Bijl1- 25-62 Programmabegroting 2026-2029
Tekst van het document
Met betrokken gemeenten wordt gewerkt aan een stabielere basis en grotere efficiency van het lokaal bibliotheekwerk, inspelend op de nieuwe bibliotheekwet die naar verwachting in 2027 in werking treedt. Vaststellen van een nieuwe nota cultureel erfgoed inclusief uitvoeringsprogramma.
Overige ontwikkelingen Sport • We geven uitvoering aan het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Samen met lokale partners zetten we in op preventie, gezondheid en het versterken van de sociale basis. GALA sluit aan bij het Integraal Zorgakkoord (IZA), waarin sport, bewegen, cultuur en gezondheid samenkomen. Daarmee dragen we bij aan de ambitie van een gezonde generatie in 2040. • In schooljaar 2025–2026 is begonnen met het afbouwen van de rijksbijdrage voor combinatiefunctionarissen in het bewegingsonderwijs. Deze afbouw wordt in het schooljaar 2026– 2027 volledig doorgevoerd. Vanaf januari 2027 mag de rijksbijdrage niet meer worden ingezet voor het geven van gymles. Scholen zijn betrokken bij dit afbouwtraject. Verenigingsleven/ sociaal-cultureel/ cultuur • De taakstelling uit 2021/2022 van € 50.000 op het subsidieprogramma blijft in 2026 gehandhaafd. Bij overschrijding van de subsidieplafonds, wordt gekeken of activiteiten binnen andere programma's, zoals het GALA, kunnen worden gefinancierd. Subsidies worden in 2026 geïndexeerd conform het indexcijfer materiele overheidsconsumptie. • De subsidierelatie met Stichting DonckHuys, Theek 5 en Het KunstPodium wordt gecontinueerd conform de subsidiekaders. Deze stichtingen voeren daarnaast een samenwerkingsprogramma uit onder de noemer Cultuurhuis De Cammeleur.
Met als doel: het culturele aanbod in De Cammeleur te vergroten, versterken en meer zichtbaar te maken. Dit gebeurt door samenwerking en verbinding met gezamenlijke marketing, communicatie en programmering. We verwijzen naar de evaluatie van Cultuurhuis De Cammeleur en waarover in september 2025 een raadsinformatiebrief is verstuurd. • Door een aanpassing van de bibliotheekwet (Wet stelstel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob)) wordt de huidige bevorderingstaak van gemeenten in 2027 omgezet in een zorgplicht voor voldoende en volwaardige bibliotheken. Gemeenten worden verplicht, in samenwerking met de bibliotheek, een periodiek meerjarenplan voor het bibliotheekwerk op te stellen. Het plan beschrijft op welke manier de gemeente de wettelijke zorgplicht invult. Cultureel erfgoed • In 2026 wordt de nieuwe nota cultureel erfgoed aan de raad ter vaststelling voorgelegd met daarin het beleid voor 2027-2031 (inclusief uitvoeringsprogramma). De financiële gevolgen van deze nota zullen we zoveel als mogelijk meenemen in Kadernota 2027 en zeker in Begroting 2027. Recreatie en toerisme • Vereniging SamenDongen is opgericht door lokale recreatieve ondernemers. De vereniging heeft als doel het bevorderen van het recreatieve aanbod in Dongen, met als streven om meer toeristen naar
26
de gemeente te trekken. Om dit te realiseren, zoekt SamenDongen actief de samenwerking met andere lokale ondernemers om gezamenlijk een aantrekkelijk en divers aanbod te creëren. We geven verder uitvoering aan een recreatieve visie voor Dongen en stellen een bewegwijzeringsbeleid op voor publiek aantrekkende locaties.
•
Beleidsindicatoren 120 Leven Percentage “lid van een club/vereniging” 1
Als aandeel van de leeftijdsgroep 2020 0-11 jaar 12-18 jaar 19-64 jaar 65+
-
81%
-
-
-
65%
-
-
2022
2023
2024
16%
-
-
14%
22%
25%
25%
21%
2022
2023
2024
Als aandeel van de leeftijdsgroep 2020
2021
2021
2025
-
-
18-64 jaar 2020 60%
Verricht vrijwilligerswerk
2024
53%
Percentage dat wekelijks sport
De Cammeleur
2023
87%
Als aandeel van de leeftijdsgroep 2020
12-18 jaar 19-64 jaar 65+
2022
-
Percentage volwassenen dat veel sociale samenhang in de buurt ervaart (sociale cohesie)1 Percentage inwoners dat “voldoet aan de Nederlandse norm gezond bewegen”1
19-64 jaar 65+
2021
49%
2025
2025
Over deze leeftijdsgroep zijjn geen meetgegevens beschikbaar 47% 40%
47%
-
44%
nnb
-
46%
-
44%
nnb
2021 -
2022 59%
2023 -
2024 64%
2025 nnb
Aantal bezoeken aan De Cammeleur 2020 2021
2022
2023
2024
2025
Afgerond 150.000 2022 27%
188.900
211.042
nnb
2023 -
2024 24%
90.6512
56.0332
2020 29%
2021 -
1
Indicatoren zijn afkomstig uit de Gezondheidsmonitor van de GGD. De gezondheidsmonitor bevraagt ieder jaar een andere leeftijdsgroep. Hierdoor zijn niet ieder jaar voor alle leeftijdsgroep cijfers beschikbaar. De weergegeven cijfers zijn de meest actueel beschikbare gegevens. 2 Beperkte openstelling vanwege Corona.
27
130 Duurzaamheid Strategische doelstellingen • Een duurzamer energiesysteem. We willen minder broeikasgassen uitstoten en meer gebruikmaken van herbruikbare energie. • Een gezondere leefomgeving. Met meer natuur, schone lucht, schone bodem en schoon water. • Een klimaatbestendige leefomgeving. Die beter om kan gaan met hitte, droogte en zware regenbuien. • Een meer circulaire samenleving. Waarin we minder afval maken en grondstoffen opnieuw gebruiken. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • Via de lokale aanpak isolatie zijn in 2030 20% van de woningen in onze gemeente voorzien van voldoende isolatie. • De gemeente vermindert wateroverlast en hittestress door inwoners te stimuleren tot duurzaam regenwaterbeheer en vergroening. • We werken aan het verminderen van de hoeveelheid restafval per persoon door het stimuleren van beter scheidingsgedrag. • Stimuleren van de energie- en warmtetransitie o.a. door de bevordering van duurzame energie. • Eind 2026 stellen we het warmteprogramma vast. • We stimuleren schoon en emissieloos bouwen (zonder uitstoot schadelijke stoffen zoals CO2, stikstof en fijnstof, vooral door gebruik van elektrische machines). Beleidsrisico’s • De energietransitie is een verschuiving naar duurzame energie. Dat is een ingrijpend en kostbaar proces.
Het is sterk afhankelijk van onzekere factoren, zoals nationale en wereldwijde ontwikkelingen, financiële bijdragen van de overheid en maatschappelijk draagvlak. De conflicten in de wereld kunnen de energietransitie aanzienlijk beïnvloeden. Verstoringen in de levering van fossiele brandstoffen kunnen energieprijzen doen stijgen, wat zowel stimulerend als belemmerend kan werken voor de overgang naar duurzame energie. Beschadigde infrastructuur en politieke instabiliteit kunnen investeringen in duurzame energie vertragen. Internationale samenwerking, essentieel voor de energietransitie, kan verstoord raken door conflicten en oorlog. Bovendien kunnen maatschappelijke prioriteiten verschuiven naar directe humanitaire en militaire behoeften, waardoor minder aandacht en middelen beschikbaar zijn voor milieudoelstellingen zoals de energietransitie. • Gemeente Dongen is tot en met 2027 bezig met het opstellen van een soortenmanagementplan. Hierin wordt omschreven hoe er structureel verschillende diersoorten worden beschermd, terwijl bouw- en beheerprojecten sneller kunnen doorgaan. Tot die tijd zijn er beperkingen op onder andere het isoleren van de schil van woningen wat grootschalige isolatie bemoeilijkt. Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • We werken aan bewustwording en eigenaarschap.
Daarmee richten we ons op gedragsverandering van inwoners en bedrijven inzake hun aandeel in een klimaatbestendige, duurzame woonomgeving en om verspilling van grondstoffen tegen te gaan. • We werken samen in de regio Hart van Brabant en zetten in op diverse lokale en regionale activiteiten gericht op de energie- en warmtetransitie, het zoeken naar alternatieve warmtebronnen en CO2-reductie in het kader van de Regionale Energie en Klimaatstrategie (REKS). • We stellen een warmteprogramma op waarin we beschrijven hoe de verschillende wijken, buurten en dorpskernen overgaan van aardgas naar een andere warmtebron. In het warmteprogramma beschrijven we de verduurzaming voor de komende 10 jaar. • We gaan uitvoering geven aan de vastgestelde energiesysteemvisie met routekaart. Daarnaast gaan we onderzoeken uitvoeren zoals in het amendement: het opwekken van energie met een Small Modular Reactor (SMR) en het opwekken van energie door CO₂ vrije verbranding van ijzerpoeder.
28
•
• • •
We gaan verder met de resultaten uit een ontwerpend onderzoek en een technisch onderzoek voor energieknooppunt De Wildert. De resultaten worden verwerkt in het nieuwe warmteprogramma. We zorgen ervoor dat klimaatadaptatie een plek krijgt in aanpassingen aan de openbare ruimte en voor het particulier eigendom. Bewoners en bedrijven kunnen hun steentje bijdragen door gebruik te maken van een stimuleringsregeling en door de mogelijkheid te bieden om te gaan tegelwippen. Hierdoor kunnen we de gevolgen van klimaatverandering zoals hittestress, wateroverlast en droogte beter tegengaan. Bij inkoop en aanbesteding sturen we op energiezuinigheid en vermijden negatieve effecten elders. Om een soortenmanagementplan op te stellen starten we in het voorjaar van 2026 met de eerste onderzoeken voor soortenbescherming. We faciliteren een energieloket waar inwoners terecht kunnen met al hun vragen over duurzaamheid.
Speerpunten 2026 • We stellen het warmteprogramma op • We ontwikkelen monitoringstools voor de diverse duurzaamheidsopgaven • Op basis van de integrale visie voor De Donge stellen we een meerjarenprogramma op • Ondersteunen van inwoners bij verduurzaming via de subsidie Lokale Aanpak Isolatie, conform de regels van natuurvriendelijk isoleren
Overige ontwikkelingen in 2026 • De Wet collectieve warmte (Wcw) vervangt de huidige warmtewet. Het doel van de nieuwe wet is om de ontwikkeling van nieuwe warmtenetten te vergemakkelijken en zo de energietransitie te bevorderen. Maar ook om betaalbaarheid, betrouwbaarheid en duurzaamheid van collectieve warmtelevering te waarborgen. Dat gebeurt onder andere door gemeenten meer regie te geven over de warmtetransitie. De Wcw treedt naar verwachting 1 januari 2026 in werking. • Besluit gemeentelijk instrumenten warmtetransitie (Bgiw): Dit besluit vult de bevoegdheid in voor gemeenten. Het legt onder andere vast de vereisten van het warmteprogramma, de onderbouwing van wijziging van omgevingsplan en de instructieregels rondom betaalbaarheid. Separaat aan dit proces wordt gewerkt aan een ministeriele regeling waarin verschillende details uit het ontwerpbesluit worden uitgewerkt, bijvoorbeeld ten aanzien van de instructieregels betaalbaarheid. • We werken aan een strategisch plan van aanpak publiek warmtebedrijf. Als gemeente staan we voor de strategische keuze over hoe we onze wijken aardgasvrij willen maken in het kader van de warmtetransitie. Daarbij onderzoeken we óf en op wélke manier wij ons moeten aansluiten bij een publiek warmtebedrijf. Dit loopt tegelijk met het warmteprogramma.
Het doel is om op termijn betaalbare, duurzame en betrouwbare warmte te kunnen leveren die aansluit bij de lokale situatie en tegelijkertijd schaalvoordelen en zeggenschap biedt. • Alle Hart van Brabant-gemeenten - behalve Waalwijk, plus het energiefonds Brabant (EFB) - zijn aandeelhouder van het publiek ontwikkelbedrijf REKS (Regionale Energie- en Klimaatstrategie). In twee jaar tijd is een basis gelegd voor de ontwikkeling van duurzame energie in de regio Hart van Brabant. De eerste zichtbare resultaten worden verwacht in het vierde kwartaal van 2025. Mede dankzij het positieve advies van defensie over mogelijke locaties voor windturbines, ligt de focus nu op drie kansrijke gebieden: De Baars, Tilburg-Noord en Heusden. Risico’s zoals defensieradarbeperkingen, netcongestie, beleidsveranderingen en maatschappelijke weerstand worden actief gemonitord en waar nodig wordt de aanpak aangepast. • REKS Er worden binnen de REKS-regio belangrijke stappen gezet om de energietransitie en klimaatopgave verder te realiseren. Alle gemeenten stellen uiterlijk eind 2026 hun warmteprogramma vast waardoor de koers voor de lokale warmtetransitie wordt bepaald. Het verkrijgen en behouden van maatschappelijk en bestuurlijk draagvlak is hierbij essentieel. Hierin wordt opgetrokken met de regio West-Brabant. Aan het opgestelde REKS-warmteprogramma wordt uitvoering gegeven.
Met het publiek ontwikkelbedrijf REKS wordt gewerkt aan het realiseren van concrete locaties voor windturbines binnen de eerder vastgestelde zoekgebieden voor energiehubs (lokale samenwerking tussen bedrijven om energie op te wekken, op te slaan en te verbruiken, waarbij vraag en aanbod op elkaar worden afgestemd om het lokale energienet efficiënter te benutten en de capaciteitsbeperkingen te verminderen). Daarnaast start een verkenning naar mogelijke aanvullende
29
locaties voor duurzame opwekking, wat kan leiden tot een herijking van de REKS 1.0. Uitbreidingen van het elektriciteitsnet in Tilburg en Waalwijk creëren extra ruimte voor zon-op-dak-projecten. Met netbeheerders wordt daarbij ingezet op slimme oplossingen. De eerder uitgevoerde regionale energiesysteemverkenning wordt verder uitgewerkt tot een regionaal energieperspectief. De energiesysteemvisie van Dongen wordt hier ingebracht. De regionale klimaatagenda blijft een dynamisch instrument. Jaarlijks worden uitvoerbare projecten toegevoegd en opgeschaald die bijdragen aan het tegengaan van wateroverlast, verdroging, hittestress en aan herstel van biodiversiteit. Daarnaast wordt blijvend ingezet op innovatie via pilots, het wegnemen van belemmeringen en het benutten van subsidiemogelijkheden. Tot slot wordt de samenwerking met de Regionale Energie Strategie (RES) West-Brabant binnen de Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT) verder versterkt om gezamenlijk resultaten te behalen.
Beleidsindicatoren 130 Duurzaamheid Bekende hernieuwbare elektriciteit van zonnestroom in TJ
Hernieuwbare energie is energie afkomstig uit natuurlijke bronnen. Deze worden constant hernieuwd en zijn daardoor oneindig beschikbaar. Het gaat om energie uit zon, wind, biomassa, bodem, buitenlucht en water. Fossiele energie en kernenergie zijn geen hernieuwbare energie. Deze zijn afkomstig uit eindige bronnen die niet worden aangevuld. Hier wordt de zonnestroom weer gegeven. 2021 2022 2023 2024 60
Aantal kW opgesteld vermogen van zonnepanelen
110
132
157
Vermogen geregistreerde zonnepanelen 2021
2022
2023
2024
28.677
34.373
50.480
56.908
30
Wat mag het kosten? Begroting 2025
Thema Taakveld Omschrijving 110 Omgeving 0.10 Mutaties reserves 2.1 Verkeer en vervoer 2.5 Openbaar vervoer 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 7.4 Milieubeheer 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen 120 Leven 0.10 Mutaties reserves 3.4 Economische promotie 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 130 Duurzaamheid 0.10 Mutaties reserves 6.3 Inkomensregelingen 7.4 Milieubeheer Totaal Dongen Leeft
Lasten 7.197 585 93 25 1 727 5.579 187 4.691 225 317 1.683 1.514 38 15 615 234 51 1.710
1.710 13.598
Begroting 2026
Baten -5.400 -25 -28
-30 -5.317 -983 -94 -13 -162 -268 -303
-122 -20 -519 -25 -494 -6.902
Begroting 2027
Begroting 2028
Lasten 9.640
Baten -7.699
Lasten 14.971
Baten -13.115
Lasten 14.598
664 94
-29
578 94
-29
577 94
1 755 7.930 196 4.930 233 331 1.776 1.543 42 15 748 192 50 1.609
1.609 16.179
-32 -7.639 -937 -70 -13 -152 -345 -310
-26 -22 -709 -82 -627 -9.346
1 755 13.347 196 5.012 233 306 1.825 1.614 42 15 648 278 50 1.415
1.415 21.398
-32 -13.055 -937 -70 -13 -152 -345 -310
1 755 12.974 197 4.960
-22 -485
233 306 1.833 1.554 42 15 628 299 50 1.416
-485 -14.538
1.416 20.974
-26
Begroting 2029
Baten Lasten Baten -12.737 14.574 -12.737 -29
-32 -12.676 -937 -70 -13 -152 -345 -310
-26 -22 -485
-485 -14.160
564 94 1 745 12.974 197 4.980 233 306 1.833 1.554 42 15 628 319 50 1.416
-29
-32 -12.676 -937 -70 -13 -152 -345 -310
-26 -22 -485
1.416 -485 20.970 -14.160
31
Onderstaande een overzicht van de belangrijkste financiële wijzigingen: Thema
Omschrijving
2026
2027
2029
2029
-80 -25 -50 -50
-50 -50
-50 -50
-50 -50
Bedragen x €1000
110 120 130 130
Nieuw mobiliteitsplan Onderzoek beweegzone Motie tegelwippen (dekking via tarief) Klimaatbestendige maatregelen (extra adaptief, dekking via tarief)
32
33
DONGEN ZORGT
Scan de QR-code voor meer informatie.
34
35
2. Dongen Zorgt! In het programma Dongen Zorgt! worden belangrijke delen van het sociaal-maatschappelijk veld met elkaar verbonden. We hebben het over domeinen als onderwijs, jeugdhulp, gezondheid, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), armoede en schuldhulpverlening. Onze belangrijkste drijfveer is dat inwoners regie kunnen voeren over hun eigen leven. We hanteren als uitgangspunten normalisatie en positieve gezondheid. We kijken naar wat onze inwoner wél kan en ook zélf kan. We richten ons op de eigen verantwoordelijkheid, al dan niet met (collectieve) ondersteuning. Daarnaast zetten we stevig in op preventie binnen het sociale en maatschappelijke domein in brede zin. Dat doen we binnen het onderwijs door het bieden van een passend onderwijsniveau in scholen. Scholen die veilig zijn met een prettig leefklimaat. Als het gaat om een inclusieve samenleving zetten we in op het voorkomen van schulden. Armoede kan voor meer inwoners een probleem gaan worden. Als er schulden zijn, dan ondersteunen we met de afbouw van deze problematische schulden. We bevorderen een gezonde samenleving. De partners in het sociaal-maatschappelijk domein werken samen om ervoor te zorgen dat problemen in een zo vroeg mogelijk stadium worden gesignaleerd.
En daardoor zo veel mogelijk kunnen worden opgelost in het dagelijks leven en door de inzet van algemeen toegankelijke en laagdrempelige voorzieningen. Als het nodig is, dan zetten we tijdig kortdurende intensieve ondersteuning in. Bij de keuze voor de inzet van een voorziening staat de inhoud centraal. Om zorg toegankelijk en betaalbaar te houden, kijken we kritisch naar eigen verantwoordelijkheden en mogelijkheden van onze inwoners. Daar waar nodig vullen we aan. De vergrijzing, de groeiende diversiteit van onze samenleving en de toenemende druk op zorg en voorzieningen zijn uitdagingen van deze tijd. Tegelijkertijd wordt de zelfredzaamheid van inwoners steeds belangrijker en speelt de gemeente een cruciale rol in het ondersteunen van die zelfredzaamheid zonder onnodig in te grijpen. We richten ons op het versterken van de sociale basis, zodat onze inwoners, ongeacht hun leeftijd of achtergrond, kunnen blijven deelnemen aan de samenleving. Dit vraagt om slimme oplossingen en samenwerkingsverbanden, waarbij we inspelen op de veranderende demografie en de groeiende zorgbehoeften, terwijl we tegelijkertijd de kracht van de gemeenschap zelf benutten.
210 Onderwijs Strategische doelstellingen • Geen enkel kind valt tussen wal en schip: geen thuiszittende kinderen. • Door inhoudelijke afstemming en structurele samenwerking tussen de kindpartners wordt gewerkt aan het versterken van de doorlopende leerlijnen. • Vanuit onderwijs en zorg wordt samengewerkt aan een stevige pedagogische basis rondom het kind in zijn eigen leefwereld. • Het is de ambitie van gemeente, onderwijs en het samenwerkingsverband om zoveel als mogelijk kinderen uit Dongen een passende plek in het reguliere onderwijs te bieden. • Er wordt een impuls gegeven aan een goed leerklimaat. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • Gezonde en goede onderwijsvoorzieningen die – in lijn met de KC-gedachte – de ontwikkeling van onze kinderen optimaal faciliteren. • Meer leerlingen zijn gezond en bewegen. • Meer leerlingen ontwikkelen zich op het gebied van cultuur. • Meer kinderen en hun ouders worden bereikt voor passende ondersteuning in de leefwereld van het kind. • Voorkomen en verkleinen van onderwijsachterstanden. Beleidsrisico’s • Langetermijnperspectief is afhankelijk van continuïteit van bekostiging door de rijksoverheid.
36
•
Verwachting van 10% korting op SPUK (Specifieke Uitkering) onderwijsachterstanden in 2026 en mogelijk een verlaging van het percentage resterende middelen van het volgende jaar dat mag worden meegenomen vanuit 2025 naar 2026.
Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • De onderwijsvisie wordt herijkt in de op te stellen Lokale Educatieve Agenda(LEA). Hierin wordt de visie omschreven welke wordt aangevuld met doelstellingen en resultaatafspraken, waarna er jaarlijks in het LEA-overleg op wordt gestuurd. Dit is een bestuurlijk overleg met primair onderwijs, voortgezet onderwijs en kinderopvangpartners die VVE aanbieden. • We houden nauw contact met het onderwijs en de kinderopvang en werken constructief samen om de doelen te realiseren. Zo gaan we in 2026 verder met de verbinding tussen kinderopvang, het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs. • In samenwerking met onze partners zorgen we voor een samenhangend pakket aan maatregelen op grond van onderwijshuisvesting, onderwijs en zorg, zoals aansluiting onderwijs en zorgstructuur. Met monitoring hebben we daarbij alle kinderen in beeld. Zo gaan we vanaf 2026 gezamenlijk diepgaander het dashboard van de peutermonitor analyseren. Op basis daarvan maken we afspraken over wat er kan worden verbeterd in het proces en we halen leringen op. • De samenwerking met het samenwerkingsverband, onderwijs, kinderopvang en jeugd-/ zorgaanbieders wordt verder geïntensiveerd. Er wordt aangesloten bij diverse lokale en regionale project- en werkgroepen om jeugd en onderwijs, één toekomstvorm en -uitvoering te geven.
Het versterken van de pedagogische basis van een kind van 0-18 jaar in de leefwereld van het kind zelf. • Wij geven uitvoering aan het in 2025 vastgestelde VVE-beleid (Voor- en Vroegschoolse Educatie) en uitvoeringsplan en voeren regie op een goede kwaliteit van VVE en peuteropvang. Hierbij wordt ingezet op preventie van onderwijsachterstanden en het bieden van passende ondersteuning aan kinderen met onderwijsachterstanden. • Versterken van ouderbetrokkenheid en samenwerking tussen kindpartners, zowel via kindcentra als langs andere wegen. • We zorgen dat onze leerlingen meer in aanraking komen met sport: inzet van BeweegBuro, organiseren van sportkennismakingsactiviteiten, uitvoering JOGG-kalender, project gezonde school, kansrijke start, kind naar gezond gewicht. • We sturen op de realisatie van een structureel aanbod van kunst- en cultuureducatie in de scholen. • Ondersteuning voor kinderen met onderwijsachterstanden en inzet op preventie van onderwijsachterstanden. • Via het Taalhuis Dongen versterken we de taalontwikkeling van ouders en kinderen en bestrijden we laaggeletterdheid. Speerpunten 2026
• • • •
Afronding ontwerpfase en start bouw KC Biezenkring. Oplevering van KC Heilig Hart in eerste kwartaal 2026. Oplevering van KC 's Gravenmoer in derde kwartaal 2026. We werken de startnotitie Integraal Huisvestingplan onderwijs (IHP) uit tot een definitief IHP dat voor vaststelling wordt aangeboden aan de gemeenteraad. Uitvoering van het in 2025 vastgestelde VVE beleid- en uitvoeringsplan. Herijking van de Onderwijsvisie (Op)groeien in de gemeente Dongen in het LEA-document.
Overige ontwikkelingen • Binnen de arbeidsmarktregio Midden-Brabant gaan we van 2026 tot en met 2028 aan de slag met de uitvoering van een nieuw regioplan voor het ontwikkelen, uitvoeren en monitoren van de regionale aanpak op laaggeletterdheid. Het regioplan heet ‘Samen begrijpen we elkaar steeds beter’. • Vanaf 1 januari 2026 gaat de nieuwe wet van school naar duurzaam werk, in werking. Dit houdt onder andere in dat de loopbaanbegeleiding tot een jaar na diplomering wordt verhoogd van 23 naar 27 jaar. Dit zorgt voor een intensievere samenwerking van het leerplicht doorstroompunt (regionaal georganiseerd in Tilburg), onderwijsinstellingen, gemeente en arbeidsmarkt (-regio).
37
Beleidsindicatoren De indicatoren worden uitgedrukt in schooljaren (in plaats van kalenderjaren) omdat de meeste indicatoren per schooljaar worden gemeten. De resultaten van schooljaar 2024/2025 zijn nog niet compleet en kunnen derhalve niet in deze begroting worden gepubliceerd. 210 Onderwijs Uitstroom van groep 8 naar middelbaar onderwijs (in aantal leerlingen)
Uitstroom *
‘20-‘21
’21-‘22
’22-‘23
’23-‘24
Praktijk/ speciaal, beroeps- of kaderonderwijs
60
55
37
<5
VMBO
76
50
40
54 tot 214
HAVO/ VWO
112
103
130
65 tot 165
Absoluut verzuim
Relatief verzuim *
Vroegtijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsvers)
Schoolgebouwen
Deelnemers VVE
Het aantal leerplichtigen dat niet staat ingeschreven op een school. ‘20-‘21
’21-‘22
’22-‘23
’23-‘24
2,8
9,0
10
NNB
Het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op een school maar ongeoorloofd afwezig is. ‘20-‘21
’21-‘22
’22-‘23
’23-‘24
11
8
5 tot 15
NNB
Het percentage van het totaal aantal leerlingen (12-23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. ‘20-‘21
’21-‘22
’22-‘23
’23-‘24
1,6%
1,8%
1,8%
NNB
Aantal schoolgebouwen dat voldoet aan normen luchtkwaliteit en energieneutraliteit. ‘20-‘21
’21-‘22
’22-‘23
’23-‘24
2
2
2
2
Aantal kinderen dat deelneemt aan programma’s voor voor- en vroegschoolse educatie 2021
2022
2023
2024
Dit is een nieuwe indicator waarover vanaf 2022 wordt gerapporteerd
26
29
29
38
Deelnemers kunst- en cultuureducatie via school
Aantal kinderen dat binnen het primair en voortgezet onderwijs in aanraking komt met kunst- en cultuureducatie. Uitgedrukt in totaal aantal inschrijvingen op deelnemerslijst. ’21-‘22
’22-‘23
Dit is een nieuwe indicator waarover vanaf 2024 wordt gerapporteerd
’23-‘24
24-25
169
44
220 Zorg Strategische doelstellingen • Inwoners ervaren een goede gezondheid en een stabiele en veilige thuissituatie. • Jeugdigen krijgen voldoende kansen om zich te ontwikkelen tot zelfstandige inwoners. • Dongen is een dorp waar inwoners zelfstandig zijn en zich betrekken bij de samenleving. De regie hiervoor pakken inwoners zoveel mogelijk zelf op. • We organiseren laagdrempelige, bereikbare en beschikbare hulp en ondersteuning, bij voorkeur door inzet van algemene voorzieningen. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen Sociaal domein • De regionale inkoop sociaal domein leidt op lokaal en sub-regionaal niveau tot meer samenwerking tussen aanbieders van maatwerkvoorzieningen en algemene voorzieningen. • De visie op sociale basis vertaalt zich in een verschuiving in het sociaal domein van de inzet van maatwerkvoorzieningen naar het gebruik van algemene voorzieningen. • Het Dorpsteam is een laagdrempelige voorziening waar inwoners vroegtijdig met hun ondersteuningsvraag terecht kunnen. De gemeente blijft verantwoordelijk voor het toekennen en organiseren van maatwerkvoorzieningen sociaal domein. Het schakelen tussen Dorpsteam en de gemeentelijke toegang en vice versa verloopt soepel. • We zetten in op eigen kracht en samenredzaamheid in de samenleving.
Jeugd • Er wordt een houdbare balans gecreëerd om jeugdigen die dat nodig hebben passende ondersteuning te bieden en de kostenontwikkeling binnen het jeugdhulpdomein daarbij te beheersen. Passende ondersteuning richt zich eerst op het streven naar ‘eigen kracht’ of naar ondersteuning vanuit het eigen netwerk. Hierin vervult ook het Dorpsteam een belangrijke rol. • Zowel lokaal als regionaal wordt ingezet op het terugdringen van wachttijden, met de wetenschap dat de hulpvragen toenemend complex worden en dat het aantal en de aard van van de hulpvragen leidt tot een druk op de hulpverleners. • In lijn met de hervormingsagenda jeugd is er in Dongen een ‘stevig lokaal team’ of SLT operationeel dat voor jeugdigen en gezinnen beschikkingsvrij ondersteuning biedt. • In het kader van de hervormingsagenda jeugd realiseren we waar mogelijk jeugdhulp in een collectieve/groepsvorm om zo het aantal individuele beschikkingen af te laten nemen. • Samen met verschillende partijen waaronder het onderwijs, verstevigen we de pedagogische basis. Wmo • Er wordt door het maatschappelijk speelveld stevig ingezet op het bestrijden van eenzaamheid.
39
• • •
We proberen inwoners zo goed mogelijk te laten participeren in de samenleving. Inwoners die hulp en ondersteuning ontvangen, zijn tevreden over onze dienstverlening. Met de visie sociale basis geven we in 2026 via een uitvoeringsprogramma vorm en inhoud aan de beleidsdoelstellingen.
Publieke gezondheid • We stimuleren inwoners om een gezonde leefstijl na te leven door middel van inzet op sport, bewegen, cultuur, preventie, gezondheid en sociale basis met als doel een gezonde generatie in 2040. • Verhogen van de mentale gezondheid en weerbaarheid bij jongeren. • We leggen een brede aandacht op het preventief alcohol- en middelengebruik bij jongeren en jongvolwassenen. Op deze manier proberen we te komen tot een vermindering van het alcoholen middelengebruik. • Aanpak van overgewicht bij jongeren. • Bevorderen dat ieder pasgeboren kind een zo groot mogelijke kans krijgt om gezond, veilig en gelukkig op te groeien. Inburgering • Inburgeringsplichtigen en (jonge) vluchtelingen huisvesting bieden en ondersteunen bij integratie, (taal)onderwijs, gezondheid en volwaardige deelname aan de samenleving. Beleidsrisico’s • Door de complexiteit van de transformatie naar de nieuwe regionale inkoop Jeugdhulp en Wmo Begeleiding, kan er frictie/verschuiving ontstaan tussen uitvoering en middelen. We blijven de financiële consequenties en mogelijke verschuiving nauwlettend in de gaten houden. • Door stijging van het aantal cliënten kan er een tekort ontstaan in de middelen die we hebben begroot voor Ontwikkelingsgerichte Arbeidsmatige Dagbesteding (OAD). Dit wordt nauwlettend gemonitord.
• De kosten voor een stevig lokaal team (SLT) Jeugd en meer collectieve/groepsgerichte vormen van ondersteuning, zijn meerjarig verwerkt in de begroting. Tegenover deze kosten wordt een afname gezet van de kosten voor de uitvoering van de jeugdwet. Wanneer het effect van het SLT Jeugd en meer collectieve vormen van ondersteuning in de praktijk niet overeenkomen met de verwachte effecten, dan ligt hier een financieel risico. • Het stijgende aandeel alleenstaande statushouders maakt het, gezien de al zeer beperkte woningvoorraad, extra lastig om voldoende passende woningen te realiseren binnen de taakstelling. Zij vragen vaker om zelfstandige woonruimte, waardoor de druk op de sociale woningvoorraad verder toeneemt. • De informatie-uitwisseling tussen landelijke instanties en gemeenten is niet altijd volledig, waardoor het beeld van de inburgeraar soms beperkt is. Dit kan leiden tot vertraging in de start van leertrajecten en tot extra intakes, wat de efficiëntie en tijdige begeleiding beïnvloedt. • We realiseren het project Community Care Dongen met de e SPUK-DOS regeling (specifieke uitkering-domein overstijgend samenwerken). Daarbij krijgen we te maken met de gevolgen van een wetwijziging. De wet is in 2025 aangenomen in zowel de Tweede als de Eerste Kamer. Zorgkantoren worden hiermee verantwoordelijk voor de uitvoering van het domein overstijgend samenwerken.
Wat het effect zal zijn van de wetwijziging op de financiering, is nog onduidelijk. • De GALA Brede SPUK heeft een looptijd tot en met 2026 en zal in het laatste loopjaar met 10% korting worden toegepast. Dat betekent een budgetvermindering van 10% in 2026. - De 10% korting wordt met name opgevangen door de ontschotting, waarmee voor gemeenten een forse administratieve lastenvermindering ontstaat. Uit de uitvoeringstoets kwamen forse administratieve lasten- en kosten naar voren. Nadeel kan zijn dat door de ontschotting de budgetten niet meer vasthangen aan programma’s. Dat betekent meer gaan prioriteren in de budgetten. - De 10% korting in 2026 is gebaseerd op het bedrag exclusief indexatie. Met andere woorden: de 10% korting is niet toegepast op de indexatie die de gemeente over het jaar 2024 in 2026 ontvangt.
40
Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken Sociaal domein • We geven uitvoering aan regionale en lokale verbeter- en beheersmaatregelen, zodat we de beschikbare financiële middelen optimaal in kunnen zetten voor die hulpvragen waarbij dat écht nodig is. We sturen op het realiseren van optimale dienstverlening aan onze inwoners, binnen de bestuurlijke en financiële kaders. We gaan innovatief en integraal aan het werk. • We zorgen ervoor dat de contractpartners van het Dorpsteam (via het contract algemene voorzieningen) adequaat rapporteren over de te realiseren doelstellingen. Daarnaast verwachten we een uitvoeringsprogramma dat past bij het contract en het Dorpsteam, gebaseerd op gezamenlijk opgestelde maatschappelijke opgaven. • Beleidsmatig en uitvoerend: we verbinden het sociaal domein steviger met het domein openbare orde en veiligheid. Jeugd • We geven uitvoering aan de jeugdwet en bieden daarmee passende jeugdhulp aan alle jeugdigen die dat nodig hebben. • We geven uitvoering aan de maatregelen uit de hervormingsagenda jeugd, waaronder het inzetten van een ‘stevig lokaal team of SLT'. • De samenwerking met het medisch domein (de huisartsen) wordt geïntensiveerd. We continueren de inzet van de praktijkondersteuner (POH) jeugd bij de huisartsenpraktijken in Dongen.
De start en doorontwikkeling van het Stevig Lokaal team (SLT) en de vorming van meer collectief en preventief aanbod, vragen om een intensievere samenwerking. • We meten de kwaliteit van onze dienstverlening via een cliënt-ervaringsonderzoek. Wmo • We voeren de Wmo uit met als doel om inwoners zo goed mogelijk te laten participeren in de samenleving. • We werken regionaal samen om de decentralisatie van beschermd wonen verder vorm te geven in de komende jaren. Deze samenwerking is tevens een verplichting vanuit het rijk. • We dragen zorg voor de ondersteuning van inwoners met onbegrepen gedrag door de verbinding tussen de domeinen zorg en veiligheid te borgen in onze gemeente. • We waarderen de inzet van mantelzorgers en zorgvrijwilligers en ondersteunen ze waar mogelijk. Dit doen we onder andere door het uitgeven van een mantelzorgbon. • We meten de kwaliteit van onze dienstverlening via een cliënt-ervaringsonderzoek Wmo. Publieke gezondheid • Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Integraal ZorgAkkoord (IZA) We geven uitvoering aan de wet publieke gezondheid en de regionale nota publieke gezondheid, waarbij we ons richten op (preventie ten aanzien van) een gezonde start, een gezonde geest, een gezonde leefstijl en een gezonde omgeving. In de uitvoering maken we onder andere verbinding met het GALA, IZA en het nieuwe basispakket van de GGD (Gemeentelijke Gezondheidsdienst).
•
Preventie alcohol- en middelengebruik In de regionale nota publieke gezondheid Midden-Brabant 2024-2027 is de ambitie geformuleerd dat minder jongeren onder de 18 jaar alcohol drinken. Om deze ambitie te bereiken zetten de Midden-Brabantse gemeenten, waaronder ook Dongen, zich vooral in op het terugdringen van de beschikbaarheid. Waar geen alcohol of drugs zijn, wordt niet gebruikt. Lokaal is hiervoor recent vastgesteld het preventie- en handhavingsplan Alcohol Gemeente Dongen 2025-2028.
Drugsgebruik is een probleem waarvan we de omvang in onze lokale samenleving zo klein mogelijk willen houden. We hebben aansluiting bij het regionale project ‘Skip die trip’ dat zich richt op de aanpak van de nieuwe norm: drugsgebruik is niet normaal, om hulp vragen wel.
41
•
Binnen de ketenaanpak Kind naar Gezonder Gewicht, zorgen we voor een gerichte lokale coördinatie en interventie is bij de aanpak van overgewicht bij jongeren. Door zowel individueel met jongeren, als ook met het gezinssysteem aan de slag te gaan, is de kans groter om een gezond(-der) leven te leiden.
•
Met de lokale ketenaanpak Kansrijke Start bevorderen we dat ieder pasgeboren kind een zo groot mogelijke kans krijgt om gezond, veilig en gelukkig op te groeien.
Inburgering • De gemeente streeft er naar dat alle inburgeraars zelfstandig en gelijkwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Belemmeringen zoals taalachterstand, financiële problemen of gezondheidskwesties, worden vroegtijdig gesignaleerd. We bieden gerichte ondersteuning om duurzame participatie te bevorderen. • De gemeente stimuleert het contact tussen nieuwkomers en inwoners om wederzijds begrip te versterken. Culturele initiatieven, buurtactiviteiten en ontmoetingen worden actief ondersteund. Zo bouwen we aan een inclusieve en verbonden samenleving. • Werk is een sleutel tot succesvolle integratie. De gemeente stimuleert leer-werktrajecten waarbij taalverwerving en praktijkervaring samengaan. Zo vergroten we de kansen op duurzame arbeidsparticipatie. • De gemeente zet zich in voor het realiseren van voldoende passende woningen voor inburgeraars en andere doelgroepen. Er wordt gestreefd naar een evenwichtige spreiding over alle wijken. Zo bevorderen we integratie en leefbare buurten. • De gemeente voert de regie over het inburgeringsbeleid en werkt nauw samen met relevante partners. Door monitoring en evaluatie worden beleidsmaatregelen waar nodig bijgesteld. Zo zorgen we voor een doelmatige en toekomstgerichte uitvoering. Verbonden partijen • GGD Hart voor Brabant • Regionale Ambulance Voorziening • Regio Hart van Brabant
• •
Vluchtelingenwerk Refugee Team
Speerpunten 2026 • • • • •
• •
• •
We starten met de uitvoering van de visie op de sociale basis door middel van een uitvoeringsprogramma waarin we de verschillende onderdelen integraal met elkaar verbinden, uitwerken en uitzetten in de tijd. In lijn met de hervormingsagenda jeugd is er in Dongen een ‘stevig lokaal team’ (SLT) dat jeugdigen en gezinnen beschikkingsvrij ondersteuning biedt. In het kader van de hervormingsagenda jeugd realiseren we waar mogelijk jeugdhulp in een collectieve/groepsvorm om zo het aantal individuele beschikkingen af te laten nemen. In afstemming en samenwerking met partners zoals het onderwijs, versterken we de pedagogische basis. Versnellen van participatie van inburgeraars door taalonderwijs, werkervaring en ontmoeting slim te combineren, zodat inburgeraars volwaardig mee kunnen doen. Versterken van integratie via huisvesting door passende woonruimte te koppelen aan ondersteuning en begeleiding op maat. We zetten verdiepend in op de lokale ketenaanpak valpreventie en gaan door met screenings en cursussen voor risicogroepen. In een opgezette werkgroep alcohol- en middelgebruik, geven we gezamenlijk lokaal invulling en uitvoering aan het ‘Preventie- en handhavingsplan Alcohol Gemeente Dongen 2025-2028'.
In de werkgroep Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG) en Kind naar Gezonder Gewicht, werken we intigraal samen en zorgen we er preventief voor om enerzijds een gezondere leefomgeving voor alle kinderen te creëren (JOGG-aanpak) en anderzijds voor kinderen met overgewicht een lokale interventie- en aanpak te verzorgen (Kind naar gezonder gewicht). We gaan door met de lokale ketenaanpak Kansrijke Start en daar waar nodig verstevigen we door het extra betrekken van ketenpartners in de lokale samenwerking.
42
Overige ontwikkelingen Sociaal domein • Medio 2026 is er een evaluatie gepland van zowel het contract voorliggende voorzieningen, als van de werking van het Dorpsteam als geheel. Op basis van deze evaluatie wordt de tweede helft van 2026 benut als aanbestedingsperiode om per 1 januari 2027 een nieuw contract in te laten gaan. • Het stevig lokaal team of SLT is gestart met de focus op ‘jeugd’. In lijn met de landelijke hervormingsagenda jeugd heeft in de komende jaren een doorontwikkeling plaats richting een SLT voor 0 tot 100+ jarigen. De opgedane ervaringen op het gebied van jeugd vormen mede de basis voor de doorontwikkeling. Jeugd • 2026 wordt het tweede jaar van het initiatief buurtgezinnen. Onder het motto ‘opvoeden doen we samen’ koppelt buurtgezinnen een gezin dat steun kan gebruiken, aan een stabiel gezin in de buurt. In 2026 moet het besluit worden genomen of buurtgezinnen ook na 2026 in onze gemeente wordt voortgezet. • De kosten voor jeugdhulp zijn de afgelopen jaren structureel en exponentieel gestegen. Dit is een landelijk probleem. Voor de meeste gemeenten in ons land is de situatie onhoudbaar geworden. In april 2025 heeft het kabinet besloten extra middelen voor jeugdhulp toe te voegen aan het gemeentefonds. Samengevat komt het neer op € 3 miljard (cumulatief van 2025 tot en met 2027).
Dit extra geld is bedoeld om de stijgende kosten in de jeugdzorg te dekken en de financiële problemen van gemeenten aan te pakken. Daarnaast ontvangen gemeenten extra middelen in de periode 2026 tot en met 2030 om de maatregelen uit de hervormingsagenda jeugd vorm te kunnen geven. Wmo • We verstevigen de samenwerking en verbinding van het Dorpsteam met de zorgaanbieders Wmo Begeleiding die actief zijn in onze gemeente. • We continueren de inzet van de Wijk-GGD zodat er vroegtijdig meer casussen opgepakt kunnen worden. • Er wordt uitvoering gegeven aan het regionaal actieplan dakloosheid. Publieke gezondheidszorg • We verkennen hoe we het medisch- en sociaal domein verder, intensiever en meer integraal kunnen laten samenwerken. Denk hierbij aan het verstevigen van de multidisciplinaire overleggen tussen huisartsen en het Dorpsteam. • Vanuit het regioplan Integraal Zorgakkoord (IZA) worden in 2025/2026 twee transformatieplannen geïmplementeerd: digitale voordeur en toegang mentale gezondheid. Bij Digitale Voordeur wordt er een AI-tool geïmplementeerd die voor alle huisartsen de belasting moet verlagen, door het afvangen van vragen. Inburgering: • Vanaf 2026 ontvangen gemeenten extra structurele middelen om de onderwijsroute binnen het inburgeringsstelsel in te kopen.
Dit maakt het mogelijk om (jonge) inburgeraars beter voor te bereiden op mbo- of hbo-onderwijs via taalonderwijs en vakinhoudelijke scholing.
Beleidsindicatoren 220 Zorg Eigen gezondheid inwoners3
Percentage inwoners dat de eigen (lichamelijke) gezondheid als (heel) goed ervaart 2020 2021 2022
2023
2024
3
Indicatoren zijn afkomstig uit de Gezondheidsmonitor van de GGD. De gezondheidsmonitor bevraagt ieder jaar een andere leeftijdsgroep. Hierdoor zijn niet ieder jaar voor alle leeftijdsgroepen cijfers beschikbaar.
43
Psychische gezondheid3
Roken3
Alcohol3
Drugs3
0-11 jaar
-
97%
-
-
12-18 jaar
-
-
-
-
19-64 jaar
86%
-
73%
-
65+
71%
-
58%
-
Percentage inwoners dat zich psychisch ongezond voelt/heeft psychische klachten. 4 2020 2021 2022 2023 12-18 jaar
-
-
-
-
19-64 jaar
14%
-
19%
-
65+
13%
-
15%
-
Voorzieningen Jeugdhulp Jongeren met een delict voor de rechter
2020
2021
2022
2023
12-18 jaar
-
-
-
-
19-64 jaar
15%
-
13%
-
65+
10%
-
7%
-
Percentage volwassen dat alcohol drinkt / percentage jongeren dat de afgelopen vier weken alcohol heeft gedronken 2020 2021 2022 2023 12-18 jaar
-
-
-
34%
19-64 jaar
86%
-
86%
-
65+
74%
-
75%
-
Percentage jongeren dat in de afgelopen vier weken drugs gebruikt heeft 2020 2021 2022 2023 2%
-
-
10%
2024 16%
2024 75%
2024
-
19-64 jaar Percentage inwoners met overgewicht
23%
2020
2021
2022
2023
0-11 jaar
-
10%
-
-
12-18 jaar
-
-
-
-
19-64 jaar
53%
-
55%5
65+
60%
-
62%5
2024
Aantal unieke cliënten met een voorziening Jeugdhulp 2021
2022
2023
2024
756
806
759
693
Percentage jongeren met een delict voor de rechter (12-21jarigen) 2021 2022 2023 2024 1%
Jongeren met jeugdhulp
2024
Percentage inwoners dat (dagelijks) rookt en/of Vaped
12-18 jaar
Overgewicht3
70%
1%
1%
NB
Percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp 2021
2022
2023
2024
15,6%
16%
15%
14,1%
Percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdbescherming
4 5
Bij de Volwassenmonitor 2022 is deze indicator aangepast in “Heeft psychische klachten (MHI-5)” Inclusief obesitas.
44
Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering
2021
2022
2023
2024
1,1%
0,8%
0,7%
0,5%
Percentage jongeren van 12 tot 23 jaar met jeugdreclassering 2021 2022 2023 0,0%
Cliënten met maatwerkvoorzieningen Wmo
Voorzieningen Wmo
NB
520
540
560
Aantal verstrekte voorzieningen leerlingenvervoer per schooljaar. 2021/2022 2022/2023 2023/2024 2024/2025 -
Regiovervoer
NB
Cliënten met een maatwerkvoorziening Wmo per 10.000 inwoners. 2021 2022 2023 2024 490
Leerlingenvervoer
NB
2024
283
223
229
Aantal verstrekte voorzieningen regiovervoer 2021
2022
2023
2024
774
783
840
866
Aantal unieke cliënten met een voorziening Wmo Begeleiding of een voorziening hulp bij huishouden 2021 2022 2023 2024 Wmobegeleiding (Incl. PGB, Excl, CCD) Hulp bij huishouden
362
347
362
371
802
862
908
931
45
230 Armoede Strategische doelstellingen • Dongen is een gemeente waar inwoners zelfstandig kunnen deelnemen aan de samenleving en de regie hiervoor zelf pakken. • Iedere inwoner is sociaal, economisch zelfredzaam en in basis financieel vaardig. • Inwoners met schulden worden vroegtijdig en integraal ondersteund, om hiermee het ontstaan van problematische schulden te voorkomen Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • Vroegtijdige ondersteuning bij financiële zorgen: inwoners met beginnende financiële problemen worden tijdig gesignaleerd en krijgen snel toegang tot passende ondersteuning. • Schuldpreventie: schuldpreventie wordt breed toegankelijk gemaakt, met extra aandacht voor kwetsbare groepen zoals jongeren, alleenstaanden en ouderen. • Gerichte aanpak van kinderarmoede: actief inzetten op het voorkomen en verminderen van kinderarmoede door samenwerking met lokale partners en het inzetten van ondersteunende voorzieningen. • Bekendheid en toegankelijkheid van regelingen: inwoners zijn goed geïnformeerd over beschikbare inkomensondersteuning en ervaren geen drempels bij het aanvragen. • Toepassing van bewindvoering waar noodzakelijk: actief inzetten op het verbeteren van de inzet van bewindvoering als tijdelijk en doelgericht middel naar financiële zelfstandigheid.
Beleidsrisico’s • Niet gebruik van voorzieningen: inwoners weten niet altijd de weg naar inkomensondersteunende maatregelingen, of ze durven deze stap niette zetten. Dat beperkt de effectiviteit van het armoedebeleid. • Structurele afhankelijkheid van hulp: zonder gerichte begeleiding bestaat het risico dat inwoners langdurig afhankelijk blijven van bewindvoering en/of hulpregelingen, zonder zicht op financiële zelfstandigheid. • Toenemende bestaansonzekerheid: door de stijgende kosten van levensonderhoud neemt het aantal inwoners met risico op armoede en financiële stress toe. • Beperkte toegang tot ondersteuning: capaciteitsdruk bij hulpverlenende instanties en samenwerkingspartners kan leiden tot vertraging in signalering en hulpverlening, waardoor problemen kunnen verergeren. • Als gevolg van het nieuw vastgestelde armoedebeleid (2025) is er een toename in het aantal aanvragen te zien. Dat kan gaan leiden tot uitputting van budgetten.
Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • De gemeente blijft focus houden op de vroegtijdige schuldhulpverlening en borgt een integraal, samenhangend aanbod dat gericht is op duurzame stabiliteit voor inwoners. • Curatieve trajecten worden modulair en op maat ingekocht bij erkende aanbieders, met blijvende aansluiting bij de kwaliteitsnormen van de NVVK (Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet). • De gemeente hanteert een inclusieve benadering waarbij niemand wordt uitgesloten. Er blijft specifieke aandacht voor groepen die vaak buiten de boot vallen, zoals jongeren, ouderen en werkende minima. • Financiële problemen worden vroegtijdig gesignaleerd via samenwerking met woningcorporaties, zorgverleners en scholen. Er is structurele aandacht voor preventie en nazorg, met focus op jongeren, ouderen een zelfstandig ondernemers.
46
•
Inwoners met een laag inkomen kunnen gebruik blijven maken van kwijtschelding van gemeentelijke belastingen, conform de geldende vergoedingen. De Dongen Doet Mee-regeling is vanaf 2026 gericht op volwassenen en blijft een belangrijk instrument tegen sociale uitsluiting. De inkomensgrens blijft op 130% van het sociaal minimum, zodat meer inwoners kunnen deelnemen aan maatschappelijke activiteiten. In 2026 stelt de gemeente Dongen een kindpakket beschikbaar voor kinderen tot 18 jaar, zodat zij volwaardig kunnen meedoen op school, in sport en cultuur. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met stichting Leergeld, om gezinnen met een laag inkomen beter te bereiken en te ondersteunen. De gemeente investeert in samenwerking met het Dorpsteam en maatschappelijke partners om gezinnen met een laag inkomen beter te ondersteunen en integraal te begeleiden.
• • •
Verbonden partijen • Belastingsamenwerking West-Brabant
Speerpunten 2026
• • • • •
Verder versterken vroegsignalering via woningcorporaties, scholen en zorgpartners. Gerichte ondersteuning aanbieden aan werkende minima, jongeren en zzp’ers. Nazorgtrajecten opzetten na schuldhulp of bewindvoering om terugval te voorkomen. Implementeren van het kindpakket uitgevoerd door stichting Leergeld Doorontwikkelen pilots armoedeval.
Overige ontwikkelingen • Doorontwikkeling van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs): Er komt meer nadruk op vroegsignalering, nazorg en samenwerking met zorg- en onderwijsinstellingen. • In 2026 ontvangen gemeenten incidenteel extra middelen van het rijk voor het versterken van bestaanszekerheid, waaronder armoedebestrijding en schuldhulp. Tegelijkertijd wordt het gemeentefonds structureel lager, waardoor investeringen selectief moeten worden ingezet. De landelijke nadruk op vroegsignalering, nazorg en samenwerking binnen de schuldhulpverlening vraagt daarnaast om aanpassing van de lokale uitvoeringspraktijk.
Beleidsindicatoren 230 Armoede Schuldhulpverlening
Huishoudens WSNP
Aantal aanmeldingen schuldhulpverlening (excl.vroegsignalering) 2021
2022
2023
2024
139
142
161
164
Aantal huishoudens dat een beroep doet op de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen na het niet succesvol zijn van een minnelijk traject 2021 2022 2023 2024 8
Kwijtschelding
5
3
Aantal minimahuishoudens dat gebruikmaakt van de kwijtschelding lokale belastingen 2021 2022 2023 2024 391
Collectieve ziektekostenverzekering minima
4
387
394
376
Aantal personen dat gebruikmaakt van de collectieve ziektekostenverzekering minima 2021 2022 2023 2024
47
467 Stichting Leergeld
Kinderen in een uitkeringsgezin
325
308
Aantal kinderen dat gebruikmaakt van een voorziening van Stichting Leergeld 2021 2022 2023 2024 157
Bijzondere bijstand
334
181
194
208
Aantal cliënten dat gebruikmaakt van bijzondere bijstand 2021
2022
2023
2024
463
484
486
941
Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. 2021 2022 2023 2024 3%
3%
3%
4%
48
Wat mag het kosten?
Overzicht lasten en baten programma 2 Dongen Zorgt (x € 1.000) Begroting 2025
Thema Taakveld Omschrijving 210 Onderwijs 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 220 Zorg 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO) 6711 Huishoudelijke hulp (WMO) 6712 Begeleiding (WMO) 6752 Jeugdhulp ambulant regionaal 6762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 6763 Jeugdhulp met verblijf landelijk 6811 Beschermd wonen (WMO) 6821 Jeugdbescherming 6822 Jeugdreclassering 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd 7.1 Volksgezondheid 230 Armoede 0.10 Mutaties reserves 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 6.3 Inkomensregelingen Totaal Dongen Zorgt
Lasten 2.587 14 1.376 1.198
Baten -559
22.424 1.021 3.538 692 424 1.507 3.390 2.138 5.397 860 296 75 274 99 876 1.839 1.280
1.280 26.291
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Baten Lasten -585 3.255 14 -65 1.952 -520 1.289
Baten Lasten -580 4.008 14 -66 2.705 -514 1.289
Baten Lasten -580 4.000 14 -66 2.697 -514 1.289
Baten -580
-45 -514
Lasten 2.859 14 1.556 1.289
-890 -3 -443
23.508 1.036 3.628
-1.245 23.181 -3 1.036 -367 3.436
-1.000 23.081 -3 1.036 -350 3.436
-1.000 23.081 -3 1.036 -350 3.436
-1.000 -3 -350
806 421 1.485 3.558 2.348 5.927 860 296 55 274 99 827 1.888 1.494
806 381 1.485 3.558 2.348 5.827 860 296 55 274 99 827 1.893 1.464
806 381 1.485 3.558 2.348 5.727 860 296 55 274 99 827 1.893 1.464
806 381 1.485 3.558 2.348 5.727 860 296 55 274 99 827 1.893 1.464
-249
-196 -74 -60 -14 -1.523
1.494 27.862
-733
-142 -44 -30
-14 1.464 -1.874 27.901
-506
-142 -14
-14 1.464 -1.595 28.554
-506
-142 -14
-14 1.464 -1.595 28.545
-66 -514
-506
-142 -14
-14 -1.595
49
Onderstaande een overzicht van de belangrijkste financiële wijzigingen: Thema
Omschrijving
2026
2027
2029
2029
Busvervoer bewegingsonderwijs sloop ’t Wiel Haalbaarheidsonderzoek IHP Uitstel afschaffen abonnementstarief Kostenontwikkeling Jeugdzorg Kostenontwikkeling Ontwikkelgerichte arbeidsmatige Dagbesteding Kostenverlaging Wmo doelgroepenvevoer Pilot buurtgezinnen Kinderen naar gezond gewicht Toename doelgroep bijzondere bijstand
-30 -135 222 -338 -102
-359 -102
-459 -102
-459 -102
75
75
75
-24 -242
-24 -242
-24 -242
Bedragen x €1000
210 210 220 220 220 220 220 220 230
75 -40 -24 -242
50
51
VEILIG DONGEN
Scan de QR-code voor meer informatie.
52
3. Veilig Dongen! Binnen het programma Veilig Dongen! richten we ons op het bevorderen van de objectieve (cijfers) en subjectieve (gevoel) veiligheid van inwoners, ondernemers en bezoekers. Hierbij leggen we accenten op de thema’s ondermijning, jeugd, overlast, digitale veiligheid en het versterken van de verbinding zorg/veiligheid. De preventie van High Impact Crimes (woninginbraken, overvallen en straatroven) is een reguliere taak. Tevens borgen we de crisisbeheersing die verder is uitgewerkt in programma 320. Op al onze prioriteiten werken we intensief samen met onze netwerkpartners om zowel de fysieke als de sociale veiligheid te kunnen waarborgen. Deze partners zijn te vinden in de veiligheidsketen: politie, openbaar ministerie, brandweer, veiligheidsregio, omgevingsdienst, Taskforce RIEC. Maar de samenwerking omvat ook partners als Enexis, belastingdienst en de sociale/ zorgsector: sociaal team, Wmo, Veilig Thuis, Zorg- en Veiligheidshuis, Halt, maatschappelijk werk, verslavingszorg, jeugdzorg etc. Ieder van deze partners is verantwoordelijk voor de uitvoering van de eigen taken, maar we zoeken nadrukkelijk de integraliteit door samen te werken in trajecten en projecten. We trekken samen op en versterken elkaar.
Bijvoorbeeld: de politie is verantwoordelijk voor de opsporing van drugspanden, maar de gemeente is verantwoordelijk voor de bestuurlijke sluiting en de belastingdienst voor het ontnemen van wederrechtelijk verkregen vermogen.
310 Openbare orde en veiligheid Strategische doelstellingen • De gemeente Dongen is, in vergelijking tot het gemiddelde van Nederland, een veilige en leefbare omgeving. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • Het criminaliteitsbeeld voor Dongen laat zien dat Dongen gelijk of lager scoort bij het aantal misdrijven per 10.000 inwoners dan de gemiddelde score voor Nederland. • We geven uitvoering aan het integraal veiligheidsbeleid 2023-2026. Speerpunten zijn het aanpakken en voorkomen van (jeugd)overlast, het versterken van de verbinding tussen zorg en veiligheid, de aanpak van ondermijnende criminaliteit en het weerbaarder maken van inwoners en ondernemers tegen cybercrime en digitale criminaliteit. Beleidsrisico’s • Een pandemie, vluchtelingenproblematiek of andere crisis. Dit vraagt veel inzet van de gemeente. Ze zijn niet voorzienbaar en hier zal ad hoc op gereageerd moeten worden. We hebben ervaring opgedaan met recente crisissen, waardoor we beter zijn voorbereid en er adequater opgetreden kan worden bij mogelijk nieuwe incidenten. • Lokale problematiek die extra inzet vraagt. Inzetten op de aanpak van ondermijnende criminaliteit is deels voorzienbaar door gerichte controles uit te voeren. Echter het onverwacht aantreffen van bijvoorbeeld een hennepkwekerij of drugslab vraagt direct extra inzet.
Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • We nemen actief deel aan de actiedagen van het Bestuurlijk Interventieteam (BIT) Hart van Brabant en organiseren onze eigen controledagen met de politie. • We zetten stevig in op het herkennen en voorkomen van ondermijning. Belangrijke thema’s hierbij zijn de huisvesting van arbeidsmigranten, het buitengebied en de bedrijventerreinen. • We hebben (en houden) goed zicht op de groep personen met verward of onbegrepen gedrag. Samen met de zorgketen bieden wij deze groep snelle en duurzame hulp, ter voorkoming van escalatie. De procesregisseur zorg en veiligheid houdt de regie op de (complexe) casuïstiek. • We verbinden beleidsmatig en uitvoerend het sociaal domein steviger met het domein openbare orde en veiligheid.
53
•
We hebben zicht op de jeugd en de overlastlocaties. Samen met onze partners (in het bijzonder politie en jongerenwerk) bespreken we doorlopend welke preventieve- en repressieve maatregelen mogelijk zijn en voeren deze uit om de overlast te verminderen. We organiseren (lokaal en binnen het district) diverse cyberinterventies om onze inwoners en ondernemers digitaal weerbaarder te maken. Naast het voorkomen van slachtofferschap, richten we ons hierbij ook op het voorkomen van daderschap. De dagelijkse veiligheidsvraagstukken behouden onze aandacht. Zo zetten we ons, samen met de politie, in voor het voorkomen van woninginbraken, fietsendiefstallen en de verkoop van gestolen goederen. Bijvoorbeeld met de inzet van een tekstkar bij een inbraakgolf, de inzet van lokfietsen en controles op het digitaal opkoopregister. Deelname aan de CBS Veiligheidsmonitor om de veiligheidsbeleving van onze inwoners te meten. De veiligheidsmonitor is een landelijk terugkerend bevolkingsonderzoek naar veiligheid, leefbaarheid en slachtofferschap. Inwoners worden verzocht een vragenlijst in te vullen over onder andere de overlast en leefbaarheid in de buurt en het functioneren van de politie en gemeente.
•
•
•
Verbonden partijen • Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant • GGD Hart voor Brabant • Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant Speerpunten 2026 •
Onze inwoners en ondernemers weerbaarder maken tegen cybercriminaliteit
•
Preventie van high impact crimes zoals woninginbraak en geweld
Beleidsindicatoren 310 Openbare orde en veiligheid Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven (openlijk geweld tegen personen) Zedenmisdrijven
Diefstallen uit woningen Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) Drugspanden Aangetroffen Waarschuwingen Sluitingen/ Last onder Dwangsom
Aantal verwijzingen Halt per 1.000 jongeren 2020 2021 2022 2023 16 14 36 32 Aantal winkeldiefstallen per 10.000 inwoners 2020 2021 2022 2023 8 4 21 21 Aantal geweldsmisdrijven per 10.000 inwoners. 2020 2021 2022 2023 2 2 2 2 Aantal zedenmisdrijven per 10.000 inwoners. 2020 2021 2022 2023 3 0,7 0,2 3 Aantal diefstallen uit woningen per 10.000 inwoners. 2020 2021 2022 2023 9 11 16 8 Aantal vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte per 10.000 inwoners. 2020 2021 2022 2023 31 26 31 24 Aantal sluitingen drugspanden 2020 2021 2022 2023 10 9 3 2 2 0 0 0 4 9 3 2
54
Gebruikershoeveelheid e.d. Integrale controles Overlast Personen met verward of onbegrepen gedrag Jeugd
4
0
0
0
Aantal integrale bestuurlijke controles (BIT en ondermijningsdagen) 2020 2021 2022 2023 58 0 75 47 Aantal meldingen overlast per 10.000 inwoners 2020 2021 2022 2023 80 90 79 40 125
115
95
29
320 Rampenbestrijding en brandweer Strategische doelstellingen • De gemeente is goed voorbereid op rampen, crises en overige calamiteiten op het gebied van bevolkingszorg en gemeentelijke crisisbeheersing. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • De processen bevolkingszorg en gemeentelijke crisisbeheersing zijn goed ingericht en de crisisorganisatie bevolkingszorg is paraat bij een ramp of crisis. • De bluswatervoorzieningen functioneren naar behoren, zijn voldoende aanwezig en zijn bereikbaar en vindbaar bij brand. • Inzetten op brandpreventie en voorlichting. We brengen nieuwe regelgeving omtrent brandveiligheid onder de aandacht van onze inwoners, zowel jong als oud. Beleidsrisico’s • Een pandemie, vluchtelingenproblematiek of andere crisis. Dit vraagt veel inzet van de gemeente. Crisissen zijn niet voorzienbaar en hier moet ad hoc op worden gereageerd. Er is ervaring opgedaan bij voorgaande crisissen, waardoor we beter zijn voorbereid en bij een nieuw incident er adequater kan worden opgetreden. Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • We zorgen voor een professionele crisisorganisatie bevolkingszorg die zowel bij gemeente, district (Hart van Brabant) als regio (Midden-West-Brabant) goed is geborgd. Onze medewerkers worden hiervoor frequent opgeleid en getraind. Ook zijn er oefeningen.
• We brengen (vrijwilligers)initiatieven, zoals de home safety checks en de risk factory, frequent onder de aandacht om zo de deelname vanuit onze samenleving te verhogen. • We treffen, samen met de veiligheidsregio, waar nodig maatregelen om de risico’s van langere opkomsttijden van de brandweer te beperken. Hierbij wordt ingezet op het vergroten van de zelfredzaamheid van bewoners en kennis van brandpreventie opdat zij weten wat zij moeten doen om brand te voorkomen, te ontdekken en te ontvluchten. Verbonden partijen • Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant • GGD Hart voor Brabant • Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant. Speerpunten 2026 •