Bijl1- 25-62 Programmabegroting 2026-2029

De gemeentelijke crisisbeheersing is binnen de organisatie goed geborgd

55

Beleidsindicatoren 320 Rampenbestrijding en brandweer Crisisorganisatie Home Safety Checks

Het aantal medewerkers dat opgeleid, getraind en geoefend is. 2020 2021 2022 2023 10 0 30 12 Aantal Home Safety Checks 2020 2021 2022 2023 10 0 7 14

56

Wat mag het kosten?

Overzicht lasten en baten programma 3 Veilig Dongen (x € 1.000) Begroting 2025

Thema Taakveld Omschrijving 310 Integrale veiligheid 1.2 Openbare orde en veiligheid 8.3 Wonen en bouwen 320 Rampenbestrijding en brandweer 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Totaal Veilig Dongen

Begroting 2026

Lasten 1.088

Baten -16

Lasten 1.132

778 310 1.829

-16 -4

819 313 1.832

1.829 2.916

-4 -19

1.832 2.964

Begroting 2027

Baten Lasten -16 1.132 -16 819 313 -4 1.832 -4 1.832 -19 2.964

Begroting 2028

Baten Lasten -16 1.132 -16 819 313 -4 1.832 -4 1.832 -19 2.964

Begroting 2029

Baten Lasten -16 1.132 -16 819 313 -4 1.832 -4 1.832 -19 2.964

Baten -16 -16 -4 -4 -19

57

58

DONGEN ONDERNEEMT

Scan de QR-code voor meer informatie.

59

4. Dongen Onderneemt! Het programma Dongen Onderneemt! gaat uit van het stimuleren van lokaal ondernemerschap, het creëren van een interessant vestigingsklimaat en inwoners in staat stellen om te participeren, zo mogelijk via (vrijwilligers)werk. Op het gebied van duurzaamheid liggen er bovendien opgaven voor de lokale ondernemers om samen aan de klimaatdoelstellingen te kunnen voldoen. Een gezonde lokale economie heeft een aantrekkende werking op Dongen voor nieuwe bedrijven en helpt bestaande bedrijven. Wij denken mee en maken het mogelijk om bestemmingen om te zetten. Wij zien veel kansen om meer met werkgevers samen te werken. Er zijn banen, er zijn beschikbare werknemers, maar ze passen niet direct bij elkaar. Daar kunnen wij een rol in spelen. Economie en werkgelegenheid grijpen direct in op elkaar. Wanneer bedrijven zich vestigen in Dongen brengt dat banen met zich mee. Dit vergroot de kans dat Dongenaren een (betaalde) baan vinden dichtbij huis. Samenwerking met (potentiële) werkgevers staat centraal bij onze uitvoering van de Participatiewet en bij de nieuwe Wet Inburgering. Dongense ondernemers zijn steeds bereid gebleken om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, kansen te bieden. We blijven investeren in deze samenwerking. We vinden het belangrijk dat inwoners zoveel als mogelijk kunnen voorzien in hun eigen inkomen.

Daar waar ze een steuntje in de rug nodig hebben, hebben wij vanuit de Participatiewet de mogelijkheid om de inwoner te ondersteunen binnen de beschikbare kaders. Bij de inzet van onze re-integratie instrumenten zijn we zo effectief mogelijk. Hierdoor kunnen we onze klanten de best mogelijke ondersteuning bieden bij het vinden of behouden van (betaald) werk.

410 Ondernemerschap Strategische doelstellingen • Dongen is een aantrekkelijke plek voor bedrijven om zich te vestigen en/of gevestigd te blijven. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • We zetten in op de verbinding tussen de Dongense ondernemers en de gemeente. Wij weten daardoor wat er leeft bij de Dongense ondernemers, waar zij behoefte aan hebben en spelen hierop in. • Wij ondersteunen ondernemers in het vinden van de juiste plek in Dongen voor hun bedrijf. Dit doen we onder andere door bedrijfskavels aan te bieden. • We zetten in op verduurzaming van onze bedrijventerreinen, waarbij de ambitie is om Tichelrijt één van de meest duurzame bedrijventerreinen van regio Hart van Brabant te maken. Beleidsrisico’s • Als de kavels van Tichelrijt 3 zijn verkocht, bezit de gemeente geen andere nieuwe kavels meer. Wij kunnen nog wel ontwikkelingen faciliteren en samen met ondernemers kijken naar de mogelijkheden om de schaarse ruimte zo efficiënt mogelijk in te richten. • Op het moment duurt het lang om een stroomaansluiting gerealiseerd te krijgen, waardoor ontwikkelingen niet of vertraagd doorgang hebben. Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • Investeren in en onderhouden van een aantrekkelijke omgeving voor bedrijven. Dit doen wij door in gesprek te gaan en blijven met de ondernemers. We inventariseren behoeftes en kijken waar we kunnen faciliteren.

Als gemeente zijn we een sparringpartner en facilitator, we richten ons op het mogelijk maken van initiatieven en behoeften van ondernemers, binnen onze kaders. • Ontwikkeling van bedrijventerreinen: Op Tichelrijt 3 worden kavels gecreëerd en te koop aangeboden. Op basis van de verkoop- en uitgiftecriteria bedrijventerreinen worden bedrijven geselecteerd. De kavels zullen naar verwachting snel verkocht zijn. Daarnaast faciliteren en begeleiden we de verdere ontwikkeling van Tichelrijt Zuid. Op Tichelrijt 2 wordt op termijn de ondergrond van de huidige noodopvanglocatie verkocht als bedrijfskavel.

60

•

• • •

We verbinden ondernemers met werkzoekenden. De accountmanager en de adviseur werkgeversdienstverlening trekken hierin gezamenlijk op. Bij bedrijfsbezoeken wordt de dienstverlening van het werkcentrum Midden-Brabant, het werkgeversservicepunt Midden-Brabant en DongenWerkt onder de aandacht gebracht. De samenwerking met Vereniging Ondernemers Contact Dongen (VOCD) en Leer Dongen Kennen (LDK) wordt voortgezet. Bij bedrijfsbezoeken worden deze ondernemersverenigingen benoemd en wordt er contact gelegd. Dit om elkaar te versterken en te verbinden. De verbindende factor zijn tussen VOCD, LDK, SamenDongen en Horeca Dongen, zodat zij elkaar nog beter leren kennen en elkaar weten te vinden. Samen onderzoeken we de mogelijkheden om een ondernemersfonds op te richten. In regionaal verband werken we binnen Hart van Brabant samen met Midpoint Brabant. Deze uitvoeringsorganisatie is dé schakel tussen ondernemingen, onderwijs- en kennisinstellingen, overheden en maatschappelijke organisaties in de regio Hart van Brabant. Met gebundelde krachten werken we aan een slimme en duurzame regio én de brede welvaart in ons land. Met als motto: ondernemen en innoveren met de mens centraal. Midpoint Brabant deelt kennis, creëert bewustwording, inspireert en motiveert, zodat de ondernemer kan groeien en versnellen.

Verbonden partijen • Regio Hart van Brabant en Midpoint Brabant Speerpunten 2026 •

•

•

We voeren het uitvoeringsprogramma met plan van aanpak van de economische visie uit door het 10-puntenplan gefaseerd uit te werken met het accent op uitgifteprotocol Tichelrijt en plan van aanpak verduurzaming bedrijventerreinen Om de organisatiegraad op bedrijventerrein Tichelrijt te kunnen verbeteren en de uitrol van de economische visie mogelijk te maken, gaan we – samen met de bedrijven – aan de slag met een parkmanager Samen met VOCD, LDK, SamenDongen en Horeca Dongen onderzoeken we de mogelijkheden om een ondernemersfonds op te richten

Overige ontwikkelingen Beleidsindicatoren 410 Ondernemerschap Functiemenging (%)

Vestigingen van bedrijven (aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar)

De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen 2020 2021 2022 2023 47,2% 46.9% 47.6% 47.9% Aantal vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar. 2020 151

2021 155

2022 164

2023 167

61

420 Werknemerschap Strategische doelstellingen • •

Inwoners van Dongen kunnen naar vermogen participeren in de samenleving. We leiden en begeleiden inwoners die ondersteuning nodig hebben, zowel met als zonder uitkering, naar (betaald) werk of ondersteunen hen bij hun maatschappelijke participatie.

Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen •

De gemeente Dongen werkt aan een toekomstgerichte en inclusieve uitvoering van de Participatiewet, in lijn met het coalitieakkoord. Onze overkoepelende ambitie is om iedere inwoner zo zelfstandig mogelijk te laten deelnemen aan de arbeidsmarkt. • We bieden maatwerktrajecten om vaardigheden te versterken, zelfredzaamheid te vergroten en inwoners duurzaam met werkgevers te matchen. De ABC-methodiek bepaalt de juiste mix van ondersteuning. • Inwoners die niet zelfstandig in hun bestaanszekerheid kunnen voorzien, behouden recht op snelle, transparante en flexibele inkomensondersteuning binnen de kaders van de Participatiewet. • In partnerschap met de Diamantgroep en het werkcentrum Midden-Brabant werken we aan een toekomstbestendige leerwerkinfrastructuur, van stages en leerwerkplekken tot bij- en nascholing. • Vanaf 2025 vormt het werkcentrum Midden-Brabant een sterk kennis- en verbindingspunt, waarbij we de dienstverlening de komende jaren nauw afstemmen op de kansen en behoeften van Dongen en haar inwoners. Beleidsrisico's •

Volgens de CPB‐ramingen neemt de werkloosheid in Midden-Brabant in 2026 met ongeveer 4% toe, wat waarschijnlijk leidt tot extra bijstandsinstroom en daarmee extra druk op de gemeentelijke budgetten en onze uitvoeringscapaciteit. De stijgende kosten van levensonderhoud vergroten de instroom in de bijstand, terwijl de arbeidsmarktkrapte slechts kansen biedt voor wie al werk-fit is, waardoor uitstroom voor onze doelgroep beperkt blijft zonder gerichte ondersteuning en inclusieve werkgevers. De rijksfinanciering op langere termijn blijft onzeker. De beperkte bijdragen aan sociaal ontwikkelbedrijven, zorgt voor verdere toename van de kostendruk op de WSW-infrastructuur (gemeenschappelijke regeling Diamantgroep). De groep inwoners die door het UWV wordt geïndiceerd met ‘banenafspraak’ of ‘beschut werk’ stijgt. De gemeente heeft geen invloed op de instroom, terwijl de middelen en de uitvoeringscapaciteit hierdoor wel onder druk komen te staan. Daarnaast kunnen wetswijzigingen, zoals de implementatie van de Participatiewet in Balans, de instroom- en uitstroomdynamiek sterk beïnvloeden. Het is van belang dat de uitvoering flexibel en wendbaar blijft.

•

•

•

•

Speerpunten 2026

• • • •

We zetten in op werk, persoonlijke ontwikkeling en zelfstandigheid, met maatwerk en een heldere visie als fundament. Wij werken aan de gefaseerde implementatie van de Participatiewet in Balans, waarbij we ons richten op een zorgvuldige voorbereiding en regionale afstemming. De wet van school naar duurzaam werk wordt geïmplementeerd om jongeren beter te begeleiden naar structurele arbeidsparticipatie. Het aangepaste sanctiebeleid binnen de Participatiewet wordt voorbereid en geïmplementeerd.

62

•

• •

• •

Om inwoners met een indicatie voor beschut werk beter te ondersteunen, werken we verder aan het realiseren van vijf extra beschutte werkplekken, bovenop de wettelijke taakstelling. Het Werkcentrum Midden-Brabant is per 1 januari 2026 volledig operationeel en fungeert als regionaal servicepunt voor werkgevers en werkzoekenden. We zoeken daarbij nadrukkelijk aansluiting voor Dongen. We werken volgens de uitvoeringsprincipes Participatiewet, waarin vertrouwen, maatwerk en nabijheid centraal staan. In samenwerking met verschillende partners bieden we ontwikkeltrajecten aan voor mensen die nog niet werk-fit zijn. De Diamant-groep maakt in de jaren 2026 en verder de transitie naar een sociaal ontwikkelbedrijf met een toekomstbestendige infrastructuur. Wij participeren actief in deze ontwikkeling.

Overige ontwikkelingen • We bereiden ons voor op de wet toegankelijkheid voorzieningen door onze dienstverlening toegankelijker, inclusiever en begrijpelijker te maken, met extra aandacht voor duidelijke taal en heldere communicatie. Beleidsindicatoren 420 Werknemerschap Netto participatiegraad

Percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking 2021 2022 2023 2024 73,1%

Banen

Loonkostensubsidie

Personen met een bijstandsuitkering

75,7%

76,3%

Aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd 15-64 jaar. 2021

2022

2023

2024

609,7

626,8

632,4

638,2

Aantal personen die werkzaam zijn, ondersteund met loonkostensubsidie, per 10.000 inwoners (peildatum eerste half jaar) 2021 2022 2023 2024 45

Beschutte werkplek

74,2%

60

65

70

Aantal fte met een beschutte werkplek 2021

2022

2023

2024

7

8

9

10

Aantal personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners. 2021

2022

2023

2024

211

189

188

180

Lopende reintegratievoorzieningen

Het aantal re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar. 2021 2022 2023 2024

Werkloze jongeren

Percentage werkloze jongeren in de leeftijd 16 t/m 24 jaar.

270

Baanafspraken

252

239

255

2021

2022

2023

2024

1%

1%

1%

1%

Aantal personen met baanafspraken, werkzaam bij de gemeente Dongen 2021

2022

2023

2024

6

7

6

7

63

Wat mag het kosten? Overzicht lasten en baten programma 4 Dongen Onderneemt (x € 1.000) Begroting 2025

Thema Taakveld Omschrijving 410 Ondernemerschap 0.10 Mutaties reserves 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 420 Werknemerschap 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie Totaal Dongen Onderneemt

Lasten 895 879 15 10.201 7.835 1.405 961 11.096

Baten -634 -5 -623 -6 -5.846 -5.846

-6.479

Begroting 2026 Lasten 1.389 1.373 16 11.279 8.741 1.556 983 12.669

Begroting 2027

Baten Lasten -1.128 3.523 -4 -1.117 3.507 -6 16 -6.585 11.182 -6.585 8.741 1.443 998 -7.712 14.704

Begroting 2028

Begroting 2029

Baten Lasten -3.276 274

Baten Lasten -37 269

Baten -37

-3.270 258 -6 16 -6.585 11.188 -6.585 8.741 1.450 998 -9.861 11.462

-31 253 -6 16 -6.585 11.147 -6.585 8.741 1.408 998 -6.622 11.416

-31 -6 -6.585 -6.585

-6.622

Onderstaande een overzicht van de belangrijkste financiële wijzigingen:

Thema

Omschrijving

2026

2027

2029

2029

-50 -630 400

-50 -630 400

-50 -630 400

-50 -630 400

Bedragen x €1000

410 420 420

Parkmanager Tichelrijt Kostenontwikkeling bijstand Verhoging Rijksbijdrage BUIG

64

65

DONGEN DIENT

Scan de QR-code voor meer informatie.

66

5. Dongen Dient! Binnen het programma Dongen Dient! richt de gemeente zich op haar dienende rol in de lokale samenleving. Alles wat een gemeente doet, staat immers ten dienste van de gemeenschap: inwoners, ondernemers, verenigingen en stichtingen. In bepaalde situaties is samenwerking met andere gemeenten en (overheids)organisaties wenselijk of noodzakelijk. De zichtbaarheid van het gemeentebestuur is belangrijk evenals transparantie, een toegankelijk en aanspreekbaar bestuur en goede participatie van onze inwoners. Het college is zichtbaar in de wijken en kernen en maakt structureel tijd vrij voor werkbezoeken aan wijken/ kernen, ondernemers en maatschappelijk partners. Dit draagt bij aan een bereikbare gemeente met kundige en betrokken medewerkers die onderwerpen slagvaardig, deskundig, snel oppakken en afhandelen. Ambtenaren en bestuurders zijn goed aanspreekbaar voor onze inwoners en ondernemers. Zoals in de beheerplannen is afgesproken dragen we zorg voor een verzorgd straatbeeld (schoon en netjes) wat een bijdrage levert aan brede toegankelijk en veiligheid.

510 Bestuur Strategische doelstellingen • We geven richting aan beleid en samenwerking op basis van de Toekomstvisie Dongen 2040. • We versterken de betrokkenheid en participatie van inwoners bij beleid en hun leefomgeving. • We spelen actief in op de opgaven rond wonen, duurzaamheid en de sociale basis, in samenwerking met inwoners en partners. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • We vertalen de ambities uit de Toekomstvisie Dongen 2040 en het bestuursakkoord 20262030 naar concreet beleid en uitvoering. • We zoeken actief de samenwerking op met regionale partners, met onze eigen ambities als uitgangspunt. • We vergroten de betrokkenheid van inwoners bij hun leefomgeving en onderzoeken hoe wijkdata kunnen bijdragen aan een objectief beeld van de wijk. • We blijven investeren in een gemeentebestuur dat benaderbaar is en zichtbaar aanwezig waar dat nodig is. Beleidsrisico’s • Landelijke en mondiale ontwikkelingen kunnen lokaal beleid beïnvloeden. Dit beperkt de mate waarin de gemeente zelfstandig regie kan voeren en vraagt om wendbaarheid binnen een steeds veranderende en deels onvoorspelbare context. Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • We concretiseren het nieuwe bestuursakkoord in een college-uitvoeringsprogramma. • Op 18 maart 2026 zijn de gemeenteraadsverkiezingen.

Een goed doordacht inwerkprogramma ondersteunt (nieuwe) raadsleden om hun rol in de komende bestuursperiode goed te kunnen vervullen. • We blijven ons inzetten voor het versterken van het samenspel tussen raad, college en organisatie, met oog voor heldere rollen, goede informatievoorziening en constructieve samenwerking. • We implementeren het nieuwe raads- en bestuurlijk informatiesysteem. • We zoeken actief de samenwerking op wanneer dit meerwaarde heeft. Daarbij nemen we deel aan verschillende regionale samenwerkingsverbanden. • Opstellen en invoering van de Participatieverordening. • Om de betrokkenheid van inwoners bij hun leefomgeving te vergroten, ondersteunen we dorps- en wijkraden en evalueren we de regeling voor buurtinitiatieven.

67

•

We spelen actief in op signalen uit wijken en kernen en geven daar zichtbaar opvolging aan.

Verbonden partijen • Regio Hart van Brabant • Stedelijke Regio Breda-Tilburg Speerpunten 2026 • • •

We vergroten de betrokkenheid en participatie van inwoners bij beleid en hun leefomgeving, ondersteunen wijk- en dorpsraden, en reageren zichtbaar op signalen uit de samenleving. We gebruiken de Toekomstvisie Dongen 2040 als kapstok waar alle opgaven aan worden opgehangen. De opgaves worden door vertaald naar concreet beleid en samenwerking. We investeren in goed samenspel tussen raad, college en organisatie en bereiden ons voor op een soepele overgang naar de volgende bestuursperiode.

520 Dienstverlening Strategische doelstellingen • Een kwalitatief hoogstaande dienstverlening voor onze klanten, waarbij we een bereikbare gemeente zijn, met kundige en betrokken medewerkers die zaken slagvaardig, deskundig en snel oppakken en afhandelen. De lijnen tussen de inwoners en ondernemers en de gemeente zijn kort. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • Inwoners zijn tevreden over onze dienstverlening (minimaal een 8). • We handelen de producten en diensten af binnen de wettelijke termijnen. • We beperken het aantal klachten en bezwaren over onze dienstverlening tot een minimum (maximaal 5 op jaarbasis). Beleidsrisico’s • Onderdeel van de uitvoerings- en handhavingsstrategie 2025-2028 zijn de door het rijk vastgestelde kwaliteitscriteria. Hierin zijn eisen opgenomen waaraan de organisatie en medewerkers moeten voldoen om een goede uitvoering van de taken te borgen. Op taakvelden waarvoor in de gemeente te weinig werkaanbod is om aan de kwaliteitscriteria te voldoen, wordt samenwerking gezocht. Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • Uitgeven en verzorgen van paspoorten en rijbewijzen. • Voltrekken van huwelijken en partnerschapsregistraties. • Het op orde houden van de basisregistraties: de Basisregistratie Personen (BRP).

De kwaliteit van de basisregistraties is cruciaal: afnemers moeten er net als onze eigen medewerkers op kunnen vertrouwen dat hetgeen geregistreerd staat, correct is. We doen mee aan landelijke projecten, zoals de landelijke aanpak adreskwaliteit. Naar aanleiding van signalen onderzoeken en bezoeken wij adressen. Ook buiten dit project om worden regelmatig huisbezoeken verricht, met het doel: een juiste inschrijving om de kwaliteit van BRP te verhogen en om fraude tegen te gaan. • Het organiseren van de verkiezingen. • We verstrekken informatie aan personen met een niet-Nederlandse nationaliteit die Nederlander willen worden en we behandelen aanvragen voor de Nederlandse nationaliteit. • Het inschrijven van nieuwe inwoners uit het buitenland.

68

•

Het verlenen van vergunningen, houden van toezicht en handhaven in het kader van de Omgevingswet, de Alcoholwet (vergunningverlening) en de op de taak van de gemeente betrekking hebbende bijzondere wetten (vergunningverlening). Daarnaast het verlenen van vergunningen met betrekking tot kabels en leidingen.

Verbonden partijen • Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant. • Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant. Speerpunten 2026 • De gevolgen van de invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging evalueren. • Waar nodig in het kader van de Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging werkzaamheden herijken en beleid opstellen. Overige ontwikkelingen • Voor de producten van burgerzaken worden waar nodig nieuwe processen opgesteld en bestaande processen en procedures herzien, wanneer deze nog niet aanwezig zijn of aangepast moeten worden. • De dienstverlening van burgerzaken wordt steeds verder gedigitaliseerd. Wij werken momenteel aan de verdere digitalisering van producten, waaronder emigratie, toestemmingsverklaringen voor reisdocumenten en vestigingen vanuit het buitenland. • De e-Diensten die al live zijn: o Aanvragen uittreksel BRP o Aanvragen afschrift burgerlijke stand o Verhuizingen o Geheimhouding persoonsgegevens o Aanvragen kiezerspas/ vervangende stempas o Beschikbaarheid stembureauleden (voor volgende verkiezingen) o Naamgebruik en naamswijziging o E-diensten trouwen Beleidsindicatoren 520 Dienstverlening Bezwaar- en beroepschriften (Burgerzaken) Klachten Burgerzaken

Dienstverlening Burgerzaken

Aantal gegrond bezwaar- en beroepschriften 2021 2022 2023 0 1 0 Aantal klachten over producten en diensten Burgerzaken 2021 2022 2023 0 0 Cijfer dienstverlening burgerzaken 2021 2022 8 8

2024 0 2024

1

4

2023 8

2024 8,3

69

530 Beheer en onderhoud Strategische doelstellingen • Openbare ruimte en gemeentelijke gebouwen: deze zijn goed onderhouden, veilig, schoon en toegankelijk. • Schoon straatbeeld zonder zwerfafval: We streven naar een nette openbare ruimte zonder afval. • Efficiënt gebruik van gemeentelijk vastgoed: Het optimaal benutten en bezetten van gemeentelijke gebouwen. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen Gemeentelijke gebouwen: • De gemeentelijke panden voldoen aan de NEN-normen (Nederlands Normalisatie Instituut). • We werken met een geactualiseerd onderhoudsplan, waarbij we zo efficiënt mogelijk verduurzamingsmaatregelen nemen. Openbaar groen: • Een aantrekkelijke en verzorgde leefomgeving, waarin openbaar groen en bomen bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit, gezondheid en het welzijn van inwoners en bezoekers. • Onderhoud van het openbaar groen en bomen volgens vastgestelde beeldkwaliteitsniveaus, zoals opgenomen in het groenbeleidsplan. Hiermee zorgen we voor herkenbare en consistente kwaliteit in verschillende delen van de gemeente. • Effectieve, duurzame en milieubewuste onkruidbestrijding, afgestemd op de gewenste beeldkwaliteit: o Streefwaarde A in het centrumgebied (hoog kwaliteitsniveau). o Streefwaarde B in de woonwijken (functioneel en verzorgd). Wegen: • Gemeentelijke wegen en pleinen zijn goed begaanbaar en veilig. • Minimaal voldoen aan beeldkwaliteit niveau B.

Riolering: • We zorgen voor een adequate inzameling en afvoer van afval-, hemel- en grondwater. • Waar mogelijk scheiden we het hemelwater van het vuilwater, door afkoppelen en dit te laten infiltreren. Civiele kunstwerken (o.a. bruggen en duikers): • Deze zijn schoon, veilig en voldoen minimaal aan niveau B. Openbare verlichting: • De openbare verlichting heeft een belangrijke rol in sociale- en verkeersveiligheid. • Bij het beheer richten ons op behoud, verduurzaming en verbetering van het areaal, waarbij we de SER-energieakkoord doelstelling voor duurzame groei volgen en zoveel mogelijk het principe van de circulaire economie toepassen. Inzicht in realisatie doelstelling 2024

Kwaliteit openbaar groen centrum

Doelstelling

2022

2023

90% op niveau A

90%

70%

75%

83%

↑

↓

↑

93%

93%

93%

↑ 97%

→

→

→

↑

93%

85%

85%

81%

→

↓

→

↓

Ontwikkeling realisatie doelstelling Kwaliteit openbaar groen wijken

90% op niveau B

Ontwikkeling realisatie doelstelling Kwaliteitsniveau verhardingen

2025

90% op niveau B

Ontwikkeling realisatie doelstelling

Q1 + 2

Groen = boven de doelstelling, rood = onder de doelstelling

70

↑ = Verbeterd t.o.v. voorgaand jaar, ↓ = verslechterd, → = gelijk gebleven Voor het meten en beoordelen van het kwaliteitsniveau in het openbaar groen en de verhardingen, maken we gebruik van de methodiek van CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek). Deze methodiek biedt ons de mogelijkheid een streefwaarde te bepalen voor het kwaliteitsniveau. Het is daarbij de bedoeling dat we voor minimaal 90% voldoen aan het afgesproken niveau. 100% is onmogelijk, omdat dit impliceert dat we onze inzet moeten bepalen op basis van onvoorziene omstandigheden, zoals bijvoorbeeld een extreem natte zomer. Beleidsrisico’s • Extreme weersomstandigheden: langdurige periodes van droogte of juist overmatige neerslag kunnen het reguliere onderhoud aan groenvoorziening, wegen en riolering verstoren. Dit kan leiden tot hogere onderhoudskosten of uitgestelde werkzaamheden. • Beperkte beschikbaarheid en inzetbaarheid van aannemers: de krapte op de arbeidsmarkt en het tekort aan vakbekwaam personeel kunnen de uitvoering van werkzaamheden vertragen. Daarnaast kunnen aannemers hogere tarieven hanteren om hun personeelsrisico’s te compenseren. • De capaciteit bij de wijkploegen staat onder druk door onder meer vergrijzing en arbeidsmarkt krapte.

Door slimme interventies en duurzaam groenbeheer, maken we plannen om de continuïteit van onderhoud te kunnen waarborgen. Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken Uitvoering investeringsplan: • Projecten worden volgens planning uitgevoerd. Accenten bij aanpassingen openbare ruimte: • Klimaatopgave staat centraal bij aanpassingen. • Meer verscheidenheid aanbrengen in het groen/bomen ten behoeve van stimuleren biodiversiteit en voorkomen van ziekten en plagen. Gemeentelijke gebouwen: • Inspecties uitvoeren en preventief en correctief onderhoud plegen. • De onderhouds- en verduurzamingsplannen zijn afgestemd op de samenstelling van de vastgoedportefeuille. Openbaar groen: • Duurzaam onderhouden van groenvoorzieningen en bomen. • Vierjaarlijkse inspectie van bomen, maandelijkse inspectie van groen. Wegen: • Tijdig onderhoud ten behoeve van toegankelijkheid en veiligheid. • Tweejaarlijkse weginspectie vormt de basis voor wat groot onderhoud wordt. Riolering: • Volgens het beheerplan reinigen en inspecteren we een gedeelte van het areaal om de afvoer van afvalwater te waarborgen. • Voeren we preventief en correctief onderhoud uit aan het rioolstelsel en rioolinstallaties. Civiele kunstwerken (o.a. bruggen en duikers): • We plegen onderhoud ten behoeve van toegankelijkheid en veiligheid. • Om de vier jaar inspecteren we deze kunstwerken.

Op basis daarvan bepalen we waar onderhoud of vervanging nodig is. Openbare verlichting: • We verhelpen storingen en schades aan de openbare verlichting. • Middels ons beheersysteem monitoren en bewaken wij het areaal en bepalen we waar vervangingsonderhoud plaatsheeft.

Speerpunten 2026 •

We verduurzamen Eagle Shelter en Jeugdcentrum De Vaart en we bereiden de verduurzaming van andere gemeentelijke gebouwen voor. De verduurzaming van de brandweerkazerne in

71

•

•

•

•

Dongen staat op pauze in verband met een onderzoek naar verplaatsing van de kazerne. De verduurzaming van de kazerne in ’s Gravenmoer staat gepland voor 2026. De vraagstukken rond maatschappelijk vastgoed worden complexer en vragen om meer specialistische kennis en tijd. Daarom wordt het beleid/beheer versterkt, onder andere met een extra functie binnen team beheer dat zich richt op de optimalisatie van het vastgoedbeleid en de uitvoering. Er komt een korte- en lange termijnvisie om toekomstgerichte keuzes te kunnen maken. De voorbereiding van een aantal civiele projecten wordt naar voren gehaald, zodat er voldoende tijd is tussen voorbereiding en uitvoering om bijvoorbeeld subsidies aan te vragen. Er wordt ingezet op een inhaalslag van projecten die vanwege capaciteitsgebrek zijn blijven liggen. Stedelijke gebieden herbergen ondanks versnippering unieke stadse soorten. Noord-Brabant en Dongen willen biodiversiteit versterken via een leefgebied benadering, in 2026 worden daarvoor maatregelen genomen, zoals hagen en bloemenmengsels. Het doel is dat in 2027 alle bedreigde en prioritaire soorten in Noord-Brabant aanwezig zijn. Voor de elektrificatie van het wagenpark is een geschikte laadinfrastructuur noodzakelijk. Deze zal in 2026 worden gerealiseerd op zowel de locatie Coolhof als de gemeentewerf in 's Gravenmoer.

Op dit moment is het mogelijk om een aparte netaansluiting aan te vragen (KV – maximaal 3×80A) ten behoeve van het laden van de voertuigen. De verwachting is dat netbeheerder Enexis in de toekomst steeds terughoudender zal worden met het toekennen van verzwaarde aansluitingen. Daarom gaan wij een aansluiting aanvragen, om te voorkomen dat we straks onvoldoende vermogen beschikbaar hebben.

Overige ontwikkelingen • Voor het meerjaren onderhoudsplan (MJOP) van het gemeentelijk vastgoed, gaan we gebruik maken van een planningsprogramma van een gespecialiseerd softwarebedrijf. Hierdoor krijgen we een beter overzicht van uitgaven en uitgangspunten voor beleid. Dit resulteert in een nieuwe opzet van het MJOP voor het volgend jaar, dat door de gemeenteraad kan worden vastgesteld. • In 2026 zal voor geheel Dongen het roekenbeschermingsplan zijn werking krijgen om de roekenoverlast aanvaardbaar te krijgen. Dit roekenbeschermingsplan heeft een werkingsduur voor een periode van 10 jaar. • We laten zien dat een hoge beeldkwaliteit en meer biodiversiteit goed samen kunnen gaan. Volgens het groenbeleidsplan (2023) is er aandacht voor netheid én ecologische waarde in de openbare ruimte. Een voorbeeld is de herinrichting van de Middellaan, een belangrijke entree van Dongen. Hier wordt beeldkwaliteit A gecombineerd met een bloemrijke inrichting. In 2025 is op het eerste deel een mengsel van bloembollen en kruiden ingezaaid, goed voor zowel het straatbeeld als voor bijen en vlinders. In 2026 volgt het tweede deel. De bloemen zullen tien jaar lang bijdragen aan een aantrekkelijk en ecologisch straatbeeld. Zo geeft Dongen concreet invulling aan haar duurzame ambities. • In 2025 is de fietsbrug over het Wilhelminakanaal (object 1025) geïnspecteerd.

Daarbij bleek dat het gehele object moet worden aangepakt. In 2026 voeren we diverse betonreparties uit, vervangen we de slijtlaag en conserveren we brug, balustrades en betonnen dwarsliggers. • In de afgelopen jaren zijn bij reconstructies en nieuwbouw, klimaat adaptieve groene parkeerplaatsen aangelegd. Deze zijn ontworpen om regenwater te laten infiltreren en dragen bij aan een groenere uitstraling van de openbare ruimte. Ze bestaan uit bestrating met ingezaaide grasvakken. Het onderhoud hiervan wijkt af van reguliere parkeerplaatsen. Zo moeten de grasvakken twee keer per jaar worden gemaaid en eens per vijf jaar worden geborsteld om begroeiing en organisch materiaal te verwijderen. Vanwege het afwijkende onderhoud is een apart budget noodzakelijk.

72

Beleidsindicatoren 530 Beheer en onderhoud Kwaliteitsniveau centrum

Kwaliteitsniveau wijken

Meldingen openbare ruimte

Kwaliteitsniveau verhardingen

Kwaliteitsniveau civiele kunstwerken (bruggen en duikers)

Kwaliteitsniveau van onkruid in beplanting in het centrum (streefwaarde A) 2022 2023 2024 2025 Q1+2 Niveau A+ Niveau A 90% 70% 75% 83% Niveau B/C 10% 30% 25% 17% Kwaliteitsniveau van onkruid in beplanting in de wijken (streefwaarde B) 2022 2023 2024 2025 Q1+2 Niveau A 51% 57% 59% 64% Niveau B 42% 36% 34% 33% Niveau C 7% 7% 7% 3% Aantal meldingen met betrekking tot de openbare ruimte 2021 2022 2023

2024

5.442 5.772 6.533 7.128 Kwaliteitsniveau van verhardingen (streefwaarde CROW B) Halfverhardingen en werk in uitvoering komen in 2025 uit op 5 % 2019 2021 2023 2025 Niveau A+ 47% 44% 36% 27% Niveau A 37% 35% 37% 35% Niveau B 9% 8% 12% 14% Niveau C 2% 2% 5% 3% Niveau D 5% 6% 10% 16% In 2025 zijn alle civiele kunstwerken geïnspecteerd. Het kwaliteitsniveau voor alle civiele kunstwerken wat wordt nagestreefd is gelijk aan CROW B. In 2025 is een nieuw beheerplan voor het onderhoud van de bruggen voorzien. Het inspecteren van de civiele kunstwerken is uitgevoerd. Hieruit voortvloeiende is de meerjaren onderhoudsplanning (MJOP) gemaakt. De nieuwe budgetbehoefte is meegenomen in deze begroting..

540 Afval Strategische doelstellingen • Inwoners worden gestimuleerd om hun afval beter te scheiden, waardoor minder aanbod van restafval en een hoger aanbod van grondstoffen wordt gerealiseerd - zowel aan huis, bij centrale verzamellocaties als op de milieustraat van onze gemeente. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • Maximaal 100 kg restafval per inwoner. • Zuiverheid afvalstroom PMD minimaal 75%. In 2024 is er per inwoner gemiddeld 135 kilo restafval opgehaald. Het PMD (verpakkingen plastic, metaal, drankkartons) dat in zakken wordt ingezameld, is voor 78% schoon en dus goed te recyclen. De VANG-doelstelling voor restafval van 100 kilo per inwoner wordt nog niet gehaald, maar Dongen doet het beter dan vergelijkbare gemeenten op het gebied van afvalscheiding en het aantal kilo's restafval per inwoner. Met een recyclepercentage van alle afvalstromen van 67% voldoet Dongen nu al aan de Europese norm van 65% die pas in 2035 is verplicht.

73

Er is nog ruimte voor verbetering. De vraag is: wat kan de gemeente nog doen om de hoeveelheid restafval verder terug te dringen en de VANG-doelstelling wél te halen? In aansluiting op het uitvoeringsprogramma VANG (Van Afval Naar Grondstof) en op de ambitie uit het coalitieakkoord, is er gekozen voor een gecombineerde doelstelling. Deze is gericht op het optimaliseren van de grondstoffenscheiding. We zetten in op zowel een daling van de hoeveelheid restafval, alsmede op het zuiver(der) maken van de deelstromen. Inzicht in realisatie doelstelling

Restafval per inwoner (kg)

Doelstelling 2020

2021

2022

2023

2024

2025*

100

185

137

132

129

135

137

↓

↑

↑

83%

62%

↓ 59%

↓

81%

↑ 80%

↑

↓

↑

↓

↑

Ontwikkeling realisatie doelstelling Zuiverheid PMD (%) Ontwikkeling realisatie doelstelling * Prognose o.b.v. 6 maanden.

75%

76%

Groen = boven de doelstelling, rood = onder de doelstelling ↑ = Verbeterd t.o.v. voorgaand jaar, ↓ = verslechterd, → = gelijk gebleven De hoeveelheid restafval stijgt de laatste twee jaar licht. De doelstelling van 100 kg restafval per inwoner is nog niet gehaald. De inzameling van PMD blijft een aandachtspunt. Hoewel de zuiverheid – zoals in de bovenstaande tabel te zien is – weer op het gewenste niveau ligt, blijven er knelpunten in de huis-aanhuisinzameling. Met name het aanbiedgedrag van bewoners vormt een probleem. Veel mensen zetten hun PMDzakken op niet-ophaaldagen aan de straat - wat ongedierte aantrekt, het straatbeeld vervuilt en het woongenot in de buurt aantast. Omdat de zakken niet herleidbaar zijn tot een specifiek adres, is handhaving op deze afvalstroom nagenoeg onmogelijk. Beleidsrisico’s • De aanbesteding voor de verwerking van afvalstromen van de milieustraat is medio 2025 gestart. De ondertekening van de nieuwe overeenkomst wordt verwacht in december 2025. Deze overeenkomst treedt dan op 1 april 2026 in werking. Op dat moment zullen ook de nieuwe tarieven bekend zijn. Er bestaat een risico dat deze tarieven hoger uitvallen dan de huidige tarieven; daarmee is in de begroting rekening gehouden. Dit risico is vooral aanwezig vanwege de huidige instabiliteit op de afvalmarkt.

De nieuwe verwerkingstarieven en de fluctuatie in de hoeveelheden afval kunnen zowel positieve als negatieve effecten geven op de begroting, welke in 2026 eventueel gecorrigeerd worden in bestuursrapportage-1. In de begroting 2027 en verder worden de verwerkingskosten van de afvalstromen vervolgens ook meegenomen. • In 2025 is de nieuwe overeenkomst tussen de stichting Verpact (overkoepelende organisatie voor inzameling en recycleing van verpakkingen in Nederland) en de VNG vastgesteld over de kostenvergoeding aan gemeenten voor PMD-inzameling. Vanaf 2026 worden deze vergoedingen achteraf vastgesteld op basis van de kwaliteitsrapportages. De gemeente Dongen onderzoekt samen met de regio hoe deze nieuwe systematiek het beste kan worden ingericht – individueel of in regionaal verband. Doordat de vergoeding pas achteraf wordt bepaald, bestaat het risico dat de uiteindelijke opbrengsten lager uitvallen dan de gemaakte kosten. Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • Doelmatige inzameling en verwerking van huishoudelijke afvalstromen en grondstoffen via de milieustraat, centrale inzamelpunten en huis-aan-huisroutes. • Gerichte communicatie over afvalscheiding, beschikbaar in meerdere talen. • Uitvoering van diverse zwerfafvalprojecten, waaronder de landelijke opschoondag en educatieve projecten op scholen.

74

Speerpunten 2026 • Blijvend inzetten op communicatie rondom afval: o Ter voorkoming van zwerfafval op hotspots o Rondom het aanbiedgedrag van de afvalstroom PMD in meerdere talen. Dit is in 2025 gestart en wordt in 2026 verder uitgerold

Overige ontwikkelingen • • •

Scenario’s betere afvalscheiding: uitwerking is via een raadsinformatiebrief gecommuniceerd in 2025, raadsvoorstel volgt na de gemeenteraadsverkiezingen in 2026. Vervangen van enkele afgeschreven glasbakken Afronden regionale aanbesteding afvalstromen milieustraat

Beleidsindicatoren 540 Afval Ingenomen afval

Scheidingspercentage

2021

2022

2023

2024

Restafval per inwoner 137 (kg) Restafval per huishouden 320 (kg) 2021

132

129

135

306

293

308

2022

2023

2024

78,0%

79,3%

78,1%

79,9% Aantal inworpen containers

45

33

31

30

2021

2022

2023

2024

57.621

55.431

50.143

51.869

2021

2022

2023

2024

GFT

35,9%

40,1%

32,3%

46,1%

Papier en Karton

4,7%

3,1%

3,5%

3,1%

Hygiënisch papier

15,8%

16,4%

16,4%

14,5%

Drankkartons

1,3%

1,0%

1,6%

0,8%

Kunststoffen

10,3%

7,7%

8,8%

5,9%

Glas

2,3%

2,0%

3,3%

2,4%

Metalen

2,9%

2,8%

1,9%

1,8%

Textiel

6,0%

5,6%

4,1%

3,0%

Puin

2,4%

3,0%

3,3%

2,5%

Hout

1,9%

4,2%

1,3%

1,8%

Klein chemisch afval

0,4% 0,5%

0,3%

0,3%

0,6%

0,8%

0,3%

1,7%

15,5% 2021

13,2%

23,2%

16,0%

2022

2023

2024

56,9%

42,3%

57,0%

40,3%

Bezoekers milieustraat Sorteeranalyse fijn restafval

Gemiddeld aantal inworpen in de ondergrondse restafvalcontainer per actieve pas per jaar 2021 2022 2023 2024

Elektrische apparaten Overig afval Sorteeranalyse PMD (huis-aan-huis inzameling Kunststof verpakkingen

75

en verzamelcontainers) in Kunststof niet-zijnde gewicht percentages verpakkingen Metalen verpakkingen Metaal niet-zijnde verpakkingen Drankkartons

1,4%

1,7%

3,6%

5,8%

4,7%

3,8%

0,4%

0,1%

0,6%

2,6% 7,6% 1,2% 11,6%

8,3%

12,6%

7,8%

Inzamelzakken

3,9%

3,5%

4,3%

3,1%

Vervuiling

17,0%

38,5%

19,6%

41,1%

76

Wat mag het kosten? Overzicht lasten en baten programma 5 Dongen Dient (x € 1.000) Begroting 2025

Thema Taakveld Omschrijving 510 Bestuur 0.10 Mutaties reserves 0.1 Bestuur 520 Dienstverlening 0.2 Burgerzaken 7.5 Begraafplaatsen en crematoria 8.3 Wonen en bouwen 530 Beheer en onderhoud 0.10 Mutaties reserves 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 7.2 Riolering 8.3 Wonen en bouwen 540 Afval 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer Totaal Dongen Dient

Lasten 2.431 70 2.361 2.203 1.140 187 875 8.550 -31 560 2.599

Begroting 2026

Baten

-1.362 -635 -134 -594 -2.344 -1 -249 -1 -187 -1.906

3.355 1.697 370 3.562

-4.267

3.562

-4.267

16.746

-7.973

Lasten 2.811 75 2.736 2.222 1.166 173 884 10.059 3 560 3.261 3.405 2.336 494 3.707 3.707 35 18.799

Begroting 2027

Baten

-1.500

Lasten 2.589 75 2.514 2.273

Baten

-1.625

Begroting 2028 Lasten 2.589 75 2.514 2.272

Begroting 2029

Baten

Lasten 2.589

-1.725

75 2.514 2.272

-573 1.206 -134 184 -794 884 -3.338 10.589 -1 3 560 -249 3.617 -1 -267 3.303 -2.820 2.606 501 -4.290 3.738

-598 1.203 -134 185 -894 884 -3.584 11.230 -1 3 560 -249 3.783 -1 -187 3.353 -3.146 2.887 644 -4.290 3.750

-598 1.203 -134 185 -994 884 -3.925 11.247 -1 3 560 -249 3.807 -1 -187 3.289 -3.486 2.943 644 -4.324 3.750

-4.290

-4.290

-4.324

3.738 70 -9.128 19.190

3.750 70 -9.499 19.840

Baten

-1.825 -598 -134 -1.094 -3.992 -1 -249 -1 -187 -3.554 -4.324

3.750 -4.324 35 -9.973 19.857 -10.141

Onderstaande een overzicht van de belangrijkste financiële wijzigingen: Thema

Omschrijving

2026

2027

2028

2029

-33 -33 -398 -23

-33 -33 -398 -23

-33 -33 -398 -23

-33 -33 -398 -23

Bedragen x € 1000

520 530 530 530

Meerkosten exploitatie werkcafé Onderhoudsbudget bruggen en duikers Ophogen budget geprogrammeerd wegenonderhoud Onderhoudsbudget groen parkeren en maaien gazon

77

78

Algemene dekkingsmiddelen en overhead In de begroting nemen we ook het overzicht op van algemene dekkingsmiddelen en het overzicht van overhead. Algemene dekkingsmiddelen: dit geeft inzicht in een aantal algemene inkomstenbronnen van de gemeente, zoals de algemene uitkering. Overhead: dit geeft aan welke kosten samenhangen met de sturing en ondersteuning van de organisatie. Het is geen programma, zoals de vijf pijlers worden weergegeven, maar meer een opsomming van een aantal geldstromen die zijn geordend vanuit hun onderlinge samenhang.

610 Algemene uitkering De algemene uitkering is de grootste inkomstenbron van de gemeente. De raming van de algemene uitkering in deze begroting is gebaseerd op de Meicirculaire 2025. De doorwerking van de Septembercirculaire 2025 zal via een raadsinformatiebrief aan de raad worden voorgelegd.

620 Gemeentelijke belastingen en heffingen De gemeentelijke belastingen en heffingen komen uitgebreid aan de orde in paragraaf A "Lokale heffingen". In het overzicht van algemene dekkingsmiddelen worden de gemeentelijke belastingen uitgelicht waarvan de opbrengsten gemeentebreed kunnen worden ingezet. Het gaat dan om de OZB.

630 Overige algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien De overige algemene dekkingsmiddelen zijn gerelateerd aan paragraaf D "Financiering" waarbij een onderbouwing wordt gegeven van de financieringsfunctie van de gemeente. Daarnaast maken we hier ook inzichtelijk de post onvoorzien en verwachte verplichting ten aanzien van de vennootschapsbelasting.

640 Overhead Bij het in beeld brengen van de overhead maken we onderscheid in vier categorieën: • Directe personeelskosten: Salariskosten van alle ambtenaren in dienst bij de gemeente Dongen. • Indirecte personeelskosten: Scholingskosten, reis- en verblijfkosten, arbo- en administratiekosten. • Facilitaire ondersteuning: Huisvesting gemeentehuis en -werven, ICT, archief, catering, e.d. • Bestuursondersteuning en kwaliteitszorg: Publieksvoorlichting, kwaliteitszorg concern, bestuursondersteuning, persvoorlichting en representatie. Voor het berekenen van de overhead maken we gebruik van de rekenmethoden die door de commissie BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) worden voorgeschreven. Dit betekent dat kosten – waar mogelijk – direct worden toegerekend aan producten. De resterende overhead wordt uitgedrukt in een percentage. Dit percentage berekenen we voor zowel de binnen- als de buitendienst. Dit onderscheid wordt gemaakt ten behoeve van een passende toerekening van uurtarieven naar de producten. Percentage overhead =

Overhead binnendienst Directe personeelskosten

in 2026

€ 11.264.144 € 19.706.838

= 57 %

Percentage overhead =

Overhead buitendienst Directe personeelskosten

in 2026

€ 192.852 € 3.012.261*

=6%

* In dit bedrag zijn ook de personeelskosten opgenomen die toegerekend mogen worden aan de producten.

79

Beleidsrisico’s • De raming van de Algemene Uitkering is gebaseerd op de Meicirculaire 2025. Er komen nog 5 circulaires die de werkelijke hoogte van de Algemene Uitkering in 2025 kunnen beïnvloeden. Beleidsindicatoren

Gemiddelde WOZ-waarde (in € 1.000) % demografische druk

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

Formatie

Bezetting

Overhead

Apparaatskosten

Externe inhuur

Overhead De gemiddelde WOZ-waarde van woningen 2021 2022 2023 2024 283 305 342 353 De som van het aantal personen van 0-15 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 15-65 jaar 2021 2022 2023 2024 74,2% 74,9% 73,2% 74,8% Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten 2021 2022 2023 2024 761 838 857 823 Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten 2021 2022 2023 2024 882 959 978 938 Fte per 1.000 inwoners 2021 2022 2023 2024 7,2 7,3 7,1 8,1 Fte per 1.000 inwoners 2021 2022 2023 2024 7,1 6,9 7,3 7,2 Als % van de totale lasten 2021 2022 2023 2024 12,6% 11,8% 11,5% 10,2% Apparaatskosten per inwoner (kosten per inwoner) 2021 2022 2023 2024 705 715 792 891 Externe inhuurkosten als percentage van de loonsom 2021 2022 2023 2024 9,7% 10,1% 16,3% 19,1%

80

Wat mag het kosten? Overzicht lasten en baten programma 6 Algemene dekkingsmiddelen en overhead (x € 1.000) Begroting 2025

Thema Taakveld Omschrijving 610 Algemene uitkeringen 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 620 Gemeentelijke belastingen en heffingen 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 3.4 Economische promotie 630 Overige algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien 0.10 Mutaties reserves 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten 0.5 Treasury 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) 640 Overhead 0.1 Bestuur 0.4 Overhead 0.8 Overige baten en lasten Totaal Algemene dekkingsmiddelen en overhead

Lasten

356 219 101 36 1.844 926 243 188 431 56 9.763 141 9.622 11.962

Begroting 2026

Baten -51.225 -51.225 -7.395 -4.823 -2.362 -70 -140 -933

-409 -524 -161 -161 -59.713

Lasten

Begroting 2027 Baten -54.885

355

-54.885 -7.698

228 105 22 1.521 65 493 197 710 56 12.833 141 12.667 25 14.710

-4.966 -2.491 -100 -140 -2.366 -1.159 -129 -1.078 -189 -189 -65.138

Lasten

Baten -54.996 -54.996 -7.698

344 237 109 -3

-4.966 -2.491 -100 -140 -1.211

1.315 156 358 744 56 11.758 141 11.592 25 13.416

Begroting 2028

-129 -1.082 -189 -189 -64.095

Lasten

344 237 109 -3 -946 -1.679 -152 829 56 11.707 141 11.541 25 11.104

Begroting 2029

Baten -53.466 -53.466 -7.698 -4.966 -2.491 -100 -140 -1.211

-129 -1.082 -189 -189 -62.564

Lasten

344

Baten -53.590 -53.590 -7.698

237 109 -3 -519

-4.966 -2.491 -100 -140 -1.211

-1.340 -152 -129 917 -1.082 56 11.613 -189 141 11.447 -189 25 11.438 -62.689

Onderstaande een overzicht van de belangrijkste financiële wijzigingen: Thema

Omschrijving

2026

2027

2028

2029

3.622 114 1.159 313 -155 -500 -874

3.229 114

1.590 114

1.714 114

313 -58 -500 -470

313 -58 -500 -420

313 -58 -500 -395

Bedragen x € 1000

610 620 630 640 640 640 640

Meicirculaire gemeentefonds Areaaluitbreiding OZB Onttrekking algemene reserve ter dekking incidentele lasten Autonome ontwikkeling personeelskosten Formatie uitbreiding Verhoging budget inhuur derden Budget organisatieontwikkeling

81

Paragraaf A. Lokale heffingen De paragraaf lokale heffingen geeft een overzicht van de geraamde inkomsten uit de gemeentelijke heffingen en van het beleid ten aanzien van deze heffingen. Verder biedt de paragraaf een overzicht van de tariefontwikkelingen, een opgave van de woonlasten, informatie over de kostendekkendheid van tarieven en informatie over kwijtschelding. Beleid ten aanzien van lokale heffingen In het bestuursakkoord 2023 - 2026 is een aantal richtinggevende uitspraken gedaan op het terrein van de lokale heffingen, te weten: • De OZB-opbrengst stijgt met het landelijke inflatiepercentage. • Bij de afvalstoffenheffing en rioolheffing wordt een kostendekkend tarief gehanteerd. • Het tarief voor leges is maximaal kostendekkend. In de Programmabegroting 2023-2027 heeft het college daarnaast aangegeven dat het de OZBtarieven voor woningen en niet-woningen deze bestuursperiode meer in lijn wil brengen met het landelijk gemiddelde. De marktgelden, lijkbezorgingsrechten, retributies en leges volgen de algemene tariefstijging. Het rijk heeft in de Meicirculaire een prijs overheidsconsumptie (imoc: aanpassing prijsindex materiële overheidsconsumptie) voor 2026 berekend van 2,1%. Dit is in de tarieven verwerkt tenzij anders vermeld bij de betreffende heffing.

Bij het berekenen van de tarieven van heffingen die niet meer dan kostendekkend mogen zijn, is allereerst van belang welke kosten toerekenbaar zijn aan de tarieven. Deze kosten bestaan uit directe en indirecte kosten. Onder directe kosten worden de kosten verstaan die rechtstreeks samenhangen met de verleende dienstverlening. Onder indirecte kosten worden de kosten verstaan die weliswaar niet rechtstreeks samenhangen met de verleende dienst, maar wel in enig verband staan met die dienstverlening, ofwel overheadskosten. De overheadkosten betreffen onder meer kosten van arbeid, investeringen, ICT en materieel. Bij de tariefberekening van de afvalstoffen- en rioolheffing wordt de compensabele BTW doorberekend in de tarieven. De belastingverordeningen voor 2026 worden in december 2025 aan de raad ter vaststelling aangeboden. De in deze paragraaf opgenomen tarieven voor 2026 zijn onder voorbehoud van besluitvorming door de raad. In de paragraaf worden de volgende onderwerpen toegelicht: 1. Onroerendezaakbelasting (OZB) 2. Afvalstoffenheffing 3. Rioolheffing 4. Lokale lastendruk 5. Vergelijkend overzicht woonlasten 6. Reclamebelasting 7. Toeristenbelasting 8. Marktgelden 9. Lijkbezorgingsrechten 10. Leges 11. Kwijtscheldingsbeleid 1. Onroerendezaakbelasting De tariefbepaling voor het belastingjaar 2026 is gebaseerd op de begrote OZB-opbrengst 2025 vermeerderd met een index van 2,1%.

Voor het belastingjaar 2026 wordt wettelijk verplicht de WOZwaarde per 1 januari 2025 gebruikt. Omdat de waardeontwikkelingen nog niet bekend zijn, worden er in deze begroting nog geen tarieven gepresenteerd. Zoals gebruikelijk wordt de waardeontwikkeling (stijging of daling) van de onroerende zaken als gevolg van de jaarlijkse waardering gecorrigeerd in de tarieven. Een eerste inschatting van deze waardeontwikkeling wordt door de BWB in oktober 2025 afgegeven. Deze indicatie zal worden gebruikt voor het vaststellen van de OZB-tarieven in de belastingverordeningen. De begrote opbrengst 2026 is hierbij leidend voor het terugrekenen naar de benodigde tarieven.

82

De verwachte OZB-opbrengst voor 2026, inclusief indexering en areaaluitbreiding, bedraagt € 7,5 miljoen (in 2025: € 7,2 miljoen). Het college heeft besloten bij de berekening van de OZB-opbrengst voor alle OZB-categorieën in 2025 uit te gaan van het indexatiecijfer van 2,1% en geen aanvullende stap richting de landelijke gemiddelden te zetten. In plaats daarvan heeft het college de focus gelegd op het beheersen van de woonlastenontwikkeling, waarbij het streven is geweest de woonlasten onder het Nederlands gemiddelde te houden. De verwachting is dat dit is gelukt; zekerheid hierover ontstaat als het landelijk gemiddelde over 2026 bekend wordt. De inzet op beheersing van de woonlasten is in lijn met de motie die hiertoe is aangenomen bij de behandeling van de Kadernota 2025. Uitgaande van aanpassing van de OZB-opbrengst met het indexatiecijfer van 2,1%, ontwikkelt de OZB zich bij een gemiddelde WOZ-waarde stijging als volgt.

Eigenaar woning Eigenaar niet-woning Gebruiker niet-woning

OZB 2025

OZB 2026

Verschil (%)

453 1 1.738 1.222

463 1.774 1.247

2,1% 2,1% 2,1%

1 Aangepast o.b.v. waardeontwikkeling t.o.v. verwachting begroting 2025

2. Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing dient ter financiering van de kosten voor inzameling, beheer en verwerking van huishoudelijk afval. De afvalstoffenheffing maakt net als de OZB en de rioolheffing onderdeel uit van de woonlasten. De gemeente Dongen maakt onderscheid in de heffing tussen éénpersoonshuishoudens en meerpersoonshuishoudens. Het geheel van afvalinzameling is een gesloten circuit: de inkomsten mogen alleen worden besteed aan de uitvoering van de afvalinzamelingstaak. Er wordt gewerkt met een voorziening afval waarmee over- of onderbestedingen worden geëgaliseerd in het tarief. Het uitgangspunt is dat afvalinzameling volledig kostendekkend is. In de tariefberekeningen van afvalstoffenheffing is rekening gehouden met gemiste inkomsten als gevolg van verleende kwijtschelding. Het aanbieden van afvalstoffen kan leiden tot nevenvervuiling (zwerfvuil) die van invloed is op de kosten van straatreiniging. Als gevolg hiervan wordt 33% doorberekend aan afvalinzameling. De tarieven voor de afvalstoffenheffing 2026 stijgen met 1,16% ten opzichte van 2025. Tarief afvalstoffenheffing Meerpersoonshuishouden Alleenwonende Inzicht in kostendekkendheid Omschrijving Lasten taakveld 7.3 Lasten taakveld 2.1 Lasten taakveld 6.3 Overhead BTW Totaal lasten Opbrengst afvalstoffenheffing Tekort Dekkingspercentage

2023 € 344,97 € 224,03

2024 € 327,72 € 212,83

Specificatie Exploitatie afvalinzameling Aandeel kosten straatvegen Kwijtschelding afvalstoffenheffing

Onttrekking aan voorziening

2025 € 363,07 € 235,78

2026 € 367,28 € 238,52

Begroting 2026 (bedragen x € 1.000) 2.949 84 100 173 480 3.787 3.787 100%

83

3. Rioolheffing Rioolheffing dient ter financiering van de gemeentelijke watertaken, waaronder het beheer en onderhoud van gemeentelijke riolering, afvalwater, hemelwater en grondwater. In het verbreed gemeentelijk rioleringsplan en vanaf 2022 het water- en rioleringsplan wordt aangegeven op welke manier de gemeente de gemeentelijke watertaken wil verbeteren, uitbreiden, onderhouden en beheersen en welke middelen noodzakelijk zijn om de gestelde doelen te bereiken. De gemeente Dongen heft rioolheffing van de gebruiker van een perceel. De rioolheffing maakt net als de OZB en afvalstoffenheffing onderdeel uit van de woonlasten. Het geheel van riolering is een gesloten circuit: de inkomsten mogen alleen besteed worden aan de uitvoering van de rioleringstaak. Er wordt gewerkt met een voorziening riolering waarmee over- of onderbestedingen worden geëgaliseerd in het tarief. Het uitgangspunt is dat de tarieven van rioolheffing 100% kostendekkend zijn. Voor het goed functioneren van het rioleringsstelsel veegt de gemeente de straten. Hierbij kan gedacht worden aan het vegen van bladafval en zwerfvuil. Dit om te voorkomen dat kolken in het rioleringsstelsel verstopt raken. Als gevolg hiervan wordt 33% doorberekend aan de rioolheffing. Voor een goede uitvoering van de gemeentelijke watertaken hebben er baggerwerkzaamheden plaats aan watergangen en onderhoud aan oevers.

De werkzaamheden zijn noodzakelijk voor ruiming van slib, inzameling van afvloeiend hemelwater en de verwerking van ingezameld hemelwater. Als gevolg hiervan wordt 70% doorberekend aan de rioolheffing. Voor het begrotingsjaar is geen rekening meer gehouden met een onttrekking uit de voorziening. Tarief rioolheffing Vastrecht Inzicht in kostendekkendheid Omschrijving Lasten taakveld 7.2 Lasten taakveld 2.1 Lasten taakveld 5.7 Lasten taakveld 6.3 Overhead BTW Totaal lasten Opbrengst rioolheffing Tekort

2023 € 175,45

2024 € 175,45

2025 € 202,70

Specificatie

2026 € 225,38 Begroting 2026 (bedragen x € 1.000) 2.040 84 174 61 129 305

Exploitatie en beheer riolering Aandeel kosten straatvegen Aandeel kosten sloten Kwijtschelding rioolheffing

2.793 2.793 0

Onttrekking aan voorziening

Dekkingspercentage

100%

4. Lokale lastendruk In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de lastenontwikkeling van een meerpersoonshuishouden. De lokale lastendruk bestaat uit drie onderdelen: onroerendezaakbelasting, afvalstoffen- en rioolheffing. Voor de onroerendezaakbelasting wordt uitgegaan van de OZB 2026 voor een woning in eigendom vermeerderd met het indexeringscijfer van 2,1%. Tarieven Eigenaar woning Afvalstoffenheffing Rioolheffing Woonlasten meerpersoonshuishouden

2023 € 458 € 345 € 175 € 978

2024 € 436 € 328 € 175 € 939

2025 € 453 1 € 363 € 203 € 1.019

2026 € 463 € 367 € 225 € 1.055

1 Aangepast o.b.v. waardeontwikkeling t.o.v. verwachting begroting 2025

84

De gemiddelde woonlasten lagen in Nederland in 2025 op € 1.053 (Coelo-atlas 2025). De verwachting is dat deze lasten voor 2026 zullen stijgen. Voor de berekening wordt uitgegaan van het toegepaste indexeringscijfer van 2,1%; de gemiddelde woonlasten 2026 komen dan uit op € 1.075. In dat geval blijven de verwachte woonlasten in Dongen ook in 2026 onder het landelijk gemiddelde. 5. Vergelijkend overzicht woonlasten Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de lagere Overheden (COELO) geeft jaarlijks de 'Atlas van de lokale lasten' uit. Deze Atlas geeft inzicht in de woonlasten per gemeente. Voor een vergelijkend overzicht van de woonlasten (onroerendezaakbelasting, afvalstoffen- en rioolheffing) 2025 is van een viertal vergelijkbare regiogemeenten de woonlasten (eigenaar-bewoner) van een meerpersoonshuishouden gebruikt. Gemeente

Woonlasten 2025

Landelijk rangtelnummer

Gilze en Rijen Hilvarenbeek Dongen Goirle Loon op Zand

€ 862 € 948 € 1.019 € 1.007 € 1.233

23 76 160 145 309

Noord-Brabant Nederland

€ 973 € 1.053

6. Reclamebelasting De reclamebelasting wordt geheven van de gebruiker van de vestiging van wie een reclameobject wordt aangetroffen in het aangewezen gebied in centrum Dongen. De reclamebelasting wordt geheven per vestiging waar een openbare aankondiging is geplaatst of aangebracht. Na aftrek van de kosten van heffing en invordering is de opbrengst bestemd voor de lokale ondernemersvereniging. Het bedrag van de belasting is afhankelijk van de locatie: het vastrecht bedraagt € 275,00 in tariefgebied A en € 206,25 in tariefgebied B. Indien het pand zich in tariefgebied A bevindt en de WOZ-waarde meer dan € 110.000 bedraagt, wordt een aanvullend tarief van 0,25% berekend over de WOZ-waarde boven € 110.000. Indien het pand zich in tariefgebied B bevindt en de WOZ-waarde meer dan € 110.000 bedraagt, wordt een aanvullend tarief van 0,1875% berekend over de WOZwaarde boven € 110.000. De verwachte opbrengst reclamebelasting voor het jaar 2026 bedraagt € 71.470 (in 2025: € 70.000). 7. Toeristenbelasting Toeristenbelasting is een directe belasting die geheven wordt voor het houden van verblijf met overnachting binnen de gemeente tegen vergoeding in welke vorm dan ook door personen die niet als ingezetene met een adres in de basisadministratie personen van de gemeente zijn opgenomen.

De belastingplichtige is degene die gelegenheid biedt tot verblijf in hem ter beschikking staande ruimten dan wel op hem ter beschikking staande terreinen. De belasting wordt geheven naar het aantal overnachtingen. In de verordening toeristenbelasting zal een registratieplicht opgenomen worden, zodat duidelijk is dat de exploitant de verplichting heeft zorg te dragen voor een registratie van het aantal overnachtingen. Het tarief bedraagt per persoon, per overnachting voor een verblijf in een hotel, een pension waaronder begrepen bed & breakfast, een recreatiewoning, een recreatieappartement of -studio, een chalet, een stacaravan, een pipowagen en in andere voor recreatie bestemde niet-mobiele verblijfsaccommodaties: € 1,55. Het tarief bedraagt per persoon, per overnachting voor een verblijf in mobiele onderkomens op een (mini)camping, in groepsaccommodaties en in andere al dan niet beroepsmatig verhuurde woningen en ruimten: € 1,30. De begrote opbrengst toeristenbelasting voor het jaar 2026 bedraagt € 143.000 (2025 € 140.000).

85

8. Marktgelden Onder de naam "marktgeld" wordt een recht geheven voor het hebben van een standplaats op de markt, daaronder begrepen de diensten die met de standplaats verband houden. De opbrengst wordt verhoogd met het indexeringscijfer van 2,1%. Leges Marktgelden Omschrijving Lasten Overhead Totaal lasten Opbrengst marktgelden

Begroting 2026 (bedragen x € 1.000) 16 1 17 6

Dekkingspercentage

35%

9. Lijkbezorgingsrechten Voor het gebruik van de begraafplaats en voor het door of vanwege de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats, heft de gemeente zogeheten lijkbezorgingrechten. De opbrengst wordt verhoogd met het indexeringscijfer van 2,1%. Leges lijkbezorgingsrechten Omschrijving Lasten taakveld 7.5 Overhead Totaal lasten Opbrengst lijkbezorgingsrechten

Begroting 2026 (bedragen x € 1.000) 185 21 206 136

Dekkingspercentage

66%

10. Leges Hoofdstuk 1, 2 en 3 Leges zijn rechten die de gemeente kan heffen in verband met verstrekte dienstverlening aan de inwoners. In een aantal gevallen gaat het om tarieven met wettelijke beperkingen (bijvoorbeeld paspoorten). De opbrengst wordt verhoogd met het indexeringscijfer van 2,1%. Voor de leges titel wordt in kader van de verbetering van de kostendekkendheid een extra opbrengst van € 100.000 opgenomen. Leges Hoofdstukl 1 (algemene dienstverlening - onder andere burgerzaken) Omschrijving Lasten Overhead Totaal lasten Opbrengsten Dekkingspercentage

Begroting 2026 (bedragen x € 1.000) 661 209 870 691 79%

86

Leges Hoofdstukl 2 (dienstverlening m.b.t. leefomgeving - onder andere omgevingsvergunningen) Omschrijving Begroting 2026 (bedragen x € 1.000) Lasten 884 Overhead 421 Totaal lasten 1.305 Opbrengsten 711 Dekkingspercentage

54%

Leges Hoofdstuk 3 (dienstverlening vallend onder Europese dienstrichtlijn - onder andere evenementen) Omschrijving Begroting 2026 (bedragen x € 1.000) Lasten 209 Overhead 98 Totaal lasten 307 Opbrengsten 16 Dekkingspercentage