgelopen jaren continu gedaan. Als het nu over betaalbare woningen gaat en we hebben het over een koopprijs van maxima 350.000 euro en wij geven aan dat we de voorstellen zullen beoordelen, ook op het deel wat lager bandbreedte daaronder zit, dan zullen we dat ook doen. Als je kijkt naar betaalbaarheid, laat ik een voorbeeld geven. Als je een koopwoning van 250.000 euro koopt bij 5 procent rente, de marktrente en de hypotheekrente hebben wij niet helemaal in de hand, dan is dat ongeveer evenveel als een koopwoning een aantal jaren geleden van 350.000 euro tegen 3,5 procent rente, als je naar de rentelasten kijkt. Oftewel, wij kunnen hier op papier schrijven tot we een ons wegen, maar af en toe werkt de markt ons tegen en dan gebeuren dingen anders. Daar kent u de lange termijn niet van en wij de lange termijn niet van. Waar we het over eens moeten zijn, is dat we betaalbare woningen bouwen van een goede kwaliteit en duurzaam. Daar verschillen we helemaal niet van mening over. Alleen denk niet dat het allemaal zo maakbaar is. Af en toe zijn de marktontwikkelingen gewoon anders dan je zou willen en daar moet je wel realistisch in zijn. De voorzitter: Helaas. De heer Van der Kruijff: Voorzitter, het CDA ziet de nieuwbouw nu ook wat inzakken, vanwege die marktomstandigheden.

Onze zorg is dan ook veel meer of het hier in Dordrecht gaat lukken, het tempo wat we willen te halen, omdat de ambities die we vandaag vastleggen onhaalbaar blijken te zijn. In die zin, de motie van ChristenUnie/SGP en Gewoon Dordt, die het college oproept om creatief te zijn, vinden we ingewikkeld, hij is vaag. Ik zei het net al, alsof het college niet creatief is en alsof deze raad niet creatief is. We hebben hier voorstellen gedaan over flexwoningen. We hebben met elkaar bij Leerpark 2F kleine appartementen, weliswaar in de huursector, neergezet voor jongeren. Thureborgh 2F komt eraan. In de middenzone worden ook sociale huurwoningen gerealiseerd. Natuurlijk, dat is niet de wooncorporaties gebeurd, maar het is wel betaalbaar aanbod wat er is. Het doet geen recht, zeg ik dan tegen Partij van de Arbeid, om die buiten schot te laten. Voorzitter, hoe dan ook, het is nu belangrijker energie te steken in de uitvoering, dan met elkaar te gaan zitten dissen of dit allemaal wel genoeg is, het moet gewoon gebeuren wat hier staat. Daar stemmen wij voor. De voorzitter: Hartelijk dank. Dan ga ik naar de Partij van de Arbeid. Mijnheer Van der Spoel, gaat uw gang. De heer Van der Spoel: Dank je wel, voorzitter. Ik zal het kort houden, omdat ik al veel aan het woord ben geweest, onder andere.

Maar luisterende naar deze discussie ben ik vooral verbaasd van, wij hebben op dit moment 17.000 mensen op een wachtlijst staan. Natuurlijk voor een woning. Natuurlijk zullen daar mensen van zijn die al voor de zekerheid hebben ingeschreven of die ingeschreven blijven staan. Maar al zou het de helft zijn van die 17.000 die op een woning zit te wachten, dan vind ik dat wij als gemeenteraad die mensen perspectief moeten bieden. Ik ben van mening dat we dat met deze Routekaart niet doen. Ik ben van mening dat de coalitiepartijen een gigantische mistwolk optrekken door continu termen te gebruiken als ambitie hier en ambitie daar en doorstroom hier en doorstroom daar. Wanneer jullie zelfs het zo belangrijk vinden dat mensen weer naar de stembus gaan, dat hebben we vier jaar

36

geleden gezien, of vorig jaar gezien, hebben we ons daar allemaal over uitgesproken. Dan denk ik dat we deze mensen die op die wachtlijst staan als gemeenteraad, met name het college, dat we die mensen tekort doen. Het gaat heel veel geld kosten en we doen deze ... Als we deze mensen echt perspectief willen bieden, dan gaat het ontzettend veel geld kosten. Maar dat is toch waar we voor staan voor die mensen. We willen bouwen voor die Dordtenaren. Dat gebeurt nu niet. Daarom verzoek ik u echt ... De heer Noldus: Voorzitter. De voorzitter: Bij interruptie, de heer Noldus. De heer Noldus: Mooi dat de heer Van der Spoel voor zover vandaag zijn campagnestandje weer even heeft aangezet, maar ik denk dat het toch een beetje tekortschiet door de hele sociale huurvoorraad, het particuliere aanbod over te slaan en niet in ogenschouw te nemen. Met dat totale aspect zien we ook terug 37 procent in onze stad sociale huur inclusief particulier aanbod. Lijkt me niet helemaal terecht en eerlijk, het beeld wat de heer Van der Spoel namens Partij van de Arbeid hier neerzet, temeer ook om ... Dat kwam net ook ... Dat was de vraag. Het ging net ook over sloop. Daar was u vrij stelling over. Ik heb dan toch ook de vraag, wetende dat er ook een hele grote verduurzamingsopgave ligt, vooral ook bij die corporatiewoningen.

Wat is dan de invulling van de Partij van de Arbeid als het gaat om, hoe om te gaan met die verduurzaming van die woningen als er blijkbaar niet gesloopt mag worden? De heer Van der Spoel: Ik ga heel even vervelend doen, voorzitter. Ik heb de vraag even niet verstaan, omdat er even iets tussendoor kwam van de andere zijde.

De heer Noldus: Even een fractieoverlegje tussendoor. De uiteindelijke vraag ging over de sloop van woningen. U zegt terecht, er wordt gesloopt en er wordt nieuw gebouwd. De opgave die ligt is ook rondom verduurzaming van woningen, was de opvatting van de Partij van de Arbeid, als het gaat over de sloop van sociale huurwoningen waar u net vrij stellig over bent in het kader van de verduurzaming van die woningen. De heer Van der Spoel: Ik zit even na te denken over deze vraag, voorzitter. Hoe wij daar instaan? Wij willen dat die woningen worden verduurzaamd, uiteraard. Maar waar wilt u naartoe met deze vraag? De heer Noldus: De vraag is dan even. Want u bent vrij stellig over dat sloop van corporatiewoningen. U spreekt daar vooral slecht over. Terwijl als het over een ander onderwerp gaat, is het ook mede de Partij van de Arbeid, dat is natuurlijk veel breder gedragen, die positief is over de hele verduurzamingsopgave, over dat we werk moeten maken van het aanpakken van die E-, F-, G-woningen in de stad, vooral bij de corporaties. Ik ben benieuwd of de Partij van de Arbeid dan ook met een voorstel komt om die woningen dan maar te laten zitten of extra geld uit te trekken voor andere verduurzamingsopgaves. De heer Van der Spoel: Ik vind het een terechte vraag. Daar moeten we een keer een commissie over gaan opbouwen. Dan gaan we het daar op dat moment over hebben.

37

Waar het mij om gaat en waarom ik er zo stellig over ben, is dat uiteindelijk er maar 491 sociale huurwoningen netto bijkomen. Daarom ben ik er zo stellig in. Ik snap het ook weer dat u deze vraag stelt, zodat we het daarover gaan hebben. Maar dat is waar het mij om te doen is, om die 491 woningen die er maar bijkomen voor die vele mensen die op die wachtlijst staan. Dat is waarin ik had gehoopt dat we hier als raad daar duidelijke keuzes in durven te maken. Ik ga weer verder met het beantwoorden van de moties, althans hoe we daarover gaan stemmen. De heer Noldus: Voorzitter, dan toch nog even De voorzitter: De heer Noldus, tot slot. De heer Noldus: Ik vind het wel een fraaie tekentafelpolitiek wat hier dan voorbijkomt. Want wat ik dan vooral toch nog mis, is hoe om te gaan ook met die motie die u dan zelf voorstelt over die dertig procent. Ik denk ook zeer onterecht dat u het bestaande aanbod sociale huurwoningen in de particuliere sector daartoe overslaat, vind ik echt een farce. De heer Van der Spoel: Waarvan akte. De voorzitter: Voordat u verdergaat, ik wilde u allen net eigenlijk een compliment maken, omdat u zo goed via de voorzitter spreekt. Maar nou hoor ik toch een paar keer u, u, u. Let daar even op, zou ik zeggen. De heer Van der Spoel, gaat u verder.

De heer Van der Spoel: Dank u wel, voorzitter. Wat betreft motie 1 van de Partij voor de Dieren, de 300 goedkope woningen, deze gaan wij steunen. Motie 2 voor de hofjes, zoals we er nu instaan, zijn we daarop tegen, omdat we denken dat dat heel veel grond gaat kosten met deze hofjes. Motie 3, ChristenUnie/SGP, wat soft. Dat ik denk, wat willen we er uiteindelijk mee bereiken? Daar wachten we even de reactie van het college af. De amendementen die we zelf hebben ingediend, die steunen wij uiteraard volle bak, maar dat is niet heel verrassend, denk ik. De voorzitter: Na al uw gloedvolle betogen, had ik niet anders verwacht. Dan gaan we naar de overkant, Partij voor de Dieren. Mijnheer Groenewege, gaat uw gang. De heer Groenewege: Dank u wel. Ik wil het ook proberen kort te houden. In algemene zin zien we in het woonbeleid dat er veel wordt ingezet, de afgelopen jaren is er veel ingezet op dure koopwoningen om bewoners van elders in het land naar Dordrecht te trekken, om de sociaal economische positie van Dordrecht te verbeteren, wordt er dan bij gezegd. Maar het is natuurlijk onzeker of dat gebeurt. Tegelijkertijd kunnen echt de jongeren in Dordrecht ... Die komen juist moeilijk aan een huis, omdat er te weinig betaalbaar wordt gebouwd.

Er zijn verschillende onderzoeken die wij ook onder ogen hebben gekregen, die bevestigen dat er te weinig wordt gebouwd in de betaalbare koopsector, bijvoorbeeld. Vandaar ook de moties van de Partij voor de Dieren. Dan reflectie op de andere voorstellen. De amendementen van de PvdA hebben we niet mede ondertekend, maar die zal de Partij voor de Dieren wel steunen. De motie van de ChristenUnie/SGP kan je haast niet tegen zijn. Dat is tegelijkertijd een punt van kritiek, want het is natuurlijk wel de zoveelste onderzoeksmotie, terwijl we wel weten van

38

sommige dingen al wat de mogelijkheden zijn, wat je kan doen, waar we heen kunnen. Ik denk dat de wethouder ook al een aantal opties scherp voor ogen heeft. Tegelijkertijd, we kunnen er haast niet tegen zijn, want je weet maar nooit wat je tegenkomt. Dank u wel. De voorzitter: Hartelijk dank. Dan gaan we naar de fractie DENK. De heer Safranti, gaat uw gang. De heer Safranti: Dank je wel, voorzitter. Voorzitter, zoals mevrouw Koene het ook aangaf, ging ik er ook vanuit dat we alleen de moties zouden bespreken. Alleen wil ik toch wel een aantal dingen benoemen. Als ik dit allemaal zo horen wat er hedenmiddag is besproken, dan denk ik dat het doel van het raadsvoorstel was dat we de sociaaleconomische positie van ons stad wilden versterken. Ik sluit me zeker aan bij de woorden van mijnheer Van der Spoel, tegenover mij, van de PvdA, als we het over de inwoners hebben die een smalle beurs hebben en op een hele lange wachtlijst moeten staan voor een betaalbare woning. Onze punten zijn uitgebreid besproken in de commissies, voorzitter. Ook komen een aantal terug in een aantal moties. Daarom vind ik het alleen maar fijn. We omarmen trouwens de meeste ambities die genoemd zijn in het stuk en kunnen instemmen met de Routekaart. Rondom de moties. 300 goedkope koopwoning van Partij voor de Dieren ben ik best positief over. Alleen weet ik niet of het realistisch is.

Ik wil toch de reactie van de wethouder even afwachten. Dat geldt trouwens ook voor 75 hofjeswoningen. Trouwens, die andere was voor mij veel realistischer dan die 75. Maar goed, ik wacht even de reacties af van de wethouder. De rest hebben we mede ingediend. Daar wil ik het bij laten, voorzitter. De voorzitter: Hartelijk dank. Dan gaan we naar Gewoon Dordt, mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Dank, voorzitter. Ik zeg dat normaal gesproken niet snel, maar zowaar heb ik een heleboel gehoord in de woordvoering van de heer Van der Kruijff waar wij ons als Gewoon Dordt achter kunnen scharen. Vooral, want hij noemde ook het woordje regie pakken op, dat was ook iets wat ik had opgeschreven, dat dat het belangrijkste lijkt. Want als je de Routekaart wonen leest, dan staat er eigenlijk van alles en nog wat in waarbij echt alle doelgroepen zo ongeveer aan bod komen en dat er een groot bewustzijn is bij het college over wat er nodig is. Daarom lijkt het ons ook niet verstandig om, nu weer driehonderd van dit of zoveel procent van dat, daarmee in te stemmen. Daarmee vallen de amendementen 1 en 2 af. Hoewel middenhuur natuurlijk wel heel erg belangrijk is. Maar goed, dat wordt al meegenomen naar onze mening. De moties 1 en 2, met ook, ik weet niet wie dat eerder zei, hele concreet genoemde aantallen. Goed, wij gaan ervan uit dat dit gewoon binnen het programma wat er is wordt meegenomen.

Wat betreft de motie die wij hebben ingediend met onder andere de ChristenUnie/SGP. Het is ook mijn collega Kleinpaste die in de commissie met name voor die creativiteit heeft opgeroepen. Dat gaat dan verder dan de financiële dingetjes en de Duokoop enzovoort. Ik bedoel, Kleinpaste noemt ook regelmatig de tiny houses, het opdrachtgeverschap en daarbij ook met name eens op een andere manier denken. Kijk, we hebben vorig jaar een presentatie gehad over de locaties. Dat er weinig mogelijk is voor tijdelijke woonvoorzieningen. Maar toch lijkt er zo hier en daar wel wat mogelijk. Dat is van ons uit waarom we die motie mede hebben ingediend. Dank.

39

De voorzitter: Hartelijk dank. Dan ga ik naar Op Ons Eiland, de heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, dank je wel. Voorzitter, ik heb wat op papier, maar dat ga ik maar niet voorlezen. Er is al heel veel gezegd. Ik ga eens even uit de losse pols wat kanttekeningen plaatsen bij dit voorstel. Voorzitter, dat wat we vandaag bespreken en de moties die zijn ingediend. We hebben een aantal ook mede ondersteund of ondertekend. Belangrijkste boodschap die we meegeven, eigenlijk een noodkreet vanuit deze gemeenteraad, is dat we zeggen van, luister eens, we zitten echt met een enorme woningnood. Een groot deel van onze Dordtenaren, jongeren, senioren komen eenvoudigweg niet aan een woning of noodgedwongen moeten ze in hun eigen woning blijven wonen of bij hun ouders. Er moet vaart gemaakt worden om zo snel mogelijk te bouwen. Realiteit daarbij is dat heel veel seinen op rood staan, voorzitter. Dat is niet alleen bij de corporaties, maar ook bij de projectontwikkelaars. We zien dat het economisch gezien, maar ook vanuit de grondpolitiek het niet zo makkelijk is om woningen versneld te bouwen. Voorzitter, wat wij als boodschap willen meegeven vanuit Op Ons Eiland, is dat het beleid wat eigenlijk nu op bureau ligt afkomstig is vanuit 2016. De wereld van 2016, ‘17 is heel anders dan waar we nu in leven. Helaas, zou ik zeggen. Ook economisch gezien.

Heel veel Dordtenaren kunnen eenvoudigweg ook met de huidige renteprijzen, waarvan de verwachting overigens zelfs van het Internationaal Monetair Fonds, nieuws van gisteren, niet wordt verwacht dat dat op korte termijn lager zal zijn. Dat betekent ook dat we in een liberaal systeem als deze het niet zo makkelijk zal zijn voor een groot deel van het Dordtenaren om een woning te kunnen betalen. Alles in ogenschouw nemend, ik heb natuurlijk mijn collega's ook goed beluisterd, ook het pleidooi van GroenLinks, dat we sociaal moet gaan bouwen, middenhuur, middenkoop, het maakt niks uit, als we maar snel bouwen, maar wel met inachtneming dat we bouwen voor deze stad en de vraag vanuit onze Dordtenaren en dat we daar vaart in moeten maken. Dank je wel. Precies twee minuten. De voorzitter: Hartelijk dank. De heer Groenewege: Voorzitter. De voorzitter: Bij interruptie, de heer Groenewege. De heer Groenewege: Ik hoop dat ik het niet gemist heb in het betoog van heer Gündogdu, maar mij is nog steeds niet duidelijk hoe hij gaat stemmen of wat hij van de moties vindt. De voorzitter: Daar hebben we stemverklaringen voor. De heer Gündogdu: Daar hebben we inderdaad een stemverklaring voor, maar ik heb me bewust even afzijdig gehouden van uitspraak over de moties, want dan zijn mijn twee minuten heel snel voorbij. De voorzitter: Dank daarvoor. Dan gaan we naar de SP fractie, de heer Portier.