2.1 2023.04.11 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

VERSLAG VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN GEMEENTE DORDRECHT, D.D. 11 april 2023 Vergaderkamer Raadzaal Voorzitter: De heer Kolff Raadsgriffier: Mevrouw Wepster Verslag: NotuBiz Aanwezig: Mevr. Boom-Vos (VVD) Dhr. Burakçin (GroenLinks) Dhr. Van Dam-Timmers- Aanwezig vanaf 20:00 uur (CDA) Mevr. Van Engelen (GroenLinks) Dhr. Groenewege (Partij voor de Dieren) Mevr. De Groot (Beter voor Dordt) Dhr. Gündogdu (Op Ons Eiland) Dhr. Den Hartog (GroenLinks) Dhr. De Heer (CU/SGP) Dhr. Den Heijer (VVD) Dhr. Katif (Beter Voor Dordt) Dhr. Kleinpaste (Gewoon Dordt) Dhr. Klerk (CDA) Mevr. Koene (Gewoon Dordt) Mevr. Kruger (GroenLinks) Dhr. Van der Kruijff (CDA) Dhr. Kuhlmann (VVD) Dhr. Kwaak (VVD) Dhr. Van Leeuwen (FvD) Dhr. Van der Meer (GroenLinks) Dhr. Van der Net (VVD) Mevr. Nieuwland-van den Bosse (CU/SGP) Dhr. Noldus (VVD) Dhr. Van Pelt (FvD) Mevr. Pichel (FvD) Dhr. Portier (SP) Dhr. Safranti (DENK) Dhr. Schalken-den Hartog (Beter Voor Dordt) Mevr. Schnabel (PvdA) Dhr. Van der Spoel (PvdA) Dhr. Stam (Fractie van Waardhuizen) Mevr. Stolk (VSP) Dhr. Stolk (VSP) Dhr. Struijk (CU/SGP) Dhr. Uysal (GroenLinks) Dhr. In ’t Veld (VSP) Mevr. Vol-van der Holst (Partij voor de Dieren) Mevr. Van Vugt-Roose (CDA)

1

Dhr. Wringer (Beter Voor Dordt) Portefeuillehouders: wethouder M. Burggraaf, wethouder R. van der Linden, wethouder P. Heijkoop, wethouder T. de Jonge, wethouder M. Merx.

1. Aanbeveling herbenoeming Burgemeester: Eerste deel besloten, tweede deel openbaar De plaatsvervangend voorzitter: Goedemiddag allemaal, ik heropen deze raadsvergadering en heet iedereen welkom die of via de livestream meekijkt, mensen op de publieke tribune, welkom ook aan onze wethouders, maar vooral ook onze burgemeester en zijn partner. Welkom. Wel vreemd vanaf een afstand. Aanstaande september loopt de benoemingstermijn van onze burgemeester af. Afgelopen december heeft de Commissaris van de Koning onze raad gevraagd de herbenoemingsprocedure in gang te zetten. Hiervoor heeft de gemeenteraad een Vertrouwenscommissie in het leven geroepen. Deze commissie bestond uit alle fractievoorzitters en had als taak de aanbeveling tot de herbenoeming voor te bereiden. Dat heeft deze commissie gedaan en heeft dit verwoord in een verslag van bevindingen en een voorgesteld raadsbesluit. Hierbij is de Vertrouwenscommissie ingegaan op de herbenoeming en heeft zij ook een suggestie gedaan om de profielschets, zoals deze is vastgesteld in 2017, aan de actualiteit aan te passen. Op deze manier is er weer een actuele profielschets waar we de komende jaren mee kunnen werken.

Achter gesloten deuren, zoals dat mooi heet, in een geheime vergadering, heeft de gemeenteraad zich zojuist gebogen over het verslag van bevindingen en heeft de raad besloten over de aanbeveling tot de herbenoeming van onze burgemeester. Hier wil ik graag op dit moment dan het woord geven aan de heer Den Heijer. Die zal namens de Vertrouwenscommissie kort ingaan op het gevolgde proces, de belangrijkste conclusies en het besluit van onze gemeenteraad. De heer Den Heijer is de plaatsvervangend voorzitter van de Vertrouwenscommissie. Ik geef u het woord. De heer Den Heijer: Geachte raad, wethouders, aanwezigen, ondersteuning, al die kijkers op de livestream en natuurlijk onze burgemeester, ik heet iedereen van harte welkom op dit bijzondere moment. De voorzitter noemde het net al, de ambtstermijn van onze burgemeester loopt in september af. De tijd is voorbijgevlogen. De heer Kolff is al bijna zes jaar burgemeester van de mooiste stad van Nederland, Hollands oudste stad Dordrecht. De Commissaris van de Koning van Zuid-Holland heeft in december onze gemeenteraad verzocht om de procedure voor herbenoeming van de heer Kolff in gang te zetten. In diezelfde maand heeft de gemeenteraad de Vertrouwenscommissie in het leven geroepen.

Deze commissie kreeg van de raad het vertrouwen om het besluit over de aanbeveling van de gemeenteraad voor te bereiden en is daarmee met veel energie aan de slag gegaan. Namens die Vertrouwenscommissie richt ik mij tot u. Allereerst om precies uit te drukken wat er zich hier vandaag voltrekt. De gemeenteraad heeft namelijk vandaag niet besloten over de herbenoeming. Dat doet de koning na tussenkomst van de Commissaris van de Koning en de minister van Binnenlandse Zaken. Wel geven we vandaag een belangrijk advies over de herbenoeming. Om tot een zorgvuldig advies te komen, heeft de Vertrouwenscommissie

2

onder andere verslagen van klankbordgesprekken met de burgemeester meegewogen en is met mensen gesproken met wie de burgemeester direct samenwerkt. We kijken terug op een mooi en waardevol proces. Dan nu de conclusies en aanbeveling. Concluderend stelt de Vertrouwenscommissie dat de heer Kolff wordt gezien als een uitstekende burgemeester, een prettig persoon, een verbinder en een natuurlijk leider met een groot netwerk en een relevant netwerk, iemand die de stad en de regio de komende jaren verder kan brengen. Zojuist is door de gemeenteraad in beslotenheid over het werk van de Vertrouwenscommissie en het verslag van bevindingen gesproken en besloten. Het is hier soms net de echte mensenwereld, want net als bij een normaal functioneringsgesprek zijn deze gesprekken niet en het verslag niet in het openbaar. Ik heb de eer en het genoegen om u te melden dat de gemeenteraad van Dordrecht heeft besloten tot een positieve aanbeveling voor de herbenoeming van de heer Kolff als burgemeester van Dordrecht. Ik spreek hier de wens uit om de succesvolle en vruchtbare samenwerking voor onze de stad door te zetten. Natuurlijk wil ik de heer Kolff en zijn mooie gezin hiermee hartelijk feliciteren. Ik vraag u ook om een applaus. Dat was hem. De plaatsvervangend voorzitter: Dank u wel. Hartelijk dank, mijnheer Den Heijer.

Ik stel voor dat we zo dadelijk gaan schorsen en iedereen de gelegenheid krijgt om onze burgemeester te feliciteren met deze positieve aanbeveling. Maar ik heb ook begrepen dat de heer Kolff zelf nog kort graag even enkele woorden tot de raad wil richten. Mijnheer Kolff komt eraan. Ga uw gang. Burgemeester Kolff: Voorzitter, geachte leden van de raad, andere aanwezigen, heel hartelijk dank voor de mooie voordracht tot herbenoeming. Het is inmiddels zo dat ik elf jaar burgemeester mag zijn, waarvan bijna zes jaar in Dordrecht. Dit is toch wel een van die dingen die ik in die elf jaar nog niet eerder had meegemaakt. Dat is best een gek moment. Het is ook toch een soort ijkmoment. Ik moet heel eerlijk zeggen dat ik buitengewoon dankbaar ben en vol trots dat deze aanbeveling tot herbenoeming plaatsvindt. Ontzettend veel dank, natuurlijk ook niet alleen aan de hele gemeenteraad, maar vooral aan de Vertrouwenscommissie, die er veel werk van heeft gemaakt. Het gaat absoluut niet om mij als persoon, het gaat natuurlijk ook om het ambt, het gaat ook om de profielschets die zes jaar geleden is vastgesteld, op basis waarvan ik probeer iedere dag het goede te doen. Het is wel heel erg mooi om te zien dat ook dat deel van het proces waar ik onderdeel van ben geweest ook zo serieus is opgepakt. Dat heb ik in ieder geval zelf kunnen zien.

Veel dank ook aan de Vertrouwenscommissie en aan de voorzitter en de vicevoorzitter voor de inspanningen die ze hebben verricht. Natuurlijk ook aan onze griffier en al haar mensen, maar vooral de griffier die ook veel werk heeft verricht om dit proces in goede banen te leiden. Als ik kijk naar de afgelopen zes jaar, dan is dat voorbijgevlogen en dat is, laat ik het zo zeggen, natuurlijk een goed teken. Tegelijkertijd geeft dat ook aan, denk ik, dat ik ontzettend veel plezier heb in het werk wat ik mag doen. Het is eigenlijk helemaal geen baan, ik noem het wel werk of een baan, maar het is een way of life. Je bent het elke dag iedere dag, 24 uur per dag, 7 dagen per week. Het is enerzijds buitengewoon inspannend en tegelijkertijd ook ontspannend om het te mogen doen. Die combinatie wilde ik maar voorlopig voortzetten voor onze mooie stad, elke dag opnieuw met de inwoners, voor de inwoners, met de raad, met het college. Ontzettend prachtig

3

om dit werk de komende jaren te mogen voortzetten voor onze stad. Een stad die heel veel aandacht verdient, een stad die zich enorm ontwikkelt. Ik ben ontzettend blij en met trots vervuld dat ik daar de komende periode ook weer onderdeel van mag zijn. Ik kijk er erg naar uit. Heel veel dank voor de warme woorden en wat mij betreft houd ik het kort, maar ik kijk erg uit naar het vervolg van onze samenwerking, voorzitter. Dank. De voorzitter: Dank u wel. Dan schors ik nu voor enkele momenten de vergadering, zodat iedereen die dat wil de burgemeester kan feliciteren met de positieve aanbeveling. Dank u wel. Opening 2. Opening en vaststellen agenda, mededelingen De voorzitter: Dames en heren, ik heropen de vergadering van 11 april 2023. Nog een beetje overrompeld natuurlijk door alle warme en leuke reacties. Heel veel dank daarvoor. Nogmaals, ik kijk er zeer naar uit om ook de komende periode weer met u samen aan de slag te gaan in en voor onze mooie stad. We gaan toch even over weer tot de orde van de dag. Dan start ik met een afmelding van de heer Van Dam Timmers van de CDA-fractie, mevrouw Striebeck van de VSP en mevrouw Simon-van Waardhuizen van de Fractie van Waardhuizen en mevrouw Van den Tol van de VVD. Zij zal de komende periode met ziekteverlof zijn. Zij heeft er ook een mail over gestuurd aan ons allemaal. We verwelkomen straks opnieuw de heer Kwaak om haar te vervangen.

Als de heer Kwaak weer is toegelaten, zijn we vandaag met 36 raadsleden en tot die tijd met 35. Dan meteen wat heuglijk nieuws, nog meer heuglijk nieuws zou je kunnen zeggen. Mevrouw Simon-van Waardhuizen is 30 maart vroeg in de ochtend bevallen van een mooie dochter Dewi Charlotte Sophie. Prachtige namen. Ik heb begrepen dat het goed met haar gaat en ook met de kleine. Vorige week met mooi weer zelfs al buiten geweest, heb ik uit de betrouwbare wandelgangen begrepen. Van harte gelukgewenst namens ons allemaal, veel geluk en plezier met Dewi. Uiteraard zullen de griffier en ik traditiegetrouw ook Dewi binnenkort bewonderen. We hebben nog een kleine die we op de agenda hebben staan van de heer Den Heijer. We gaan op tour. Hartstikke goed. Dan een wat minder plezierig bericht. Want vanaf deze plek wil ik ook toch nog echt even stilstaan bij ons commissielid, mevrouw Jager. Zoals u weet is zij tijdens het raadsuitje, anderhalve week geleden, gevallen en ligt ze nog steeds in Den Haag in het ziekenhuis met een gebroken bekken en in de tussentijd ook een paar complicaties. We hopen dat ze binnenkort weer naar Dordrecht mag komen en wensen haar vanaf deze plek heel veel sterkte. Ik krijg nog even last minute een bericht wat ik mag voorlezen van mevrouw Jager. Ik lees het maar even voor zoals het er staat. Is gericht aan onze griffier.

Hoi Anneloes, wil je, als je er kans toe ziet, even namens mij iedereen bedanken die me gemaild en geappt heeft in de afgelopen tien dagen. Ik ben blij met alle belangstelling en bloemen. Het gaat met heel kleine stapjes, letterlijk en figuurlijk, vooruit. Kwestie van lange adem. Ze heeft nog niet iedereen terug kunnen mailen of appen, maar dat komt vast nog snel. Tot ziens in Dordt. Dat even vanuit het ziekenhuis. Ook dank aan diegenen, dan denk ik met name aan de heer Portier en ook de heer Schalken, die zich om haar bekommerd hebben, samen met anderen. Veel dank daarvoor. We hopen dat ze snel herstelt. Dan ga ik over naar de agenda en het vaststellen hiervan. Ik heb begrepen dat de Partij voor de Dieren graag een initiatiefvoorstel wil indienen, met als titel ‘Beklim de CO2prestatieladder’. Ik stel voor dat we daar ruimte voor geven na de benoemingen en de

4

aanwijzingen. Na agendapunt 6 en voor agendapunt 7. Is dat akkoord? Dat is het geval. Dan, dat was de vorige raadsvergadering al even toegezegd, maar toen was de heer Safranti helaas verhinderd. Naar aanleiding van het bezoek wat we hebben gebracht aan Zuid-Afrika, Dordrecht Zuid-Afrika, één van onze vijf zustersteden. De heer Safranti is namens de gemeenteraad mee geweest en wil hier graag vandaag kort verslag van doen. Hij heeft een presentatie van vijf minuten voorbereid. Ik stel voor dat we daar ruimte voor maken na het indienen van het initiatiefvoorstel. Ook tussen agendapunten 6 en 7. Dan kijk ik even rond of u deze agenda zo kunt vaststellen. Dat is het geval. Dank. 3. Vaststellen van de notulen van Gemeenteraad 14 maart en Dordtse Dinsdag 7 en 21 maart 2023 Vergaderzaal 1,3,5 De voorzitter: Dan agendapunt 3, de notulen van de raad van 14 maart, de Dordtse Dinsdag van 7 en 21 maart in de vergaderzalen 1, 3 en 5. Kunt u de genoemde notulen vaststellen? Dat is het geval. Bij deze. Benoemingen / Aanwijzingen 4. Onderzoek geloofsbrieven de heer P.C. Kwaak De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 4, onderzoek geloofsbrieven van de heer Kwaak. Ons raadslid mevrouw Van den Ton, ik zei het al even, van de VVD, heeft aangegeven voor de derde en laatste keer, hopelijk voor haar en voor ons, gebruik te willen maken van de mogelijkheid om ziekteverlof op te nemen.

Dat betekent dat mevrouw Van den Tol tot 20 juli 2023 afwezig is als raadslid. Gelukkig is de heer Kwaak wederom bereid gevonden om haar tot die tijd te vervangen. Daarvoor is een Geloofsbrievencommissie in het leven geroepen. Die heeft onderzocht of de door de voorzitter van het centraal stembureau benoemde kandidaat voldoet aan de vereisten. Die Geloofsbrievencommissie bestaat uit de heer Wringer, de heer Van Leeuwen en mevrouw Kruger, waarbij de heer Wringer voorzitter is. Ik geef graag de voorzitter het woord om de bevindingen van de Geloofscommissie terug te koppelen. Het woord is aan de heer Wringer. Gaat u gaat. De heer Wringer: Dank, voorzitter. Zoals u zei, namens de heer Van Leuven en mevrouw Kruger, hebben we uitgebreid onderzoek gedaan naar de geloofsbrieven van Kwaak. Die waren allemaal goedgekeurd. Namens de Geloofsbrievencommissie zien geen bezwaar om de heer Kwaak toe te laten tot de gemeenteraad van Dordrecht. De voorzitter: Hartelijk dank. Dan is dat geregeld. 5. Tijdelijke toelating van de heer P.C. Kwaak tot lid van de gemeenteraad ter vervanging van mevrouw L.A. van den Tol als gevolg van het tijdelijk ontslag wegens ziekte – Raadsvoorstel De voorzitter: Dan kijk ik rond naar de gemeenteraad, bij agendapunt 5, gehoord hebbende de Geloofsbrievencommissie om de heer Kwaak toe te laten tot lid van de raad ter vervanging van mevrouw Van den Tol.

Bent u daarmee akkoord? Dat is het geval. Dan vraag ik de heer Kwaak graag naar voren voor het afleggen van de belofte.

5

Hij is daar zeer bedreven in inmiddels. Hij weet hoe dat moet. Ik ga ervoor staan en ik verzoek u dat allemaal te doen. Ik lees de tekst van de verklaring en de belofte voor. Het enige wat u hoeft te zeggen straks is, dat verklaar en beloof ik. Ik verklaar dat ik, om tot raadslid benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als raadslid naar eer en geweten zal vervullen. De heer Kwaak: Dat verklaar en beloof ik. De voorzitter: Dan wil ik u vanaf deze plek heel hartelijk feliciteren. Gaat u zitten. Beste mensen, normaal gesproken zou ik nu meteen even schorsen, maar ook bij agendapunt 6 zullen we een aantal mensen benoemen. Dan wilde ik eigenlijk daarna in één keer schorsen. Daarom heb ik u gevraagd om weer even te gaan zitten. 6. Benoeming diverse commissieleden – Raadsvoorstel De voorzitter: Dan zijn we bij agendapunt 6, benoeming diverse commissieleden. U wordt voorgesteld door de fractie Beter voor Dordt mevrouw De Groot te benoemen als commissielid. Voor de fractie Forum voor Democratie de heer Van Pelt.

Ik kijk even rond of dat op uw instemming kan rekenen. Dat is het geval. Dan denk ik bijna zeker te weten dat mevrouw De Groot daarmee ook onze jongste commissielid wordt, wat natuurlijk heel leuk is. Ze is namelijk afgelopen november 18 geworden, als ik het goed heb. Ik kijk even naar de fractievoorzitter. Dat is het geval? Ja. Dan vraag ik mevrouw De Groot en de heer Van Pelt naar voren. Mevrouw De Groot legt de belofte af en de heer Van Pelt de eed. Ik verzoek u bij die belofte en die eed weer allemaal te gaan staan. Dank u wel. Goedemiddag, hartelijk welkom. Ik doe eerst mevrouw De Groot. De verklaring lees ik voor. Dan kunt u zeggen, dat verklaar en beloof ik. Daarna doe ik de tekst van de eed. Dan kunt u zeggen, met uw vingers in de lucht, zo waarlijk helpe mij God Almachtig. Ik verklaar dat ik, om tot commissielid benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in het ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als commissielid naar eer en geweten zal vervullen. Mevrouw De Groot: Dat verklaar en beloof ik. De voorzitter: Hartelijk gefeliciteerd.

Dan lees ik nu de tekst van de eed voor. Ik zweer dat ik, om tot commissielid benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer dat ik, om iets in het om te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plicht als commissielid naar eer en geweten zal vervullen. De heer Van Pelt: Zo waarlijk helpe mij God Almachtig.

6

De voorzitter: Heel hartelijk gefeliciteerd, allebei. Een applaus. Dan schors ik de vergadering, zodat u de twee zojuist geïnstalleerde commissieleden en het nieuw geïnstalleerde raadslid kunt feliciteren. Vergadering is geschorst. Beste mensen, dan is de raadsvergadering weer geopend. Nogmaals vanaf deze plek ook veel felicitaties aan de mensen die zojuist benoemd zijn. Heel veel succes met het mooie en belangrijke werk. Beklim de CO2-ladder; initiatiefvoorstel Partij voor de Dieren De voorzitter: Dan gaan we naar het ingelaste agendapunt. Het initiatiefvoorstel van de Partij voor de Dieren, ‘Beklim de CO2-ladder’. Ik geef graag de gelegenheid aan de heer Groenewege om het initiatiefvoorstel kort toe te lichten en daarna in te dienen. Gaat u gang, van achter het spreekgestoelte. De heer Groenewege: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, in 2040 moet de gemeente Dordrecht klimaatneutraal zijn, zo heeft de meerderheid van de raad besloten. U weet dat wij daar wat van vinden, als Partij voor de Dieren. Ons gaat het niet snel genoeg, maar daar gaat het in dit initiatiefvoorstel niet over. Dit initiatiefvoorstel gaat over de weg ernaartoe. Dan vooral binnen de gemeentelijke organisatie zelf.

Want ligt de gemeente Dordrecht nu wel op koers om in 2040 klimaatneutraal te zijn? Hoeveel CO2 stoot ieder onderdeel van de gemeentelijke organisatie nu uit? Hoeveel CO2-uitstoot besparen we met de huidige maatregelen? Hoeveel CO2-uitstoot hebben we dan nog te gaan? Eigenlijk weten we het niet. De gemeente vaart min of meer blind richting 2040. Ik hoef u niet uit te leggen dat dat geen verstandige manier is om het klimaatbeleid of welk beleid dan ook vorm te geven. Het is dan ook niet gek dat meerdere organisaties bij de gemeente aan de bel trekken om te pleiten voor een betere monitoring van het klimaatbeleid. Het Platform Duurzaam Dordrecht stuurde ons er anderhalve week geleden een brief over. Het is ook al in meerdere commissievergaderingen aan bod gekomen. Zelfs wethouder De Jonge zelf heeft hoogstpersoonlijk in een podcast aangegeven dat de monitoring van het Dordtse klimaatbeleid nog opgezet moet worden. Aan de slag met de monitoring. Maar we hoeven het wiel niet opnieuw uit te vinden, want het fijne van de vraag, doen we wel genoeg, is dat iedere gemeente daar op dit moment mee zit. Niet alleen Dordrecht, maar iedere gemeente moet op dit moment haar eigen klimaatbeleid gaan monitoren. Wij zijn niet de eerste. Het wiel is allang uitgevonden en het wiel heet de CO2-prestatieladder.

De CO2-prestatieladder is een instrument waarmee gemeenten hun eigen CO2-uitstoot per onderdeel van de organisatie op een systematische manier in kaart kunnen brengen en kunnen reduceren. Tegelijkertijd maken gemeenten met deze methode hun CO2-uitstoot transparant en werken ze samen met andere organisaties om ook buiten hun stadskantoren de CO2uitstoot te verminderen. Doe je dat als gemeente goed, dan krijg je een certificaat waarmee de gemeente kan aantonen en zichtbaar kan maken dat haar klimaatbeleid op een goede manier in elkaar steekt. Maar dat certificaat krijg je niet zomaar. Onderdeel van certificering met de CO2-prestatieladder is namelijk een jaarlijkse audit van het klimaatbeleid van de gemeente, net zoals nu al voor de gemeentelijke financiën gebeurt. Een onafhankelijke instantie neemt het CO2-managementsysteem van de gemeente dan jaarlijks onder de loep, om te garanderen dat het functioneert, voldoende ambitieus is om de doelen te halen en jaarlijks wordt verbeterd. De Partij voor de Dieren zou dat een enorme verbetering vinden. Je moet als raadslid nu van goede huize komen om het

7

klimaatbeleid op dit moment te doorgronden, want we missen allerlei cruciale gegevens. Het is eigenlijk onmogelijk om als raad recht te doen aan onze controlerende taak op dit beleidsveld. Dat is echt een groot gemis, want de energietransitie is een van de grootste uitdagingen van de komende decennia. Een onafhankelijke instantie, die jaarlijks meekijkt, is een flinke stok achter de deur voor een functionerend klimaatbeleid. Het is dan ook niet voor niets dat er vanuit meerdere hoeken bij de gemeente wordt aangedrongen op certificering met de CO2-prestatieladder. Onder andere de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat en de Vereniging Nederlandse Gemeenten raden gemeenten dat aan. Steeds meer gemeenten laten zich dan ook certificeren. De CO2-uitstoot van deze gemeente gaat in sprongen omlaag, zo toont onderzoek aan. Wat de Partij voor de Dieren betreft, beklimt ook de gemeente Dordrecht de CO2-prestatieladder en geeft ze op die manier een uitstekende invulling aan de noodzaak om haar klimaatbeleid te monitoren, zonder het wiel opnieuw te hoeven uitvinden. Daarom dienen we ons initiatiefvoorstel ‘Beklim de CO2-prestatieladder’ met overtuiging in. Voor iedere fractie hebben wij een exemplaar laten drukken, op gerecycled papier. Die worden zo rondgedeeld, heb ik me laten vertellen, aan de fractievoorzitters.

Ik heb uiteraard ook een exemplaar voor u voorzitter en één voor wethouder De Jonge. Dank u wel. Alsjeblieft. De voorzitter: Heel hartelijk dank. De heer Groenewege: Veel plezier ermee. De voorzitter: Dank je wel. Wethouder De Jonge zit hier. Heel hartelijk dank. Altijd mooi als van de instrumentenkoffer van de gemeenteraad in optima forma gebruik wordt gemaakt. Ook initiatiefvoorstellen vanuit de raad. Ik beschouw het maar even als het eerste exemplaar, ondanks dat ik zag dat de hele gemeenteraad hem al kreeg uitgedeeld. Dat eerste exemplaar ga ik aan onze griffier geven. Die neemt hem mee in behandeling. Het zal via de Agendacommissie in de commissie worden besproken. Uiteindelijk komt het weer terug in de raad, nadat het college ook een advies heeft kunnen geven, ter vaststelling en behandeling. Veel dank daarvoor. Wordt vervolgd, zou ik zeggen.

Verslag reis Dordrecht in Zuid-Afrika De voorzitter: Dan het verslag van het bezoek aan Zuid-Afrika. Begin maart heb ik samen met een Dordtse delegatie, onder andere van ondernemers van de Dordtse Ondernemersvereniging, een bezoek gebracht aan onze zusterstad Dordrecht. Voor mij was het voor de tweede keer. Voor ons raadslid Safranti was het voor de eerste keer dat hij daar was. Hij wil graag kort verslag hiervan doen en heeft een presentatie van vijf minuten voorbereid. Het zou zomaar kunnen dat op de presentatie ook foto's voorbijkomen van de heer Schalken. Die was ook mee op deze reis, maar niet vanuit de gemeenteraad, maar als onderdeel van delegatie van de Dordtse Ondernemersvereniging. Dan weet u dat ook. Het woord is aan de heer Safranti om ons kort mee te nemen in de bijzondere reis die we hebben gemaakt.

8

De heer Safranti: Van de oudste stad van Holland naar de armste stad van Zuid-Afrika. Rolin den Heijer gaf aan, mooie oudste stad van Holland. Ik ben maar mijn woorden zo begonnen. Inderdaad, wat de burgemeester ook net aangaf, de voorzitter, 6 maart tot 11 maart zijn wij samen met een groep, ik heb de delegatie hier ook benoemd, twee ambtenaren, de burgemeester, drie mensen van DOV, waarin ook onze collega David Schalken mee was, meegaan naar Zuid-Afrika. Dat hebben we natuurlijk niet zomaar gedaan. Voor de mensen die het niet weten, wij hebben vijf stedenbanden, waarvan Dordrecht Zuid-Afrika één van. Sinds 2008 zijn wij officieel ook een betrekking van hen. Het loopt al sinds 1931. Daar kom ik zo ook op terug. De eerste dag van ons bezoek, nadat wij heel moe aankwamen in Zuid-Afrika, zijn wij de scholen gaan bezoeken. Maar voordat we de scholen gingen bezoeken, wil ik toch wel wat vertellen over de bezoeken hier in Dordrecht. Want ik ben namelijk ook naar een lagere school in Dordrecht geweest om wat brieven en tekeningen mee te nemen voor de kinderen daar, om zo een en ander uit te wisselen met elkaar. We hebben de highschool bezocht, als eerste in de ochtend, op de dinsdagochtend. Dat is een school waar gewoon alle faciliteiten, wat wij hier op normale scholen hebben, dat had je daar ook. Ik vond dat allemaal niet bijzonder, totdat we de volgende school gingen bezoeken.

Dat heeft mij enorm geraakt. Maar volgens mij ook mijn collega-raadslid en de burgemeester, toen we zagen dat de kinderen zonder stoel op de grond zaten en sommigen, of heel veel eigenlijk, zaten gewoon op een schoolbank. Wat is het? Op de tafel. Inderdaad. Dat heeft ons enorm geraakt. Heel snel daarna hebben we elkaar opgezocht en gezegd van, dit kan niet. Hier moeten wij toch iets mee gaan doen. Onze burgemeester heeft ook het initiatief genomen om heel snel met de directeur daar te spreken, dat is deze mevrouw trouwens, om stoelen voor deze kinderen te regelen. Daar kom ik ook zo even op terug. Vervolgens zijn we ook een andere school gaan opzoeken. Dat was eigenlijk meer een gecombineerde school, waar ook niet veel leerlingen op school waren, maar meer kinderen waren van de boeren. Hier een aantal foto's. Dit was dat kleine groepje, dat laatste bezoek waar we het over hebben. De rest waren echt de klassen, de scholen waar we allemaal zijn geweest. Als DENK zijnde hebben wij een koffer vol spullen meegenomen voor kinderen. Dat hebben we puur gedaan voor de kinderen daar. Daar zat van schaar, liniaal, potlood, kleurstiften, gum, puntenslijpers, snoep, lolly's, echt van alles, puur om die kinderen daar een beetje toch blij van te maken. Links onderin zie je de koffer die vol zat. Die hebben we gewoon ook overhandigd aan de directeur.

Die hebben dat blijkbaar ook allemaal weer aan de leraar en de kinderen doorgegeven. Wij hebben een soup kitchen bezocht. Wat is dat? Dat is een initiatief geweest waar een fonds is opgericht. Maar deze die dames, uw collega-raadslid staat ernaast, die hebben met een moestuin ook een keuken opgezet waar eten wordt aangeboden voor de mensen die daar echt behoefte aan hadden. Dat was er ook en die is er nog steeds, heb ik begrepen, alleen het geld is op. Hier werd het allemaal gedaan. Dit was het huisje. Het is eigenlijk 20, 25 vierkante meter in totaal, waar ze eten, slapen, drinken, alles, koken. Vervolgens zijn we ook de initiatieven in de stad gaan zoeken, want hier waren al contacten gelegd, heb ik al begrepen door de DOV. Met name Rob heeft daar enorm veel actie in gezet en ook gewoon goede contacten met deze mijnheer, de middelste, dat is de garagehouder. Wat is het? Vervolgens hebben we hem opgezocht. Hij bestaat nog steeds. Dat is wel fijn om te zien. Hij had toch gewoon werk en mensen in dienst. Dat is eigenlijk alleen maar leuk, dat je ook mensen ziet die daar weer in dienst zijn, werkgelegenheid. Dit is de garage. Dit is de binnenkant van de garage. Hij was ook bezig

9

op dat moment toen wij binnenkwamen met een tractor. Dat witte busje was bijna klaar voor gespoten te worden. Vervolgens zijn we andere bezoeken natuurlijk gaan afleggen. Ik heb een greep van genomen. Onze burgemeester staat voor het gemeentehuis daar, gemeentehuis Dordrecht. Dat is de eerste steen die toen is gelegd 1930. Vanaf 1931 hebben wij nu contact met en correspondentie met Dordrecht Zuid-Holland. Die mevrouw links is een lokale boer, boerin die nu inmiddels heel veel schapen, maar ook koeien heeft, op dit moment. Hier waren we richting haar boerderij. Vervolgens hebben we andere bezoeken nog afgelegd. Ik wil hier nog even op terugkomen. Dit is van een jeugdcenter, waar gewoon spontaan heel veel dansjes, wat is het, liedjes werden gezongen. In het tweede plaatje zien wij een internetcafé. Die is ook gesponsord en gesteund door DOV. Daar is Anneke toen mee bezig geweest. Anneke is ook van DOV, de voorzitter. Oud-voorzitter, sorry, mijn excuses. We hebben natuurlijk ook geluisterd wat de mankementen waren, want op dat moment viel er ook heel veel elektriciteit uit. Deze mijnheer heeft natuurlijk de coronatijd mee moeten maken en nu de val van de elektriciteit. Dat liep niet zo. Wat ik heb gezien ook in de reportage van RTV Dordrecht is dat er gezocht werd naar oplossingen. Zonne-energie, zonnepanelen zou een oplossing en kunnen zijn hierin.

Ik ga ervanuit dat daar tegemoet gekomen wordt. Het eerste plaatje is Pieter. Pieter heeft ons eigenlijk de hele reis zo'n beetje ook ondersteund met alles. Daar staan wij in een heel groot verzamelgebouw, zal ik het maar noemen. Het is een enorm lang gebouw geweest, waarin straks een supermarkt komt, een apotheek komt, een bank komt, een bakker komt, een slager komt. Deze mijnheer probeert daar zelf heel veel te investeren, maar ook werkgelegenheid te creëren voor de mensen daar. Vandaar dat hij ook op de foto staat. Even kijken hoor. Dit was een van de leukste momenten voor mij. Ik ben al ruim vijftien jaar scheidsrechter, misschien wel langer trouwens. Dit had ik nog nooit meegemaakt, dat ik op gravel met sportschoenen aan het fluiten was. Ik vond het heel bijzonder. Waarom? Deze jongeren hebben eigenlijk helemaal niks te doen daar. Het was leuk dat er een voetbalwedstrijd was georganiseerd, ook omdat wij met heel veel spullen daar kwamen. We hebben tenues meegenomen vanuit FC Dordrecht, Energiek Dordrecht. Daar heeft DOV voor gezorgd, zover ik het weet, of de contacten zijn gelegd. Cees van der Poel van Albert Heijn heeft ballen gesponsord. Ik, in persoon, heb twee scheidsrechtertenues gesponsord. Meer kon ik natuurlijk niet doen. Ik heb mijn shirt, die ik had, ook overhandig uiteindelijk na vijftien minuten fluiten aan de scheidsrechter die dat weer overnam.

De voorzitter: Deed hij trouwens erg goed. De heer Safranti: Dank u wel. In het middelste clausule staat er ook op, kijk ik probeer het natuurlijk wel een beetje informeel te doen en een beetje een leuk tintje aan te geven, alleen het is daar toch wel moeilijk. Moeilijk met leven, moeilijk met rondkomen. We hebben het gelukkig zelf natuurlijk niet gezien, maar dit komt echt voor, dat er huiselijk geweld, drugsgebruik, verslaving, verkrachting, moord. Dat zijn echt punten waar wij ook ... Waar de burgemeester trouwens ook met de burgemeester daar, een aantal dingen wat wij geconstateerd hebben, genoemd heeft. Inderdaad, dat is deze. Wij zijn ook, tussen haakjes, officieel, hoe noem je dat, ontvangen door de burgemeester daar. Het onderste plaatje zijn de raadsleden van, wat is het, ik probeer het ... Emalahleni, inderdaad, waar Dordrecht onder valt. Dat is een grotere streek en Dordrecht is een gemeente die daar onder valt. Ik heb het ook al aangegeven, na wat

10

speeches en geschenken overhandigen werd er ook genetwerkt. Alleen het bijzondere was dat de burgemeester daar opeens plotseling begon te zingen, begon te dansen. Misschien moeten we dat in de toekomst hier ook verwachten van onze eigen burgemeester. Dat is echt heel bijzonder om te zien. De voorzitter: Ga ik toch die herbenoeming even heroverwegen. De heer Safranti: Ik heb het net even benoemd, de burgemeester, onze burgemeester heeft natuurlijk ook de burgemeester daar gesproken over wat wij allemaal geconstateerd hebben tijdens onze reis. Denk aan de stoelen op school, maar ook het Jubal-verhaal. Het is een mevrouw trouwens. Ik weet nog steeds niet wat dat kraaltje, wat wij hebben gehad, voor betekenis had, maar we hebben allemaal zo'n kraaltje gehad. Dat had een bepaalde, bijzondere reden, maar misschien dat de burgemeester dat weet? Iets lokaals. We gaan verder. De voorzitter: We lopen een beetje uit de tijd. Houd het maar kort De heer Safranti: Daarop probeer ik ook snel de sheet af te maken. Even kijken hoor, Anderson Museum. Het is wat anders wat we hier in Dordrecht gewend zijn, qua musea. Op zich was het wel goed geregeld. Er waren een hele ouwe mijnheer en een heel oude mevrouw, die het museum eigenlijk op dat moment runden. Dat is deze mijnheer hier, met baard.

Wat leuk was aan het bezoek aan het museum was dat wij de correspondentie van 1931 ook overhandigd hebben aan het museum daar. Wat betekent dat? Dat zij dat ook daar mogen tentoonstellen, de correspondentie die wij in 1931, toen ook vanuit gemeente Dordrecht Zuid-Holland hebben binnengekregen. De ingrijpende, maar ook het indrukwekkende gedeelte, onze burgemeester heeft na ons bezoek aangegeven, we gaan hier niet weg voordat we de stoelen hebben geregeld. Vervolgens heeft u ook wel aangeven, we moeten ook wel reëel zijn. We zijn wel in Zuid Afrika. Of het gaat lukken weten we niet, maar we doen ons best om dit te regelen. Het is ons gelukt. Nogmaals, voor mij was dat een heel ingrijpend moment, hoe je de kinderen zo blij zag. Eén van die kinderen liet die stoel gewoon niet los, omdat die dacht van, dit is mijn stoel. Ze hadden uiteindelijk zestig stoelen nodig en wij hebben er tachtig geregeld. De burgemeester en Rob van DOV hebben dat samen geregeld. Ben ik nog steeds dankbaar als ik dit allemaal terugzie. Middelste plaatje zie je de stoelen weer terug. Linksboven is een jongen van zeventien jaar. Die heb ik eigenlijk speciaal erop gezet. Waarom? Dat is een jongen van zeventien jaar en zit nog steeds op de lagere school. Die herkende volgens mij ook de burgemeester nog van vier jaar terug. Het is een heel kwetsbaar jongen.

Wij hadden zoiets van, wat gaat deze jongen volgend jaar, als hij achttien wordt en van school moet? Dit is een kwetsbare jongen, die ook straks heel erg afhankelijk gemaakt gaat worden en die niet eens voor zichzelf kan zorgen. Ook onze burgemeester heeft daar met de directrice gesproken van, is er geen mogelijkheid om deze jongen straks hier te behouden? Denk aan een conciërgewerk, denk aan andere werkzaamheden, zodat deze jongen daar gewoon veilig blijft. Dat waren momenten ook voor mij waar ik dacht van, Wouter, ik ken jou nu ook vanuit een andere manier, vanuit een andere hoek. Dat waren leuke momenten om daar over terug te denken en te kijken. Inderdaad, dit is onze afscheid geweest. Laatste foto's van Dordrecht Zuid-Holland. Dat was even heel kort informeel mijn presentatie. Zijn er nog vragen?

11

De voorzitter: Dank. Nog even een zin in aanvulling. We hadden het er ook over toen we weer weggingen met de burgemeester daarvan. Die vroeg, wat hebben jullie hier eigenlijk aan? Ik zeg, het allerbelangrijkste wat wij hier aan hebben is een lesje nederigheid. Als je dit ziet, als je daar bent geweest en je ziet weer hoe gelukkig de mensen daar eigenlijk zijn met bijna niets en hoe vriendelijk ze allemaal zijn, dan geeft dat wel een klein lesje ook voor hoe we hier met elkaar om zouden kunnen gaan. Overigens gaat het hier in de raad ... Dan heb ik het niet over de raad zo hoor, maar meer in zijn algemeenheid in ons rijke, welvarende land, waar we toch over het algemeen ook ... Waar ook wel veel dingen misgaan, in de zin van hoe mensen met elkaar omgaan. Dat is wel een lesje wat we daar denk ik met elkaar hebben opgedaan. De heer Safranti: Zeker. De voorzitter: Ik kijk even rond of er nog vragen zijn hierover in de richting van Mehmet. Dat is niet het geval. Dan was je duidelijk. Heel veel dank. De heer Safranti: Dank je wel. De voorzitter: Ook voor het verslag doen. Dank je wel. Hamerstukken 7. Vaststellen tweede wijziging Legesverordening 2023 – Raadsvoorstel De voorzitter: Dan, beste mensen, gaan we terug naar onze vergadering. De hamerstukken. Ik loop ze een voor een langs, zoals u gewend bent. Uiteraard kunt u desgewenst een stemverklaring afleggen.

Ik begin bij agendapunt 7, het vaststellen van de tweede wijziging Legesverordening 2023. Gaat uw gang, de heer De Heer. De heer De Heer: Voorzitter, het geld is gewoon nodig. We stemmen in met het voorstel. We zijn alleen niet helemaal overtuigd van de dekking die de leges zullen opbrengen, aangezien het college zelf ook aangeeft dat grote projecten zullen afnemen de komende periode. We vragen het college ons als raad dan ook tijdig te informeren als de daadwerkelijke kosten dit jaar afwijken van de huidige raming. Dank. De voorzitter: Dank. Anderen nog? Dan is het akkoord met in achtneming van hetgeen daarover gezegd is. 8. Inzet gereserveerde middelen Programma Glansrijke Toekomst voor de Dordtse jeugd 12-27 jaar (Agenda 2030) – Raadsvoorstel De voorzitter: 8, inzet gereserveerde middelen Programma Glansrijke Toekomst voor de Dordtse jeugd. Is akkoord. 9. Beschikbaar stellen van Uitvoeringskrediet Opgave Groen-Blauwe Stad – Raadsvoorstel De voorzitter: 9, beschikbaar stellen van een Uitvoeringskrediet Opgave Groen-Blauwe Stad. Mevrouw Pichel.

12

Mevrouw Pichel: Dank u wel, voorzitter. Wij stemmen in met het voorstel, met daarbij deze korte stemverklaring. FvD is voorstander van een rationeel beleid. Plannen die we hebben om deze opgave tot verdere uitvoering te brengen, kunnen wat ons betreft doorgaan. Onze stemverklaring richt zich op de argumentatie rondom de klimaatplannen. De gevolgen van de klimaatverandering zijn gebaseerd op prognose uit onbetrouwbare modellen met een grote onzekerheidsmarge. Gezien de onzekerheid mist het nagestreefde beleid ieder ijkpunt in de werkelijkheid. Zoals tijdens de commissies werd gezegd, in de presentatie, we weten niet of we het goed doen. Wij zijn van mening dat verstandig beleid toetsbaar moet zijn op effectiviteit. Als dat niet het geval is, zou je je kunnen afvragen of dit wel gaat bijdragen. Tot slot weerspiegelt het voorstel een visie op de natuur die niet de onze is. Een visie waarin namelijk gestreefd wordt naar totale menselijke beheersing van de natuur. Een maakbare natuur is wezenlijk strijdig met de natuur zoals wij die zien en zoals ze altijd geweest is. Een autonome natuur, waarmee wij in een permanente rivaliteit verkeren, een partner die ons moet kunnen blijven verrassen, een natuur die uiteindelijk altijd van ons wint. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Hartelijk dank. Anderen nog? Dat is niet het geval.

Dan zijn we akkoord met in achtneming van hetgeen daarover gezegd is. 10.Budget verhogen en kennisnemen van het Jaarprogramma 2023 Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid – Raadsvoorstel De voorzitter: 10, budget verhogen en kennisnemen van het Jaarprogramma 2023 Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid. Is akkoord.

11.Bijdrage in aankoop schilderij Samuel van Hoogstraten – Raadsvoorstel De voorzitter: 11, bijdrage in de aankoop schilderij Samuel van Hoogstraat. Mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Dank, voorzitter. Voorzitter, we stemmen in. We vinden het alleen jammer, we hadden het beter gevonden als die drie ton volledig als schenking was ... Als we daartoe hadden besloten. Dat hadden we een beter signaal gevonden naar de tijdens de zoek ... Ik kan helemaal niet meer uit mijn woorden komen vandaag zeg. De voorzitter: We snappen u. U had graag een volledige schenking ... Mevrouw Koene: Bij de zoektocht naar cofinanciering. Die was het. De voorzitter: Een onvoorwaardelijke schenking was u beter geweest, maar u stemt wel in. Zijn er nog anderen? De heer Van der Spoel, gaat uw gang. De heer Van der Spoel: Dank u wel, voorzitter. De helft van de fractie, ik, is nog niet helemaal overtuigd van het nut. Maar onder het mom van pick your battles stemt de voltallige fractie van de PvdA voor. De voorzitter: Dank. Anderen nog? Mevrouw Kruger.

13

Mevrouw Kruger: Voorzitter, dank u wel. Wij zijn beslist niet tegen een bijdrage voor de aankoop van dit bijzondere schilderij, temeer nu de wethouder heeft aangegeven dat 150 000 euro terugvloeit naar de algemene middelen en er nog alles aan gaat doen om een doorlopende crowdfunding op te zetten, zodat het Dordts Museum Fonds meer financiële armslag heeft om stukken als deze aan te kopen. Voorzitter, rest mij nog een opmerking. Zoals een van onze fractieleden waarnam, er komt iets moois voorbij, we raken enigszins verblind en we willen het hebben. GroenLinks hoopt oprecht dat we bij andere financiële aanvragen voor met name de culturele sector in het algemeen en bijvoorbeeld ook voor het armoedebeleid, ik noem maar twee punten, net zo makkelijk foutere als dat we nu terecht doen. Het hoeft niet altijd of/of we kunnen vooral ook zoeken naar en/en. De voorzitter: Dank u wel. De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Met inbegrip van hetgeen de wethouder heeft gesteld de commissie over de verdere gang van zaken rondom de financiële afwikkeling van een schilderij stemt ook de VVD fractie in. De voorzitter: Dank. Anderen nog? Akkoord met inachtneming van hetgeen daarover gezegd is.

Stukken ter kennisname 12.Raadsinformatiebrief over Aangaan van Convenant autodelen Dordrecht 2023 – Raadsinformatiebrief 13.Raadsinformatiebrief over Terinzagelegging ontwerpbestemmingsplan 4 e herziening Nieuwe Dordtse Biesbosch, locatie Zuidbuitenpoldersekade 3 – Raadsinformatiebrief 14.Raadsinformatiebrief over Programmaplan Dordrecht Schoon – Raadsinformatiebrief 15.Raadsinformatiebrief over Beschikbaar stellen locatie aan COA voor vestiging AZC – Raadsinformatiebrief 16.Raadsinformatiebrief over Geluidsbelastingkaarten 4e tranche – Raadsinformatiebrief 17.Raadsinformatiebrief over Tijdelijke verruiming lokale openingstijden feestdagen 2023 – Raadsinformatiebrief 18.Raadsinformatiebrief over Realisatieagenda – Raadsinformatiebrief 19.Raadsinformatiebrief Bouwbrief en realisatiemonitor bouwende stad – Raadsinformatiebrief 20.Raadsinformatiebrief over Regionale realisatie agenda Zuid-Holland Zuid – Raadsinformatiebrief

14

21.Raadsinformatiebrief over Inzet van dieren tijdens evenementen in 2023 – Raadsinformatiebrief 22.Raadsinformatiebrief over Continueren opvang Oekraïense vluchtelingen; Definitief besluit tot het niet beschikbaar stellen van het Stadskantoor voor opvang van Oekraïners in een gemeentelijke opvang (GOO) en verhuizing deel personeel Stadskantoor en college naar andere locaties De voorzitter: Dan gaan we naar de stukken ter kennisname. Dat zijn de agendapunten 12 tot en met 22. Zijn daar nog opmerkingen bij? De heer Groenewege. De heer Groenewege: Dank u wel. Mijn opmerking gaat over stuk 14, over Programmaplan Dordrecht Schoon. De Partij voor de Dieren vindt de inzet van dodingsmethoden om ratten te bestrijden wreed en onnodig. Er valt nog enorm veel winst te behalen op het verminderen van zwerfafval in de openbare ruimte, om te voorkomen dat een dierenplaag ontstaat. Dank u wel. De voorzitter: Hartelijk dank. De heer Kuhlmann zag ik. De heer Kuhlmann: Voorzitter, de Dordtse VVD ergert zich al lange tijd met veel stadsgenoten en met veel andere partijen in deze raad aan zwerfafval, bijplaatsingen, rattenplaag en andere afvalprobleem in onze stad. We zijn dan ook blij met het Programmaplan Dordrecht Schoon.

Schone, goedwerkende afvalbakken, maatwerk per buurt, inzet van slimme technologie en camera's en als onmisbaar sluitstuk strenge handhaving, waarbij we stoppen met eindeloze waarschuwingen, maar gewoon gaan bekeuren. Allemaal punten waar we al langer voor pleiten en die nu in dit actieplan staan. Voorzitter, wanneer met uw hamerslag straks officieel kennisnemen van dit actieplan verandert onze stad natuurlijk niet als bij toverslag in een blinkend schoon paradijs, maar de Dordtse VVD is zeer tevreden met dit actieplan. Hier kan onze stad goed mee aan de slag. De voorzitter: Dank. Dan de heer Portier. De heer Portier: Voorzitter, twee punten. Om te beginnen steun of sluit ik me aan bij de woordvoering van de heer Groenewege. Ten tweede denk ik dat heel veel bijplaatsingen en problemen voorkomen zouden kunnen worden als er pasjes van de containers zouden gaan, want heel vaak zijn er gewoon om allerlei reden mensen die geen pasje hebben en die dan inderdaad maar bijplaatsen. Dank u wel. De voorzitter: Dank. Anderen nog? Mevrouw Kruger. Mevrouw Kruger: Voorzitter, dank de heer Portier voor zijn stemverklaring ten aanzien van de pasjes, want daar staan wij ook achter. Laat die pasjes maar eens gaan. Het blijkt, zeker naar aanleiding van een onderzoek in Rotterdam, dat dat veel beter werkt als het uitzoeken, uitpluizen van wie die bijzettingen heeft gedaan. De voorzitter: Dank.

Anderen nog? Dan nemen we allemaal kennis van deze stukken, met in achtneming van hetgeen daar nog over is gezegd.

15

Stukken ter bespreking 23.Instemmen met de Routekaart wonen – Raadsvoorstel De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 23, zoals het voorligt, instemmen met de Routekaart wonen. De Routekaart wonen is op Dordtse Dinsdag van 21 maart besproken in oordeelsvormende commissie, onder voorzitterschap van mevrouw Koene. De commissie heeft besloten het punt ter bespreking door te geleiden naar de raad, waarbij alleen nog over moties of amendementen wordt gesproken. Spreektijd van twee minuten afgesproken per fractie. Ik kijk even wie allemaal moties en amendementen willen indienen. Ik heb begrepen Partij van de Arbeid. Twee, als het goed is. Klopt. Forum voor Democratie heeft er eentje. Klopt dat? Dan bent u. De heer Van Leeuwen: Dat begrijp ik inmiddels ook na een maand. Maar wij dienen een amendement in, samen met onder andere de Partij van de Arbeid. De voorzitter: Geen eigen amendement? De heer Van Leeuwen: We hebben geen eigen motie of amendement. De voorzitter: Dan Partij voor de Dieren. Klopt? Ook twee? De ChristenUnie/SGP en Gewoon Dordt samen ook één. Klopt dat? Dan stel ik voor dat we die eerst de gelegenheid geven om die moties en amendementen in te dienen. Begin ik bij de Partij van de Arbeid. De heer Van der Spoel: Dank u wel, voorzitter. De effecten van de wooncrisis zijn voelbaar in de hele samenleving. Sociaal maatschappelijk leidt het tot ongekende opgaven.

De bestaanszekerheid is in het geding. Er zijn mensen die geen dak boven hun hoofd hebben en in financiële moeilijkheden zitten. De onvrede bij de burger neemt toe en het vertrouwen in de overheid is laag. Dit vraagt een helder optreden van de overheid. In de gemeente Dordrecht voelen wij die verantwoordelijkheid nadrukkelijk, aldus het college. Desalniettemin is het aantal woningzoekenden voor een sociale huurwoning in Dordrecht bizar hard gestegen. Desalniettemin is de gemiddelde inschrijfduur gestegen tot bijna zeven jaar. Desalniettemin is de voorraad sociale huurwoningen in bezit van de in Dordrecht actieve woningbouwcorporaties gedaald tot 28 procent van het woningbestand. Toch voorzitter, ben ik vrolijk vandaag. Dat heeft alles te maken met de verkiezingsuitslag van vorig jaar. Dat heeft niet alleen twee prachtige wethouders opgeleverd, maar vooral extra slagkracht op het sociale vlak in dit college. Vanwege dit heugelijke feit heb ik samen met een flink aantal fracties uit de oppositie twee cadeaus geregeld voor GroenLinks. Twee cadeaus waarmee zij het verschil kunnen maken voor zo ontzettend veel Dordtenaren die op zoek zijn naar een huis. Daarom dienen wij, samen met de VSP, SP, DENK en Op Ons Eiland het amendement ‘Minimumpercentage dertig procent sociale huurwoningen’ in. Dit was cadeau nummer één.

Cadeau nummer twee is het amendement ‘Extra middenhuurwoningen’, waarbij ook Forum zich nog aansluit. Ik doe een dringend beroep op onze linkse broeders van GroenLinks. Als jullie ja zeggen, dan kunnen jullie echt daadwerkelijk verschil maken voor de Dordtenaren die op een huis zitten te wachten, staan te springen. Dank u wel, voorzitter.

16

De voorzitter: Heel hartelijk dank. Als u ze nu wilt indienen, dan kunnen we ze ook echt in het systeem zetten. Terwijl dat gebeurt, geef ik graag het woord aan Partij voor de Dieren om hun moties en/of amendementen in te dienen. Gaat uw gang. De heer Groenewege: Dank u wel. Voorzitter, aangezien ik twee moties indien ben ik iets langer bezig dan twee minuten. Voorzitter, hoe vaak horen we niet in deze raad dat we de jongeren in de stad moeten houden? De VVD schreef laatst zelfs een opinieartikel over onze doodse binnenstad, die vermoedelijk mede zo doods is dankzij de uittocht van jongeren. Maar wie naar het Dordtse bouwprogramma kijkt, krijgt de indruk dat de gemeente jongeren juist de stad uit wil jagen. De voorraad goedkope koopwoningen is onvoldoende en Dordrecht bouwt ook niet genoeg om aan de vraag naar goedkope koopwoningen te voldoen, waardoor Dordtse jongeren als starters op de koopmarkt gedwongen worden hun heil ergens anders te zoeken. Dat die keuze wordt gemaakt, is geen natuurwet, maar een politieke afweging. Want goedkoop bouwen kan zelfs nu nog, zo blijkt uit antwoorden op technische vragen van de Partij voor de Dieren. Een eengezinswoning bouwen voor 250.000, dat kan helaas niet meer. Maar kleinere koopappartementen of studio's voor starters die lukken gelukkig nog steeds.

De Partij voor de Dieren vindt dat we starters die geen woning van 355.000 euro kunnen betalen in ons bouwprogramma niet mogen vergeten. Vandaar onze motie ‘300 goedkope koopwoningen’, waarin we het college oproepen van de 1.500 extra koopwoningen onder de 355.000 euro er 300 te bouwen onder de 250.000 euro. Maar voorzitter, natuurlijk smachten niet alleen Dordtse starters naar een koopwoning, ook ouderen die kleiner willen gaan wonen en alleenstaanden. Die hebben niet per se een onnodig grote en onnodig dure eengezinswoning met drie slaapkamers nodig. Meerdere partijen hebben het college opgeroepen eens goed te kijken naar alternatieve woonvormen om de bouwkosten te drukken. In vroeger tijden waren hofjes daarvoor de oplossing. De Partij voor de Dieren denkt dat ze dat nog steeds kunnen zijn. Want voor starters, alleenstaanden en ouderen die kleiner willen gaan wonen, kan een hofjeswoning de perfecte oplossing zijn. Hofjeswoningen kunnen ook nog steeds gebouwd worden voor minder dan 355.000 euro en creëren daarbij ook nog eens een heel fijn woonmilieu. Vandaar de motie van de Partij voor de Dieren genaamd ‘75 hofjeswoningen’, waarin we het college oproepen om van de 1.500 extra koopwoningen onder de 355.000 euro tenminste 75 hofjeswoningen te realiseren. Dank u wel. De voorzitter: Hartelijk dank. Die worden nu ook ingediend.

Dan geef ik daarna graag het woord aan de ChristenUnie/SGP-fractie, de heer De Feijter. Die gebruikt deze indiening, zal ik maar zeggen, ook als zijn maidenspeech. Nou mocht u al niet interrumperen, maar in dit geval al helemaal niet, zou ik willen zeggen. Het woord is aan u. De heer De Feijter: Voorzitter, een paar dagen geleden kopte het AD opnieuw, starter maakt nog steeds weinig kans op gekalmeerd woningmarkt. Ondanks dat een krant hierover bericht, is het voor niemand echt nieuws te noemen. Starters en jongeren op de woningmarkt hebben al ruime tijd nauwelijks perspectief op een eigen woning vanwege de hoge woningprijzen, in combinatie met de hoge hypotheekrente. Wij trekken ons allemaal hun lot erg aan en zetten ons in om een perspectief te bieden, onder andere door de doorstroom op gang te helpen. Maar ook weinig ouderen zitten te wachten op het afsluiten van een dure nieuwe hypotheek en zijn daarom vaak ook op zoek naar betaalbare woningen. Voorzitter, het is duidelijk dat de vraag naar betaalbare woningen

17

groot is. Het Brink-rapport noemt een mismatch op de Dordtse woningmarkt tussen vraag en aanbod, maar ook in de termen is er een mismatch ontstaan wat ons betreft. Waar de aanbodzijde betaalbaar definieert als alles onder de 355.000 euro, betekent die term aan de vraagzijde toch heel wat anders. Voor een woning van 355.000 euro heb je toch al gauw een jaarinkomen van 75.000 euro nodig. Dat noem ik niet per se een starterssalaris. We begrijpen prima dat de tijd van echt goedkope nieuwbouw voorbij is. Vanwege onder andere de tekorten aan bouwvakkers en het bouwmateriaal zijn de bouwkosten nou eenmaal fors gestegen. Maar we concluderen dat ook de definitie van betaalbaarheid hierdoor aan inflatie onderhevig is. Nu dan, wat kunnen we doen om de financiële werkelijkheid van de bouwkosten te verzoenen met de werkelijkheid van de portemonnee van Dordtenaren? Er zijn verschillende instrumenten die het perspectief op een betaalbare koopwoning mogelijk maken. Zo kennen we in Dordrecht al de starterslening, maar er zijn meer creatieve instrumenten, zoals bijvoorbeeld Koopgarant of een erfpachtconstructie zoals Duokoop. Daarom dient de ChristenUnie/SGP, samen met Gewoon Dordt, Beter voor Dordt, Op Ons Eiland en DENK een motie in om eens goed te onderzoeken welke creatieve mogelijkheden er nog meer zijn en de raad hierover te informeren.

Dit laatste is overigens ook direct een toevoeging aan de motie ten opzichte van hoe die momenteel in het RIS staat. Inhoudelijk blijft hij hetzelfde, alleen is er toegevoegd dat we graag aan het begin van het vierde kwartaal de uitkomsten hiervan horen. Voorzitter, zo hopen we, ondanks de harde werkelijkheid uit van dure woningen, toch Dordtenaren perspectief te bieden op hun eigen betaalbare woning. Ik dank u wel. De voorzitter: Daar mag voor geapplaudisseerd worden. Dan hebben we twee amendementen en drie moties. Zoals gezegd richt de discussie of het debat zich op deze twee amendementen en drie moties. Ik geef graag het woord aan de eerste fractie die in eerste termijn het woord mag geven. Dat is de VVD-fractie. De heer Noldus, gaat uw gang. De heer Noldus: Voorzitter, dank u wel. Voor ons ligt een duidelijk Woonbrief. We besluiten tot het vaststellen van de Routekaart. Vooral een procesvoorstel. Tegelijkertijd zien we een reflex die we snappen, want de opgave, die is al vaker genoemd vandaag alleen al, maar ook hiervoor, de opgave is groot en iedereen wil meer en beter betaalbare woningen. De Dordtse VVD ook. Toch is diezelfde waslijst aan politieke wensen iets wat mogelijk ook tot meer complexiteit en vertraging leidt, met een mogelijk ook averechts effect.

Wij houden dan ook graag vast aan de geldende woonvisie, ook voor de afspraken met de provincie en het Rijk, want juist dan kun je zekerheid bieden aan partijen voor wie juist de ontwikkelingen in de stad belangrijk zijn om hier echt nieuwe woningen te gaan realiseren. Daar zullen we dan ook de moties, die vandaag zojuist zijn ingediend, op wegen. We zien landelijk en lokaal immers ook al doorschuiven van nieuwbouwprojecten door onzekerheid en kostenstijgingen. In Dordrecht is de woningbouw in productie. We zien flinke straten opgebroken, hijskranen, sloopkogel voorbijkomen. Als we dat de komende jaren nog zo willen, dan is met alle externe factoren die spelen ook een duidelijke koers nodig. Nogmaals, daar is dan het kader waar wij op zullen wegen. Dan richting de moties die zijn ingediend. Richting Partij voor de Dieren die de motie in heeft gediend over betaalbare woningen. Iedereen wil natuurlijk dat een woning niet meer kost dan deze zou moeten kosten. Ook voor nieuwbouw, maar

18

er moet natuurlijk wel gebouwd kunnen worden. Met de stijgende bouwkosten zie je nu juist, dat is een ander artikel van het AD van vorige week, dat de prijsverschillen tussen nieuwbouw en bestaande bouw alleen maar groter worden. Juist met de relatief veel bestaande woningen in Dordrecht die in de goedkopere koopsector zich bevinden, is er een enorm belang om juist die doorstroming en ook het überhaupt bouwen van woningen door te laten gaan. De voorzitter: Bij interruptie, de heer Groenewege. De heer Groenewege: Voorzitter, de VVD begint altijd over de doorstroming en dan met het idee dat alleen duurdere woningen voor doorstroming zorgen. Ik denk dat dat niet het geval is. Ik denk dat veel ouderen op dit moment in een te groot huis wonen bijvoorbeeld, die best zouden willen doorstromen naar een kleinere woning, goedkopere woning, maar dat die gewoon niet beschikbaar zijn. We zien ook in de analyses dat er een tekort is aan goedkope koopwoningen. Kan de heer Noldus daarop reflecteren hoe goedkope koopwoningen, waartoe we nu kunnen besluiten, kunnen bijdragen aan de doorstroming? De heer Noldus: Voorzitter, de woningen die leiden tot doorstroming zijn niet de woningen waar we over besluiten. Dat zijn uiteindelijk de woningen die echt gebouwd worden.

Dat is een beetje het issue wat we voorzien als je nu een norm oplegt voor woningen die misschien uiteindelijk onbouwbaar blijken te zijn. Onbouwbaar, dat is niet echt een woord, maar als ze niet te realiseren blijken te zijn. Dan hebben we hier met elkaar een heel leuke discussie gehad, maar is er uiteindelijk geen nieuwbouwwoning gebouwd en is er helemaal geen doorstroming. Dat is het kader waar wij het op wegen. Vandaar dat we aangeven, vorig jaar, zeg ik even uit mijn hoog, is ook al een amendement van GroenLinks onder andere aangenomen, die hier extra aandacht voor vraagt om niet alleen woningen van 350.000 euro te realiseren, maar ook daaronder. Ik vraag me ook oprecht af wat het amendement of de motie van de Partij voor de Dieren dan nu nog extra toevoegt. Voor ons is het kader gaat echt om die realisatie van die woningen. Het zijn echt niet alleen maar extreem dure woningen, want we hebben ons ook ingezet in het politiek akkoord om 1.500 woningen toe te voegen aan het programmeren in het betaalbare segment. De voorzitter: De heer Groenewege. De heer Groenewege: Dank u wel. Die betaalbaarheid kwam in de commissie ook al naar voren. Dat vonden wij best een zorgwekkende factor inderdaad. De stijgende bouwkosten moet je zeker rekening mee houden. Daarom hebben we ook goed laten uitzoeken wat eigenlijk de stichtingskosten zijn van een nieuwbouwwoning.

Hoe duur is het om een nieuwbouwwoning neer te zetten? Een eengezinswoning voor onder de 250.000 euro, dat kan helaas anno 2023 niet meer, met alle eisen die we in Dordrecht daaraan stellen. Maar een studioappartement of een kleiner appartement voor starters, waarmee ze hun entree kunnen maken in de koopmarkt, dat kan nog steeds. Precies dat is de toegevoegde waarde van de moties van de Partij voor de Dieren. Ziet de heer Noldus daar ook kansen in?

19

De heer Noldus: Voorzitter, welke norm je ook verlaagt en welke kippenhokken je ook uiteindelijk voorstelt, het is dan uiteindelijk nog steeds, dat kwam ook in die commissie naar voren, dat nieuwbouw nog steeds duurder is dan de bestaande woningvoorraad die we hebben. Daar zit dadelijk toch echt een belangrijk verschil. We zitten in Dordrecht significant lager dan de regio qua transactiekosten in het land. Voor bestaande woningbouw zitten we op het niveau van of lager nog dan Borger-Odoorn, Hollands Kroon, Hardenberg, Losser, Oost Gelre, Venray, Peel en Maas, om nog maar wat streekgebieden te noemen. Dat zijn echt gebieden uit andere delen van het land. We hebben daar wat bestaande voorraad. We hoeven in dit vlak niet te klagen. De voorzitter: De heer Groenewege, laatste interruptie.

De heer Groenewege: Ja, zeker. Voorzitter, het is nogal wiedes dat nieuwbouwwoningen duurder zijn dan bestaande woningen, want bestaande woningen zijn vaak doorwaaiwoningen in Dordrecht, die slecht geïsoleerd zijn, waar je naast enkel glas onder je dekentje mag zitten. Wat dat betreft hebben nieuwbouwwoningen natuurlijk een streepje voor. Maar dit college gaat mede dankzij u aan de slag met de verduurzaming, waarmee de prijzen van de bestaande woningvoorraad ook mee zullen stijgen, omdat ze gewoon beter geïsoleerd worden, meer wooncomfort, noem maar op. Dan is het toch goed als je die ontwikkeling ziet om ook rekening te houden met de beschikbaarheid van betaalbare koopwoningen, want die zal de komende jaren dalen door die ontwikkeling. De heer Noldus: Voorzitter, als laatste reactie daar dan op, ik ga deze opmerking denk ik mensen in herinnering geven als ze een ander plan hebben richting Partij voor de Dieren, want als ik me de Spuiboulevard ontwikkeling goed kan herinneren, was het vooral de Partij voor de Dieren die aan het stapelen bleef met eisen. Nogal wiedes dat daar nieuwbouw dan ook nog een stuk duurder door wordt dan die bestaande bouw al is. Voorzitter, dan heb ik nog een tweetal moties waar ik op wil reageren. De voorzitter: Graag heel kort, want uw termijn zit er eigenlijk al op. De heer Noldus: Dan is de tijd doorgelopen, denk ik, net.