Bijl1- 24-76 Programmabegroting 2025-2028

Het is gewenst dat beleid zoveel mogelijk op elkaar wordt afgestemd. Daarom wordt de huisvestingsverordening in samenwerking met de regio voorbereid. Opstellen en vaststellen van een nieuw verkeersbeleidsplan. Dongen was en is volop in ontwikkeling. In de afgelopen jaren is veel veranderd in de openbare ruimte. Ruimtelijke en (sociaal) economische ontwikkelingen leiden tot een groeiende en veranderende mobiliteitsbehoefte. Het bestaande verkeersbeleidsplan dateert uit 2013 en sluit hier niet meer op aan. Het is tijd voor een nieuw verkeersbeleidsplan. Dat proces vergt de nodige ambtelijke capaciteit. Eerst wordt prioriteit gegeven aan het uitvoeren van diverse verkeersprojecten. Daarna wordt het opstellen van een nieuw verkeersbeleidsplan opgepakt. Infrastructurele projecten o In het bestuursakkoord van de provincie Noord-Brabant is opgenomen dat infrastructurele projecten onder druk staan. De uitvoering komt mogelijk in gevaar door de uitstoot van stikstof, het tekort aan grondstoffen en stijgende kosten. In de komende bestuursperiode zal de provincie scherpe keuzes moeten maken in wat wel en niet kan. Daarbij ligt de focus op de projecten waar de grootste knelpunten ontstaan. Voor Dongen is belangrijk de aanpak van de verkeers- en veiligheidsproblematiek van de N629.

Vanuit de gemeente blijven wij samen met gemeente Oosterhout en de provincie hard werken aan het gerealiseerd krijgen van de N629. o De uitvoering van Verkeersplan 's Gravenmoer krijgt verder gestalte. o In het Investeringsplan 2024-2027 is het opnieuw oppakken van het verkeersplan voor het centrum van Dongen opgenomen. Voor de Tramstraat inclusief kruisingen is een verkeersveiligheidsanalyse opgesteld. o

•

•

27

Beleidsindicatoren

Nieuwe woningen

Leefbaarheid

Verhouding

Koopsom (in € 1.000)

Aantal nieuwgebouwde woningen per 1.000 woningen bestaande woningvoorraad 2019 2020 2021 2022 2023 10,7 14,3 10,7 8,2 2,7 Leefbaarheidssituatie per kern 2018 2020 2022 Ruim Dongen Goed Goed voldoende ‘s Gravenmoer Goed Goed Goed Klein-Dongen-Vaart Goed Goed Zeer goed Percentage koop- en huurwoningen 2020 2021 2022 2023 Huur 29% 30% 30% 30% Koop 71% 70% 70% 70% Gemiddelde verkoopprijs van een te koop aangeboden woning 2020 2021 2022 2023 304 355 393 408

120 Leven Strategische doelstellingen • De Dongense samenleving is gezond, vitaal en veerkrachtig. • Inwoners hebben een goede positieve fysieke en mentale gezondheid. • Dongen is een omgeving waar het prettig wonen, werken, leven, verblijven en recreëren is. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen Sport • Stimuleren van sport en bewegen en zorgdragen voor adequate voorzieningen (zoals accommodaties). Verenigingsleven/ sociaal-cultureel • Bevorderen van maatschappelijke participatie, versterken van sociale cohesie, koesteren van gemeenschapszin/leefbaarheid, de vele evenementen en activiteiten en het bloeiende verenigingsleven. Cultuur • Kinderen en jongeren ontwikkelen zich meer op het gebied van kunst en cultuur (zie ook Dongen Zorgt, thema onderwijs), daarnaast bevorderen we cultuurparticipatie, gelijke kansen en een centrale vindplaats voor kunst- en cultuuraanbieders in Dongen. • In stand houden van onze gemeentelijke monumenten en identiteitsbepalende objecten en daarmee bijdragen aan een aantrekkelijke woon- en leefomgeving, voor zowel bewoners als bezoekers. Recreatie en toerisme • Stimuleren van mogelijkheden voor dag- en verblijfsrecreatie in onze gemeente (bij voorkeur in samenwerking met de Dongense recreatieve ondernemers) en daarmee onze positie in de regio op het gebied van recreatie en toerisme versterken.

Beleidsrisico’s • Een btw-verhoging per 2026 op bv. sportbeoefening, theatervoorstellingen, musea en boeken van 9 naar 21% maakt dat commerciële sportaanbieders, kunst en cultuur duurder worden.

28

Belangrijkste reguliere taken We onderhouden contacten met inwoners, maatschappelijke organisaties, ondernemers en verenigingsleven. Sport • We geven uitvoering aan de sport- en beweegvisie, waarbij we inzetten op sport- en beweegstimulering, sport en bewegen als middel, gemeentelijk sport- en beweegkapitaal en sport- en beweegeconomie. Daarnaast geven we uitvoering aan het Lokaal Sportakkoord als onderdeel van het GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) en JOGG (Jongeren op Gezond Gewicht). Verenigingsleven/ sociaal-cultureel • We zorgen voor adequate voorzieningen voor onze inwoners om te ontmoeten, te ontspannen en (passend bij hun mogelijkheden) zichzelf kunnen trainen voor de ontwikkeling van lichaam en geest. Door de beschikbaarheid en de (laagdrempelige) toegankelijkheid van deze voorzieningen, maken we activiteiten mogelijk en dragen we bij aan een gezonde en vitale samenleving. • We geven uitvoering aan het subsidiebeleid. Subsidie is een instrument om maatschappelijke doelstellingen te bereiken. Cultuur • We geven uitvoering aan de visie op kunst- en cultuureducatie en zorgen voor subsidiëring van maatschappelijke organisaties. • We zorgen voor invulling en subsidiëring van bibliotheekwerk.

• We zetten ons in voor het behoud van de kwaliteit van ons cultureel erfgoed op de langere termijn en zetten, waar mogelijk, cultuurhistorie in als inspiratiebron in ruimtelijke ontwikkelingsprojecten. Hierbij betrekken we onze partners, zoals heemkundekringen en museum. Recreatie en toerisme • We versterken, verbinden en waar mogelijk breiden we het lokale aanbod uit. We zoeken de samenwerking op met bestaande initiatieven, horeca, verenigingen, retail, culturele organisaties en evenementenorganisaties. Verbonden partijen • Beheersmaatschappij Zwemsport- en recreatieobjecten BV • Belastingsamenwerking West-Brabant Speerpunten 2025 • Uitvoering geven aan het uitvoeringsprogramma GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) en daarmee meer aandacht voor preventie, en de beweging naar de voorkant zoals de uitrol van het lokale plan valpreventie en een sociaal veilige sportomgeving. • Uitvoering geven aan een recreatieve visie voor Dongen en het opstellen van een bewegwijzeringsbeleid voor publiek aantrekkende locaties. • Vereniging SamenDongen ondersteunen bij het verder uitrollen van hun organisatie.

• Stichting Donckhuys, Theek 5 en Het Kunstpodium voeren onder de noemer Cultuurhuis De Cammeleur een samenwerkingsprogramma uit, met als doel het culturele aanbod in De Cammeleur te vergroten / versterken en meer zichtbaar te maken, door samenwerking en verbinding, gezamenlijke marketing, communicatie en programmering. De financiële afspraken met zwembad De Vennen worden herijkt. Er wordt een afweging gemaakt tussen de publieke waarde en financiële lasten. Eventuele wijzigingen van de afspraken zullen van invloed zijn op de gemeentelijke bijdrage in 2026.

29

Overige ontwikkelingen Sport • We geven uitvoering aan het GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord). Dit doen we onder andere in relatie met het IZA (Integraal Zorgakkoord), waar programma’s voor sport, bewegen en cultuur, preventie en gezondheid en sociale basis zijn samengevoegd met als doel een gezonde generatie in 2040. • Met de komst van 3 geïntegreerde gymzalen bij IKC Beljaart, IKC 's Gravenmoer en IKC Biezenkring worden de mogelijkheden voor beheer en exploitatie verder uitgewerkt en in kaart gebracht welke mogelijkheden er zijn voor sport- en beweegaanbieders. • Op basis van de aanbevelingen uit de evaluatie met de BSA (Binnen Sport Accommodaties) zullen in 2025 nieuwe afspraken gemaakt worden over beheer en exploitatie van de binnensportaccommodaties en wordt de capaciteit bij de BSA verstevigd. • In 2025 zal worden gestart met een onderzoek naar de mogelijkheden voor gratis sporten voor kinderen. • Met ingang van schooljaar 2025-2026 zal de afbouwregeling combinatiefunctionarissen binnen het gymonderwijs starten. Met de lokale partners wordt afgestemd welke bestaande of nieuwe initiatieven binnen de Brede Regeling Combinatiefunctionarissen passen. • Het onderzoek naar de veldkwaliteit en –capaciteit bij Olympia ‘60 is in 2024 gestart.

Naar aanleiding van het college-/ en raadsbesluit van eind 2024 wordt in 2025 overgegaan tot verdere uitwerking, zoals het bespreken van de organisatorische en financiële consequenties met de vereniging(en) en/of het aanvragen van een krediet in de programmabegroting van 2026. Verenigingsleven/ sociaal-cultureel/ cultuur • Eind 2023 is de Samenwerkingsovereenkomst Cultuurhuis De Cammeleur getekend voor de periode 2024 tot en met 2027. In 2024 is Cultuurhuis De Cammeleur gestart. Opvolging van jaarlijkse uitvoeringsplannen moet leiden tot versterking van de samenwerking tussen de partners en uitbreiding van het sociaal, cultureel en maatschappelijk programma. Het subsidiebedrag voor de eerste twee jaar is vastgeklikt. Het subsidiebedrag voor de laatste twee jaar wordt bepaald naar aanleiding van een evaluatie, over 2024 en een deel van 2025, die in 2025 gehouden wordt. De evaluatie en de uitkomst hiervan worden in het derde kwartaal van 2025 met de raad gedeeld via een raadsinformatiebrief (RIB) en een eventuele budgetmutatie wordt opgenomen in de conceptbegroting 2026. Het voornemen is om de raad en raadsfracties in het derde kwartaal van 2025 uit te nodigen voor een themabijeenkomst/beeldvormingsavond met de Cultuurhuispartners. Hiertoe zal via de griffie een verzoek aan het presidium worden voorgelegd.

• In afwachting van een visie op de sociale basis in 2025, die nader uitgewerkt zal worden in nieuw subsidiebeleid, zullen een deel van 2025 en 2026 gebruikt worden voor de herijking van het subsidiebeleid. Dit betekent dat herijkt subsidiebeleid op zijn vroegst in werking treedt per kalenderjaar 2027. De taakstelling uit 2019 van € 50.000 op het subsidieprogramma blijft in 2025 gehandhaafd. Bij overschrijding van de subsidieplafonds wordt gekeken of activiteiten binnen andere programma's, zoals het GALA of armoedebeleid gefinancierd kunnen worden. • Door een aanpassing van de Bibliotheekwet (Wet stelstel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob)) wordt de huidige bevorderingstaak van gemeenten in 2027 omgezet in een zorgplicht voor voldoende en volwaardige bibliotheken. Gemeenten worden verplicht, in samenwerking met de bibliotheek, een periodiek meerjarenplan voor het bibliotheekwerk op te stellen. Het plan beschrijft op welke manier de gemeente de wettelijke zorgplicht invult. • De gemeente Dongen continueert haar deelname aan Cultuureducatie met Kwaliteit door opnieuw een overeenkomst met KunstLoc Brabant aan te gaan in het kader van CmK4 in de periode 20252028. De huidige regeling wordt uitgevoerd door Het KunstPodium. Ook de nieuwe regeling zijn we voornemens om te laten uitvoeren door Het KunstPodium.

Cultureel erfgoed • Uiterlijk in het 2e kwartaal 2025 wordt een nieuwe Nota Cultureel Erfgoed aan de raad ter vaststelling voorgelegd met daarin het beleid voor de komende vijf jaar inclusief uitvoeringsprogramma. Naar aanleiding van de nieuwe nota dient er rekening gehouden te worden dat dit voor de looptijd van de nota financiële consequenties met zich mee zal brengen. Te zijner tijd komen we bij de raad op deze consequenties terug. Recreatie en toerisme • Door stichting SamenDongen een jaarlijks budget toe te kennen, ondersteunen we deze stichting bij de verdere oprichting en het uitrollen van recreatie en toerisme binnen en rondom Dongen.

30

Beleidsindicatoren 120 Leven Percentage “lid van een vereniging”1

Percentage volwassenen dat veel sociale samenhang in de buurt ervaart (sociale cohesie)1 Percentage inwoners dat “voldoet aan de Nederlandse norm gezond bewegen”1

Percentage niet sporters1 De Cammeleur

Monumenten/ IBobjecten Deelnemers sporten beweegactiviteiten

Als aandeel van de leeftijdsgroep 2019 0-11 jaar 12-18 77% jaar 19-64 jaar 65+ Als aandeel van de leeftijdsgroep 2019 19-64 jaar 65+ Als aandeel van de leeftijdsgroep 2019 12-18 26% jaar 19-64 jaar 65+ Percentage dat niet wekelijks sport

2020 -

2021 81% -

2022 -

53%

-

-

65%

-

-

2020 16%

2021 -

2022 -

22%

-

25%

2020 -

2021 -

2022 -

49%

-

-

40%

-

46%

2012 46%

2016 45%

2022 41%

19 jaar en ouder Aantal bezoekers van De Cammeleur 2020 90.6512

2021 56.0332

2021-2022

2022-2023

2023-2024

325

584

400

2022 2023 Afgerond 188.900 150.000 Aantal monumenten/ identiteitsbepalende objecten (peildatum 1 januari) 2020 2021 2022 2023 117 / 63 122 / 63 122 / 63 Aantal kinderen dat binnen het primair onderwijs in aanraking komt met sporten beweegaanbod (gemeten als deelname aan Sjors Sportief).

1

Indicatoren zijn afkomstig uit de Gezondheidsmonitor van de GGD. De gezondheidsmonitor bevraagt ieder jaar een andere leeftijdsgroep. Hierdoor zijn niet ieder jaar voor alle leeftijdsgroep cijfers beschikbaar. De weergegeven cijfers zijn de meest actueel beschikbare gegevens. 2 Beperkte openstelling vanwege Corona.

31

130 Duurzaamheid Strategische doelstellingen De gemeente Dongen denkt en handelt gericht voor een gezond leefklimaat en is uiterlijk in 2050 klimaatbestendig en CO2 neutraal. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • In 2030 is in Dongen een CO2-reductie van 49% gerealiseerd en in 2050 is Dongen voor 95% CO2 neutraal. • Dongen is in 2050 klimaatbestendig • Door de uitvoering van de transitievisie Warmte creëren we meer bewustwording onder de inwoners en gaat de gebouwde omgeving in fases van het aardgas af. • We werken aan een opzet (routeplan) voor een energiesysteemvisie en warmteprogramma waarbij we rekening houden met de eisen in de nieuwe warmtewetgeving. • Door samenwerking in de regio in REKS-verband bevorderen we de energietransitie en versnellen het proces van klimaatadaptatie. • Minder huishoudelijk afval door hergebruik van producten en inzamelen van grondstoffen om verspilling en onnodige CO2 uitstoot tegen te gaan (zie ook Dongen Dient hoofdstuk 540 Afval). • We bevorderen het hergebruik van materialen en grondstoffen (circulariteit). • We isoleren natuurvriendelijk en beschermen bedreigde diersoorten. Beleidsrisico’s • De energietransitie is een ingrijpend en kostbaar proces dat sterk afhankelijk is van diverse factoren, zoals nationale en mondiale en wereldwijde ontwikkelingen, financiële bijdragen van de overheid en maatschappelijk draagvlak.

De conflicten in de wereld kunnen de energietransitie, de verschuiving naar duurzame energie, aanzienlijk beïnvloeden. Verstoringen in de levering van fossiele brandstoffen kunnen energieprijzen doen stijgen, wat zowel stimulerend als belemmerend kan werken voor de overgang naar duurzame energie. Beschadigde infrastructuur en politieke instabiliteit kunnen investeringen in duurzame energie vertragen. Internationale samenwerking, essentieel voor de energietransitie, kan verstoord raken door conflicten en oorlog. Bovendien kunnen maatschappelijke prioriteiten verschuiven naar directe humanitaire en militaire behoeften, waardoor minder aandacht en middelen beschikbaar zijn voor milieudoelstellingen zoals de energietransitie. Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • We werken aan bewustwording, eigenaarschap en daarmee uiteindelijk gedragsverandering van inwoners en bedrijven inzake hun aandeel in een klimaatbestendige, duurzame woonomgeving en om verspilling van grondstoffen tegen te gaan. • We werken samen in de regio Hart van Brabant en zetten in op diverse lokale en regionale activiteiten gericht op de energie- en warmtetransitie, het zoeken naar alternatieve warmtebronnen en CO2-reductie (Regionale Energie en Klimaatstrategie (REKS) en Transitievisie warmte (TVW).

• We gaan een route bepalen en stellen een energiesysteemvisie op waarbij we visie voor de warmtetransitie en de nieuwe warmtewetgeving gaan verankeren. • Naast het treffen van klimaat adaptieve maatregelen in de openbare ruimte, zorgen we ervoor dat bewoners en bedrijven hun steentje kunnen bijdragen door gebruik te maken van een stimuleringsregeling. Hierdoor kunnen we de gevolgen van klimaatverandering zoals hittestress, wateroverlast en droogte beter tegengaan.

32

Speerpunten 2025 • Door invoering van de nieuwe warmtewetgeving, Wet collectieve warmtevoorziening (Wcw), krijgt de gemeente een regietaak bij uitrol van de warmtenetten. Wij gaan hier een routeplan voor opstellen. •

Op basis van de integrale visie voor De Donge stellen we een meerjarenprogramma op.

•

Inwoners helpen door middel van de subsidie Lokale Aanpak Isolatie onder de regels van het Natuurvriendelijk Isoleren uit de SPUk LAI.

•

Implementeren van de opgave duurzaamheid in de organisatie

Overige ontwikkelingen in 2025 • Binnen de beperkingen van de landelijke aanpak natuurvriendelijk isoleren, geven we subsidie uit voor woningisolatie. Dit doen we door middel van een inkoopactie op verschillende verduurzamingsmaatregelen. Door de vastgestelde landelijke aanpak natuurvriendelijk isoleren mogen er in Dongen, tot aan de start van een soortenmanagementplan, maar een beperkt aantal woningen aan de buitenschil worden geïsoleerd. De procedure voor het opstellen van het soortenmanagementplan loopt. Het is nog niet duidelijk wanneer er kan worden gestart, dit is afhankelijk van de beschikbaarheid en capaciteit van ecologen. • We onderzoeken hoe we de transitievisie warmte (TVW) naar een warmteprogramma kunnen omzetten. In 2021 hebben we een TVW Dongen vastgesteld. Hierin hebben we vastgelegd hoe en in welke wijken we aan de slag gaan. De mogelijkheden naar de zoektocht voor alternatieve warmtebronnen zijn open gelaten. Het warmteprogramma brengt de volgende periode tot en met 2035 in beeld. We gaan stapsgewijs aangeven, in vervolg op de transitievisie warmte, in welke wijken we wel en niet starten met de warmtetransitie en warmtenetten. Zo weten bewoners en lokale ondernemers of het verstandig is om zelf te investeren in een warmteoplossing. Het eerste warmteprogramma moet uiterlijk 31 december 2026 zijn vastgesteld door het college.

Vervolgens moet dit programma elke 5 jaar worden geactualiseerd. Met het opstellen van het warmteprogramma en de bijbehorende besluitvorming dienen we rekening te houden met verschillende juridische kaders maar ook met technische en sociale aspecten. Door de veranderende wetgeving zal met ingang van de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) de Omgevingswet wijzigen en verandert de naam transitievisie warmte in warmteprogramma. De beoogde inwerkingtreding is 1 juli 2025. Deze datum kan als gevolg van ontwikkelingen in het wetgevingstraject nog veranderen. • De initiatieven VAWOZ (Verbinding Aanlanding Wind Op Zee) en DRC (Delta Rhine Corridor) vanuit het Rijk volgen we actief. We verkennen welke rol we hierin kunnen nemen. VAWOZ is het aanlanden van windenergie op zee, ook wel offshore windenergie genoemd. Het verbinden van deze energie aan het elektriciteitsnet op het vasteland, is een complex proces dat nauwkeurige planning, samenwerking en technologie vereist. De Delta Rhine Corridor is het initiatief om meerdere ondergrondse buisleidingen en gelijkstroomkabels aan te leggen tussen Rotterdam en de Duitse grens, via de industrie in Moerdijk en Geleen. Het gaat vooralsnog om drie buisleidingen voor het transport van waterstof, CO2 en ammoniak en drie gelijkstroomverbindingen om energie vanaf windparken op zee aan land te brengen.

33

Beleidsindicatoren

Bekende hernieuwbare elektriciteit van zonnestroom in TJ

Aantal kW opgesteld vermogen van zonnepanelen

130 Duurzaamheid Hernieuwbare energie is energie afkomstig uit natuurlijke bronnen. Deze worden constant hernieuwd en zijn daardoor oneindig beschikbaar. Het gaat om energie uit zon, wind, biomassa, bodem, buitenlucht en water. Fossiele energie en kernenergie zijn geen hernieuwbare energie. Deze zijn afkomstig uit eindige bronnen die niet worden aangevuld. Hier wordt de zonnestroom weer gegeven. 2020 2021 2022 2023 31 60 115 138 Vermogen geregistreerde zonnepanelen 2020 2021 2022 2023 10.876 28.677 34.444 50.047

34

Wat mag het kosten? Overzicht lasten en baten programma 1 Dongen Leeft (x € 1.000) Begroting 2024

Thema Taakveld Omschrijving 110 Omgeving 0.10 Mutaties reserves 2.1 Verkeer en vervoer 2.5 Openbaar vervoer 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 7.4 Milieubeheer 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen 120 Leven 0.10 Mutaties reserves 3.4 Economische promotie 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 130 Duurzaamheid 0.10 Mutaties reserves 7.4 Milieubeheer Totaal Dongen Leeft

Lasten 1.846 555 91 25 1 691 335 147 4.482 182 265 1.912 1.328 38 15 511 186 46 1.588 1.588 7.915

Begroting 2025

Baten Lasten 223 7.197 37 585 28 93 25 1 727 30 5.579 127 187 671 4.691 70 225 13 162 317 268 1.683 112 1.514 38 15 26 615 234 20 51 540 1.710 50 490 1.710 1.433 13.598

Begroting 2026

Begroting 2027

Baten Lasten 5.400 10.039 25 28 620 94

Baten Lasten 8.189 9.994

1 734 8.401 189 4.626 0 212 277 1.688 1.532 38 15 615 197 51 1.686

1 734 8.401 189 4.622 0 212 277 1.686 1.530 38 15 615 197 51 1.686

30 5.317 983 94 13 162 268 303

122

20 519 25 494 1.686 6.902 16.352

28

30 8.131 853 70 13 152 268 303

26 20 485

575 94

485 1.686 9.527 16.303

Begroting 2028

Baten Lasten 8.189 10.000 28

30 8.131 853 70 13 152 268 303

26 20 485

574 94 1 734 8.407 190 4.644 0 212 277 1.694 1.544 38 15 615 197 51 1.687

485 1.687 9.527 16.331

Baten 8.189 28

30 8.131 853 70 13 152 268 303

26 20 485 485 9.527

35

Zowel de baten als de lasten van thema 110 Omgeving wijzigen in 2025 als gevolg van het actualiseren van de grondexploitaties. Na het in exploitatie nemen van de gronden worden zowel de lasten als de baten geraamd. Per saldo heeft dit geen effect voor de begroting. Voor uitgebreidere informatie wordt verwezen naar de paragraaf Grondexploitaties. Binnen thema 120 Leven zijn diverse subsidies geïndexeerd en zijn de verhoogde exploitatiebijdrage aan de BSA en De Vennen opgenomen. Verder is budget opgenomen voor Uniek Sporten en Sjors Sportief. Tenslotte zijn begrote bedragen voor Omgevingswet en bestemmingsplannen naar beneden bijgesteld op basis van werkelijke bestedingen afgelopen jaren. Voor alle thema’s geldt dat personeelskosten (doorbelastingen) zijn toegenomen. Enerzijds door uitbreiding van formatie, anderzijds door een verwachte kostenverhoging vanuit een nieuw af te sluiten cao.

36

37

DONGEN ZORGT

Scan de QR-code voor meer informatie.

38

2. Dongen Zorgt! In het programma Dongen Zorgt! worden belangrijke delen van het sociaal-maatschappelijk veld met elkaar verbonden. We hebben het over domeinen als onderwijs, gezondheid, Wmo, jeugdhulp, armoede en schuldhulpverlening. Onze belangrijkste drijfveer is dat inwoners regie kunnen voeren over hun eigen leven. We hanteren als uitgangspunten normalisatie en positieve gezondheid. We kijken naar wat onze inwoner wel kan en ook zélf kan. We richten ons op de eigen verantwoordelijkheid, al dan niet met (collectieve) ondersteuning. Daarnaast zetten we stevig in op preventie binnen het sociale en maatschappelijke domein in brede zin. Dat doen we binnen het onderwijs door het bieden van een passend onderwijsniveau in scholen. Scholen die veilig zijn met een prettig leefklimaat. Als het gaat om een inclusieve samenleving zetten we in op het voorkomen van schulden. Door het wegvallen van de tijdelijke steunmaatregelen kan armoede voor meer inwoners een probleem gaan worden. Als er schulden zijn, dan ondersteunen we met de afbouw van deze problematische schulden. We bevorderen een gezonde samenleving. De partners in het sociaal-maatschappelijk domein werken samen om ervoor te zorgen dat problemen in een zo vroeg mogelijk stadium worden gesignaleerd.

En daardoor zo veel mogelijk kunnen worden opgelost in het dagelijks leven en door de inzet van algemeen toegankelijke en laagdrempelige voorzieningen. Als het nodig is, dan zetten we tijdig kortdurende intensieve ondersteuning in. Bij de keuze voor de inzet van een voorziening staat de inhoud centraal. Om zorg toegankelijk en betaalbaar te houden kijken we kritisch naar eigen verantwoordelijkheden en mogelijkheden van onze inwoners en vullen, daar waar nodig, aan.

210 Onderwijs Strategische doelstellingen • Geen enkel kind valt tussen wal en schip: geen thuiszittende kinderen. • Door inhoudelijke afstemming en structurele samenwerking tussen de kindpartners wordt gewerkt aan het versterken van de doorlopende leerlijnen. • Er wordt een impuls gegeven aan een goed leerklimaat. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • Gezonde en goede onderwijsvoorzieningen die – in lijn met de IKC-gedachte – de ontwikkeling van onze kinderen optimaal faciliteren. • Meer leerlingen zijn gezond en bewegen. • Meer leerlingen ontwikkelen zich op het gebied van cultuur. • Meer kinderen en hun ouders worden bereikt voor passende ondersteuning. • Voorkomen en verkleinen van onderwijsachterstanden. • Stimuleren dat de samenwerking tussen ‘onderwijs’ en ‘zorg’ verder wordt geïntensiveerd. Beleidsrisico’s • Langetermijnperspectief is afhankelijk van continuïteit van bekostiging door de rijksoverheid Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • We zetten in op de herijking van de Onderwijsvisie (Op)groeien in de gemeente Dongen. Of dit wordt vormgegeven in een herijkte onderwijsvisie of een andere uitwerkingsvorm, wordt met de partners afgestemd. • We houden nauw contact met het onderwijs en de kinderopvang en werken constructief samen om de doelen te realiseren.

Zo gaan we in 2025 verder met de verbinding tussen kinderopvang, het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs. • In samenwerking met onze partners zorgen we voor een samenhangend pakket aan maatregelen op grond van onderwijshuisvesting, onderwijs en zorg (zoals aansluiting onderwijs en

39

zorgstructuur) en we hebben daarbij alle kinderen in beeld (monitoring). Zo gaan we vanaf 2025 werken met de Peutermonitor. Het vergroten van ontwikkelkansen en ontwikkelkwaliteiten van kinderen door de expertise van alle kind partners optimaal te benutten (onder andere impulsen gericht op de specifieke problematiek van kinderen op het terrein van gedrag, hoogbegaafdheid en taal). Wij geven uitvoering aan het in 2024 vastgestelde VVE-beleid en voeren regie op een goede kwaliteit van VVE (Voor- en Vroegschoolse Educatie) en peuteropvang. Versterken van ouderbetrokkenheid en samenwerking tussen kind partners, zowel via Integrale Kindcentra (IKC) als langs andere wegen. We zorgen dat onze leerlingen meer in aanraking komen met sport (inzet BeweegBuro, sportkennismakingsactiviteiten organiseren, uitvoering JOGG-kalender, project gezonde school, kansrijke start, kind naar gezond gewicht). We sturen op de realisatie van een structureel aanbod van kunst- en cultuureducatie in de scholen. Ondersteuning voor kinderen met onderwijsachterstanden en inzet op preventie van onderwijsachterstanden. Via het Taalhuis Dongen versterken we de taalontwikkeling van ouders en kinderen en bestrijden we laaggeletterdheid.

• • • • • • •

Speerpunten 2025 • • • •

Beginnen met de bouw van IKC Heilig Hart (Beljaart) en IKC 's Gravenmoer (De Springplank en De Wegwijzer) en einde planvormingsfase van IKC Biezenkring. Herziening van de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Dongen en herijking/actualisatie IHP. Uitvoering van het in 2024 vastgestelde VVE beleid. Herijking van de Onderwijsvisie (Op)groeien in de gemeente Dongen of een andere uitwerkingsvorm.

Overige ontwikkelingen • Binnen de Arbeidsmarktregio Midden-Brabant gaan we aan de slag met een nieuw regioplan voor het ontwikkelen, uitvoeren en monitoren van de regionale aanpak op laaggeletterdheid. Het regioplan ‘Samen begrijpen we elkaar 2020-2024' wordt verlengd in 2025, omdat de landelijke richtlijnen nog niet bekend zijn. Beleidsindicatoren De indicatoren worden uitgedrukt in schooljaren (in plaats van kalenderjaren) omdat de meeste indicatoren per schooljaar worden gemeten. De resultaten van schooljaar 2023/2024 zijn nog niet compleet en kunnen derhalve niet in deze Begroting worden gepubliceerd. 210 Onderwijs Uitst roo m Praktijk/ speciaal, beroeps- of kaderonderwijs VMBO HAVO/ VWO Absoluut verzuim (Aantal per 1.000 leerlingen)

Relatief verzuim (Aantal per 1.000 leerlingen)

Uitstroom van groep 8 naar middelbaar onderwijs (in aantal leerlingen) 2019/2020 2020/2021 2021/2022 2022/2023 62 60 55 59

73 81 76 74 105 114 112 108 Het aantal leerplichtigen dat niet staat ingeschreven op een school. 2019/2020 2020/2021 2021/2022 2022/2023 3,9 2,8 9,0 5,2 Het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op een school maar ongeoorloofd afwezig is. 2019/2020 2020/2021 2021/2022 2022/2023 10 11 8 13

40

Vroegtijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) % deelnemers aan het VO en mbo-onderwijs Schoolgebouwen

Deelnemers VVE

Deelnemers kunst- en cultuureducatie via school

Het percentage van het totaal aantal leerlingen (12-23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. 2019/2020 2020/2021 2021/2022 2022/2023 1,2% 1,6% 1,8% 1,8% Aantal schoolgebouwen dat voldoet aan normen luchtkwaliteit en energieneutraliteit. 2018/2019 2019/2020 2020/2021 2021/2022 1 1 2 2 Aantal kinderen dat deelneemt aan programma’s voor voor- en vroegschoolse educatie 2019/2020 2020/2021 2021/2022 2022/2023 Dit is een nieuwe indicator waarover vanaf 2022 29 wordt gerapporteerd Aantal kinderen dat binnen het primair en voortgezet onderwijs in aanraking komt met kunst- en cultuureducatie (gemeten als deelname aan Sjors Creatief). Schooljaar 2022-2023 geldt als nulmeting. 2019/2020 2020/2021 2021/2022 2022/2023 Dit is een nieuwe indicator waarover vanaf 2022 105 wordt gerapporteerd

220 Zorg Strategische doelstellingen • Inwoners ervaren een goede gezondheid en een stabiele en veilige thuissituatie. • Jeugdigen krijgen voldoende kansen om zich te ontwikkelen tot zelfstandige inwoners. • Dongen is een dorp waar inwoners zelfstandig en betrokken zijn bij de samenleving en de regie hiervoor zoveel mogelijk zelf pakken. • We organiseren laagdrempelige, bereikbare en beschikbare hulp en ondersteuning, bij voorkeur door inzet van algemene voorzieningen. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen Sociaal domein • De nieuwe regionale inkoop sociaal domein leidt op lokaal en sub regionaal niveau tot meer samenwerking tussen aanbieders van maatwerkvoorzieningen en algemene voorzieningen. • De inzet op normaliseren vertaalt zich in een verschuiving in het Sociaal Domein van de inzet van maatwerkvoorzieningen naar het gebruik van algemene voorzieningen. • Het Dorpsteam is een laagdrempelige plaats waar alle inwoners vroegtijdig met hun ondersteuningsvraag terecht kunnen. De gemeente blijft verantwoordelijk voor het toekennen en organiseren van maatwerkvoorzieningen sociaal domein. Het schakelen tussen Dorpsteam en de gemeentelijke toegang en vice versa verloopt naadloos. Jeugd • Er wordt een houdbare balans gecreëerd om jeugdigen die dat nodig hebben passende ondersteuning te bieden en de kostenontwikkeling binnen het jeugdhulpdomein daarbij te beheersen.

• Zowel lokaal als regionaal wordt ingezet op het terugdringen van wachttijden. • In lijn met de Hervormingsagenda Jeugd wordt er in Dongen een ‘stevig lokaal team’ gevormd dat voor jeugdigen beschikkingsvrij ondersteuning biedt. • In het kader van de Hervormingsagenda Jeugd realiseren we waar mogelijk jeugdhulp in een collectieve/groepsvorm om zo het aantal individuele beschikkingen af te laten nemen. • Er is meer inclusief onderwijs voor leerlingen in Dongen.

41

Wmo • Er wordt door het maatschappelijk speelveld stevig ingezet op het bestrijden van eenzaamheid. • We proberen inwoners zo goed mogelijk te laten participeren in de samenleving. • Inwoners die hulp en ondersteuning ontvangen zijn tevreden over onze dienstverlening. Publieke gezondheid • We stimuleren inwoners om een gezonde leefstijl na te leven door middel van inzet op sport, bewegen, cultuur, preventie, gezondheid en sociale basis met als doel een gezonde generatie in 2040. • Verhogen van de mentale gezondheid en weerbaarheid bij jongeren. • Terugdringen van eenzaamheid bij jongeren. • Meer kinderen starten hun leven zo gezond mogelijk en groeien veilig, gezond en gelukkig op. Inburgering • We zorgen voor huisvesting, integratie, (taal)onderwijs, gezondheid en participatie voor inburgeringsplichtigen en voor de opvang van (jonge) vluchtelingen. Beleidsrisico’s • De dynamiek en krapte op de huidige arbeidsmarkt kan leiden tot minder inzet van personeel door maatschappelijke partners en/of gemeente op bepaalde thema’s. Daarmee kan het bereiken van onze doelstellingen vertraging oplopen of het kan leiden tot het stellen van andere prioriteiten. • Het toewerken naar een plan voor meer inclusief onderwijs in Dongen hangt ook af van de mate waarin binnen het basis- en voortgezet onderwijs hiervoor draagvlak en middelen zijn.

• Door de complexiteit van de transformatie naar de nieuwe regionale inkoop Jeugdhulp en Wmo Begeleiding, kan frictie en verschuiving ontstaan in uitvoering en middelen. We blijven de financiële consequenties en mogelijke verschuiving nauwlettend in de gaten houden. Het blijft een risico (vertaald naar een aanvullende financiële bijdrage) dat de aansturing vanuit het regionaal programmateam mogelijk ook in 2025 noodzakelijk blijft en dat de beoogde overdracht van verantwoordelijkheden wordt uitgesteld. Een alternatieve optie in deze kan zijn het gaan werken met een regionaal transformatieteam. • Door stijging van aantal cliënten kan er een tekort ontstaan in de middelen die we hebben begroot voor Ontwikkelingsgerichte Arbeidsmatige Dagbesteding (OAD). Dit wordt nauwlettend gemonitord. • Er zal tijdelijk sprake zijn van extra jeugdhulpkosten omdat de doorontwikkeling naar een ‘stevig lokaal team’ en naar meer collectieve/groepsvormen van ondersteuning vooralsnog parallel loopt aan de bestaande processen om geïndiceerde jeugdhulp in te zetten. • Het percentage alleenstaande statushouders is gestegen, dit maakt het behalen van de taakstellingdoelstelling lastig. Daarnaast hebben we geen zicht op gezinssamenstellingen, achtergronden en ontwikkelingsmogelijkheden.

Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken Sociaal domein • We geven uitvoering aan regionale en lokale verbeter- en beheersmaatregelen, zodat we de beschikbare financiële middelen optimaal in kunnen zetten voor die hulpvragen waarbij dat écht nodig is. We sturen op het realiseren van optimale dienstverlening aan onze inwoners, binnen de bestuurlijke en financiële kaders. We gaan innovatief en integraal aan het werk. • We zorgen ervoor dat de contractpartners van het Dorpsteam (via het contract Algemene voorzieningen) adequaat rapporteren over de te realiseren doelstellingen. Daarnaast verwachten we een bij de intenties van het contract en Dorpsteam passend uitvoeringsprogramma voor 2025, gebaseerd op gezamenlijk opgestelde maatschappelijke opgaven. • We verbinden beleidsmatig en uitvoerend het sociaal domein met het domein openbare orde en veiligheid.

42

Jeugd • We geven uitvoering aan de jeugdwet en bieden daarmee passende jeugdhulp aan alle jeugdigen die dat nodig hebben. • De samenwerking met het medisch domein (de huisartsen) wordt voortgezet. Dit doen we onder andere door continuering van de inzet van de praktijkondersteuner (POH) jeugd bij de huisartsenpraktijken in Dongen. • We meten de kwaliteit van onze dienstverlening via een cliënt-ervaringsonderzoek. Wmo • We voeren de Wmo uit met als doel om inwoners zo goed mogelijk te laten participeren in de samenleving. • We werken regionaal samen om de decentralisatie van Beschermd Wonen verder vorm te geven in de komende jaren. Deze samenwerking is tevens een verplichting vanuit het Rijk. • We voeren Community Care Dongen uit, waarbij de meerkosten binnen de Wmo gecompenseerd worden via een specifieke uitkering door het Rijk, en zetten in op de doorontwikkeling van deze voorziening in onze gemeente. • We dragen zorg voor de ondersteuning van inwoners met onbegrepen gedrag door de verbinding tussen de domeinen zorg en veiligheid te borgen in onze gemeente. • We waarderen de inzet van mantelzorgers en zorgvrijwilligers en ondersteunen ze waar mogelijk. Dit doen we onder andere door het uitgeven van een mantelzorg bon. Hiervoor is in de begroting structureel rekening gehouden met bonnen ter waarde van € 100.

• We meten de kwaliteit van onze dienstverlening via een cliënt-ervaringsonderzoek Wmo. • In 2025 zetten we in op kostenbeheersing door het stimuleren van voorliggende voorzieningen en openbaar vervoer met behoud van kwaliteit. Publieke gezondheid • We geven uitvoering aan de wet publieke gezondheid en de regionale nota publieke gezondheid, waarbij we ons richten op (preventie ten aanzien van) een gezonde start, een gezonde geest, een gezonde leefstijl en een gezonde omgeving. In de uitvoering maken we onder andere verbinding met het GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord), IZA (Integraal Zorgakkoord) en het nieuwe basispakket van de GGD (Gemeentelijke Gezondheidsdienst). Inburgering • Gerichte en actieve ondersteuning en begeleiding van statushouders. Dit doen we door passende huisvesting te organiseren en het aanbieden van inburgeringstrajecten met als doel dat alle inburgeringsplichtigen snel en volwaardig mee kunnen doen aan de Nederlandse samenleving, het liefst door middel van betaald werk. Verbonden partijen • GGD Hart voor Brabant • Regionale Ambulance Voorziening • Regio Hart van Brabant – Jeugdhulp Speerpunten 2025 • • • • • •

We formuleren een visie op de sociale basis voor de gemeente Dongen. In aansluiting hierop herijken we onze visie op het sociaal domein. Het Dorpsteam is toegankelijk voor onze inwoners met een (hulp)vraag. De gemeente blijft waar nodig verantwoordelijk voor het organiseren van individuele maatwerkvoorzieningen. In lijn met de Hervormingsagenda Jeugd wordt er in Dongen een ‘stevig lokaal team’ gevormd dat voor jeugdigen beschikkingsvrij ondersteuning biedt. In het kader van de Hervormingsagenda Jeugd realiseren we waar mogelijk jeugdhulp in een collectieve/groepsvorm om zo het aantal individuele beschikkingen af te laten nemen. Er is meer inclusief onderwijs voor leerlingen in Dongen.

43

Overige ontwikkelingen Sociaal domein • De regionale governance inkoop sociaal domein is uitgewerkt en alle gemeenten in de regio Hart van Brabant hebben hierover een besluit genomen. Jeugd • Najaar 2024 start een proeftuin van twee jaar met Buurtgezinnen in Dongen. Zo vroeg mogelijk in 2025 zal de lokale coördinator beginnen met het verbinden van steun- en vraaggezinnen. • Net als in 2024 leveren we in 2025 en 2026 een financiële bijdrage aan Stichting Stronk. Wmo • We verstevigen de samenwerking met en verbinding tussen maatschappelijke partners algemene voorzieningen en de zorgaanbieders Wmo Begeleiding en Jeugdhulp die actief zijn in onze gemeente. • We werken toe naar een nieuwe aanbesteding voor een laagdrempelige inloopvoorziening voor kwetsbare inwoners. De huidige overeenkomst met Eagle Shelter eindigt eind 2025. • Er wordt meer ingezet op de Wijk-GGD zodat er vroegtijdig meer casussen opgepakt kunnen worden. • Er wordt uitvoering gegeven aan het regionaal actieplan dakloosheid. • Er wordt door ons en het maatschappelijk speelveld stevig ingezet op het bestrijden van eenzaamheid. • We ontwikkelen een nieuwe visie op vervoersvoorzieningen in brede zin. Publieke gezondheidszorg • We starten in 2025 met de uitvoering van het project ‘Skip die Trip’ waarbij het gaat over informatie en bewustwording over het verschuiven van de normen als het gaat om drugsgebruik.

Beleidsindicatoren

Eigen gezondheid inwoners3

Psychische gezondheid3

Roken3

Alcohol3

220 Zorg Percentage inwoners dat de eigen (lichamelijke) gezondheid als (heel) goed ervaart 2020 2021 2022 2023 0-11 jaar 97% 12-18 jaar 19-64 jaar 86% 73% 65+ 71% 58% Percentage inwoners dat zich psychisch ongezond voelt/heeft psychische klachten.4 2020 2021 2022 2023 12-18 jaar 19-64 jaar 14% 19% 65+ 13% 15% Percentage inwoners dat (dagelijks) rookt 2020 2021 2022 2023 12-18 jaar 19-64 jaar 15% 13% 65+ 10% 7% Percentage volwassen dat alcohol drinkt / percentage jongeren dat de afgelopen vier weken alcohol heeft gedronken 2020 2021 2022 2023 12-18 jaar 34% 19-64 jaar 86% 86% -

3

Indicatoren zijn afkomstig uit de Gezondheidsmonitor van de GGD. De gezondheidsmonitor bevraagt ieder jaar een andere leeftijdsgroep. Hierdoor zijn niet ieder jaar voor alle leeftijdsgroepen cijfers beschikbaar. 4 Bij de Volwassenmonitor 2022 is deze indicator aangepast in “Heeft psychische klachten (MHI-5)”

44

Drugs3

Overgewicht3

Voorzieningen Jeugdhulp

Jongeren met een delict voor de rechter Jongeren met jeugdhulp

Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met maatwerkvoorzieningen Wmo Voorzieningen: Leerlingenvervoer Regiovervoer Voorzieningen Wmo

5

65+ 74% 75% Percentage jongeren dat in de afgelopen vier weken drugs gebruikt heeft 2020 2021 2022 2023 12-18 jaar 2% Percentage inwoners met overgewicht 2020 2021 2022 2023 0-11 jaar 10% 12-18 jaar 19-64 jaar 53% 55%5 65+ 60% 62%5 Aantal unieke cliënten met een voorziening Jeugdhulp 2020 2021 2022 2023 749 756 806 759 Percentage jongeren met een delict voor de rechter (12-21-jarigen) 2020 2021 2022 2023 1% 1% 1% NB Percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp 2020 2021 2022 2023 12,0% 15,6% 16,0% 15% Percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdbescherming 2020 2021 2022 2023 1,0% 1,1% 0,8% 0,7% Percentage jongeren van 12 tot 23 jaar met jeugdreclassering 2020 2021 2022 2023 0,0% 0,0% NB NB Cliënten met een maatwerkvoorziening Wmo per 10.000 inwoners. 2020 2021 2022 2023 460 490 520 540 Aantal verstrekte voorzieningen leerlingenvervoer en regiovervoer 2020 2021 2022 2023 224 228 218 259 764 774 783 840 Aantal unieke cliënten met een voorziening Wmo Begeleiding of een voorziening hulp bij huishouden 2020 2021 2022 2023 Wmo372 362 347 362 begeleiding (Incl. PGB, Excl, CCD)

Inclusief obesitas.

45

230 Armoede Strategische doelstellingen • Dongen is een gemeente waar inwoners zelfstandig kunnen deelnemen aan de samenleving en de regie hiervoor zelf pakken. • Iedere inwoner is sociaal, economisch zelfredzaam en in basis financieel vaardig. • Schulden worden vroegtijdig en integraal aangepakt, problematische schulden worden voorkomen. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • Inwoners met financiële zorgen of problemen maken eerder gebruik van diensten in het kader van schuldpreventie en schulddienstverlening. • Extra focus op het voorkomen van kinderarmoede. • Inwoners zijn bekend met inkomensondersteunende voorzieningen zoals de ‘Dongen Doet Meeregeling’ en maken daar ook gebruik van. • Inwoners met beginnende betaalproblemen vroegtijdig vinden en snel passende hulp aanbieden. • Bewind voering wordt ingezet voor de inwoner die het nodig heeft. Beleidsrisico’s • De dynamiek en krapte op de huidige arbeidsmarkt kan leiden tot minder inzet van personeel door maatschappelijke partners en/of gemeente op bepaalde thema’s. Daarmee kan het bereiken van onze doelstellingen vertraging oplopen of het kan leiden tot het stellen van andere prioriteiten. • Door de toenemende inflatie en prijsstijgingen zien wij een toename van mensen met het risico op bestaansonzekerheid.

• De capaciteit bij Hulp bij Financiën dient regelmatig te worden gemonitord om te waarborgen dat deze aansluit bij onze ambities en het nieuwe beleidsplan. Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • De gemeente voert de wet schuldhulpverlening uit, heeft regie op de schuldhulpverlening en zet in op een integraal aanbod voor een duurzaam resultaat. • Voor de uitvoering van de wet schuldhulpverlening staat maatwerk centraal, curatieve trajecten worden modulair – en op maat – ingekocht bij een gespecialiseerde aanbieder die aangesloten is bij de NVVK (branchevereniging voor schuldhulp en financiële dienstverlening). • Inwoners met een laag inkomen kunnen een beroep doen op kwijtschelding van gemeentelijke belastingen zoals is bepaald in de verordeningen voor de lokale belastingen. • Onze dienstverlening blijft toegankelijk voor iedereen. We onderscheiden geen doelgroepen maar geven wel specifieke aandacht aan inwoners die nu niet in aanmerking komen voor schuldhulpverlening. Daarom besteden we extra aandacht aan in ieder geval ZZP’ers en jongeren. • We zetten in op preventie, vroeg signalering en nazorg van financiële problemen, met specifieke aandacht voor jongeren en jongvolwassenen, ouderen en zzp'ers.

• We willen sociale uitsluiting voorkomen en bieden inwoners een participatievoorziening in natura door middel van de ‘Dongen Doet Mee-regeling’ en passen de inkomensgrens van deze regeling aan op 130%. • We versterken de samenwerking met onze (lokale) partners en het aankomende Dorpsteam. Door een goede samenwerking versterken we het netwerk rondom gezinnen die moeten leven van een laag inkomen. Verbonden partijen • Belastingsamenwerking West- Brabant.

46

Speerpunten 2025 • • •

Terugdringen kinderarmoede. Implementeren geactualiseerd aanbod collectieve zorgverzekering. Uitvoeren pilots verzachten armoedeval. -Pilot 1 Ondersteuning bij inzichtelijk maken financiën bij het aanvaarden van werk -Pilot 2 Maatwerk bij kleine afwijkingen inkomensgrens

Overige ontwikkelingen Vanuit de landelijke overheid worden er meer maatregelen verwacht ter versterking van de bestaanszekerheid voor burgers. Op Prinsjesdag zijn de plannen van het kabinet bekend gemaakt. Het kabinet stelt doelen en neemt maatregelen voor het verbeteren van de koopkracht en financiële bestaanszekerheid. Het kabinet neemt onder andere maatregelen om problematische schulden aan te pakken en om de kinderarmoede niet te laten stijgen. Beleidsindicatoren 230 Armoede Schuldhulpverlening

Huishoudens WSNP

Kwijtschelding

Collectieve ziektekostenverzekering minima Stichting Leergeld

Bijzondere bijstand

Kinderen in een uitkeringsgezin

Aantal aanmeldingen schuldhulpverlening *Vanaf 01-07-2020 is de gemeentelijke regievoerder aangesteld en betreft deze indicator het aantal aanmeldingen hulp bij financiën (inclusief schuldhulpverlening) 2020 2021 2022 2023 81 139 142 161 Aantal huishoudens dat een beroep doet op de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen na het niet succesvol zijn van een minnelijk traject 2020 2021 2022 2023 1 8 4 5 Aantal minimahuishoudens dat gebruikmaakt van de kwijtschelding lokale belastingen 2020 2021 2022 2023 377 391 387 394 Aantal personen dat gebruikmaakt van de collectieve ziektekostenverzekering minima 2020 2021 2022 2023 378 467 286 172 Aantal kinderen dat gebruikmaakt van een voorziening van Stichting Leergeld 2020 2021 2022 2023 144 157 181 194 Aantal huishoudens dat gebruikmaakt van bijzondere bijstand (exclusief verstrekking energietoeslag) 2020 2021 2022 2023 409 463 484 486 Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. 2020 2021 2022 2023 4% 3% 3% 3%

47

Wat mag het kosten? Overzicht lasten en baten programma 2 Dongen Zorgt (x € 1.000) Begroting 2024

Thema Taakveld Omschrijving 210 Onderwijs 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken 220 Zorg 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.71a Hulp bij het huishouden (WMO) 6.71b Begeleiding (WMO) 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.72a Jeugdhulp begeleiding 6.72b Jeugdhulp behandeling 6.72c Jeugdhulp dagbesteding 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73a Pleegzorg 6.73b Gezinsgericht 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig 6.74a Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf 6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.74c Gesloten plaatsing 6.752 JEUGDHULP AMBULANT REGIONAAL 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk 6.81a Beschermd wonen (WMO) 6.82 Geëscaleerde zorg 186.82a Jeugdbescherming 6.82b Jeugdreclassering 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd 7.1 Volksgezondheid 230 Armoede 0.10 Mutaties reserves 6.3 Inkomensregelingen Totaal Dongen Zorgt

Lasten 2.299 12 1.199 1.088 20.145 994 3.129 1.681

Begroting 2025

1.383

Baten Lasten 522 2.587 14 1.376 8 514 1.198 821 22.424 3 1.021 374 3.538 1.524 199 249 1.507

2.529 2.004

0 3.390 2.138

4.062 912 58

Begroting 2026

Baten Lasten 559 2.625 14 1.409 45 514 1.203 890 21.565 3 1.021 443 3.570 1.491 199 1.508 249 0

0 3.390 2.055

Begroting 2027

Baten Lasten 580 2.957 14 1.740 66 514 1.203 1.017 21.301 3 1.021 367 3.378 1.491 199 1.508 511 0

0 3.390 2.055

Begroting 2028

Baten Lasten 580 3.802 14 2.585 66 514 1.203 995 21.201 3 1.021 350 3.378 1.491 199 1.508 506 0

0 3.390 2.055

Baten 580 66 514 995 3 350

506 0

335

-374

-440

-540

5.062 860 296 75

5.062 860 296 75

5.062 860 296 75

5.062 860 296 75

274 99 269 1.839 1.280

274 99 269 1.769 1.252

274 99 269 1.764 1.222

274 99 269 1.764 1.222

137 14

14 1.222 1.589 26.225

14 1.589

243 146 324 369 291

75 297 108 1.543 1.100 1.100 23.544

196 14

14 1.280 1.357 26.291

196 74 60 14 1.252 1.523 25.442

137 44 30 14 1.222 1.642 25.481

137 14

48

Thema 210 Onderwijs is geactualiseerd naar de laatste inzichten rondom de bouw van de IKC’s. Fasering leidt tot mutaties in de kapitaallasten. Binnen thema 220 Zorg worden diverse budgetten geïndexeerd, waaronder de GGD, leerlingen- en Wmo vevoer, Wmo-begeleiding en het contract algemene voorzieningen. Er zijn budgetten opgenomen voor Stronk (2025 en 2026) en de bijdrage aan Eagle Shelter is structureel verhoogd. Ook is budget opgenomen, conform eerder raadsbesluit, voor de uitvoeringskosten dorpsteams. Voor alle thema’s geldt dat personeelskosten (doorbelastingen) zijn toegenomen. Enerzijds door uitbreiding van formatie, anderzijds door een verwachte kostenverhoging vanuit een nieuw af te sluiten cao.

49

50

VEILIG DONGEN

Scan de QR-code voor meer informatie.

51

3. Veilig Dongen! Binnen het programma Veilig Dongen! richten we ons op het bevorderen van de objectieve (cijfers) en subjectieve (gevoel) veiligheid van inwoners, ondernemers en bezoekers. Hierbij leggen we accenten op de thema’s ondermijning, jeugd, overlast, digitale veiligheid en de versterking verbinding zorg en veiligheid. De preventie van High Impact Crimes (woninginbraken, overvallen en straatroven) is een reguliere taak. Tevens borgen we de crisisbeheersing die verder is uitgewerkt in programma 320. Op al onze prioriteiten werken we intensief samen met onze netwerkpartners om zowel de fysieke als de sociale veiligheid te kunnen waarborgen. Deze partners zijn te vinden in de veiligheidsketen: politie en openbaar ministerie, brandweer, veiligheidsregio, omgevingsdienst, Taskforce RIEC. Maar de samenwerking omvat ook partners als Enexis, belastingdienst en de sociale/ zorgsector: sociaal team, Wmo, Veilig Thuis, Zorg- en Veiligheidshuis, Halt, maatschappelijk werk, verslavingszorg, jeugdzorg etc. Ieder van deze partners is verantwoordelijk voor de uitvoering van de eigen taken, maar we zoeken nadrukkelijk de integraliteit door samen te werken in trajecten en projecten. We trekken samen op en versterken elkaar.

Bijvoorbeeld: de politie is verantwoordelijk voor de opsporing van drugspanden, maar de gemeente is verantwoordelijk voor de bestuurlijke sluiting en de belastingdienst voor het ontnemen van wederrechtelijk verkregen vermogen.

310 Openbare orde en veiligheid Strategische doelstellingen • De gemeente Dongen is, in vergelijking tot het gemiddelde van Nederland, een veilige en leefbare omgeving. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • Het criminaliteitsbeeld voor Dongen laat zien dat Dongen gelijk of lager scoort bij het aantal misdrijven per 10.000 inwoners dan de gemiddelde score voor Nederland. • We geven uitvoering aan het Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026. Speerpunten zijn het aanpakken en voorkomen van (jeugd)overlast, het versterken van de verbinding tussen zorg en veiligheid, de aanpak van ondermijnende criminaliteit en het weerbaarder maken van inwoners en ondernemers tegen cybercrime en digitale criminaliteit. Beleidsrisico’s • Een pandemie, vluchtelingenproblematiek of andere crisis. Dit vraagt veel inzet van de gemeente. Ze zijn niet voorzienbaar en hier zal ad hoc op gereageerd moeten worden. We hebben ervaring opgedaan met recente crisissen, waardoor we beter zijn voorbereid en er adequater opgetreden kan worden bij mogelijk nieuwe incidenten. • Lokale problematiek die extra inzet vraagt. Inzetten op de aanpak van ondermijnende criminaliteit is deels voorzienbaar door gerichte controles uit te voeren. Echter het onverwacht aantreffen van bijvoorbeeld een hennepkwekerij of drugslab vraagt direct extra inzet.

Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • We nemen actief deel aan de actiedagen van het Bestuurlijk Interventieteam (BIT) Hart van Brabant en organiseren onze eigen controledagen met de politie. • We zetten stevig in op het herkennen en voorkomen van ondermijning. Belangrijke thema’s hierbij zijn de huisvesting van arbeidsmigranten, buitengebied en bedrijventerreinen. • We hebben (en houden) goed zicht op de groep personen met verward of onbegrepen gedrag. Samen met de zorgketen bieden wij deze groep snelle en duurzame hulp ter voorkoming van escalatie. De procesregisseur zorg en veiligheid houdt de regie op de (complexe) casuïstiek. • We hebben zicht op de jeugd en de overlastlocaties. Samen met onze partners (in het bijzonder politie en jongerenwerk) bespreken we doorlopend welke preventieve- en repressieve maatregelen mogelijk zijn en voeren deze uit om de overlast te verminderen.

52

•

We organiseren (lokaal en binnen het district) diverse cyberinterventies om onze inwoners en ondernemers digitaal weerbaarder te maken. Naast het voorkomen van slachtofferschap richten we ons hierbij ook op het voorkomen van daderschap. De dagelijkse veiligheidsvraagstukken behouden onze aandacht. Zo zetten we ons, samen met de politie, in voor het voorkomen van woninginbraken, fietsendiefstallen en de verkoop van gestolen goederen. Bijvoorbeeld met de inzet van een tekstkar bij een inbraakgolf, de inzet van lokfietsen en controles op het digitaal opkoopregister.

•

Verbonden partijen • Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant • GGD Hart voor Brabant • Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant Speerpunten 2025 •

•

Om jongeren ruimte te geven om naar buiten te gaan, samen te komen en bij te praten gaan we een nieuwe Jongeren Ontmoetingsplaats (JOP) plaatsen. In samenwerking met jongerenwerk gaan we via jongerenparticipatie de voorbereiding en realisatie verder vormgeven. We gaan deelnemen aan de CBS Veiligheidsmonitor om de veiligheidsbeleving van onze inwoners te meten. De veiligheidsmonitor is een landelijk terugkerend bevolkingsonderzoek naar veiligheid, leefbaarheid en slachtofferschap. Inwoners worden verzocht een vragenlijst in te vullen over onder andere de overlast en leefbaarheid in de buurt en het functioneren van de politie en gemeente. Het onderzoek vindt in elk oneven jaar plaats.

Overige ontwikkelingen •

We continueren (middels financiering vanuit de gemeente) het scholen spreekuur van Stichting Halt op het Cambreur College. Leerlingen worden hiernaar verwezen voor incidenten waarbij bijvoorbeeld sprake is van grensoverschrijdend gedrag. Het spreekuur heeft als doel om jongeren tot inzicht en normbesef te brengen en verdere escalatie te voorkomen.

Beleidsindicatoren 310 Openbare orde en veiligheid Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven (openlijk geweld tegen personen) Zedenmisdrijven Diefstallen uit woningen

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) Drugspanden Aangetroffen Waarschuwingen

Aantal verwijzingen Halt per 1.000 jongeren 2020 2021 2022 2023 16 14 36 32 Aantal winkeldiefstallen per 10.000 inwoners 2020 2021 2022 2023 8 4 21 21 Aantal geweldsmisdrijven per 10.000 inwoners. 2020 2021 2022 2023 2 2 2 2 Aantal zedenmisdrijven per 10.000 inwoners. 2020 2021 2022 2023 3 0,7 0,2 3 Aantal diefstallen uit woningen per 10.000 inwoners. 2020 2021 2022 2023 9 11 16 8 Aantal vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte per 10.000 inwoners. 2020 2021 2022 2023 31 26 31 24 Aantal sluitingen drugspanden 2020 2021 2022 2023 10 9 3 2 2 0 0 0

53

Sluitingen/ Last onder Dwangsom Gebruikershoeveelheid e.d. Integrale controles Overlast Personen met verward of onbegrepen gedrag Jeugd

4

9

3

2

4

0

0

0

Aantal integrale bestuurlijke controles (BIT en ondermijningsdagen) 2020 2021 2022 2023 58 0 75 47 Aantal meldingen overlast per 10.000 inwoners 2020 2021 2022 2023 80 90 79 40 125

115

95

29

320 Rampenbestrijding en brandweer Strategische doelstellingen • De gemeente is goed voorbereid op rampen, crises en overige calamiteiten op het gebied van Bevolkingszorg en gemeentelijke crisisbeheersing. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • De processen Bevolkingszorg en gemeentelijke crisisbeheersing zijn goed ingericht en de crisisorganisatie Bevolkingszorg is paraat bij een ramp of crisis. • De bluswatervoorzieningen functioneren naar behoren, zijn voldoende aanwezig en zijn bereikbaar en vindbaar bij brand. • Inzetten op brandpreventie en voorlichting. We brengen nieuwe regelgeving omtrent brandveiligheid onder de aandacht van onze inwoners (zowel jong als oud). Beleidsrisico’s • Een pandemie, vluchtelingenproblematiek of andere crisis. Dit vraagt veel inzet van de gemeente. Ze zijn niet voorzienbaar en hier zal ad hoc op gereageerd moeten worden. Er is ervaring opgedaan bij voorgaande crisissen, waardoor we beter zijn voorbereid en bij een nieuw incident er adequater opgetreden kan worden. Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • We zorgen voor een professionele crisisorganisatie Bevolkingszorg die zowel op gemeentelijk, districtelijk (Hart van Brabant) als regionaal (Midden-West-Brabant) niveau goed geborgd is. Onze medewerkers worden hiervoor frequent opgeleid, getraind en geoefend.

• We brengen (vrijwilligers)initiatieven, zoals de Home Safety Checks en de Risk Factory, frequent onder de aandacht om zo de deelname vanuit onze samenleving te verhogen. • We treffen, samen met de veiligheidsregio, waar nodig maatregelen om de risico’s van langere opkomsttijden van de brandweer te beperken. Hierbij wordt ingezet op het vergroten van de zelfredzaamheid van bewoners en kennis van brandpreventie opdat zij weten wat zij moeten doen om brand te voorkomen, te ontdekken en te ontvluchten. Verbonden partijen • Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant • GGD Hart voor Brabant • Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant.

54

Speerpunten 2025 • •

De gemeentelijke crisisbeheersing (voorbereiding op crises waarbij geen / niet alleen Bevolkingszorg nodig is) is binnen de organisatie goed geborgd. Een nulmeting van de staat van onderhoud van de brandkranen (uitgevoerd door Brabant Water) wordt in 2025 afgerond. In 2025 actualiseren we samen met Brabant Water het beheer en onderhoud van de brandkranen (uitgevoerd door Brabant Water) in de gemeente Dongen.

Beleidsindicatoren 320 Rampenbestrijding en brandweer Crisisorganisatie Home Safety Checks

Het aantal medewerkers dat opgeleid, getraind en geoefend is. 2020 2021 2022 2023 10 0 30 12 Aantal Home Safety Checks 2020 2021 2022 2023 10 0 7 14

55

Wat mag het kosten? Overzicht lasten en baten programma 3 Veilig Dongen (x € 1.000) Begroting 2024

Thema 310

Taakveld 1.2 8.3

320 1.1

Omschrijving Integrale veiligheid Openbare orde en veiligheid Wonen en bouwen Rampenbestrijding en brandweer Crisisbeheersing en brandweer Totaal Veilig Dongen

Lasten 969 695 273 1.611 1.611 2.580

Begroting 2025

Baten 16 16 4 4 19

Lasten 1.088 778 310 1.829 1.829 2.916

Begroting 2026

Baten 16 16 4 4 19

Lasten 1.097 784 313 1.820 1.820 2.917

Begroting 2027

Baten 16 16 4 4 19

Lasten 1.097 784 313 1.820 1.820 2.917

Begroting 2028

Baten 16 16 4 4 19

Lasten 1.097 784 313 1.820 1.820 2.917

Baten 16 16 4 4 19

Binnen thema 310 Integrale Veiligheid is de bijdrage aan Halt voor de spreekuren op het Cambreur College verhoogd. In thema 320 Rampenbestrijding en brandweer is de bijdrage van aan de Veiligheidsregio toegenomen op basis van een eerder ingediende begroting. Voor alle thema’s geldt dat personeelskosten (doorbelastingen) zijn toegenomen. Enerzijds door uitbreiding van formatie, anderzijds door een verwachte kostenverhoging vanuit een nieuw af te sluiten Cao.

56

57

DONGEN ONDERNEEMT