1. 2023-134378 - Programmabegroting 2024-2027

• Ontwikkeling van bedrijventerreinen: De kavels van Tichelrijt 3 kunnen bijna in de verkoop. Hier is al een wachtlijst voor en wanneer de verkaveling gereed is zullen de kavels naar verwachting snel verkocht zijn. Daarnaast faciliteren en begeleiden we de ontwikkeling van Tichelrijt Zuid. • We verbinden ondernemers met werkzoekenden. De accountmanager en de adviseur werkgeversdienstverlening trekken hierin gezamenlijk op. Bij bedrijfsbezoeken wordt de dienstverlening van het Werkgeversservicepunt altijd onder de aandacht gebracht. • De samenwerking met VOCD en Leer Dongen Kennen wordt voortgezet. Bij bedrijfsbezoeken worden deze ondernemersverenigingen benoemd en wordt er contact gelegd. Dit om elkaar te versterken en te verbinden. 55

We werken in regionaal verband samen binnen Station88. Dit is een platform voor ondernemers uit Midden-Brabant. Zij delen kennis, creëren bewustwording, inspireren en motiveren zodat de ondernemer kan groeien en versnellen. We werken lokaal samen met Dongen Onderneemt. Dit is een platform, opgezet door Dongense ondernemers, om startende ondernemers te ondersteunen.

•

•

Verbonden partijen • Regio Hart van Brabant en Midpoint Brabant: Bevorderen en stimuleren van de regionale economische ontwikkeling in de regio Hart van Brabant. Speerpunten 2024 •

•

Na het vaststellen van de Economische Visie begin 2024 (eerste kwartaal), waaronder het opstellen van een 10-stappenplan, wordt gestart met de uitvoering ervan. Het plan wordt zo opgezet dat direct kan worden begonnen met zogenoemde quick wins. Daarnaast worden adviezen opgesteld voor de middellange en lange termijn. Onder begeleiding van Midpoint Brabant is in september 2023 de eerste aanzet gegeven om te komen tot een Green Deal voor bedrijventerrein Tichelrijt. De intentie is om de Green Deal begin 2024 daadwerkelijk te sluiten en daaraan stapsgewijs uitvoering te gaan geven vanaf 2024. De gemeente vervult in dit proces een faciliterende rol ten aanzien van de opzet van de Green Deal. Waar het openbare ruimte betreft heeft gemeente Dongen uiteraard ook een participerende c.q. uitvoerende rol.

Overige ontwikkelingen • Dit college heeft een brede ambitie geformuleerd op het gebied van circulaire economie en verduurzaming van bedrijventerrein Tichelrijt. Het gaat hierbij om onderwerpen zoals beperken van diverse vormen van uitstoot, het opwekken van duurzame energie, het aanleggen van groenvoorzieningen voor medewerkers in het industriegebied en keuzes voor soorten van bedrijven die we als gemeente willen aantrekken voor ons bedrijventerrein. Hierin heeft gemeente Dongen dan ook een regierol. In 2024 zetten we verdere stappen in het uitwerken van deze ambitie. • Green Deal centrumgebied onderzoeken en eventueel starten. Midpoint heeft een voorstel voor een Green Deal van het centrumgebied en in overleg met de ondernemers wordt gekeken of het passend is voor centrum Dongen. • Uitwerking evaluatie reclamebelasting. LeerDongenKennen voert de evaluatie uit en de gemeente is hierin ondersteunend. Beleidsindicatoren 410 Ondernemerschap Functiemenging (%)

Vestigingen van bedrijven (aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar)

De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen 2019 2020 2021 2022 47,0% 47,2% 46,9% NNB Aantal vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar. 2019 2020 2021 2022 144 151 155 164

420 Werknemerschap Strategische doelstellingen • Dongenaren participeren naar vermogen in de samenleving. • We leiden Dongenaren die dit nodig hebben (uitkeringsgerechtigden, niet-uitkeringsgerechtigden, statushouders en jongeren) binnen hun mogelijkheden toe naar (betaald) werk.

56

Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • We bieden inwoners die ondersteuning nodig hebben naar school of werk begeleiding aan binnen de (financiële) kaders. • We informeren en faciliteren werkgevers omtrent de bemiddeling van onze doelgroepen. • We verstrekken zo nodig loonkostensubsidie aan werkgevers om de verminderde productiviteit van een werknemer te compenseren. • We vullen alle beschutte werkplekken in tot het aantal dat jaarlijks bij ministeriële regeling wordt bepaald. • We stimuleren de zelfredzaamheid van onze inwoners. Beleidsrisico’s • Gemeenten hebben slechts gedeeltelijk invloed op het aantal personen in de bijstand. Het bijstandsvolume wordt voor een belangrijk deel bepaald door exogene factoren als beschikbaarheid van werk en demografische kenmerken als leeftijd, bezit en opleidingsniveau. Door het voeren van een zo effectief mogelijk re-integratie beleid (endogene factor) kan een gemeente het bijstandsvolume beïnvloeden. Uiteraard is ook onze inzet hierop gericht. • Re-integratietrajecten richten zich soms niet (direct) op bijstandsafhankelijkheid. Ze kunnen desondanks positief uitpakken omdat zo’n traject kan fungeren als opstap naar een ander traject • Vinden van passende werk(ervarings-)plekken voor inburgeraars blijkt in de praktijk soms lastig. Deze mensen hebben veelal intensieve begeleiding nodig wat maakt dat werkgevers soms terughoudend zijn.

Hierdoor kan de integratie van nieuwe Dongenaren in het gedrang kan komen. De komende periode intensiveren wij daarom de samenwerking met werkgevers specifiek ten behoeve van deze doelgroep. Ook binnen het re-integratie beleid zullen wij specifieke aandacht hebben voor deze groep. Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • We spannen ons in om, in het kader van de uitvoering van de Participatiewet, zoveel mogelijk inwoners aan de slag te krijgen, ook mensen met een arbeidsbeperking. • Wij ondersteunen mensen met arbeidsvermogen die dit nodig hebben bij arbeidsintegratie. • De belangrijkste instrumenten zijn: loonkostensubsidie en loondispensatie voor werkgevers die iemand met een ziekte of handicap in dienst nemen en beschut werk voor mensen met een arbeidsbeperking. Wij leveren maatwerk wie voor welke vorm van ondersteuning in aanmerking komt. • Zo nodig verstrekken wij inkomensondersteuning. Wij verlenen bijstand aan inwoners die (tijdelijk) niet (volledig) in hun noodzakelijke bestaanskosten kunnen voorzien. • Ervoor zorgen dat de bijstand alleen wordt ingezet voor de inwoners die het ook echt nodig hebben. Hierbij zijn wij effectief aan de poort bij het innemen van de aanvragen en bij onze controle activiteiten tijdens de bijstandverlening.

Verbonden partijen • Diamantgroep als ontwikkelen werkbedrijf dat bijdraagt aan de participatie in werk van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. • Werkgevers in Dongen en in de regio voor betaald werk en werkervaringsplaatsen. Speerpunten 2024 •

• •

Er is een re-integratiebeleid waarbij we, onder andere door het maken van duidelijke keuzes, zo effectief mogelijk de beschikbare re-integratiemiddelen (budget en formatie) inzetten om zodoende onze inwoners zo goed mogelijk op weg te helpen. We verbreden het netwerk van partners die bijdragen aan de integratie en participatie van inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Er is een brede aanpak ontwikkeld voor participatieactiviteiten binnen de inburgering.

Overige ontwikkelingen • We gaan uitvoering geven aan het herijkte re-integratiebeleid. In 2023 zijn we gestart met de herijking van het re-integratiebeleid. Doel van de herijking is middels een zo effectief mogelijke

57

•

inzet van budgetten en formatie zoveel mogelijk inwoners naar vermogen te laten participeren, bij voorkeur door betaald werk. In 2024 vertalen we het herijkte beleid in onze uitvoeringsprocessen. We bouwen verder aan het netwerk van partners dat bijdraagt aan de integratie en participatie van statushouders. Daartoe gaan we de komende periode in gesprek met onze maatschappelijke partners met als doel bestaande afspraken te verstevigen en samen te zoeken naar nieuwe mogelijkheden. Daarbij zetten we in op het actief leren van de Nederlandse taal in combinatie met een vorm van participatie (van vrijwilligerswerk tot betaald werk).

Beleidsindicatoren 420 Werknemerschap Netto participatiegraad

Banen

Loonkostensubsidie

Beschutte werkplek

Personen met een bijstandsuitkering Lopende reintegratievoorzieningen

Werkloze jongeren

Baanafspraken

Percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking 2019 2020 2021 2022 71,8% 68,4% 73,1% 74,2% Aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd 15-64 jaar. 2019 2020 2021 2022 596,1 605,8 609,7 626,8 Aantal personen die werkzaam zijn, ondersteund met loonkostensubsidie, per 10.000 inwoners (peildatum eerste half jaar) 2019 2020 2021 2022 13 15 45 60 Aantal fte met een beschutte werkplek 2019 2020 2021 2022 4,7 3,9 6,7 8,2 Aantal personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners. 2019 2020 2021 2022 194,4 248,9 211,4 NNB Het aantal re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar. 2019 2020 2021 2022 415 366 270 252 Percentage werkloze jongeren in de leeftijd 16 t/m 24 jaar. 2019 2020 2021 2022 1% 1% 1% NNB Aantal personen met baanafspraken, werkzaam bij de gemeente Dongen 2019 2020 2021 2022 4 5 6 7

58

Wat mag het kosten? Overzicht lasten en baten programma 4 Dongen Onderneemt (x € 1.000) Begroting 2023

Thema Taakveld Omschrijving 410 Ondernemerschap 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 420 Werknemerschap 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie Totaal Dongen Onderneemt

Lasten 317 307 10 8.577 6.543 1.383 651 8.895

Begroting 2024

Baten Lasten 139 1.359 133 1.344 6 15 4.717 9.192 4.717 7.049 1.342 801 4.856 10.551

Begroting 2025

Baten Lasten 1.186 801 1.180 787 6 14 4.747 9.176 4.747 7.049 1.306 821 5.932 9.977

Begroting 2026

Baten Lasten 629 794 623 781 6 14 4.747 9.140 4.747 7.049 1.255 836 5.375 9.934

Begroting 2027

Baten Lasten 629 794 623 780 6 14 4.747 9.062 4.747 7.049 1.162 851 5.375 9.856

Baten 629 623 6 4.747 4.747

5.375

Zowel de baten als de lasten van thema 410 Ondernemerschap wijzigen in 2024 als gevolg van het actualiseren van de grondexploitaties. Na het in exploitatie nemen van de gronden worden zowel de lasten als de baten geraamd. Per saldo heeft dit geen effect voor de begroting. Vooruitgebreidere informatie wordt verwezen naar de paragraaf Grondexploitaties. Er is werkbudget opgenomen voor samenwerking met en ondersteuning van initiatieven van ondernemers. In thema 420 Werknemerschap is het budget voor de bijstandsuitgaven bijgesteld. Oorzaak ligt in het verhogen van de uitkeringsnorm, daarnaast is er nog steeds sprake van een stijging van het aantal uitkeringsgerechtigden. Door het verhogen van de taakstelling op participatiebanen is ook het budget voor begeleidingskosten verhoogd. Op 1 januari 2024 loopt de huidige cao voor gemeenten af. Voor de kostenontwikkeling in 2024 is een aanname gedaan. Samen met de ontwikkelingen van formatie en stijging van de sociale lasten zorgt dit voor gestegen personeelslasten. Deze worden doorbelast naar de verschillende thema’s in de begroting.

59

60

DONGEN DIENT

Scan de QR-code voor meer informatie.

61

5. Dongen Dient! Binnen het programma Dongen Dient! richt de gemeente zich op haar dienende rol in de Dongense samenleving. Alles wat een gemeente doet, staat immers ten dienste van de gemeenschap: inwoners, ondernemers, verenigingen en stichtingen. De uitvoering van taken vraagt in sommige gevallen samenwerking met andere gemeenten en (overheids)organisaties. We bevorderen de zichtbaarheid van het gemeentebestuur. We werken aan meer transparantie, een toegankelijk en aanspreekbaar bestuur en meer en eerdere betrokkenheid van onze inwoners bij beleid. Het college is zichtbaar in de wijken en kernen en we maken structureel tijd vrij voor werkbezoeken aan wijken / kernen, ondernemers en maatschappelijk partners. We zijn een bereikbare gemeente, met kundige en betrokken medewerkers die zaken slagvaardig, deskundig en snel oppakken en afhandelen. De lijnen tussen de inwoners en ondernemers en de gemeente zijn kort en persoonlijke contacten zijn prettig. Tevens waarborgen we een verzorgd straatbeeld door de openbare ruimte in Dongen schoon, heel, netjes, breed toegankelijk en veilig te houden.

510 Bestuur Strategische doelstellingen • We nemen gedragen besluiten en bevorderen participatie van betrokkenen. • We bevorderen de zichtbaarheid van de gemeente en het gemeentebestuur. • We weten wat speelt in onze gemeente. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • Inwoners voelen zich betrokken bij activiteiten en besluiten van de gemeente Dongen en kunnen hier op gepaste momenten invloed op uitoefenen. • Onze communicatie is snel, duidelijk en toegankelijk. We informeren en betrekken onze samenleving en partners met maatwerk en kiezen daarbij de meest geschikte communicatie- dan wel participatievorm. Doel is dat zoveel mogelijk doelgroepen kennis kunnen nemen van Dongens nieuws en relevante ontwikkelingen. Middels participatie gaan we het gesprek aan met zowel inwoners als ondernemers en maatschappelijk partners. Dat geeft onze inwoners, ondernemers en maatschappelijk partners de beste kans om mee te denken en mee te doen in onze lokale samenleving. • Samenwerking zoeken we op waar dit onze lokale ambities verder brengt. • Het gemeentebestuur heeft oog voor hetgeen er leeft binnen de gemeente. Dit laat ze onder andere zien door de zichtbaarheid van het gemeentebestuur in wijken en kernen te versterken. Beleidsrisico’s • De wereld verandert in rap tempo en dat brengt kansen en uitdagingen met zich mee.

We spelen als gemeentebestuur in op hetgeen we kunnen en pakken regie waar mogelijk. Echter, we realiseren ons ook dat niet alles maakbaar is, hoe graag we dat ook zouden willen. We zullen daarover open en eerlijk communiceren. Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • We staan open voor ideeën van inwoners, bedrijven, verenigingen en stichtingen en gaan actief het gesprek met hen aan. • We ondersteunen onze dorps- en wijkraden. • We communiceren duidelijk over onze standpunten en besluitvorming. • We zetten extra in op proactieve communicatie zodat we laten zien dat we weten wat speelt binnen de gemeente, daarvoor als gemeente en gemeentebestuur oog hebben en zullen ondersteunen daar waar mogelijk. • We maken als college tijd vrij om deel te nemen aan activiteiten met en werkbezoeken in wijken en kernen en bij ondernemers en maatschappelijke partners.

62

• •

Regio Hart van Brabant: met de andere regiogemeenten werken we actief mee en samen om de regionaal afgesproken opgaven effectief op te pakken. We zoeken samenwerking met partijen waar dat meerwaarde heeft en dit bijdraagt aan onze lokale ambities. We nemen actief deel aan samenwerkingsverbanden en bij relevante projecten, zoals binnen Regio Hart van Brabant en de Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT). We bekijken per project welke schaalgrootte het meest passend is: lokaal, subregionaal of regionaal. Ook wisselende coalities zijn mogelijk.

Verbonden partijen • Regio Hart van Brabant Speerpunten 2024 • We zetten in op een meer gebieds- c.q. wijkgerichte aanpak. • In 2024 zetten we een pilot op waarin buurtinitiatieven financieel gefaciliteerd worden. • In samenspel tussen gemeenteraad, college en organisatie wordt inwonerparticipatie verder gebracht. Daar geven we in 2024 concreet uitvoering aan. Overige ontwikkelingen • Vanaf het jaar 2024 hebben we een structureel budget van € 30.000 vrijgemaakt binnen de gemeentelijke begroting voor het meer betrekken van onze inwoners bij de gemeentelijke beleidsvorming. Inwonerparticipatie is een onderwerp dat de gemeente in brede zin, van raad tot college en ambtelijke organisatie, raakt en waarin we gezamenlijk op moeten trekken. • In 2024 vindt de werving en selectie van de nieuwe burgemeester plaats.

520 Dienstverlening Strategische doelstellingen • Een kwalitatief hoogstaande dienstverlening voor onze klanten, waarbij we een bereikbare gemeente zijn, met kundige en betrokken medewerkers, die zaken slagvaardig, deskundig en snel oppakken en afhandelen. De lijnen tussen de inwoners en ondernemers en de gemeente zijn kort. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • Inwoners zijn tevreden over onze dienstverlening (minimaal een 8). • We handelen de producten en diensten af binnen de wettelijke termijnen. • We beperken het aantal klachten en bezwaren over onze dienstverlening tot een minimum (maximaal 5 op jaarbasis). Beleidsrisico’s • De arbeidsmarkt op het gebied van vergunningen, toezicht en handhaving is zeer krap. Hierdoor kan niet altijd de kwantiteit en kwaliteit geleverd worden die in het Preventie-, Vergunningverlening-, Toezicht en Handhavingsbeleidsplan is afgesproken. • De dienstverlening is in grote mate afhankelijk van digitale ondersteuning. Dat geldt zowel voor de digitale dienstverlening als voor de persoonlijke dienstverlening. Uitval van ICT-systemen kan een grote impact hebben op onze dienstverlening aan inwoners en bedrijven. Dit risico verkleinen we door eigen medewerkers die kennis hebben van onze systemen en door afspraken met onze ICTleveranciers.

Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • Uitgeven en verzorgen van paspoorten en rijbewijzen. • Voltrekken van huwelijken en partnerschapsregistraties. • Het op orde houden van de basisregistraties: de Basisregistratie Personen (BRP), de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG), de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) en de Basisregistratie Ondergrond (BRO). De kwaliteit van de basisregistraties is cruciaal: afnemers moeten er net als onze eigen medewerkers op kunnen vertrouwen dat hetgeen

63

• • • •

geregistreerd staat correct is. We doen mee aan landelijke projecten (bijvoorbeeld de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit). Naar aanleiding van signalen door Binnenlandse Zaken bezoeken wij deze adressen. Buiten dit project om worden regelmatig huisbezoeken verricht alles met het doel voor een juiste inschrijving in de Basisregistratie Personen (BRP) om de kwaliteit van de BRP te verhogen en om fraude tegen te gaan. Het organiseren van de verkiezingen. We verstrekken informatie aan personen met een niet-Nederlandse nationaliteit die Nederlander willen worden en we behandelen aanvragen voor de Nederlandse nationaliteit. Het inschrijven van nieuwe inwoners uit het buitenland. Het verlenen van vergunningen, houden van toezicht en handhaven in het kader van de Omgevingswet, de Alcoholwet (enkel vergunningverlening) en bijzondere wetten. Daarnaast het verlenen van vergunningen met betrekking tot kabels en leidingen.

Verbonden partijen • Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant: Bijdragen aan een leefbare en veilige werk- en leefomgeving in de regio Midden- en West-Brabant. Dit door het verlenen van vergunningen, het houden van toezicht en handhaven op het gebied van milieu. • Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant: Bijdragen aan een veilige werk- en leefomgeving in de regio Midden- en West-Brabant. Dit door de advisering op het gebied van brandveiligheid. Speerpunten 2024 • Opvangen paspoortpiek Door de verlenging van de geldigheidsduur van 5 naar 10 jaar is de komende jaren spraken van een ‘paspoortpiek’. We continueren onze dienstverlening gedurende de paspoortpiek. • Implementatie Omgevingswet We laten de overgang van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) naar de Omgevingswet naadloos verlopen. De werkzaamheden als gevolg van de invoering van de Wet kwaliteitsborging worden uitgevoerd en geborgd in het werkproces van de Omgevingswet. Overige ontwikkelingen • Uitbreiding van het aantal digitaal beschikbare producten. Dit vergroot onze bereikbaarheid en hiermee wordt onze dienstverlening efficiënter en sneller. Beleidsindicatoren 520 Dienstverlening Bezwaar- en beroepschriften

Klachten Burgerzaken

Dienstverlening Burgerzaken

Aantal gegrond bezwaar- en beroepschriften 2019 2020 2021 1 0 0 Aantal klachten over producten en diensten Burgerzaken 2019 2020 2021 1 0 0 Cijfer dienstverlening burgerzaken 2019 2020 2021 De dienstverlening wordt sinds 8,3 2021 gemeten

2022 1 2022 0 2022 8

530 Beheer en onderhoud Strategische doelstellingen • De openbare ruimte en gemeentelijke gebouwen zijn schoon, heel en veilig. • Een schoon en net straatbeeld zonder zwerfafval in de openbare ruimte. • Een goede benutting en bezetting van het gemeentelijk vastgoed.

64

Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • Gemeentelijke gebouwen: De gemeentelijke panden voldoen aan de nen-normen, waarbij we werken met een geactualiseerd onderhoudsplan en we zo efficiënt mogelijk duurzaamheidsmaatregelen toepassen. • Openbaar groen: Het openbaar groen en bomen zijn goed onderhouden en dragen bij aan een positieve beleving van de openbare ruimte. Dit bereiken we onder andere door voor de onkruidbestrijding te voldoen aan de niveaus van vastgestelde beeldkwaliteit (streefwaarde A voor het centrum en streefwaarde B voor de wijken). • Wegen: Gemeentelijke wegen, straten en pleinen zijn goed begaanbaar, schoon en veilig en voldoen minimaal aan beeldkwaliteit niveau B. • Riool: Zorgen voor een adequaat beheer in de openbare ruimte van afvalwater, hemelwater en grondwater. Bij werkzaamheden kijken we of afkoppelen van hemelwater mogelijk is door te infiltreren. • Civiele kunstwerken (bruggen en duikers): Zijn goed begaanbaar, schoon en veilig, wat betekent dat ze minimaal voldoen aan niveau B. • Openbare verlichting: Openbare verlichting speelt een belangrijke rol in sociale- en verkeersveiligheid. We richten ons op behoud, verduurzaming en verbetering hiervan.

We vervangen verouderde installaties (lichtmasten en armaturen) die hun technische levensduur hebben overschreden, waarbij we zoveel mogelijk het principe van de circulaire economie toepassen en de SER-energieakkoord doelstellingen volgen. Inzicht in realisatie doelstelling

Kwaliteit openbaar groen centrum

Doelstelling

2019

2020

2021

2022

90% op niveau A

73%

NB

85%

90%

↑

↑

93%

93%

↑

→

87%

NB

Ontwikkeling realisatie doelstelling Kwaliteit openbaar groen wijken

↑ 90% op niveau B

Ontwikkeling realisatie doelstelling Kwaliteitsniveau verhardingen Ontwikkeling realisatie doelstelling

82%

NB

↑ 90% op niveau B

93%

NB

↑

↓

Voor het meten en beoordelen van het kwaliteitsniveau in het openbaar groen en de verhardingen maken we gebruik van de methodiek van CROW (oorspronkelijke naam: Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek). Deze methodiek biedt ons de mogelijkheid een streefwaarde te bepalen voor het kwaliteitsniveau. Het is daarbij de bedoeling dat we voor minimaal 90% voldoen aan het afgesproken niveau. 100% is nooit mogelijk, omdat dit impliceert dat we onze inzet moeten bepalen op basis van onvoorziene omstandigheden (zoals bijvoorbeeld een extreem natte zomer). Zoals uit voorgaande tabel blijkt bewegen we ons rond de norm van 90% op het afgesproken niveau, maar lukt het niet altijd de norm te halen. In 2020 hebben er als gevolg van de overstap naar een eigen meetmethodiek en als gevolg van corona geen metingen plaatsgevonden. Het kwaliteitsniveau van de verhardingen wordt een keer per 2 jaar gemeten. Beleidsrisico’s • De weersinvloeden kunnen het resultaat van de onkruidbeheersing op straat en in het plantsoen negatief beïnvloedden. • Een langer dan gebruikelijke levertijd van sommige materialen, waardoor projecten vertraging op kunnen leveren. • Door personeelskrapte kan het voorkomen dat een aannemer of bedrijf niet per direct is in te schakelen.

Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • We voeren de projecten uit zoals afgesproken in het investeringsplan. • Bij aanpassingen in de openbare ruimte stellen wij de klimaatopgave centraal.

65

•

•

•

•

•

•

Gemeentelijke gebouwen: We voeren inspecties uit en zorgen ervoor dat door het uitvoeren van preventief en correctief onderhoud de openbare ruimte en gebouwen bruikbaar en toegankelijk zijn. We houden een zinvolle samenstelling van de gemeentelijke vastgoedportefeuille met aansluitende beheer- en onderhoudsplannen. Openbaar groen: Het duurzaam onderhouden van openbaar groen en bomen. We zorgen voor optimale groeiomstandigheden, goed onderhoud en bescherming van de bomen en groenvoorzieningen. Alle bomen worden een keer per vier jaar geïnspecteerd op vitaliteit en veiligheid en de groenvoorzieningen maandelijks op de onderhoudsstaat. Wegen: Wij voeren tijdig onderhoud uit aan de wegen en alle overige verhardingen zodat de toegankelijkheid, bereikbaarheid en veiligheid voor de gebruikers geborgd blijft. Iedere 2 jaar doen we een weginspectie en op basis van de resultaten wordt het groot onderhoud uitgevoerd. Riool: Naast het reinigen en inspecteren, voeren we preventief en correctief onderhoud aan de gemeentelijke riolering, rioolvoorzieningen en rioolinstallaties uit, zodat inzameling en afvoer van het geproduceerde afvalwater gewaarborgd is. Civiele kunstwerken (bruggen en duikers): Elke 4 jaar voeren we aan alle kunstwerken een inspectie uit.

Op basis daarvan bepalen we aan welke civiele kunstwerken onderhoud uitgevoerd moet worden of welke kunstwerken er vervangen moeten worden, zodat een veilig gebruik geborgd is. Openbare verlichting: Middels ons beheersysteem monitoren en bewaken wij het areaal van de openbare verlichting. We verhelpen storingen en schades aan de openbare verlichting. Speerpunten 2024 • Naar aanleiding van het besluit van de gemeenteraad wordt er een start gemaakt met het verduurzamen van de gemeentelijke gebouwen. • De voorbereiding van een aantal civiele projecten wordt naar voren gehaald, zodat er voldoende tijd tussen voorbereiding en uitvoering is om bijvoorbeeld subsidies aan te vragen. Dat betekent in 2024 een toename van het aantal projecten dat wordt voorbereid. • Het afronden van het speelruimtebeleidsplan met een uitvoeringsprogramma en financieel kader voor de komende jaren, waarin niet alleen speelruimte en speelplekken in worden meegenomen, maar ook de openbare beweeg- en sportmogelijkheden.

Overige ontwikkelingen • Eind 2023 wordt de onkruidbestrijding op verharding opnieuw aanbesteed. De uitvoering hiervan, waarbij we een nieuwe werkwijze gaan inzetten, start in 2024. • Er wordt extra inzet gepleegd op het bestrijden van invasieve exoten zoals Japanse duizendknoop en reuzenbereklauw. • In het gemeentehuis vindt verduurzaming plaats door de warmte-installatie gedeeltelijk te vervangen door warmtepompen. • In samenwerking met waterschap Brabantse Delta worden de vijvers in park Meloengaarde en aan de Ganzenhof uitgebaggerd. Beleidsindicatoren 530 Beheer en onderhoud Kwaliteitsniveau centrum

Kwaliteitsniveau wijken

Kwaliteitsniveau van onkruid in beplanting in het centrum (streefwaarde A) 2019 20206 2021 2022 Niveau A+ 5% 4% Niveau A 68% 81% 90% Niveau B/C 27% 15% 10% Kwaliteitsniveau van onkruid in beplanting in de wijken (streefwaarde B) 2019 20206 2021 2022 Niveau A 5% 4% 51% Niveau B 68% 81% 42% Niveau C 27% 15% 7%

6 In 2020 zijn de kwaliteitsniveaus niet gemeten. Tot en met 2019 is dit door een extern bureau uitgevoerd. In 2020 zou de buitendienst hiervoor opgeleid worden en zelf gaan monitoren. Vanwege de coronamaatregelen was dit erg lastig en is dat niet gelukt. Vanaf 2021 wordt het intern opgepakt .

66

Meldingen openbare ruimte

Kwaliteitsniveau verhardingen

Kwaliteitsniveau civiele kunstwerken (bruggen en duikers)

Aantal meldingen met betrekking tot de openbare ruimte (vanaf april 2021 met de fixi app, daarvoor via Op Orde) 2019 2020 2021 2022 2.871 4.810 5.442 5.772 Kwaliteitsniveau van verhardingen (streefwaarde CROW B) 2015 2017 2019 2021 Niveau A+ 59% 45% 47% 44% Niveau A 28% 33% 37% 35% Niveau B 4% 6% 9% 8% Niveau C 0% 2% 2% 2% Niveau D 3% 5% 5% 6% Halfverhard 7% 10% 0% 5% en onverhard In 2021 zijn alle civiele kunstwerken geïnspecteerd. Het kwaliteitsniveau voor alle civiele kunstwerken wat wordt nagestreefd is CROW B. Op dit moment is de werkelijke kwaliteit nog niet in kaart gebracht. Uitgebreide informatie over het areaal en de kwaliteit hiervan vindt u terug in de beheerrapportage die in september 2021 aan de gemeenteraad is aangeboden.

540 Afval Strategische doelstellingen • Inwoners worden gestimuleerd om hun afval beter te scheiden waardoor minder aanbod van restafval en een hoger aanbod grondstoffen wordt gerealiseerd, zowel aan huis, bij centrale verzamellocaties als op de milieustraat van onze gemeente. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • Maximaal 100 kg restafval. • Zuiverheid afvalstroom PMD minimaal 75%. Het landelijke Uitvoeringsprogramma VANG-HHA 2021-2025 (Van Afval Naar GrondstofHuishoudelijk Afval), dat in februari 2022 is gepubliceerd, heeft als doel de kwaliteit van de ingezamelde huishoudelijke afvalstromen te verhogen en daarmee de recycling te verbeteren. Het programma 2021-2025 heeft als motto: met optimale grondstoffenscheiding naar hoogwaardige recycling. De kern van het programma is gericht op het goed scheiden van grondstoffen in de keten om te voorkomen dat waardevolle grondstoffen worden verbrand en om ervoor te zorgen dat ze een bijdrage leveren aan een circulaire economie. Dit betekent dat de focus verschuift van een doelstelling op kwantiteit (hoeveelheid restafval) naar een gecombineerde doelstelling op kwantiteit én kwaliteit (minder vervuiling van afvalstromen). Uit de resultaten van het vorige uitvoeringsprogramma VANG blijkt dat in totaal slechts 56 gemeenten (15%) de doelstelling minder dan 100 kg restafval per inwoner gehaald hebben.

Gemiddeld is de jaarlijkse aangeboden hoeveelheid restafval per inwoner in de periode 2015-2020 van 240 kg naar ongeveer 180 kg gegaan bereikt (Bron: Uitvoeringsprogramma VANG – Huishoudelijk afval, februari 2022). Belangrijke kanttekening hierbij is echter wel dat “de kwaliteit van bepaalde deelstromen onder druk komt te staan, wat nadelige gevolgen heeft voor de daadwerkelijke recycling” (Uitvoeringsprogramma VANG). In de gemeente Dongen hebben we in de periode 2015 – 2021 een vermindering van 68 kg restafval per inwoner per jaar kunnen bereiken, waarbij we ook in Dongen zien dat de kwaliteit van de reststromen is verminderd. In aansluiting op het herijkte landelijke uitvoeringsprogramma en op de ambitie uit het coalitieakkoord kiezen we daarom vanaf 2023 voor een gecombineerde doelstelling gericht op het optimaliseren van de grondstoffenscheiding. We zetten daarbij zowel in op een daling van de hoeveelheid restafval en alsmede op het zuiver(der) maken van de deelstromen.

67

Inzicht in realisatie doelstelling

Restafval per inwoner (kg)

Doelstelling

2019

2020

2021

2022

2023*

100

170

185

137

132

131

↑

↓

↑

↑

↑

NB

81%

83%

62%

84%

↑

↓

↑

Ontwikkeling realisatie doelstelling Zuiverheid PMD (%) Ontwikkeling realisatie doelstelling

75%

* Prognose (op basis van 7 maanden) De doelstelling van 100 kg restafval per inwoner is nog niet gehaald. Wel is sprake van een dalende trend in de hoeveelheid restafval per inwoner. In 2022 is 132 kg restafval ingezameld en dus iets minder dan in 2021. In 2023 zien we op basis van de halfjaarcijfers tot dusver een minieme daling van de hoeveelheid. De volgende uitdaging ligt in het verminderen van de hoeveelheid naar minder dan 100 kg. Het verlagen van de ophaalfrequentie van restafval in combinatie met het wekelijks ophalen van PMD had in 2022 een duidelijk effect op de zuiverheid van de PMD-stroom. Deze stroom was in 2022 slechts 62% zuiver. De zuiverheid in 2023 is voldoende te noemen met een stijging naar 84%. Regionaal en landelijk zijn er echter steeds meer problemen met de zuiverheid van PMD. Deze ontwikkelingen worden nauwlettend in de gaten gehouden. Beleidsrisico’s • Gedrag bewoners. Niet alle bewoners passen hun gedrag aan om samen de doelstellingen te halen. Daarom gaan we in andere talen communiceren en ons richten op hotspots. • Gevolgen van landelijke regelgeving. Zo zorgde de invoering van statiegeld op flesjes en blikjes de eerste maanden na invoering voor meer in plaats van minder zwerfvuil. • Strengere controles bij verwerkers. De huidige keuringssystematiek van afvalstromen is niet optimaal.

Als verwerkers dit proces gaan verbeteren kan dit leiden tot meer afkeur. Bij de inzameling vragen we aan onze medewerkers daarom extra aandacht voor de kwaliteit van de afvalstromen. Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • Het doelmatig inzamelen en innemen van huishoudelijke afvalstromen en grondstoffen op de milieustraat, centrale verzamellocaties en op aangegeven routes huis aan huis. • Communicatie over afvalscheiding, in meerdere talen. • Diverse zwerfafvalprojecten, zoals de landelijke opschoondag en scholenproject. • De rol die de gemeente heeft met betrekking tot recycling is beperkt. De inzameling is de belangrijkste reguliere taak van de gemeente. Op de andere onderdelen van de cyclus hebben we minder of zelfs geen invloed. Dit betekent echter niet dat we niets kunnen doen op het gebied van grondstoffenscheiding. Speerpunten 2024 • Minder zwerfafval en dumpingen op verzamellocaties. We doen onder meer proeven met communicatie in andere talen en overleg met verhuurders. • Afronding onderzoek naar en besluitvorming over verduurzaming wagenpark. In de Kadernota 2024 is aangekondigd dat we onderzoek gaan doen naar de consequenties van verduurzaming van het wagenpark. • De scenario’s om tot betere afvalscheiding te komen worden verder uitgewerkt. • De zuiverheid van deelstromen staat onder druk.

We zetten ons in om de kwaliteit van deelstromen te verbeteren. Overige ontwikkelingen • We gaan onderzoeken of de milieustraat effectiever ingedeeld kan worden waardoor bewoners gestimuleerd worden eerst grondstoffen te lossen voordat ze bij de restafvalcontainer komen.

68

• •

Sommige meldingen in Fixi hebben een te lange doorlooptijd. We zetten ons er voor in om dit sneller af te handelen. Papierinzameling: Zoals gemeld in Raadsinformatiebrief-55 stoppen we per 2024 met de inzameling van papier via de lokale verenigingen. Er komt een afbouwregeling waarbij verenigingen in 2024 75% van de inkomsten ontvangen.

Beleidsindicatoren

540 Afval Ingenomen afval Restafval per inwoner (kg) Restafval per huishouden (kg) Aantal inworpen containers

Bezoekers milieustraat Sorteeranalyse fijn restafval

Sorteeranalyse PMD (Huis aan huis inzameling en verzamelcontainers) in gewicht percentages

GFT Papier en Karton Hygiënisch papier Drankkartons Kunststoffen Glas Metalen Textiel Puin Hout Klein chemisch afval Elektrische apparaten Overig afval Kunststof verpakkingen Kunststof niet-zijnde verpakkingen Metalen verpakkingen Metaal niet-zijnde verpakkingen

2019 170

2020 185

2021 137

2022 132

394

428

320

306

Gemiddeld aantal inworpen in de ondergrondse restafvalcontainer per actieve pas per jaar 2019 2020 2021 2022 92 94 45 33 2019 2020 2021 2022 51.721 55.393 57.621 55.431 2020 2021 2022 44,8% 35,9% 40,1% 4% 4,7% 3,1% 8,8% 15,8% 16,4% 1,2% 1,3% 1,0% 10% 10,3% 7,7% 3,1% 2,3% 2,0% 2,1% 2,9% 2,8% 5,6% 5,2% 6,0% 3,0% 3,2% 2,4% 5,6% 1,9% 4,2% 0,3% 0,4% 0,3% 0,8% 0,5% 0,8% 10,9% 15,5% 13,2% 2020 2021 2022 55,7% 56,9% 42,3% 3,9%

2,6%

1,4%

7,0%

7,6%

5,8%

0,0%

1,2%

0,4%

Drankkartons

11,9%

11,6%

8,3%

Inzamelzakken

2,6%

3,9%

3,5%

Vervuiling

19,1%

17,0%

38,5%

69

Wat mag het kosten? Overzicht lasten en baten programma 5 Dongen Dient (x € 1.000) Begroting 2023

Thema Taakveld Omschrijving 510 Bestuur 0.10 Mutaties reserves 0.1 Bestuur 520 Dienstverlening 0.2 Burgerzaken 7.5 Begraafplaatsen en crematoria 8.3 Wonen en bouwen 530 Beheer en onderhoud 0.10 Mutaties reserves 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 7.2 Riolering 8.3 Wonen en bouwen 540 Afval 7.3 Afval Totaal Dongen Dient

Lasten 1.880 1.880 1.891 913 174 804 7.484 3 500 2.351 2.566 1.756 308 3.263 3.263 14.518

Baten

937 229 134 574 2.527 1 45 187 1 187 2.106

Begroting 2024 Lasten 2.195 75 2.120 2.048 1.122 183 743 8.296 3 550 2.543

3.108 1.745 347 3.858 3.064 3.858 3.064 7.321 15.602

Begroting 2025

Baten

1.346 639 134 574 2.544 1 232 1 187 2.123

Lasten 2.195 75 2.120 2.009 1.089 177 743 8.769 3 550 2.725

3.260 1.701 530 3.653 3.398 3.653 3.398 7.544 16.371

Begroting 2026

Baten

1.342 635 134 574 2.544 1 232 1 187 2.123

Lasten 2.195 75 2.120 2.020 1.103 174 743 8.727 3 550 2.889

3.104 1.646 536 3.998 3.406 3.998 3.406 7.884 16.348

Begroting 2027

Baten

1.280 573 134 574 2.544 1 232 1 187 2.123

Lasten 2.195 75 2.120 2.066 1.143 180 743 8.747 3 550 2.917

3.106 1.639 533 3.998 3.414 3.998 3.414 7.822 16.422

Baten

1.305 598 134 574 2.544 1 232 1 187 2.123 3.998 3.998 7.847

Binnen thema bestuur is de dotatie aan de reserve raadsinitiatieven begroot en is de gewijzigde bijdrage aan de Regio Hart van Brabant opgenomen. Binnen thema 520 zijn de baten en lasten van de gemeentelijke leges geactualiseerd. Voor beheer en onderhoud geldt dat de onderhoudsbudgetten zijn aangepast op basis van indexeringen en areaaluitbreiding, waaronder budget voor de aan te leggen losloopstrook Dongen-Vaart. Daarnaast zijn de kapitaallasten geactualiseerd op basis van het meest recente investeringsprogramma. Op 1 januari 2024 loopt de huidige cao voor gemeenten af. Voor de kostenontwikkeling in 2024 is een aanname gedaan. Samen met de ontwikkelingen van formatie en stijging van de sociale lasten zorgt dit voor gestegen personeelslasten. Deze worden doorbelast naar de verschillende thema’s in de begroting.

70

71

Algemene dekkingsmiddelen en overhead In de begroting nemen we ook het overzicht op van algemene dekkingsmiddelen en het overzicht van overhead. Algemene dekkingsmiddelen geeft inzicht in een aantal algemene inkomstenbronnen van de gemeente, zoals de algemene uitkering. Overhead geeft aan welke kosten samenhangen met de sturing en ondersteuning van de organisatie. Het is geen programma, zoals de vijf pijlers worden weergegeven, maar meer een opsomming van een aantal geldstromen die vanuit hun onderlinge samenhang zijn geordend.

610 Algemene uitkering De algemene uitkering is de grootste inkomstenbron van de gemeente. De raming van de algemene uitkering in deze begroting is gebaseerd op de Meicirculaire 2023. De doorwerking van de Septembercirculaire 2023 zal via een raadsinformatiebrief aan de raad worden voorgelegd.

620 Gemeentelijke belastingen en heffingen De gemeentelijke belastingen en heffingen komen uitgebreid aan de orde in paragraaf A "Lokale heffingen". In het overzicht van algemene dekkingsmiddelen worden de gemeentelijke belastingen uitgelicht waarvan de opbrengsten gemeentebreed ingezet kunnen worden. Het gaat dan om de OZB.

630 Overige algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien De overige algemene dekkingsmiddelen zijn gerelateerd aan paragraaf D "Financiering" waarbij een onderbouwing wordt gegeven van de financieringsfunctie van de gemeente. Daarnaast maken we hier ook de post onvoorzien en verwachte verplichting ten aanzien van de vennootschapsbelasting inzichtelijk.

640 Overhead Bij het in beeld brengen van de overhead maken we onderscheid in vier categorieën: • Directe personeelskosten: Salariskosten van alle ambtenaren in dienst bij de gemeente Dongen. • Indirecte personeelskosten: Scholingskosten, reis- en verblijfkosten, arbo- en administratiekosten. • Facilitaire ondersteuning: Huisvesting gemeentehuis en -werven, ICT, archief, catering, e.d.. • Bestuursondersteuning en kwaliteitszorg: Publieksvoorlichting, kwaliteitszorg concern, bestuursondersteuning, persvoorlichting en representatie. Voor het berekenen van de overhead maken we gebruik van de rekenmethoden die door de Commissie BBV worden voorgeschreven. Dit betekent dat kosten – waar mogelijk – direct worden toegerekend aan producten. De resterende overhead wordt uitgedrukt in een percentage. Dit percentage berekenen we voor zowel de binnen- als de buitendienst. Dit onderscheid wordt gemaakt ten behoeve van een passende toerekening van uurtarieven naar de producten. Percentage overhead =

Overhead binnendienst Directe personeelskosten

in 2024

€ 8.490.665 € 15.616.008

= 54 %

Percentage overhead =

Overhead buitendienst Directe personeelskosten

in 2024

€ 334.899 € 2.634.917*

= 13 %

* In dit bedrag zijn ook de personeelskosten opgenomen die toegerekend mogen worden aan de producten.

72

Beleidsrisico’s • De raming van de Algemene Uitkering is gebaseerd op de meicirculaire 2023. Er komen nog 5 circulaires die de werkelijke hoogte van de Algemene Uitkering in 2024 kunnen beïnvloeden. Beleidsindicatoren

Gemiddelde WOZ-waarde (in € 1.000) % demografische druk

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

Overhead De gemiddelde WOZ waarde van woningen 2019 2020 2021 2022 245 265 320 345 De som van het aantal personen van 0-15 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 15-65 jaar 2019 2020 2021 2022 73,6% 73,8% 74,2% 74,9% Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten7 2019 2020 2021 2022 648 710 761 838 Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten7 2019 2020 2021 2022 744 818 882 959 Overhead

Formatie

Bezetting

Overhead

Apparaatskosten

Externe inhuur

Fte per 1.000 inwoners 2019 2020 2021 7,3 7,2 7,2 Fte per 1.000 inwoners 2019 2020 2021 7,0 7,2 7,1 Als % van de totale lasten 2019 2020 2021 13,4% 11,8% 12,6% Apparaatskosten per inwoner (kosten per inwoner)8 2019 2020 2021 € 291 € 636 € 705 Externe inhuurkosten als percentage van de loonsom 2019 2020 2021 13,0% 8,0% 9,7%

2022 7,3 2022 6,9 2022 11,8% 2022 € 715 2022 10,1%

7 Het CBS publiceert sinds 2021 specifieke cijfers over de gemiddelde WOZ-waarde per gemeente. De gemeentelijke woonlasten zijn op basis van deze cijfers herberekend over eerdere jaren. 8 In 2020 is de berekeningsmethodiek van de apparaatskosten geactualiseerd. Hierbij is gebleken dat voorgaande jaren de berekening niet volledig is geweest. De kosten zijn er altijd geweest, maar werden in de eerdere methodiek niet meegenomen in de berekening.

73

Wat mag het kosten? Overzicht lasten en baten programma 6 Algemene dekkingsmiddelen en overhead (x € 1.000) Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Thema Taakveld Omschrijving 44.036 47.346 47.727 44.820 44.603 610 Algemene uitkeringen 44.036 47.346 47.727 44.820 44.603 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 321 6.834 326 7.240 339 7.240 352 7.240 365 7.240 620 Gemeentelijke belastingen en heffingen 79 0.10 Mutaties reserves 99 4.441 210 4.719 219 4.719 228 4.719 237 4.719 0.61 OZB woningen 108 2.104 97 2.311 101 2.311 105 2.311 109 2.311 0.62 OZB niet-woningen 113 70 19 19 19 19 0.64 Belastingen overig 70 70 70 70 140 3.4 Economische promotie 140 140 140 140 2.336 654 1.928 631 2.124 631 -677 631 -987 631 630 Overige algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien 1.151 1.126 665 500 0.10 Mutaties reserves 132 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten 103 471 -1.845 -2.124 -81 109 159 109 13 109 -12 109 123 109 0.5 Treasury 2.229 545 458 522 458 522 458 522 458 522 0.8 Overige baten en lasten 56 56 56 56 56 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) 9.141 170 9.218 161 9.214 161 9.196 161 9.137 161 640 Overhead 115 0.1 Bestuur 128 141 141 141 9.026 170 9.090 161 9.073 161 9.055 161 8.996 161 0.4 Overhead 11.797 51.693 11.471 55.378 11.677 55.759 8.870 52.852 8.515 52.634 Totaal Algemene dekkingsmiddelen en overhead

De opbrengst Algemene Uitkering van het gemeentefonds is gebaseerd op de Meicirculaire 2023. Bij de bepaling van de OZB-opbrengst is rekening gehouden met de inflatie zoals opgenomen in de Meicirculaire 2023. Binnen thema 630 valt de stelpost inflatieontwikkeling vrij ten gunste van met name de dekking van de verhoogde exploitatiebijdrage De Vennen en de BSA. Binnen het thema overhead zien we een stijging van de ICT-kosten. Daarnaast is de premie voor de aansprakelijkheidsverzekering gestegen en is een budget opgenomen voor de voorbereiding van investeringsprojecten. Op 1 januari 2024 loopt de huidige cao voor gemeenten af. Voor de kostenontwikkeling in 2024 is een aanname gedaan. Samen met de ontwikkelingen van formatie en stijging van de sociale lasten zorgt dit voor gestegen personeelslasten. Deze worden doorbelast naar de verschillende thema’s in de begroting.

74

Paragraaf A. Lokale heffingen De paragraaf lokale heffingen geeft een overzicht van de geraamde inkomsten uit de gemeentelijke heffingen en van het beleid ten aanzien van deze heffingen. Verder biedt de paragraaf een overzicht van de tariefontwikkelingen, een opgave van de woonlasten, informatie over de kostendekkendheid van tarieven en informatie over kwijtschelding. Beleid ten aanzien van lokale heffingen In het bestuursakkoord 2023 - 2026 is een aantal richtinggevende uitspraken gedaan op het terrein van de lokale heffingen, te weten: • De OZB-opbrengst stijgt met het landelijke inflatiepercentage. • Bij de afvalstoffenheffing en rioolheffing wordt een kostendekkend tarief gehanteerd. • Het tarief voor leges is maximaal kostendekkend. In de Programmabegroting 2023-2027 heeft het college daarnaast aangegeven dat het de OZBtarieven voor woningen en niet-woningen deze bestuursperiode meer in lijn wil brengen met het landelijk gemiddelde. De marktgelden, lijkbezorgingsrechten, retributies en leges volgen de algemene tariefstijging. Het Rijk heeft in de Meicirculaire een prijsontwikkeling consumentenprijsindex berekend van 5,9%. Dit is in de tarieven verwerkt tenzij anders vermeld bij de betreffende heffing. Bij het berekenen van de tarieven worden diverse kosten meegenomen. Voor de kostendekkendheid is allereerst van belang welke kosten toerekenbaar zijn aan de tarieven.

Deze kosten bestaan uit directe en indirecte kosten. Onder directe kosten worden de kosten verstaan die rechtstreeks samenhangen met de verleende dienstverlening. Onder indirecte kosten worden de kosten verstaan die weliswaar niet rechtstreeks samenhangen met de verleende dienst, maar wel in enig verband staan met die dienstverlening, ofwel overheadskosten. De overheadkosten betreffen onder meer kosten van arbeid, investeringen, ICT en materieel. Bij de tariefberekening van de afvalstoffen- en rioolheffing wordt de compensabele BTW doorberekend in de tarieven. De belastingverordeningen voor 2024 worden in december aan de raad ter vaststelling aangeboden. De in deze paragraaf opgenomen tarieven voor 2024 zijn onder voorbehoud van besluitvorming door de raad. In de paragraaf worden de volgende onderwerpen toegelicht: 1. Onroerendezaakbelasting (OZB) 2. Afvalstoffenheffing 3. Riool- en Waterzorgheffing 4. Lokale lastendruk 5. Vergelijkend overzicht woonlasten 6. Reclamebelasting 7. Toeristenbelasting 8. Marktgelden 9. Lijkbezorgingsrechten 10. Leges 11. Kwijtscheldingsbeleid 1. Onroerendezaakbelasting De tariefbepaling voor het belastingjaar 204 is gebaseerd op de begrote OZB-opbrengst 2023 vermeerderd met een index van 5,9%.

Daarnaast wordt de waardeontwikkeling (stijging of daling) van de onroerende zaken als gevolg van de jaarlijkse waardering gecorrigeerd in de tarieven voor 2024. Voor het jaar 2024 zal de waarde per 1 januari 2023 worden gebruikt bij toepassing van het tarief 2024. Bij de tariefbepaling is de waardeontwikkelingen nog niet bekend maar wordt er gerekend met een geprognosticeerde waardeontwikkeling die wordt afgegeven door de Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB). Dit betreft 12,3% voor woningen en 2,5% voor niet-woningen.

75

De verwachte OZB-opbrengst voor het jaar 2024 bedraagt € 7,0 miljoen (in 2023: € 6,6 miljoen). Zoals zichtbaar in onderstaande tabel wijken de tarieven voor de eigenaren van woningen en nietwoningen af van het landelijk gemiddelde. Eigenaren van woningen betalen in Dongen meer dan het landelijk gemiddelde, terwijl eigenaren van niet-woningen minder betalen. Het college wil beide tarieven deze bestuursperiode meer in lijn brengen met het landelijk gemiddelde. Dat betekent een verlaging van het tarief voor woningeigenaren en een stijging van het tarief voor eigenaren van nietwoningen. Tarievenoverzicht

Nederland

Dongen

(COELO-Atlas) OZB eigenaar woningen

2023 0,0890%

2023 0,1181%

OZB eigenaar niet-woningen

0,3145%

0,2374%

OZB gebruiker niet-woningen

0,2248%

0,2014%

Om die reden wordt de opbrengst van de verschillende OZB-categorieën met verschillende percentages geïndexeerd. De percentages zijn zo bepaald dat de totale opbrengst wel 5,9% (het inflatiecijfer) hoger ligt dan in 2023. Bij de bepaling van de tarieven zijn de volgende percentages gebruikt om de begrote OZB-opbrengst te berekenen: • Eigenaar woning: 0,3% • Eigenaar niet-woning: 26,4% • Gebruiker niet-woning: 5,9% Dit leidt tot de onderstaande tarieven voor de OZB. Tarief onroerende zaakbelasting Eigenaar woning Eigenaar niet-woning Gebruiker niet-woning

2021 0,1293% 0,2104% 0,1926%

2022 0,1269% 0,2270% 0,2065%

2023 0,1181% 0,2374% 0,2014%

2024 0,1002% 0,3043% 0,2140%

Deze tarieven leiden tot de volgende OZB-bedragen, waarbij voor woningen en niet-woningen is uitgegaan van de gemiddelde WOZ-waarde. In 2023 is voor niet-woningen een eenmalige korting van 4% opgenomen. Deze korting komt in 2024 te vervallen.

Eigenaar woning Eigenaar niet-woning Gebruiker niet-woning

WOZ- waarde 2023 (gemiddeld)

WOZ- waarde 2024 (gemiddeld)

OZB 2023

OZB 2024

Verschil (%)

387.000 545.000 545.000

435.000 559.000 559.000

458 1.294 1.098

436 1.701 1.196

-4,9% 31,5% 9,0%

2. Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing dient ter financiering van de kosten voor inzameling, beheer en verwerking van afval. De afvalstoffenheffing maakt net als de OZB en de rioolheffing onderdeel uit van de woonlasten. De gemeente Dongen maakt onderscheid in de heffing tussen éénpersoonshuishoudens en meerpersoonshuishoudens. Het geheel van afvalinzameling is een gesloten circuit: de inkomsten mogen alleen besteed worden aan de uitvoering van de afvalinzamelingstaak. Er wordt gewerkt met een voorziening afval waarmee over- of onderbestedingen worden geëgaliseerd in het tarief. Het uitgangspunt is dat afvalinzameling volledig kostendekkend is. In de tariefberekeningen van afvalstoffenheffing is rekening gehouden met gemiste inkomsten als gevolg van verleende kwijtschelding. Het aanbieden van afvalstoffen kan leiden tot nevenvervuiling (zwerfvuil) die van invloed is op de kosten van straatreiniging. Als gevolg hiervan wordt 33% doorberekend aan afvalinzameling. Met een onttrekking uit de voorziening afval zijn we in staat geweest om op het tarief van de afvalstoffenheffing voor het jaar 2024 een korting te verlenen van 5%. Met die korting geven we de in het verleden te veel opgehaalde afvalstoffenheffing gedeeltelijk terug aan de inwoner. Voor de jaren na 2024 gaan we op basis van de huidige kostenramingen uit van een stijging van het tarief.

Waar mogelijk zullen we de stijging met inzet van de voorziening beperken.

76

Tarief afvalstoffenheffing Meerpersoonshuishouden Alleenwonende Inzicht in kostendekkendheid Omschrijving Lasten taakveld 7.3 Lasten taakveld 2.1 Lasten taakveld 6.3 Overhead BTW Totaal lasten Opbrengst afvalstoffenheffing Tekort

2021 € 344,97 € 224,03

2022 € 344,97 € 224,03

Specificatie Exploitatie afvalinzameling Aandeel kosten straatvegen Kwijtschelding afvalstoffenheffing

2023 € 344,97 € 224,03

2024 € 327,72 € 212,83

Begroting 2024 (bedragen x € 1.000) 2.714 84 100 227 423 3.548 3.181 367

Onttrekking aan voorziening

Dekkingspercentage

100%

3. Rioolheffing Rioolheffing dient ter financiering van de gemeentelijke watertaken, waaronder het beheer en onderhoud van gemeentelijke riolering, afvalwater, hemelwater en grondwater. In het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan en vanaf 2022 het Water- en Rioleringsplan wordt aangegeven op welke manier de gemeente de gemeentelijke watertaken wil verbeteren, uitbreiden, onderhouden en beheersen en welke middelen noodzakelijk zijn om de gestelde doelen te bereiken. De gemeente Dongen heft rioolheffing van de gebruiker van een perceel. De rioolheffing maakt net als de OZB en afvalstoffenheffing onderdeel uit van de woonlasten. Het geheel van riolering is een gesloten circuit: de inkomsten mogen alleen besteed worden aan de uitvoering van de rioleringstaak. Er wordt gewerkt met een voorziening riolering waarmee over- of onderbestedingen worden geëgaliseerd in het tarief. Het uitgangspunt is dat de tarieven van rioolheffing 100% kostendekkend zijn. Voor het goed functioneren van het rioleringsstelsel veegt de gemeente de straten. Hierbij kan gedacht worden aan het vegen van bladafval en zwerfvuil. Dit om te voorkomen dat kolken in het rioleringsstelsel verstopt raken. Als gevolg hiervan wordt 33% doorberekend aan de rioolheffing. Voor een goede uitvoering van de gemeentelijke watertaken vinden er baggerwerkzaamheden aan watergangen en onderhoud aan oevers plaats.

De werkzaamheden zijn noodzakelijk voor ruiming van slib, inzameling van afvloeiend hemelwater en de verwerking van ingezameld hemelwater. Als gevolg hiervan wordt 70% doorberekend aan de rioolheffing. Met behulp van een onttrekking uit de voorziening is het tarief van de rioolheffing voor het jaar 2024 gelijk gehouden aan het tarief in 2023. De komende jaren zal het niet mogelijk zijn het tarief gelijk te houden. De grotere vervangingsvraag van oude riolen en algehele prijsstijgingen zetten druk op de kostenontwikkeling. Waar mogelijk zullen we de stijging dempen met inzet van de voorziening. Tarief rioolheffing Vastrecht Inzicht in kostendekkendheid Omschrijving Lasten taakveld 7.2 Lasten taakveld 2.1 Lasten taakveld 5.7 Lasten taakveld 6.3 Overhead BTW

2021 € 175,45

Specificatie Exploitatie en beheer riolering Aandeel kosten straatvegen Aandeel kosten sloten Kwijtschelding rioolheffing

2022 € 175,45

2023 € 175,45

2024 € 175,45

Begroting 2024 (bedragen x € 1.000) 1.578 84 174 61 146 226

77

Totaal lasten Opbrengst rioolheffing Tekort

2.270 2.097 173

Onttrekking aan voorziening

Dekkingspercentage

100%

4. Lokale lastendruk In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de lastenontwikkeling van een meerpersoonshuishouden. De lokale lastendruk bestaat uit drie onderdelen: onroerende zaakbelasting, afvalstoffen- en rioolheffing. Voor de onroerende zaakbelasting wordt uitgegaan van een woning in eigendom met getaxeerde waarde voor het jaar 2024 van € 435.000. Het gemiddelde van € 435.000 is gebaseerd op de woningwaarde (koopwoningen) van 2023 volgens het CBS gecorrigeerd met de verwachte waardestijging van 12,3%. Tarieven Eigenaar woning Afvalstoffenheffing Rioolheffing Woonlasten meerpersoonshuishouden

2021 € 414 € 345 € 175 € 934

2022 € 438 € 345 € 175 € 958

2023 € 458 € 345 € 175 € 978

2024 € 436 € 328 € 175 € 939

De stijging van de woonlasten in 2023 is het gevolg van een hoger dan vooraf verwachte gemiddelde stijging van de WOZ-waarde. In het voorgestelde tarief voor 2024 is dit gecorrigeerd. 5. Vergelijkend overzicht woonlasten Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de lagere Overheden (COELO) geeft jaarlijks de 'Atlas van de lokale lasten' uit. Deze Atlas geeft inzicht in de woonlasten per gemeente. Voor een vergelijkend overzicht van de woonlasten (onroerendezaakbelasting, afvalstoffen- en rioolheffing) 2023 is van een viertal vergelijkbare regiogemeenten de woonlasten (eigenaar-bewoner) van een meerpersoonshuishouden gebruikt. Gemeente Gilze en Rijen Hilvarenbeek Goirle Dongen Loon op Zand

Woonlasten 2023 € 736 € 790 € 942 € 978 € 989

Noord-Brabant Nederland

€ 877 € 944

Landelijk rangtelnummer 8 26 173 220 232

Door de matiging van de OZB-stijging voor woningeigenaren zullen de Dongense woonlasten in 2024 naar verwachting dichterbij het Nederlandse gemiddelde liggen. 6. Reclamebelasting De reclamebelasting wordt geheven van de gebruiker van de vestiging van wie dan wel ten behoeve van wie een reclameobject wordt aangetroffen in het aangewezen gebied in centrum Dongen. De reclamebelasting wordt geheven per vestiging waar een openbare aankondiging is geplaatst of aangebracht. Na aftrek van de kosten van heffing en invordering is de opbrengst bestemd voor Ondernemersvereniging Dongen Promotion. Het bedrag van de belasting is afhankelijk van de locatie: het vastrecht bedraagt € 275,00 in tariefgebied A en € 206,25 in tariefgebied B. Indien het pand zich in tariefgebied A bevindt en de WOZ-waarde meer dan € 110.000 bedraagt, wordt een aanvullend tarief van 0,25% berekend over de WOZ-waarde boven € 110.000. Indien het pand zich in tariefgebied B bevindt en de WOZ-waarde meer dan € 110.000 bedraagt, wordt een aanvullend tarief van 0,1875% berekend over de WOZwaarde boven € 110.000. De verwachte opbrengst reclamebelasting voor het jaar 2023 bedraagt € 87.000 (in 2023: € 85.000).

78

7. Toeristenbelasting Toeristenbelasting is een directe belasting die geheven wordt voor het houden van verblijf met overnachting binnen de gemeente tegen vergoeding in welke vorm dan ook door personen die niet als ingezetene met een adres in de basisadministratie personen van de gemeente zijn opgenomen. De belastingplichtige is degene die gelegenheid biedt tot verblijf in hem ter beschikking staande ruimten dan wel op hem ter beschikking staande terreinen. De belasting wordt geheven naar het aantal overnachtingen. In de verordening toeristenbelasting zal een registratieplicht opgenomen worden, zodat duidelijk is dat de exploitant de verplichting heeft zorg te dragen voor een registratie van het aantal overnachtingen. Het tarief bedraagt per persoon, per overnachting voor een verblijf in een hotel, een pension waaronder begrepen Bed & Breakfast, een recreatiewoning, een recreatieappartement of -studio, een chalet, een stacaravan, een pipowagen en in andere voor recreatie bestemde niet-mobiele verblijfsaccommodaties: € 1,50. Het tarief bedraagt per persoon, per overnachting voor een verblijf in mobiele onderkomens op een (mini)camping, in groepsaccommodaties en in andere al dan niet beroepsmatig verhuurde woningen en ruimten: € 1,25. De begrote opbrengst toeristenbelasting voor het jaar 2024 bedraagt € 140.000 (gelijk aan 2023).

De opbrengst in het eerste jaar van invoering van de belasting (2022) was € 80.000. De analyse van het verschil tussen begroting en realisatie 2023 moet nog plaatsvinden. Indien nodig zullen we de structurele raming van de opbrengst tussentijds aanpassen. 8. Marktgelden Onder de naam "marktgeld" wordt een recht geheven voor het hebben van een standplaats op de markt, daaronder begrepen de diensten die met de standplaats verband houden. Leges Marktgelden Omschrijving Lasten Overhead Totaal lasten Opbrengst marktgelden

Begroting 2024 (bedragen x € 1.000) 14 1 15 6

Dekkingspercentage

40%

9. Lijkbezorgingsrechten Voor het gebruik van de begraafplaats en voor het door of vanwege de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats heft de gemeente zogeheten lijkbezorgingrechten. Leges lijkbezorgingsrechten Omschrijving Lasten taakveld 7.5 Overhead Totaal lasten Opbrengst lijkbezorgingsrechten

Begroting 2024 (bedragen x € 1.000) 183 25 208 134

Dekkingspercentage

64%

10. Leges Titel 1, 2 en 3 Leges zijn rechten die de gemeente kan heffen in verband met verstrekte dienstverlening aan de inwoners. In een aantal gevallen gaat het om tarieven met wettelijke beperkingen (bijvoorbeeld paspoorten).

79

Leges Titel 1 (algemene dienstverlening - onder andere burgerzaken) Omschrijving Lasten Overhead Totaal lasten Opbrengsten Dekkingspercentage

Begroting 2024 (bedragen x € 1.000) 665 206 871 681 78%

Leges Titel 2 (dienstverlening m.b.t. leefomgeving - onder andere omgevingsvergunningen) Omschrijving Begroting 2024 (bedragen x € 1.000) Lasten 735 Overhead 360 Totaal lasten 1.095 Opbrengsten 581 Dekkingspercentage

53%

Leges Titel 3 (dienstverlening vallend onder Europese dienstrichtlijn - onder andere evenementen) Omschrijving Begroting 2024 (bedragen x € 1.000) Lasten 122 Overhead 59 Totaal lasten 181 Opbrengsten 16 Dekkingspercentage

9%

11. Kwijtscheldingsbeleid In de gemeente Dongen kan kwijtschelding worden verleend voor afvalstoffenheffing, rioolheffing en onroerendezaakbelasting. De kwijtscheldingsnorm is vastgesteld op 100%. Indien een belastingplichtige over onvoldoende financiële middelen beschikt is het mogelijk onder bepaalde voorwaarden in aanmerking te komen kwijtschelding. Voor het belastingjaar 2024 is een bedrag van € 185.000 opgenomen aan kwijtscheldingslast. Kwijtschelding van gemeentelijke belastingen wordt verzorgd door de BWB.

80

Paragraaf B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing In deze tweede paragraaf wordt inzicht geboden in de actuele risico’s van de gemeente en de wijze waarop hiermee wordt omgesprongen. Daarnaast wordt aan de hand van de financiële kengetallen ingegaan op de ontwikkeling van het financiële beeld. Beleid omtrent risicomanagement Op 22 juni 2023 stelde de gemeenteraad de financiële verordening gemeente Dongen vast. Hierin zijn de kaders voor de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing verwerkt. De uitvoering van het risicomanagement binnen de gemeente is uitgewerkt in een Integrale Aanpak Risicomanagement, die in juni 2021 samen met het accountantsrapport 2020 is aangeboden aan de gemeenteraad. De integrale aanpak van risicomanagement houdt in dat zoveel mogelijk binnen de bestaande processen en structuren wordt nagedacht over mogelijke risico’s en de daarbij behorende beheersmaatregelen. Risicomanagement wordt daarmee nadrukkelijk niet als afzonderlijke of op zichzelf staande activiteit georganiseerd, maar geïntegreerd in de dagelijkse activiteiten. In het denken over risico’s die de organisatie loopt, maken we onderscheid tussen twee typen risico’s: risico’s die de organisatie loopt in het bereiken van haar doelstellingen (beleidsrisico’s) en risico’s die de organisatie loopt in het uitvoeren van reguliere processen (procesrisico’s).