Bijl1- 24-76 Programmabegroting 2025-2028

Scan de QR-code voor meer informatie.

58

4. Dongen Onderneemt! Het programma Dongen Onderneemt! gaat uit van het stimuleren van lokaal ondernemerschap, het creëren van een interessant vestigingsklimaat en inwoners in staat stellen om te participeren, zo mogelijk via (vrijwilligers)werk. Op het gebied van duurzaamheid liggen er bovendien opgaven voor de lokale ondernemers om samen aan de klimaatdoelstellingen te kunnen voldoen. Een gezonde lokale economie heeft een aantrekkende werking op Dongen voor zowel nieuwe als bestaande bedrijven. Wij denken mee en maken het mogelijk om bestemmingen om te zetten. Wij zien veel kansen om meer met werkgevers samen te werken. Er zijn banen, er zijn beschikbare werknemers, maar ze passen niet direct bij elkaar. Daar kunnen wij een rol in spelen. Economie en werkgelegenheid grijpen direct in op elkaar. Wanneer bedrijven zich vestigen in Dongen brengt dat banen met zich mee. Dit vergroot de kans dat Dongenaren een (betaalde) baan vinden dichtbij huis. Samenwerking met (potentiële) werkgevers staat centraal bij onze uitvoering van de Participatiewet en bij de nieuwe Wet Inburgering. Dongense ondernemers zijn steeds bereid gebleken om mensen met een afstand tot de arbeidsmarktkansen te bieden. We blijven investeren in deze samenwerking. We vinden het belangrijk dat inwoners zoveel als mogelijk kunnen voorzien in hun eigen inkomen.

Daar waar ze een steuntje in de rug nodig hebben, hebben wij vanuit de Participatiewet de mogelijkheid om de inwoner te ondersteunen binnen de beschikbare kaders. Bij de inzet van onze re-integratie instrumenten zijn we zo effectief mogelijk. Hierdoor kunnen we onze klanten de best mogelijke ondersteuning bieden bij het vinden of behouden van (betaald) werk.

410 Ondernemerschap Strategische doelstellingen • Dongen is een aantrekkelijke plek voor bedrijven om zich te vestigen en/of gevestigd te blijven. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • We zetten in op de verbinding tussen de Dongense ondernemers en de gemeente. Wij weten daardoor wat er speelt bij de Dongense ondernemers, waar zij behoefte aan hebben en spelen hierop in. • Wij ondersteunen ondernemers in het vinden van de juiste plek in Dongen voor hun bedrijf. • We zetten in op verduurzaming van onze bedrijventerreinen, waarbij de ambitie is om Tichelrijt één van de meest duurzame bedrijventerreinen van regio Hart van Brabant te maken. Beleidsrisico’s • De gemeente bezit weinig kavels. Als de kavels van Tichelrijt 3 zijn verkocht, bezit de gemeente geen grond meer. Wij kunnen faciliteren en revitaliseren. • Op het moment duurt het lang om een stroomaansluiting gerealiseerd te krijgen. Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • Investeren in en onderhouden van een aantrekkelijke omgeving voor bedrijven: Dit doen wij door in gesprek te gaan en blijven met de ondernemers, het inventariseren van behoeftes en door te kijken waarin wij hen kunnen faciliteren. Wij zijn als gemeente een sparringpartner en facilitator voor bedrijven, gericht op het mogelijk maken van initiatieven en behoeften van ondernemers, binnen onze kaders.

• Ontwikkeling van bedrijventerreinen: De kavels van Tichelrijt 3 kunnen in 2025 in de verkoop. Op basis van de Verkoop- en uitgiftecriteria bedrijventerreinen worden bedrijven geselecteerd, en zullen de kavels naar verwachting snel verkocht zijn. Daarnaast faciliteren en begeleiden we de ontwikkeling van Tichelrijt Zuid. • We verbinden ondernemers met werkzoekenden. De accountmanager en de adviseur werkgeversdienstverlening trekken hierin gezamenlijk op. Bij bedrijfsbezoeken wordt de

59

• • •

dienstverlening van het Werkcentrum Midden-Brabant en DongenWerkt onder de aandacht gebracht. De samenwerking met VOCD en Leer Dongen Kennen wordt voortgezet. Bij bedrijfsbezoeken worden deze ondernemersverenigingen benoemd en wordt er contact gelegd. Dit om elkaar te versterken en te verbinden. De verbindende factor zijn tussen de VOCD. LDK. SamenDongen en Horeca Dongen. Zodat zij elkaar nog beter leren kennen en elkaar weten te vinden. We werken in regionaal verband samen binnen Midpoint Brabant. Midpoint Brabant is dé schakel tussen ondernemingen, onderwijs- en kennisinstellingen, overheden en maatschappelijke organisaties in de regio Midden-Brabant. Met gebundelde krachten werken we aan een slimme en duurzame regio én de brede welvaart in ons land. Met als motto: ondernemen en innoveren met de mens centraal. Het voormalige Station 88 is opgegaan in Midpoint Brabant om zo nog beter de ondernemers in onze regio te kunnen faciliteren. Zij delen kennis, creëren bewustwording, inspireren en motiveren zodat de ondernemer kan groeien en versnellen.

Verbonden partijen • Regio Hart van Brabant en Midpoint Brabant Speerpunten 2025

• •

Vanuit de economische visie wordt een uitvoeringsprogramma met plan van aanpak opgesteld. Om de Green Deal nader te kunnen uitwerken, is het nodig om het verbeteren van de organisatiegraad op het bedrijventerrein te faciliteren.

Overige ontwikkelingen • SamenDongen is opgericht en actief. Wij begeleiden en ondersteunen waar nodig. • Uit de eerste verkenning van de Green Deal is gekomen dat de organisatiegraad op de bedrijventerreinen verbeterd moet worden. Via het rijk krijgen wij hiervoor een regionale Spuksubsidie Het plan dat de regio hiervoor heeft ingediend is afgelopen september 2024 goedgekeurd. Midpoint Brabant gaat dit regionaal voor ons uitvoeren. De bedrijventerreinen Tichelrijt en De Wildert zijn hiervoor geselecteerd en komen beide in aanmerking. Samen met nog 15 terreinen uit de regio wordt de organisatiegraad ten behoeve van klimaat aangepakt en op andere terreinen zullen wij hier zeker van profiteren. • De ontwikkelingen rondom project VAWOZ volgen we nauwlettend op, tezamen met gemeente, regio, provincie en rijk. Wanneer opgaven zich voordoen wegen we zorgvuldig de zorgen en kansen voor ons als gemeente en gemeenschap. • Een eerste aanzet om Tichelrijt een van de meeste duurzame bedrijventerreinen van regio Hart van Brabant is om zowel onszelf als ondernemers te stimuleren om het terrein aantrekkelijker en groener te krijgen. Beleidsindicatoren 410 Ondernemerschap Functiemenging (%)

Vestigingen van bedrijven (aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar)

De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen 2020 2021 2022 2023 47,2% 46.9% 47.6% 47.9% Aantal vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar. 2020 151

2021 155

2022 164

2023 167

60

420 Werknemerschap Strategische doelstellingen • Inwoners van Dongen kunnen naar vermogen participeren in de samenleving. • We leiden en begeleiden inwoners die het nodig hebben (uitkeringsgerechtigden en nietuitkeringsgerechtigden) naar (betaald) werk. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • We bieden inwoners voor wie dat nodig is, begeleiding naar zo regulier mogelijk en duurzaam werk; • Voor mensen die het nodig hebben en er recht op hebben verzorgen we inkomensondersteuning; • We bieden een leerwerk infrastructuur waarbij we ruimte bieden aan werkzoekenden om te werken aan hun ontwikkeling. We doen dit samen met onze partners, zowel regionaal als lokaal; • We bouwen voort op de basis die er al is en we leveren maatwerk; • Onze relatie met de inwoner is gebaseerd op gelijkwaardigheid en vertrouwen, waarbij het stimuleren van verantwoordelijkheid en het toe leiden naar de arbeidsmarkt centraal staat; Beleidsrisico’s - In 2025 verwachten wij een stijging in het uitkeringsbestand. Deze verwachting is gebaseerd op de ramingen en voorspellingen van het Centraal Planbureau (CPB) en geldt zowel landelijk als regionaal.

Om de dienstverlening op peil te houden werken we aan een uitvoeringsplan waarbij we vooral inzetten op beheersmaatregelen en een hernieuwde aanpak van ons bijstandsbestand; - We zien een verdere toename in kwetsbaarheid en multiproblematiek van onze doelgroep. Zelfredzaamheid is geen vanzelfsprekendheid. Een domein overstijgende aanpak is nodig. Dit is niet alleen lokaal maar speelt landelijk; - Wet- en regelgeving moet beter aansluiten op wat mensen willen én kunnen. Het versimpelen van het stelsel van inkomensondersteuning is hard nodig om de bestaanszekerheid en de (arbeids)participatie van mensen te verbeteren. Hier wordt ook landelijk een eerste aanzet voor gemaakt; - Op korte termijn worden er door het rijk middelen vrijgemaakt om te investeren in de sociaal ontwikkelbedrijven. Deze middelen zijn echter nog onvoldoende om alle ambities waar te kunnen maken en onvoldoende voor een toekomstbestendige leerwerkinfrastructuur. Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • De noodzaak om een beroep te doen op deze inkomensondersteuning raakt mensen, niet alleen in de portemonnee maar ook in het gevoel. Wij hebben hierin een belangrijke taak te vervullen. • In onze aanpak stellen wij de mens meer centraal en kijken wij naar het gehele plaatje. We gaan uit van vertrouwen, kijken naar ieders mogelijkheden en talenten en leveren maatwerk.

We werken hierbij samen met onze partners in het sociaal domein bijvoorbeeld op het gebied van armoedebestrijding en schuldenproblematiek; • We streven ernaar om mensen op een effectieve en duurzame manier aan werk te helpen. Daarvoor zetten wij diverse voorzieningen in zoals loonkostensubsidie. Zijn mensen aan het werk, dan laten wij ze niet los. Met de inzet van o.a. loonkostensubsidie en job coaching leggen wij de nadruk op langdurig succes en duurzame uitstroom; • In samenwerking met de Diamantgroep bieden we een leerwerkinfrastructuur met ruimte aan Werkzoekenden om te werken aan hun ontwikkeling op weg naar werk. We bieden (leer)werkplekken in een diversiteit aan werksoorten, werkomgevingen en bieden daarbij de begeleiding die de persoon in die fase daarbij nodig heeft. Duurzame uitstroom naar een dienstverband bij een reguliere werkgever is het uiteindelijke doel. Verbonden partijen • Diamantgroep

61

Speerpunten 2025 • •

Eind 2024 wordt aan de gemeenteraad een beleidsplan participatie voorgelegd. In 2025 wordt gestart met de uitvoering hiervan op basis van het uitvoeringsplan. Inzet is het bijstandsbestand te verkleinen en zoveel mogelijk bijstandsgerechtigden aan werk te helpen. In de regio Midden-Brabant wordt het regionaal werkcentrum ingericht. In dit werkcentrum worden voor de regio werkgevers en werkzoekenden aan elkaar verbonden. Daarnaast is het werkcentrum meteen ook een kenniscentrum voor werkzoekenden en werkgevers. De dienstverlening van het regionale werkcentrum en de kansen voor Dongen worden in 2025 op elkaar afgestemd.

Overige ontwikkelingen - In 2025 is specifieke aandacht nodig voor statushouders, een groep die naar verwachting in 2025 zal toenemen. We zetten ons in om werk voor statushouders te bevorderen en daarbij delen we kennis en ervaringen en sluiten we aan bij regionale initiatieven; - We houden ontwikkelingen op gebied van regelgeving en beleid (bijvoorbeeld ontwikkelingen Participatiewet in Balans) goed in de gaten. Op dit moment zijn de politieke ontwikkelingen onduidelijk. Daardoor weten wij niet met welke wijzigingen wij rekening moeten houden. Dat neemt niet weg dat wij in onze dienstverlening doorgaan op de ingeslagen weg: ‘de mens centraal; - Om ook voor de toekomst de leerwerk infrastructuur door de Diamantgroep betaalbaar en beschikbaar te kunnen houden is het nodig een andere koers te varen. Hiertoe is een strategieplan in ontwikkeling waarvan op dit moment de contouren bekend zijn. Najaar 2024 wordt een definitief strategie plan verwacht waarna ook een uitvoeringsprogramma zal volgen. Beleidsindicatoren 420 Werknemerschap Netto participatiegraad

Banen

Loonkostensubsidie

Beschutte werkplek

Personen met een bijstandsuitkering Lopende reintegratievoorzieningen

Werkloze jongeren

Baanafspraken

Percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking 2020 2021 2022 2023 68,4% 73,1% 74,2% 75,7% Aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd 15-64 jaar. 2020 2021 2022 2023 605,8 609,7 626,8 NNB Aantal personen die werkzaam zijn, ondersteund met loonkostensubsidie, per 10.000 inwoners (peildatum eerste half jaar) 2020 2021 2022 2023 15 45 60 65 Aantal fte met een beschutte werkplek 2020 2021 2022 2023 3,9 6,7 8,2 9 Aantal personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners. 2020 2021 2022 2023 249 211 189 188 Het aantal re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar. 2020 2021 2022 2023 366 270 252 239 Percentage werkloze jongeren in de leeftijd 16 t/m 24 jaar. 2020 2021 2022 2023 1% 1% 1% NNB Aantal personen met baanafspraken, werkzaam bij de gemeente Dongen 2020 2021 2022 2023 5 6 7 6

62

Wat mag het kosten? Overzicht lasten en baten programma 4 Dongen Onderneemt (x € 1.000) Begroting 2024

Thema Taakveld Omschrijving 410 Ondernemerschap 0.10 Mutaties reserves 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 420 Werknemerschap 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie Totaal Dongen Onderneemt

Begroting 2025

Lasten 1.359

Baten Lasten 1.186 895

1.344 15 9.192 7.049 1.342 801 10.551

1.180 879 6 15 4.747 10.201 4.747 7.835 1.405 961 5.932 11.096

Begroting 2026

Baten Lasten 634 847 5 623 832 6 16 5.846 10.215 5.846 7.855 1.378 983 6.479 11.062

Begroting 2027

Baten Lasten 633 828 4 623 812 6 16 5.846 10.126 5.846 7.855 1.273 998 6.478 10.954

Begroting 2028

Baten Lasten 629 823

Baten 629

623 808 6 16 5.846 10.133 5.846 7.855 1.280 998 6.474 10.956

623 6 5.846 5.846

6.474

Voor alle thema’s geldt dat personeelskosten (doorbelastingen) zijn toegenomen. Enerzijds door uitbreiding van formatie, anderzijds door een verwachte kostenverhoging vanuit een nieuw af te sluiten Cao.

63

64

DONGEN DIENT

Scan de QR-code voor meer informatie.

65

5. Dongen Dient! Binnen het programma Dongen Dient! richt de gemeente zich op haar dienende rol in de lokale samenleving. Alles wat een gemeente doet, staat immers ten dienste van de gemeenschap: inwoners, ondernemers, verenigingen en stichtingen. In bepaalde situaties is samenwerking met andere gemeenten en (overheids)organisaties wenselijk of noodzakelijk. De zichtbaarheid van het gemeentebestuur is noodzakelijk evenals transparantie, een toegankelijk en aanspreekbaar bestuur en meer en participatie van onze inwoners. Het college is zichtbaar in de wijken en kernen en maakt structureel tijd vrij voor werkbezoeken aan wijken/ kernen, ondernemers en maatschappelijk partners. Dit draagt bij aan een bereikbare gemeente, met kundige en betrokken medewerkers die onderwerpen slagvaardig, deskundig en snel oppakken en afhandelen. Ambtenaren en bestuurders zijn aanspreekbaar voor onze inwoners en ondernemers. Zoals in de beheerplannen is afgesproken dragen we zorg voor een verzorgd straatbeeld (schoon en netjes) wat een bijdrage levert aan brede toegankelijk en veiligheid.

510 Bestuur Strategische doelstellingen • We nemen gedragen besluiten en bevorderen participatie van betrokkenen. • We bevorderen de zichtbaarheid van de gemeente en het gemeentebestuur. • We weten wat speelt in onze gemeente. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • Inwoners voelen zich betrokken bij activiteiten en besluiten van de gemeente Dongen en kunnen hier op gepaste momenten invloed op uitoefenen. • We informeren en betrekken onze samenleving en partners met maatwerk en kiezen daarbij de meest geschikte communicatie- dan wel participatievorm. Doel is dat zoveel mogelijk doelgroepen kennis kunnen nemen van Dongens nieuws en relevante ontwikkelingen. Middels participatie gaan we het gesprek aan met zowel inwoners als ondernemers en maatschappelijk partners. Dat geeft onze inwoners, ondernemers en maatschappelijk partners de beste kans om mee te denken en mee te doen in onze lokale samenleving. • Samenwerking zoeken we op waar dit onze lokale ambities verder brengt. • Het gemeentebestuur heeft oog voor hetgeen er leeft binnen de gemeente. Dit laat ze onder andere zien door de zichtbaarheid van het gemeentebestuur in wijken en kernen te versterken. Beleidsrisico’s • Landelijke politieke- en maatschappelijke ontwikkelingen kunnen impact hebben op ons lokale omstandigheden wat ten koste kan gaan van het belang van onze inwoners, organisaties en ondernemers.

Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • We staan open voor ideeën van inwoners, bedrijven, verenigingen en stichtingen en gaan actief het gesprek met hen aan. • We ondersteunen onze dorps- en wijkraden. • We communiceren duidelijk over onze standpunten en besluitvorming. • We zetten extra in op proactieve communicatie zodat we laten zien dat we weten wat speelt binnen de gemeente, daarvoor als gemeente en gemeentebestuur oog hebben en zullen ondersteunen daar waar mogelijk. • We maken als college tijd vrij om deel te nemen aan activiteiten met en werkbezoeken in wijken en kernen en bij ondernemers en maatschappelijke partners. • Regio Hart van Brabant: met de andere regiogemeenten werken we actief mee en samen om de regionaal afgesproken opgaven effectief op te pakken. • We zoeken samenwerking met partijen waar dat meerwaarde heeft en dit bijdraagt aan onze lokale ambities. We nemen actief deel aan samenwerkingsverbanden en bij relevante projecten,

66

zoals binnen Regio Hart van Brabant en de Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT). We bekijken per project welke schaalgrootte het meest passend is: lokaal, subregionaal of regionaal. Ook wisselende coalities zijn mogelijk. Verbonden partijen • Regio Hart van Brabant Speerpunten 2025 • •

•

De grote en complexe maatschappelijke uitdagingen vragen om een breed gedragen toekomstvisie voor gemeente Dongen. Deze gebruiken we vervolgens voor alles wat we binnen onze gemeente doen. Vanwege de grote en complexe maatschappelijke uitdagingen is ook een goede balans tussen capaciteiten, prioriteiten en middelen essentieel. Dat vraagt om een goed samenspel tussen organisatie, college en raad. Aan het onderwijsveld wordt een voorstel gedaan om het programma Jeugd en Politiek uit te breiden. Na commitment vanuit het onderwijsveld breiden we het programma uit.

Overige ontwikkelingen Nu de wijkregisseur is aangenomen, bestaat ruimte om nog beter de verbinding te leggen tussen de gemeente en wijks- en dorpsraden. Zo kunnen we beter inspelen op wat leeft en speelt.

520 Dienstverlening Strategische doelstellingen • Een kwalitatief hoogstaande dienstverlening voor onze klanten, waarbij we een bereikbare gemeente zijn, met kundige en betrokken medewerkers, die zaken slagvaardig, deskundig en snel oppakken en afhandelen. De lijnen tussen de inwoners en ondernemers en de gemeente zijn kort. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • Inwoners zijn tevreden over onze dienstverlening (minimaal een 8). • We handelen de producten en diensten af binnen de wettelijke termijnen. • We beperken het aantal klachten en bezwaren over onze dienstverlening tot een minimum (maximaal 5 op jaarbasis). Beleidsrisico’s • De bij het team Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH) aanwezige formatie, blijkt op het gebied van toezicht en handhaving niet meer voldoende. Hierdoor kan niet meer de kwaliteit en kwantiteit worden geleverd die op grond van het PVTH-beleidsplan noodzakelijk is, voor het op een adequaat niveau kunnen uitvoeren van deze taken. • Door personeelsverloop bij het team VTH komt door de krappe arbeidsmarkt op dit taakveld, de kwaliteit en kwantiteit van de dienstverlening nog verder onder druk. • De dienstverlening bij het team VTH is in grote mate afhankelijk van digitale ondersteuning. De regelmatige uitval van VTH ICT-systemen heeft een grote impact op onze dienstverlening aan inwoners en bedrijven.

Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • Uitgeven en verzorgen van paspoorten en rijbewijzen. • Voltrekken van huwelijken en partnerschapsregistraties. • Het op orde houden van de basisregistraties: de Basisregistratie Personen (BRP). De kwaliteit van de basisregistraties is cruciaal: afnemers moeten er net als onze eigen medewerkers op kunnen vertrouwen dat hetgeen geregistreerd staat correct is. We doen mee aan landelijke projecten (bijvoorbeeld de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit). Naar aanleiding van deze signalen onderzoeken en bezoeken wij deze adressen. Buiten dit project om worden regelmatig

67

• • • •

huisbezoeken verricht alles met het doel voor een juiste inschrijving in de Basisregistratie Personen (BRP) om de kwaliteit van de BRP te verhogen en om fraude tegen te gaan. Het organiseren van de verkiezingen. We verstrekken informatie aan personen met een niet-Nederlandse nationaliteit die Nederlander willen worden en we behandelen aanvragen voor de Nederlandse nationaliteit. Het inschrijven van nieuwe inwoners uit het buitenland. Het verlenen van vergunningen, houden van toezicht en handhaven in het kader van de Omgevingswet, de Alcoholwet (enkel vergunningverlening) en de op de taak van de gemeente betrekking hebbende bijzondere wetten (enkel vergunningverlening). Daarnaast het verlenen van vergunningen met betrekking tot kabels en leidingen.

Verbonden partijen • Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant. • Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant. Speerpunten 2025 • De gevolgen van de invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging evalueren. • Waar nodig in het kader van de Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging werkzaamheden herijken en beleid opstellen. Overige ontwikkelingen • De dienstverlening binnen Burgerzaken wordt steeds verder gedigitaliseerd. We zijn bezig met de e-Dienst trouwen, deze is naar verwachting eind 2024/ begin2025 gereed. De e-Diensten die al live staan zijn: o Aanvragen uittreksel BRP o Aanvragen afschrift burgerlijke stand o Verhuizingen o Geheimhouding persoonsgegevens o Aanvragen kiezerspas/ vervangende stempas o Beschikbaarheid stembureauleden (voor volgende verkiezingen) o Naamgebruik en naamswijziging Beleidsindicatoren 520 Dienstverlening Bezwaar- en beroepschriften (Burgerzaken) Klachten Burgerzaken

Dienstverlening Burgerzaken

Aantal gegrond bezwaar- en beroepschriften 2020 2021 2022 0 0 1 Aantal klachten over producten en diensten Burgerzaken 2020 2021 2022 0 0 Cijfer dienstverlening burgerzaken 2020 2021 8 De dienstverlening wordt sinds 2021 gemeten

2023 0 2023

0

1

2022 8

2023 8

68

530 Beheer en onderhoud Strategische doelstellingen • Schoon, heel en veilig openbare ruimte en gemeentelijke gebouwen: We zorgen dat de openbare ruimte en gemeentelijke gebouwen goed onderhouden, veilig, schoon en toegankelijk zijn. • Schoon straatbeeld zonder zwerfafval: We streven naar een nette openbare ruimte zonder afval. • Efficiënt gebruik van gemeentelijk vastgoed: Het optimaal benutten en bezetten van gemeentelijke gebouwen. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • Gemeentelijke gebouwen: o De gemeentelijke panden voldoen aan de NEN-normen o We werken met een geactualiseerd onderhoudsplan, waarbij we zo efficiënt mogelijk verduurzamingsmaatregelen nemen. • Openbaar groen: o Het openbaar groen en bomen dragen bij aan een positieve beleving van de openbare ruimte. o We onderhouden het openbaar groen en bomen op de vastgestelde beeldkwaliteitsniveaus. o Onkruidbestrijding vindt plaats conform de vastgestelde beeldkwaliteit (streefwaarde A voor het centrum en streefwaarde B voor de wijken). • Wegen: o Gemeentelijke wegen en pleinen zijn goed begaanbaar en veilig. o Minimaal voldoen aan beeldkwaliteit niveau B. • Riolering: o We zorgen voor een adequate inzameling en afvoer van afval-, hemel- en grondwater. o Waar mogelijk scheiden we het hemelwater van het vuilwater, door afkoppelen en dit te laten infiltreren • Civiele kunstwerken (o.a.

bruggen en duikers): o Deze zijn schoon, veilig en voldoen minimaal aan niveau B. • Openbare verlichting: o De openbare verlichting heeft een belangrijke rol in sociale- en verkeersveiligheid. o Bij het beheer richten ons op behoud, verduurzaming en verbetering van het areaal, waarbij we de SER-energieakkoord doelstelling volgen en zoveel mogelijk het principe van de circulaire economie toepassen. Inzicht in realisatie doelstelling

Kwaliteit openbaar groen centrum

Doelstelling

2021

2022

2023

90% op niveau A

85%

90%

70%

2024 Q1+2 77%

↑

↑

↓

↑

93%

93%

93%

93%

↑

→

→

→

93%

93%

85%

85%

↑

→

↓

→

Ontwikkeling realisatie doelstelling Kwaliteit openbaar groen wijken

90% op niveau B

Ontwikkeling realisatie doelstelling Kwaliteitsniveau verhardingen Ontwikkeling realisatie doelstelling

90% op niveau B

Groen = boven de doelstelling, rood = onder de doelstelling ↑ = Verbeterd t.o.v. voorgaand jaar, ↓ = verslechterd, → = gelijk gebleven Voor het meten en beoordelen van het kwaliteitsniveau in het openbaar groen en de verhardingen maken we gebruik van de methodiek van CROW (oorspronkelijke naam: Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek). Deze methodiek biedt ons de mogelijkheid een streefwaarde te bepalen voor het kwaliteitsniveau. Het is daarbij de

69

bedoeling dat we voor minimaal 90% voldoen aan het afgesproken niveau. 100% is nooit mogelijk, omdat dit impliceert dat we onze inzet moeten bepalen op basis van onvoorziene omstandigheden (zoals bijvoorbeeld een extreem natte zomer). Beleidsrisico’s • Weersomstandigheden. Lange droge of juist natte periodes kunnen van invloed zijn op het onderhoud van groen, wegen en riool. Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • Uitvoering investeringsplan: o Projecten worden volgens planning uitgevoerd. • Accenten bij aanpassingen openbare ruimte: o Klimaatopgave staan centraal bij aanpassingen; o Meer verscheidenheid aanbrengen in het groen/bomen ten behoeve stimuleren van biodiversiteit en voorkomen van ziekten en plagen • Gemeentelijke gebouwen: o Inspecties uitvoeren en preventief en correctief onderhoud plegen. o De onderhouds- en verduurzamingsplannen zijn afgestemd op de samenstelling van de vastgoedportefeuille. • Openbaar groen: o Duurzaam onderhouden van groenvoorzieningen en bomen. o Vierjaarlijkse inspectie van bomen, maandelijkse inspectie van groen. • Wegen: o Tijdig onderhoud ten behoeve van toegankelijkheid en veiligheid. o Tweejaarlijkse weginspectie vormt de basis waar groot onderhoud wordt.

• Riolering: o Volgens het beheerplan reinigen en inspecteren we een gedeelte van het areaal om de afvoer van afvalwater te waarborgen o Voeren we preventief en correctief onderhoud uit aan het rioolstelsel en rioolinstallaties. • Civiele kunstwerken (o.a. bruggen en duikers): o We plegen onderhoud ten behoeve van toegankelijkheid en veiligheid. o Om de vier jaar inspecteren we deze kunstwerken. Op basis daarvan bepalen we waar onderhoud of vervanging nodig is. • Openbare verlichting: o We verhelpen storingen en schades aan de openbare verlichting. o Middels ons beheersysteem monitoren en bewaken wij het areaal en bepalen we waar vervangingsonderhoud plaatsvindt. Speerpunten 2025 • We verduurzamen de dependances Dwarsweg en Sluisweg en bereiden de verduurzaming van andere gemeentelijke gebouwen voor. • We voeren de 2-jaarlijkse weginspectie uit en stellen een beheerrapportage Wegen op. De resultaten uit de weginspecties vormen de basis voor de beheerrapportage en het financieel kader voor de komende 4 jaar. • We voeren de 4-jaarlijkse inspectie uit en stellen een nieuwe beheerrapportage Civiele kunstwerken op. De resultaten uit de inspecties vormen de basis voor de beheerrapportage en het financieel kader voor de komende 4 jaar.

• De voorbereiding van een aantal civiele projecten wordt naar voren gehaald, zodat er voldoende tijd tussen voorbereiding en uitvoering is om bijvoorbeeld subsidies aan te vragen. Dat betekent in 2025 een toename van het aantal projecten dat wordt voorbereid. Overige ontwikkelingen • Verduurzaming gemeentelijk wagenpark. Dit rapport bevindt zich in de afrondende fase. • Een deel van het terrein achter gemeentewerf de Coolhof wordt verhard. Ook wordt het hekwerk vernieuwd. • In 2024 hebben drie wijkschouwen plaatsgevonden (Oud-Dongen, Klein-Dongen-Vaart en ’s Gravenmoer). De overige wijken worden in 2025 ingepland.

70

•

Een extern adviesbureau is gecontracteerd voor het opstellen van een speelruimtebeleidsplan. De eerste fase, de inventarisatie, is afgerond. De planning is dat het complete rapport met beleid en uitvoeringsplan in december 2024 aan de raad kan worden aangeboden. Gezien de urgentie van het vervangen van de slechtste speeltoestellen wordt voorgesteld de berekende vervanging uit de inventarisatie van Speelplan voor het eerste jaar alvast mee te nemen in de begroting.

Beleidsindicatoren 530 Beheer en onderhoud Kwaliteitsniveau centrum

Kwaliteitsniveau wijken

Meldingen openbare ruimte

Kwaliteitsniveau verhardingen

Kwaliteitsniveau civiele kunstwerken (bruggen en duikers)

Kwaliteitsniveau van onkruid in beplanting in het centrum (streefwaarde A) 2021 2022 2023 2024 Q1+2 Niveau A+ 4% Niveau A 81% 90% 70% 77% Niveau B/C 15% 10% 30% 23% Kwaliteitsniveau van onkruid in beplanting in de wijken (streefwaarde B) 2021 2022 2023 2024 Q1+2 Niveau A 4% 51% 57% 62% Niveau B 81% 42% 36% 32% Niveau C 15% 7% 7% 6% Aantal meldingen met betrekking tot de openbare ruimte (Vanaf april 2021 met de fixi app, daarvoor via Op Orde) 2020 2021 2022 2023 4.810 5.442 5.772 Kwaliteitsniveau van verhardingen (streefwaarde CROW B) 2017 2019 2021 2023 Niveau A+ 45% 47% 44% 36% Niveau A 33% 37% 35% 37% Niveau B 6% 9% 8% 12% Niveau C 2% 2% 2% 5% Niveau D 5% 5% 6% 10% In 2021 zijn alle civiele kunstwerken geïnspecteerd. Het kwaliteitsniveau voor alle civiele kunstwerken wat wordt nagestreefd is gelijk aan CROW B. In 2025 is het beheerplan voorzien voor het onderhoud van de bruggen te inspecteren. Het inspecteren van de bruggen staat gepland in Q1 2025. Hieruit voortvloeiende wordt de meer jaren onderhoudsplanning (MJOP) gemaakt. Omdat een van de objecten vervuild is het lastig om hier een goede inspectie op uit te voeren. Wij stellen voor dit object in het najaar 2024 te laten reinigen

71

540 Afval Strategische doelstellingen • Inwoners worden gestimuleerd om hun afval beter te scheiden waardoor minder aanbod van restafval en een hoger aanbod grondstoffen wordt gerealiseerd, zowel aan huis, bij centrale verzamellocaties als op de milieustraat van onze gemeente. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • Maximaal 100 kg restafval per inwoner. • Zuiverheid afvalstroom PMD minimaal 75%. Het landelijke Uitvoeringsprogramma VANG6 heeft als doel de kwaliteit van de ingezamelde huishoudelijke afvalstromen te verhogen en daarmee de recycling te verbeteren. Het programma 2021-2025 heeft als motto: met optimale grondstoffenscheiding naar hoogwaardige recycling. De kern van het programma is gericht op het goed scheiden van grondstoffen in de keten om te voorkomen dat waardevolle grondstoffen worden verbrand en om ervoor te zorgen dat ze een bijdrage leveren aan een circulaire economie. Dit betekent dat de focus verschuift van een doelstelling op kwantiteit (hoeveelheid restafval) naar een gecombineerde doelstelling op kwantiteit én kwaliteit (minder vervuiling van afvalstromen). Uit de resultaten van het vorige uitvoeringsprogramma VANG blijkt dat in totaal slechts 56 gemeenten (15%) de doelstelling minder dan 100 kg restafval per inwoner gehaald hebben.

Gemiddeld is de jaarlijkse aangeboden hoeveelheid restafval per inwoner in de periode 2015-2020 van 240 kg naar ongeveer 180 kg gegaan bereikt (Bron: Uitvoeringsprogramma VANG – Huishoudelijk afval, februari 2022). Belangrijke kanttekening hierbij is echter wel dat “de kwaliteit van bepaalde deelstromen onder druk komt te staan, wat nadelige gevolgen heeft voor de daadwerkelijke recycling” (Uitvoeringsprogramma VANG). In aansluiting op het herijkte landelijke uitvoeringsprogramma en op de ambitie uit het coalitieakkoord is er gekozen voor een gecombineerde doelstelling gericht op het optimaliseren van de grondstoffenscheiding. We zetten daarbij zowel in op een daling van de hoeveelheid restafval en alsmede op het zuiver(der) maken van de deelstromen. Inzicht in realisatie doelstelling

Restafval per inwoner (kg)

Doelstelling

2020

2021

2022

2023

2024*

100

185

137

132

129

132

↓

↑

↑

↑

↓

81%

83%

62%

80%

59%

↑

↓

↑

↓

Ontwikkeling realisatie doelstelling Zuiverheid PMD (%) Ontwikkeling realisatie doelstelling

75%

* Prognose (op basis van 7 maanden) Groen = boven de doelstelling, rood = onder de doelstelling ↑ = Verbeterd t.o.v. voorgaand jaar, ↓ = verslechterd, → = gelijk gebleven De hoeveelheid restafval is de laatste jaren redelijk stabiel. De doelstelling van 100 kg restafval per inwoner is echter nog niet gehaald. De volgende uitdaging ligt in het verminderen van de hoeveelheid naar minder dan 100 kg. De inzameling van PMD wordt steeds meer een punt van zorg. Zoals in de tabel hierboven te lezen is de zuiverheid flink afgenomen. Dit wordt met name veroorzaakt door de inzameling bij verzamellocaties. In de verzamelcontainers is de vervuiling bijna 60%. Door het vele verkeerde afval 6

VANG-HHA 2021-2025 (Van Afval Naar Grondstof-Huishoudelijk Afval) 72

in deze containers zijn deze ook regelmatig defect. Defecte containers zorgen vervolgens weer voor bijplaatsingen en dumpingen. In de huis-aan-huis route PMD is het aanbiedgedrag een probleem. Veel bewoners hangen hun PMD op niet-ophaaldagen buiten. Dit trekt ongedierte aan, zorgt voor een vervuild straatbeeld en verminderd woongenot in de buurt. Omdat de PMD-zakken niet te herleiden zijn naar een huisadres is handhaving op deze afvalstroom vrijwel onmogelijk. Beleidsrisico’s • Onder andere bij het thema Afval wordt het gedrag van bewoners in combinatie met steeds kortere lontjes een groter probleem. Voorbeelden hiervan zijn dumpingen, bij plaatsingen, kapotte PMD-zakken op straat, het aanbieden van afval op niet-ophaaldagen en hondenpoep in speeltuintjes. Sommige bewoners hebben geen oog voor hun leefomgeving of eigen buurt. Ook willen of durven bewoners elkaar niet meer aan te spreken op hun gedrag. Bij problemen wordt vaker naar de gemeente gewezen. De gemeente is echter ook beperkt in de mogelijkheden. Handhaving is lang niet altijd mogelijk en communicatie heeft nauwelijks effect. • Voor enkele afvalstromen wordt vanaf het 4e kwartaal 2024 een calamiteitentoeslag van 3,8% berekend. In de afgelopen periode hebben afvalverwerkers een toenemend aantal incidenten geregistreerd, veroorzaakt door gevaarlijke materialen die (onbedoeld) in het afval terecht zijn gekomen.

Wanneer deze materialen, zoals batterijen, elektrische apparaten en lachgascilinders niet gescheiden aangeboden worden vormen ze aanzienlijke risico's voor de veiligheid van medewerkers en verwerkingsinstallaties. Mogelijk wordt deze toeslag in 2025 op meer afvalstromen toegepast. Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • Het doelmatig inzamelen en innemen van huishoudelijke afvalstromen en grondstoffen op de milieustraat, centrale verzamellocaties en op aangegeven routes huis aan huis. • Communicatie over afvalscheiding, in meerdere talen. • Diverse zwerfafvalprojecten, zoals de Landelijke OpschoonDag en scholenproject. Speerpunten 2025 • Extra inzet op communicatie ter voorkoming van zwerfafval. • Communicatie inzetten op het aanbiedgedrag van de afvalstroom PMD. • In 2025 wordt het scenario-onderzoek voortgezet waarbij onderzocht wordt welke mogelijkheden er zijn op het gebied van vermindering van restafval en het zuiver houden van deelstromen, ook op de milieustraat. Vooruitlopend hierop worden al enkele wijzigingen doorgevoerd op de milieustraat en de eerste resultaten in het onderzoek meegenomen: -

-

-

Het aantal bezoeken van de milieustraat limiteren tot twaalf per jaar per huishouden om de hoeveelheid bedrijfsafval op de milieustraat terug te dringen. Gemiddeld bezoekt ieder huishouden 4,5 keer per jaar de milieustraat. 93% van de Dongense huishoudens bezocht de milieustraat in 2023 12 keer of minder. Na twaalf bezoeken wordt bij elk volgend bezoek het maximale tarief voor ongesorteerd afval (€40,-) gerekend. Het doel van het limiteren van het aantal bezoeken per jaar is het terugdringen van afval van zzp’ers en bedrijven aan huis. In de tarieventabel van de milieustraat wordt het tarief voor 0,25m3 afval afgeschaft. In de praktijk leverde het inschatten van het verschil tussen 0,25m3 en 0,5m3 regelmatig discussie op aan de poort van de milieustraat. Ook kwamen bezoekers meerdere malen per dag met kleine hoeveelheden afval om niet te hoeven betalen. Vanaf 2025 kunnen bewoners vuilniszakken met restafval voor €2,50 per stuk naar de milieustraat brengen. Hiermee corrigeren we het verschil in de aankoop van extra inworpen voor de ondergrondse container (€ 2,12 per extra inworp) en het brengen van restafval naar de milieustraat (tot en met 2024: vier zakken Voor €5,-).

73

Overige ontwikkelingen • Scenario’s betere afvalscheiding: uitwerking en raadsvoorstel in 2025. • Structurele aanpassing milieustraat/ Coolhof: uitwerking in 2025 en meenemen investeringsplan in begroting 2026. • Vervangen van financieel en technisch afgeschreven ondergrondse containers. • Voorbereiden van de regionale aanbesteding afvalstromen milieustraat. Beleidsindicatoren

540 Afval Ingenomen afval Restafval per inwoner (kg) Restafval per huishouden (kg) Aantal inworpen containers

Bezoekers milieustraat Sorteeranalyse fijn restafval

Sorteeranalyse PMD (huis-aan-huis inzameling en verzamelcontainers) in gewicht percentages

GFT Papier en Karton Hygiënisch papier Drankkartons Kunststoffen Glas Metalen Textiel Puin Hout Klein chemisch afval Elektrische apparaten Overig afval Kunststof verpakkingen Kunststof niet-zijnde verpakkingen Metalen verpakkingen Metaal niet-zijnde verpakkingen Drankkartons Inzamelzakken Vervuiling

2020 185

2021 137

2022 132

2023 129

428

320

306

293

Gemiddeld aantal inworpen in de ondergrondse restafvalcontainer per actieve pas per jaar 2020 2021 2022 2023 94 45 33 31 2020 2021 2022 2023 55.393 57.621 55.431 50.143 2020 2021 2022 2023 44,8% 35,9% 40,1% 32,3% 4% 4,7% 3,1% 3,5% 8,8% 15,8% 16,4% 16,4% 1,2% 1,3% 1,0% 1,6% 10% 10,3% 7,7% 8,8% 3,1% 2,3% 2,0% 3,3% 2,1% 2,9% 2,8% 1,9% 5,2% 6,0% 5,6% 4,1% 3,2% 2,4% 3,0% 3,3% 5,6% 1,9% 4,2% 1,3% 0,3% 0,4% 0,3% 0,3% 0,8% 0,5% 0,8% 0,3% 10,9% 15,5% 13,2% 23,2% 2020 2021 2022 2023 55,7% 56,9% 42,3% 57,0% 3,9% 1,4% 1,7% 2,6% 7,0% 7,6% 5,8% 4,7% 0,0% 0,4% 0,1% 1,2% 11,9% 11,6% 8,3% 12,6% 2,6% 3,9% 3,5% 4,3% 19,1% 17,0% 38,5% 19,6%

74

Wat mag het kosten? Overzicht lasten en baten programma 5 Dongen Dient (x € 1.000) Begroting 2024

Thema Taakveld Omschrijving 510 Bestuur 0.10 Mutaties reserves 0.1 Bestuur 520 Dienstverlening 0.2 Burgerzaken 7.5 Begraafplaatsen en crematoria 8.3 Wonen en bouwen 530 Beheer en onderhoud 0.10 Mutaties reserves 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 7.2 Riolering 8.3 Wonen en bouwen 540 Afval 7.3 Afval Totaal Dongen Dient

Begroting 2025

Lasten 2.195 75 2.120 2.048 1.122 183 743 8.296 3 550 2.543

Baten

3.108 1.745 347 3.064 3.064 15.602

3.355 1.697 370 3.653 3.562 3.653 3.562 7.544 16.746

1.346 639 134 574 2.544 1 232 1 187 2.123

Lasten 2.431 70 2.361 2.203 1.140 187 875 8.550 -31 560 2.599

Begroting 2026

Baten

1.362 635 134 594 2.344 1 249 1 187 1.906

Lasten 2.345 75 2.270 2.232 1.163 185 884 8.928 3 560 2.789

3.204 1.817 556 4.267 3.570 4.267 3.570 7.973 17.075

Begroting 2027

Baten

1.300 573 134 594 2.514 1 249 1 187 2.075

Lasten 2.345 75 2.270 2.277 1.203 190 884 9.243 3 560 2.891

3.213 1.968 608 4.267 3.567 4.267 3.567 8.081 17.432

Begroting 2028

Baten

1.325 598 134 594 2.673 1 249 1 187 2.235

Lasten 2.345 75 2.270 2.276 1.201 192 884 9.422 3 560 3.096

3.253 1.899 611 4.267 3.578 4.267 3.578 8.265 17.621

Baten

1.325 598 134 594 2.596 1 249 1 187 2.157 4.287 4.287 8.208

Binnen thema 530 beheer en onderhoud is budget opgenomen voor verbeterde communicatie rondom zwerfafval. Dekking komt uit de reserve NL Schoon. De energiekosten voor gemeentelijke gebouwen zijn geactualiseerd. Op basis van een nieuwe aanbesteding is ook het budget voor onderhoud bermen en sloten naar het juiste niveau gebracht. Binnen thema 540 afval zijn de budgetten voor afval geactualiseerd zoals bijvoorbeeld de hogere kosten voor inzameling. Voor alle thema’s geldt dat personeelskosten (doorbelastingen) zijn toegenomen. Enerzijds door uitbreiding van formatie, anderzijds door een verwachte kostenverhoging vanuit een nieuw af te sluiten Cao.

75

76

Algemene dekkingsmiddelen en overhead In de begroting nemen we ook het overzicht op van algemene dekkingsmiddelen en het overzicht van overhead. Algemene dekkingsmiddelen geeft inzicht in een aantal algemene inkomstenbronnen van de gemeente, zoals de algemene uitkering. Overhead geeft aan welke kosten samenhangen met de sturing en ondersteuning van de organisatie. Het is geen programma, zoals de vijf pijlers worden weergegeven, maar meer een opsomming van een aantal geldstromen die vanuit hun onderlinge samenhang zijn geordend.

610 Algemene uitkering De algemene uitkering is de grootste inkomstenbron van de gemeente. De raming van de algemene uitkering in deze begroting is gebaseerd op de Meicirculaire 2024. De doorwerking van de Septembercirculaire 2024 zal via een raadsinformatiebrief aan de raad worden voorgelegd.

620 Gemeentelijke belastingen en heffingen De gemeentelijke belastingen en heffingen komen uitgebreid aan de orde in paragraaf A "Lokale heffingen". In het overzicht van algemene dekkingsmiddelen worden de gemeentelijke belastingen uitgelicht waarvan de opbrengsten gemeentebreed ingezet kunnen worden. Het gaat dan om de OZB.

630 Overige algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien De overige algemene dekkingsmiddelen zijn gerelateerd aan paragraaf D "Financiering" waarbij een onderbouwing wordt gegeven van de financieringsfunctie van de gemeente. Daarnaast maken we hier ook de post onvoorzien en verwachte verplichting ten aanzien van de vennootschapsbelasting inzichtelijk.

640 Overhead Bij het in beeld brengen van de overhead maken we onderscheid in vier categorieën: • Directe personeelskosten: Salariskosten van alle ambtenaren in dienst bij de gemeente Dongen. • Indirecte personeelskosten: Scholingskosten, reis- en verblijfkosten, arbo- en administratiekosten. • Facilitaire ondersteuning: Huisvesting gemeentehuis en -werven, ICT, archief, catering, e.d. • Bestuursondersteuning en kwaliteitszorg: Publieksvoorlichting, kwaliteitszorg concern, bestuursondersteuning, persvoorlichting en representatie. Voor het berekenen van de overhead maken we gebruik van de rekenmethoden die door de Commissie BBV worden voorgeschreven. Dit betekent dat kosten – waar mogelijk – direct worden toegerekend aan producten. De resterende overhead wordt uitgedrukt in een percentage. Dit percentage berekenen we voor zowel de binnen- als de buitendienst. Dit onderscheid wordt gemaakt ten behoeve van een passende toerekening van uurtarieven naar de producten. Percentage overhead =

Overhead binnendienst Directe personeelskosten

in 2025

€ 10.331.435 € 18.697.247

= 55 %

Percentage overhead =

Overhead buitendienst Directe personeelskosten

in 2025

€ 338.913 € 2.871.686*

= 12 %

* In dit bedrag zijn ook de personeelskosten opgenomen die toegerekend mogen worden aan de producten.

77

Beleidsrisico’s • De raming van de Algemene Uitkering is gebaseerd op de meicirculaire 2024. Er komen nog 5 circulaires die de werkelijke hoogte van de Algemene Uitkering in 2025 kunnen beïnvloeden. Beleidsindicatoren

Gemiddelde WOZ-waarde (in € 1.000) % demografische druk

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

Formatie

Bezetting

Overhead

Apparaatskosten

Externe inhuur

Overhead De gemiddelde WOZ-waarde van woningen 2020 2021 2022 2023 266 283 305 342 De som van het aantal personen van 0-15 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 15-65 jaar 2020 2021 2022 2023 73,8% 74,2% 74,9% 73,2% Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten 2020 2021 2022 2023 710 761 838 857 Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten 2020 2021 2022 2023 818 882 959 978 Fte per 1.000 inwoners 2020 2021 2022 2023 7,2 7,2 7,3 7,1 Fte per 1.000 inwoners 2020 2021 2022 2023 7,2 7,1 6,9 7,3 Als % van de totale lasten 2020 2021 2022 2022 11,8% 12,6% 11,8% 11,5% Apparaatskosten per inwoner (kosten per inwoner) 2020 2021 2022 2023 636 705 715 792 Externe inhuurkosten als percentage van de loonsom 2020 2021 2022 2023 8,0% 9,7% 10,1% 16,3%

78

Wat mag het kosten?

De opbrengst Algemene Uitkering van het gemeentefonds is gebaseerd op de Meicirculaire 2024. Bij de bepaling van de OZB-opbrengst is rekening gehouden met de inflatie zoals opgenomen in de Meicirculaire 2024. Binnen het thema overhead zien we een stijging van de personeelskosten. Die worden in dit thema begroot en doorbelast naar alle overige thema’s binnen de 5 programma’s. Ook de ICT-dienstverleningsovereenkomst met de gemeente Tilburg is geïndexeerd.

79

Paragraaf A. Lokale heffingen De paragraaf lokale heffingen geeft een overzicht van de geraamde inkomsten uit de gemeentelijke heffingen en van het beleid ten aanzien van deze heffingen. Verder biedt de paragraaf een overzicht van de tariefontwikkelingen, een opgave van de woonlasten, informatie over de kostendekkendheid van tarieven en informatie over kwijtschelding. Beleid ten aanzien van lokale heffingen In het bestuursakkoord 2023 - 2026 is een aantal richtinggevende uitspraken gedaan op het terrein van de lokale heffingen, te weten: • De OZB-opbrengst stijgt met het landelijke inflatiepercentage. • Bij de afvalstoffenheffing en rioolheffing wordt een kostendekkend tarief gehanteerd. • Het tarief voor leges is maximaal kostendekkend. In de Programmabegroting 2023-2027 heeft het college daarnaast aangegeven dat het de OZBtarieven voor woningen en niet-woningen deze bestuursperiode meer in lijn wil brengen met het landelijk gemiddelde. De marktgelden, lijkbezorgingsrechten, retributies en leges volgen de algemene tariefstijging. Het Rijk heeft in de Meicirculaire een prijsontwikkeling consumentenprijsindex berekend van 2,2%. Dit is in de tarieven verwerkt tenzij anders vermeld bij de betreffende heffing. Bij het berekenen van de tarieven worden diverse kosten meegenomen. Voor de kostendekkende is allereerst van belang welke kosten toerekenbaar zijn aan de tarieven.

Deze kosten bestaan uit directe en indirecte kosten. Onder directe kosten worden de kosten verstaan die rechtstreeks samenhangen met de verleende dienstverlening. Onder indirecte kosten worden de kosten verstaan die weliswaar niet rechtstreeks samenhangen met de verleende dienst, maar wel in enig verband staan met die dienstverlening, ofwel overheadskosten. De overheadkosten betreffen onder meer kosten van arbeid, investeringen, ICT en materieel. Bij de tariefberekening van de afvalstoffen- en rioolheffing wordt de compensabele BTW doorberekend in de tarieven. De belastingverordeningen voor 2025 worden in december aan de raad ter vaststelling aangeboden. De in deze paragraaf opgenomen tarieven voor 2025 zijn onder voorbehoud van besluitvorming door de raad. In de paragraaf worden de volgende onderwerpen toegelicht: 1. Onroerendezaakbelasting (OZB) 2. Afvalstoffenheffing 3. Riool- en Waterzorgheffing 4. Lokale lastendruk 5. Vergelijkend overzicht woonlasten 6. Reclamebelasting 7. Toeristenbelasting 8. Marktgelden 9. Lijkbezorgingsrechten 10. Leges 11. Kwijtscheldingsbeleid 1. Onroerendezaakbelasting De tariefbepaling voor het belastingjaar 2025 is gebaseerd op de begrote OZB-opbrengst 2024 vermeerderd met een index van 2,2%. Voor het jaar 2025 zal de waarde per 1 januari 2024 worden gebruikt bij toepassing van het tarief 2025.

Omdat de waardeontwikkelingen nog niet bekend zijn, worden er in deze begroting nog geen tarieven gepresenteerd. Een eerste inschatting van deze waardeontwikkeling wordt door de BWB in oktober 2024 afgegeven. Deze indicatie zal worden gebruikt voor het vaststellen van de OZB-tarieven in de belastingverordeningen. Zoals gebruikelijk wordt de waardeontwikkeling (stijging of daling) van de onroerende zaken als gevolg van de jaarlijkse waardering gecorrigeerd in de tarieven. De begrote opbrengst 2025 is hierbij leidend voor het terugrekenen naar de benodigde tarieven.

80

De verwachte OZB-opbrengst voor het jaar 2025 bedraagt € 7,2 miljoen (in 2024: € 7,0 miljoen). Het college heeft besloten bij de berekening van de OZB-opbrengst voor alle OZB-categorieën in 2025 uit te gaan van het inflatiecijfer van 2,2% en geen aanvullende stap richting de landelijke gemiddelden te zetten. In plaats daarvan heeft het college de focus gelegd op het beheersen van de woonlastenontwikkeling, waarbij het streven is geweest de woonlasten onder het Nederlands gemiddelde te houden. De verwachting is dat dit is gelukt; zekerheid hierover ontstaat als het landelijk gemiddelde over 2025 bekend wordt. De inzet op beheersing van de woonlasten is in lijn met de motie die hiertoe is aangenomen bij de behandeling van de Kadernota 2025. Uitgaande van aanpassing van de OZB-opbrengst met het inflatiecijfer van 2,2%, ontwikkelt de OZB zich bij een gemiddelde WOZ-waarde als volgt.

Eigenaar woning Eigenaar niet-woning Gebruiker niet-woning

OZB 2024

OZB 2025

Verschil (%)

436 1.701 1.196

446 1.738 1.222

2,2% 2,2% 2,2%

2. Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing dient ter financiering van de kosten voor inzameling, beheer en verwerking van afval. De afvalstoffenheffing maakt net als de OZB en de rioolheffing onderdeel uit van de woonlasten. De gemeente Dongen maakt onderscheid in de heffing tussen éénpersoonshuishoudens en meerpersoonshuishoudens. Het geheel van afvalinzameling is een gesloten circuit: de inkomsten mogen alleen besteed worden aan de uitvoering van de afvalinzamelingstaak. Er wordt gewerkt met een voorziening afval waarmee over- of onderbestedingen worden geëgaliseerd in het tarief. Het uitgangspunt is dat afvalinzameling volledig kostendekkend is. In de tariefberekeningen van afvalstoffenheffing is rekening gehouden met gemiste inkomsten als gevolg van verleende kwijtschelding. Het aanbieden van afvalstoffen kan leiden tot nevenvervuiling (zwerfvuil) die van invloed is op de kosten van straatreiniging. Als gevolg hiervan wordt 33% doorberekend aan afvalinzameling.

81

Tarief afvalstoffenheffing Meerpersoonshuishouden Alleenwonende Inzicht in kostendekkendheid Omschrijving Lasten taakveld 7.3 Lasten taakveld 2.1 Lasten taakveld 6.3 Overhead BTW Totaal lasten Opbrengst afvalstoffenheffing Tekort Dekkingspercentage

2022 € 344,97 € 224,03

2023 € 344,97 € 224,03

Specificatie Exploitatie afvalinzameling Aandeel kosten straatvegen Kwijtschelding afvalstoffenheffing

Onttrekking aan voorziening

2024 € 327,72 € 212,83

2025 € 363,07 € 235,78

Begroting 2025 (bedragen x € 1.000) 2.889 84 100 234 466 3.774 3.774 100%

3. Rioolheffing Rioolheffing dient ter financiering van de gemeentelijke watertaken, waaronder het beheer en onderhoud van gemeentelijke riolering, afvalwater, hemelwater en grondwater. In het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan en vanaf 2022 het Water- en Rioleringsplan wordt aangegeven op welke manier de gemeente de gemeentelijke watertaken wil verbeteren, uitbreiden, onderhouden en beheersen en welke middelen noodzakelijk zijn om de gestelde doelen te bereiken. De gemeente Dongen heft rioolheffing van de gebruiker van een perceel. De rioolheffing maakt net als de OZB en afvalstoffenheffing onderdeel uit van de woonlasten. Het geheel van riolering is een gesloten circuit: de inkomsten mogen alleen besteed worden aan de uitvoering van de rioleringstaak. Er wordt gewerkt met een voorziening riolering waarmee over- of onderbestedingen worden geëgaliseerd in het tarief. Het uitgangspunt is dat de tarieven van rioolheffing 100% kostendekkend zijn. Voor het goed functioneren van het rioleringsstelsel veegt de gemeente de straten. Hierbij kan gedacht worden aan het vegen van bladafval en zwerfvuil. Dit om te voorkomen dat kolken in het rioleringsstelsel verstopt raken. Als gevolg hiervan wordt 33% doorberekend aan de rioolheffing. Voor een goede uitvoering van de gemeentelijke watertaken vinden er baggerwerkzaamheden aan watergangen en onderhoud aan oevers plaats.

De werkzaamheden zijn noodzakelijk voor ruiming van slib, inzameling van afvloeiend hemelwater en de verwerking van ingezameld hemelwater. Als gevolg hiervan wordt 70% doorberekend aan de rioolheffing. Voor het begrotingsjaar is geen rekening meer gehouden met een onttrekking uit de voorziening doordat de vervangingsvraag van oude riolen en algehele prijsstijgingen een financiële druk veroorzaken op de kostenontwikkeling.

82

Tarief rioolheffing Vastrecht Inzicht in kostendekkendheid Omschrijving Lasten taakveld 7.2 Lasten taakveld 2.1 Lasten taakveld 5.7 Lasten taakveld 6.3 Overhead BTW Totaal lasten Opbrengst rioolheffing Tekort

2022 € 175,45

2023 € 175,45

Specificatie

2024 € 175,45

2025 € 202,70

Begroting 2025 (bedragen x € 1.000) 1.781 84 174 61 149 263

Exploitatie en beheer riolering Aandeel kosten straatvegen Aandeel kosten sloten Kwijtschelding rioolheffing

2.512 2.512 0

Onttrekking aan voorziening

Dekkingspercentage

100%

4. Lokale lastendruk In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de lastenontwikkeling van een meerpersoonshuishouden. De lokale lastendruk bestaat uit drie onderdelen: onroerendezaakbelasting, afvalstoffen- en rioolheffing. Voor de onroerendezaakbelasting wordt uitgegaan van de OZB 2024 voor een woning in eigendom vermeerderd met het inflatiecijfer van 2,2%. Tarieven Eigenaar woning Afvalstoffenheffing Rioolheffing Woonlasten meerpersoonshuishouden

2022 € 438 € 345 € 175 € 958

2023 € 458 € 345 € 175 € 978

2024 € 436 € 328 € 175 € 939

2025 € 446 € 363 € 203 € 1.012

De gemiddelde woonlasten lagen in Nederland in 2024 op € 994. De verwachting is deze in 2025 zullen stijgen met ongeveer het inflatiecijfer; dit komt dan uit op ongeveer € 1.016. In dat geval blijven de verwachte woonlasten in Dongen ook in 2025 onder het landelijk gemiddelde. 5. Vergelijkend overzicht woonlasten Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de lagere Overheden (COELO) geeft jaarlijks de 'Atlas van de lokale lasten' uit. Deze Atlas geeft inzicht in de woonlasten per gemeente. Voor een vergelijkend overzicht van de woonlasten (onroerendezaakbelasting, afvalstoffen- en rioolheffing) 2024 is van een viertal vergelijkbare regiogemeenten de woonlasten (eigenaar-bewoner) van een meerpersoonshuishouden gebruikt. Gemeente Gilze en Rijen Hilvarenbeek Dongen Goirle Loon op Zand

Woonlasten 2024 € 763 € 865 € 939 € 1.007 € 1.019

Noord-Brabant Nederland

€ 908 € 994

Landelijk rangtelnummer 9 51 109 195 206

6. Reclamebelasting De reclamebelasting wordt geheven van de gebruiker van de vestiging van wie dan wel ten behoeve van wie een reclameobject wordt aangetroffen in het aangewezen gebied in centrum Dongen. De reclamebelasting wordt geheven per vestiging waar een openbare aankondiging is geplaatst of aangebracht. Na aftrek van de kosten van heffing en invordering is de opbrengst bestemd voor Ondernemersvereniging Dongen Promotion.

83

Het bedrag van de belasting is afhankelijk van de locatie: het vastrecht bedraagt € 275,00 in tariefgebied A en € 206,25 in tariefgebied B. Indien het pand zich in tariefgebied A bevindt en de WOZ-waarde meer dan € 110.000 bedraagt, wordt een aanvullend tarief van 0,25% berekend over de WOZ-waarde boven € 110.000. Indien het pand zich in tariefgebied B bevindt en de WOZ-waarde meer dan € 110.000 bedraagt, wordt een aanvullend tarief van 0,1875% berekend over de WOZwaarde boven € 110.000. De verwachte opbrengst reclamebelasting voor het jaar 2025 bedraagt € 70.000 (in 2024: € 70.000). 7. Toeristenbelasting Toeristenbelasting is een directe belasting die geheven wordt voor het houden van verblijf met overnachting binnen de gemeente tegen vergoeding in welke vorm dan ook door personen die niet als ingezetene met een adres in de basisadministratie personen van de gemeente zijn opgenomen. De belastingplichtige is degene die gelegenheid biedt tot verblijf in hem ter beschikking staande ruimten dan wel op hem ter beschikking staande terreinen. De belasting wordt geheven naar het aantal overnachtingen. In de verordening toeristenbelasting zal een registratieplicht opgenomen worden, zodat duidelijk is dat de exploitant de verplichting heeft zorg te dragen voor een registratie van het aantal overnachtingen.

Het tarief bedraagt per persoon, per overnachting voor een verblijf in een hotel, een pension waaronder begrepen Bed & Breakfast, een recreatiewoning, een recreatieappartement of -studio, een chalet, een stacaravan, een pipowagen en in andere voor recreatie bestemde niet-mobiele verblijfsaccommodaties: € 1,50. Het tarief bedraagt per persoon, per overnachting voor een verblijf in mobiele onderkomens op een (mini)camping, in groepsaccommodaties en in andere al dan niet beroepsmatig verhuurde woningen en ruimten: € 1,25. De begrote opbrengst toeristenbelasting voor het jaar 2025 bedraagt € 140.000 (gelijk aan 2024). De opbrengst in het eerste jaar van invoering van de belasting (2022) was € 80.000. De analyse van het verschil tussen begroting en realisatie 2024 moet nog plaatsvinden. Indien nodig zullen we de structurele raming van de opbrengst tussentijds aanpassen. 8. Marktgelden Onder de naam "marktgeld" wordt een recht geheven voor het hebben van een standplaats op de markt, daaronder begrepen de diensten die met de standplaats verband houden. Leges Marktgelden Omschrijving Lasten Overhead Totaal lasten Opbrengst marktgelden Dekkingspercentage

Begroting 2025 (bedragen x € 1.000) 14 1 15 6 40%

84

9. Lijkbezorgingsrechten Voor het gebruik van de begraafplaats en voor het door of vanwege de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats heft de gemeente zogeheten lijkbezorgingrechten. Leges lijkbezorgingsrechten Omschrijving Lasten taakveld 7.5 Overhead Totaal lasten Opbrengst lijkbezorgingsrechten

Begroting 2025 (bedragen x € 1.000) 187 25 212 134

Dekkingspercentage

63%

10. Leges Titel 1, 2 en 3 Leges zijn rechten die de gemeente kan heffen in verband met verstrekte dienstverlening aan de inwoners. In een aantal gevallen gaat het om tarieven met wettelijke beperkingen (bijvoorbeeld paspoorten). Leges Titel 1 (algemene dienstverlening - onder andere burgerzaken) Omschrijving Lasten Overhead Totaal lasten Opbrengsten Dekkingspercentage

Begroting 2025 (bedragen x € 1.000) 681 223 904 677 75%

Leges Titel 2 (dienstverlening m.b.t. leefomgeving - onder andere omgevingsvergunningen) Omschrijving Begroting 2025 (bedragen x € 1.000) Lasten 875 Overhead 450 Totaal lasten 1.325 Opbrengsten 601 Dekkingspercentage

45%

Leges Titel 3 (dienstverlening vallend onder Europese dienstrichtlijn - onder andere evenementen) Omschrijving Begroting 2025 (bedragen x € 1.000) Lasten 202 Overhead 105 Totaal lasten 307 Opbrengsten 16 Dekkingspercentage

5%

85

11. Kwijtscheldingsbeleid In de gemeente Dongen kan kwijtschelding worden verleend voor afvalstoffenheffing, rioolheffing en onroerendezaakbelasting. De kwijtscheldingsnorm is vastgesteld op 100%. Indien een belastingplichtige over onvoldoende financiële middelen beschikt is het mogelijk onder bepaalde voorwaarden in aanmerking te komen kwijtschelding. Voor het belastingjaar 2025 is rekening gehouden met € 185.000 voor mogelijke kwijtscheldingen. De BWB voert namens de gemeente Dongen deze taak uit.

86

Paragraaf B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing In deze tweede paragraaf wordt inzicht geboden in de actuele risico’s van de gemeente en de wijze waarop hiermee wordt omgesprongen. Daarnaast wordt aan de hand van de financiële kengetallen ingegaan op de ontwikkeling van het financiële beeld. Beleid omtrent risicomanagement Op 22 juni 2023 stelde de gemeenteraad de financiële verordening gemeente Dongen vast. Hierin zijn de kaders voor de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing verwerkt. De uitvoering van het risicomanagement binnen de gemeente is uitgewerkt in een Integrale Aanpak Risicomanagement, die in juni 2021 samen met het accountantsrapport 2020 is aangeboden aan de gemeenteraad. De integrale aanpak van risicomanagement houdt in dat zoveel mogelijk binnen de bestaande processen en structuren wordt nagedacht over mogelijke risico’s en de daarbij behorende beheersmaatregelen. Risicomanagement wordt daarmee nadrukkelijk niet als afzonderlijke of op zichzelf staande activiteit georganiseerd, maar geïntegreerd in de dagelijkse activiteiten. In het denken over risico’s die de organisatie loopt, maken we onderscheid tussen twee typen risico’s: risico’s die de organisatie loopt in het bereiken van haar doelstellingen (beleidsrisico’s) en risico’s die de organisatie loopt in het uitvoeren van reguliere processen (procesrisico’s).