1. 2023-134378 - Programmabegroting 2024-2027

2

Beperkte openstelling vanwege Corona.

26

Speerpunten 2024 • Samen met de regio herijken van de REKS (Regionale energie en Klimaatstrategie) en de stappen zetten zoals in de voortgangsrapportage van juni 2023 is aangegeven (zie ook onder overige ontwikkelingen). • Uitvoering geven aan het Plan van aanpak energiearmoede (juni 2023) waaronder de witgoedregeling en de klusdienst zoals benoemd in de Transitievisie Warmte (TVW), zie ook onder overige ontwikkelingen. Overige ontwikkelingen • De REKS 2.0. is in juni 2023 opgeleverd. Verdere uitwerking is nodig waarbij het met name gaat om het vormgeven gaat van het bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak, de participatie en communicatie (het laagdrempelig en toegankelijker maken van informatie); energiebesparing; energie-armoede; integratie met andere sectoren en thema’s; doorontwikkeling van hub’s, actualiseren van duurzame opwek, netcongestie (transportschaarste), het opstellen van een Regionale Structuur Warmte (RSW) 3.0, doorontwikkeling van de regionale uitvoeringsagenda klimaatadaptatie. Voor Dongen zal ingezet worden op onder andere verdiepende onderzoeken naar alternatieve warmtebronnen, het opzetten van een website (toegankelijker maken van informatie) en het verduurzamen van bedrijventerreinen. • De Transitievisie Warmte (TVW) is op16 december 2021 vastgesteld door de raad.

In de TVW hebben we afgesproken om ons eerst te richten op het besparen op het aardgasverbruik door middel van het stimuleren van isolatie van woningen. We zijn gestart met het opzetten van een team Duurzaam ’s Gravenmoer en proberen zo al werkende weg te komen tot het opzetten van een wijkuitvoeringsplan. Op 13 april jl. heeft de raad besloten om akkoord te gaan met het procesplan waarin de uitvoering en de gemeentebrede aanpak ter voorbereiding op de wijkuitvoeringsplannen (WUP) is beschreven. • Het Publiek Ontwikkelbedrijf is op 13 juli jl. opgericht en gaat invulling geven aan de regionale doelstellingen op het gebied van energie en klimaat. Naar verwachting wordt in de tweede helft van 2023 het organisatorische deel meer vormgegeven en kan in 2024 meer aandacht worden besteed aan de inhoud. Het opzetten van de zogenoemde energiehubs is daarbij een speerpunt. • Het is verplicht dat in het kader van de Wet natuurbescherming ecologisch onderzoek wordt gedaan. Op dit moment zijn veel overheden en private partijen zoekende hoe het beste invulling gegeven kan worden aan deze verplichting. Er is namelijk een tekort aan ecologen die het onderzoek kunnen uitvoeren. Daarnaast is er een SPUK-regeling “Regeling Specifieke Uitkering versnelling natuurinclusief isoleren” die naar verwachting op korte termijn wordt vastgesteld. Deze uitkering kan worden aangevraagd door de provincies.

De provincie Noord-Brabant is bezig te bekijken hoe zij deze regeling kan omzetten in een subsidieregeling voor gemeenten. Hierbij willen zij een financiële bijdrage leveren aan het natuurinclusief isoleren per gemeente. We volgen deze ontwikkelingen nauwlettend en zijn gestart met omliggende regiogemeenten hoe we hierin kunnen samenwerken aan een oplossing. Dit om geen vertraging op te lopen in het isoleren van gebouwen en om onze klimaatdoelstellingen alsnog te kunnen halen. • Het aanwezig zijn van een professioneel digitaal en fysiek energie- en klimaatloket is belangrijk. In 2023 zijn er stappen gezet om te komen tot een digitaal- en fysiek loket. In 2024 en de jaren daarna zorgen we voor de hosting, optimalisatie, doorontwikkeling (indien nodig) en de contentontwikkeling (tekst, beeld, etc.). Het fysieke loket en de bijbehorende dienstverlening en advisering (persoonlijk en via energiecoaches of andere activiteiten) is belangrijk in de energietransitie. De huidige afspraken met Energiecoöperatie Dongen vervallen op het moment dat een nieuw loket Duurzaam Dongen is aanbesteed en van start gaat. • Het stimuleren en ondersteunen van duurzaamheids- en klimaatmaatinitiatieven blijft bij voortduring aandacht vragen. Het opzetten van het team Duurzaam ’s Gravenmoer past in dat streven.

• Met de kans dat weersextremen toenemen, nemen ook de risico’s toe voor onze leefomgeving en gezondheid en bij schade ook voor onze economie. Met een klimaatbestendig Dongen willen wij onze woonomgeving weerbaar maken tegen het extremer wordend klimaat. Wij grijpen reconstructie- en vervangingsplannen aan om de buitenruimte klimaatbestendig te maken en om bewustwording te creëren bij onze inwoners. • We pakken speerpunten op die in het Water- en Rioleringsplan staan benoemd. We gaan vanaf 2024 bewoners en bedrijven stimuleren ook hun steentje te laten bijdragen. Voor verschillenden klimaatadaptieve maatregelen op of rond de woning of bedrijfspand stellen wij in subsidies beschikbaar aan particulieren.

27

• •

•

•

We geven verdere invulling aan de klimaatopgave door het opstellen van een integrale visie voor de Donge. Subsidieregeling klimaatbestendig Dongen: We maken Dongen klimaatbestendig door het treffen van maatregelen die wateroverlast, hittestress, droogte en de gevolgen van overstromingen tegengaan als gevolg van het veranderend klimaat. Met de invoering van de subsidieregeling kunnen inwoners, verenigingen, bedrijven en andere organisaties in Dongen subsidie krijgen. We werken aan een Green Deal en gaan in 2024 met bedrijven aan de slag met het circulair maken van bedrijfsvoeringprocessen en verduurzamen van bedrijventerreinen Tichelrijt en De Wildert (zie ook thema 410 Ondernemerschap). We zetten naast het verminderen van de hoeveelheid restafval in op het tegengaan van vervuiling van de grondstoffenstromen, zodat afkeur van vrachten GFT en PMD wordt voorkomen (zie ook thema 540 Afval).

Beleidsindicatoren 130 Duurzaamheid Bekende hernieuwbare elektriciteit van zonnestroom in TJ

Aantal kW opgesteld vermogen van zonnepanelen

Hernieuwbare energie is energie afkomstig uit natuurlijke bronnen. Deze worden constant hernieuwd en zijn daardoor oneindig beschikbaar. Het gaat om energie uit zon, wind, biomassa, bodem, buitenlucht en water. Fossiele energie en kernenergie zijn geen hernieuwbare energie. Deze zijn afkomstig uit eindige bronnen die niet worden aangevuld. Hier wordt de zonnestroom weer gegeven. 2019 2020 2021 2022 21 31 65 122 Vermogen geregistreerde zonnepanelen 2019 2020 2021 2022 7.594 10.876 28.911 34.097

28

Wat mag het kosten? Overzicht lasten en baten programma 1 Dongen Leeft (x € 1.000) Begroting 2023

Thema Taakveld Omschrijving 110 Omgeving 0.10 Mutaties reserves 2.1 Verkeer en vervoer 2.5 Openbaar vervoer 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 7.4 Milieubeheer 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen 120 Leven 0.10 Mutaties reserves 3.4 Economische promotie 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 130 Duurzaamheid 0.10 Mutaties reserves 7.4 Milieubeheer Totaal Dongen Leeft

Lasten 2.418

Begroting 2024

170 253 1.627 1.092 45 14 458 167 41 963

Baten Lasten 1.116 1.846 14 28 555 91 25 1 691 30 1.044 335 147 560 4.482 70 182 13 52 265 294 1.912 112 1.328 38 15 511 186 20 46 5 1.588

963 7.247

5 1.682

513 43 1 556 1.188 117 3.866

1.588 7.915

Begroting 2025

Baten Lasten 223 7.047 37 28 560 91 25 1 691 30 127 5.530 150 671 4.466 70 13 162 268 112

26

182 265 1.880 1.343 38 15 511 186 46 1.520

20 540 50 490 1.520 1.433 13.034

Begroting 2026

Begroting 2027

Baten Lasten 5.400 9.844 25 28 561 91

Baten Lasten 8.189 9.838

1 691 8.350 150 4.377

1 691 8.350 150 4.374

30 5.317 671 70 13 162 268 112

26

167 242 1.827 1.349 38 15 511 186 42 1.507

20 519 25 494 1.507 6.590 15.727

28

30 8.131 661 70 13 152 268 112

556 91

Baten 8.189 28

30 8.131 661 70 13 152 268 112

167 242 1.826 1.346 38 15 511 186 42 1.524

20 485

485 1.524 9.335 15.736

485 9.335

26 20 485

26

29

Zowel de baten als de lasten van thema 110 Omgeving wijzigen in 2024 als gevolg van het actualiseren van de grondexploitaties. Na het in exploitatie nemen van de gronden worden zowel de lasten als de baten geraamd. Per saldo heeft dit geen effect voor de begroting. Voor uitgebreidere informatie wordt verwezen naar de paragraaf Grondexploitaties. Het budget voor de financiering van buurtinitiatieven is opgenomen in deze begroting alsook de onttrekking uit de reserve raadsinitiatieven ter dekking van de kosten. Binnen thema 120 Leven zijn diverse subsidies geïndexeerd en zijn de verhoogde exploitatiebijdrage aan de BSA en De Vennen opgenomen. Tevens wordt binnen dit thema het budget voor het Cultuurhuis begroot. Tenslotte zijn de onderhoudsbudgetten voor de sportvelden herijkt. Voor thema 130 Duurzaamheid geldt zowel aan lasten als aan de batenkant de uitvoeringskosten voor energietransitie zijn geraamd. Aan de batenkant gaat het om de rijksregeling CDOKE. Daarnaast zijn de kosten voor het uitvoeren van de Green Deal begroot. Op 1 januari 2024 loopt de huidige cao voor gemeenten af. Voor de kostenontwikkeling in 2024 is een aanname gedaan. Samen met de ontwikkelingen van formatie en stijging van de sociale lasten zorgt dit voor gestegen personeelslasten. Deze worden doorbelast naar de verschillende thema’s in de begroting.

30

31

DONGEN ZORGT

Scan de QR-code voor meer informatie.

32

2. Dongen Zorgt! In het programma Dongen Zorgt! worden belangrijke delen van het sociaal-maatschappelijk veld met elkaar verbonden. We hebben het over domeinen als onderwijs, gezondheid, Wmo, jeugdhulp, armoede en schuldhulpverlening. Onze belangrijkste drijfveer is dat inwoners regie kunnen voeren over hun eigen leven. We hanteren als uitgangspunten normalisatie en positieve gezondheid. We kijken naar wat die inwoner wel kan en ook zélf kan. We richten ons op de eigen verantwoordelijkheid, al dan niet met (collectieve) ondersteuning. Daarnaast zetten we stevig in op preventie binnen het sociale en maatschappelijke domein in brede zin. Dat doen we binnen het onderwijs door het bieden van een passend onderwijsniveau in scholen. Scholen die veilig zijn met een prettig leefklimaat. Als het gaat om een inclusieve samenleving zetten we in op het voorkomen van schulden en door het wegvallen van de tijdelijke steunmaatregelen kan armoede voor meer inwoners een probleem worden. Als er schulden zijn, dan ondersteunen we met de afbouw van deze problematische schulden. We bevorderen een gezonde samenleving. De partners in het sociaal-maatschappelijk domein werken samen om er voor te zorgen dat problemen in een zo vroeg mogelijk stadium worden gesignaleerd.

En daardoor zo veel mogelijk kunnen worden opgelost in het dagelijks leven en door de inzet van algemeen toegankelijke en laagdrempelige voorzieningen. Als het nodig is, dan zetten we tijdig kortdurende intensieve ondersteuning in. Bij de keuze voor de inzet van een voorziening staat de inhoud centraal. Echter, we ontkomen er als gemeente niet aan om ook zorgvuldig te kijken naar de financiële component. Het recht hebben op alle zorg is daarmee niet ons uitgangspunt, we kijken kritisch naar de eigen verantwoordelijkheden en mogelijkheden van de burger en – waar nodig – vullen we hier op aan.

210 Onderwijs Strategische doelstellingen • Geen enkel kind valt tussen wal en schip: geen thuiszittende kinderen. • In de integrale kindcentra wordt door inhoudelijke afstemming en structurele samenwerking tussen de kindpartners gewerkt aan het versterken van de doorlopende leerlijnen. • Er wordt een impuls gegeven aan een goed leerklimaat. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • Gezonde en goede onderwijsvoorzieningen die – in lijn met de IKC gedachte – de ontwikkeling van onze kinderen optimaal faciliteren. • Meer leerlingen zijn gezond en bewegen. • Meer leerlingen ontwikkelen zich op het gebied van cultuur . • Meer kinderen en hun ouders worden bereikt voor passende ondersteuning. • Voorkomen en verkleinen van onderwijsachterstanden. Beleidsrisico’s • Bouwkostenontwikkelingen in de markt leiden tot een hogere investeringsvraag om het plan van aanpak onderwijshuisvesting gemeente Dongen te realiseren. • Veranderingen in het aantal leerlingen in de gemeente Dongen (onder andere als gevolg van veranderingen in de woningmarkt) kunnen leiden tot een wijziging van de huisvestingsvraag in het onderwijs. • De aansluitingsproblemen bij Enexis kunnen er bij onderwijshuisvesting toe leiden dat er een stijging gaat plaatsvinden in de kosten.

• Krapte op de arbeidsmarkt kan leiden tot minder inzet van personeel door maatschappelijke partners en/of gemeente op bepaalde thema’s, daarmee kan het bereiken van onze doelstellingen vertraging oplopen. Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • Regie voeren op de uitvoering van de Onderwijsvisie (Op)groeien in de gemeente Dongen.

33

We houden nauw contact met het onderwijs en de kinderopvang en werken constructief samen om de doelen te realiseren. Zo gaan we in 2024 aan de slag om de kinderopvang, het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs nog meer met elkaar te verbinden. In samenwerking met onze partners zorgen we voor een samenhangend pakket aan maatregelen op grond van onderwijshuisvesting, onderwijs en zorg (zoals aansluiting onderwijs en zorgstructuur) en we hebben daarbij alle kinderen in beeld (monitoring). Zo gaan we vanaf 2024 werken met de peutermonitor. Het vergroten van ontwikkelkansen en ontwikkelkwaliteiten van kinderen door de expertise van alle kindpartners optimaal te benutten (onder andere impuls leerlabs gericht op de specifieke problematiek van kinderen op het terrein van gedrag, hoogbegaafdheid, taal). We zorgen voor een nieuw afsprakenkader VVE en voeren regie op een goede kwaliteit van VVE (Voorschoolse en Vroegschoolse Educatie) en peuteropvang. Versterken van ouderbetrokkenheid en samenwerking tussen kind partners via Integrale Kindcentra (IKC). We zorgen dat onze leerlingen meer in aanraking komen met sport (continueren van combinatiefunctionarissen, inzet beweegburo, sportkennismakingsactiviteiten organiseren, uitvoering JOGG kalender, project gezonde school, kansrijke start, kind naar gezond gewicht).

We sturen op de realisatie van een structureel aanbod van kunst- en cultuureducatie in de scholen. Ondersteuning voor kinderen met onderwijsachterstanden en inzet op preventie van onderwijsachterstanden.

•

•

•

• • •

• •

Speerpunten 2024 • • •

Beginnen met de bouw van IKC’s Anspach, Heilig Hart en ’s Gravenmoer. Starten met de interventie ‘kind naar een gezond gewicht’. Herijking VVE afsprakenkader.

Overige ontwikkelingen In de gemeente Dongen bieden we kinderen en jongeren in de leeftijd 0 tot 18 jaar de beste kansen om zich dichtbij huis optimaal te ontwikkelen en talenten te benutten. Onze gemeente biedt goede voorzieningen voor kinderopvang, onderwijs, sport, cultuur en zorg. Daar zijn we trots op en van daaruit bouwen we verder. We werken als gezamenlijke partners samen aan de toekomst van kinderen en jongeren en dit doen we voor alle kinderen in Dongen, met aandacht voor specifieke vragen van specifieke doelgroepen, door elkaars expertise optimaal te benutten en door het aanbod aan het onderwijs en de kinderopvang van bijvoorbeeld sport en cultuur zoveel mogelijk te integreren. Realisatie van Kindercentra met doorgaande leer- en ontwikkellijn • Ontwikkeling en (start) bouw van IKC Heilig Hart, IKC Anspach, IKC ’s Gravenmoer en IKC Biezenkring. Zoals aangegeven in raadsinformatiebrief 57 van 18 september jl. zullen de gevolgen van de afgesproken leerlingenaantallen voor de te bouwen IKC’s via afzonderlijke voorstellen aan de raad worden voorgelegd. • Voorbereiden planvorming IKC West op basis van programma van eisen voor nieuwbouw.

• In de onderwijshuisvestingsopgaven gaan we conform het genomen raadsbesluit (maart 2019) uit van niveau Bouwbesluit + Frisse scholen B (Klasse B voor energie, lucht, licht, geluid en temperatuur, conform het Programma van Eisen Frisse Scholen d.d. 2015) en Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG) (sinds 2021 is BENG bouwbesluit). • Het onderwijsveld en haar partners wensen het onderwijs en (lokale) bedrijfsleven meer bij elkaar te brengen. Dit gebeurt door het thema op de Lokale Educatieve Agenda te plaatsen en daar periodiek met elkaar kansen en mogelijkheden te bespreken. Door de verbinding te leggen tussen onderwijs en bedrijfsleven wordt het onderwijs aantrekkelijk (levensecht leren) en ontstaan er kansen om leerlingen te interesseren voor een toekomst in het lokale bedrijfsleven. Onze leerlingen zijn gezond en bewegen • In Dongen zijn verschillende partners betrokken bij de JOGG-werkgroep om in alle cirkels van invloed activiteiten en interventies in te zetten die bijdragen aan een gezonde jeugd met een gezonde toekomst. In 2024 ligt het accent van de JOGG-werkgroep op het geven van een impuls van een ‘Trommel zonder rommel’. Er wordt verbinding gemaakt met het SPUK GALA en er gaat gewerkt worden met het impulsprogramma ‘Kind naar gezond gewicht’. Zie ook thema 120. • In 2024 wordt de nieuwe regeling combinatiefunctionarissen vertaald naar een lokale aanpak.

Er zal gewerkt worden aan een afbouw van de rijks- & gemeentelijke bijdrage voor de

34

combinatiefunctionaris zoals de landelijke voorschriften van SPUK GALA. De kaders en bedragen voor deze regeling zijn eind 2022 bekend gemaakt door het Rijk. In deze regeling wordt onder andere de inzet van vakleerkrachten bewegingsonderwijs en de cultuurcoördinator geregeld. Het streven is om de combinatiefunctionarissen meer te laten samenwerken zodat sport, onderwijs, zorg en maatschappelijke partners hun krachten en netwerk (nog beter) kunnen bundelen. Onze leerlingen ontwikkelen zich op het gebied van cultuur • In 2024 voert Het KunstPodium de opdracht uit die zij van de gemeente kreeg in het onderwijs: zorgen dat alle kinderen via het reguliere onderwijs in aanraking komen met kunst- en cultuureducatie. Ondersteuning voor kinderen met onderwijsachterstanden • Het afspraken kader VVE herzien. • Versterken van voorschools aanbod (onder andere deskundigheidbevordering VVE, blijvende aandacht voor toeleiding en indicering, Boekstart, Voorleesexpress, speciale boekentasjes voor de kinderen met een VVE aanbod en maatwerk daar waar nodig). • Gaan werken met de peutermonitor om de monitoring en resultaten voor VVE beter in beeld te hebben. • Investeren in de leerlabs en activiteiten in het kader van de verlengde schooldag. In samenwerking met de schoolbesturen onderzoeken welke leerlabs in de gemeente Dongen nodig zijn en een bijdrage vanuit de gemeente ontvangen.

• Bestrijden laaggeletterdheid en versterken taalontwikkeling ouders en kinderen. Vanuit het Taalhuis worden gerichte inspanningen gedaan om via kinderopvang en basisscholen te werken aan de preventie en aanpak van laaggeletterdheid van ouders (zie hieronder). Aanpak laaggeletterdheid / basisvaardigheden • Uitvoering geven aan het Regioplan Basisvaardigheden 2021-2024 van de arbeidsmarktregio Midden-Brabant. Een aantal speerpunten daaruit: Als gemeente Dongen zorgen we ervoor dat we zelf zo duidelijk mogelijk communiceren, medewerkers worden daarin opgeleid en brieven worden herschreven. Via het Taalhuis Dongen wordt geïnvesteerd in het herkennen en doorverwijzen van de doelgroep naar aanbod dat basisvaardigheden versterkt. Speciale aandacht gaat uit naar het doorbreken van het generatie-effect: we proberen ouders en grootouders van jonge kinderen te bereiken met passend aanbod. Als zij betere basisvaardigheden kunnen ontwikkelen, komt dat ook de ontwikkeling van de kinderen ten goede. Onderwijs aan Oekraïense vluchtelingen • Sinds 2022 zorgen we dat de leerplichtige Oekraïense vluchtelingen die in Dongen opgevangen worden, onderwijs kunnen volgen. Het primair onderwijs wordt verzorgd op basisschool De Westerkim. Daar is alle benodigde expertise in huis.

Het voortgezet onderwijs ontvangt de leerlingen in de Internationale Schakelklas in Tilburg, die deze functie voor meer omliggende gemeenten verzorgt. De gemeente faciliteert in het leerlingenvervoer van de kinderen die naar de Internationale Schakelklas gaan. • In 2024 zetten we de aanpak van 2022 voort in goede samenspraak met onze onderwijspartners. • Peuters kunnen terecht bij alle kinderopvangpartners in Dongen die een VVE aanbod realiseren en meer ondersteuning op taal kunnen bieden. Nationaal Programma Onderwijs De bestedingstermijn van de NPO middelen is verlengd: Het geld uit het programma kan nu ook worden ingezet in de schooljaren 2023/2024 en 2024/2025 als dat nodig is. Het IMW, GGD, ContourdeTwern, Theek5, KunstPodium en het Beweegburo voeren het programma in goed overleg met het onderwijsveld uit. De aanpak van het Nationaal Programma Onderwijs richt zich op twee actielijnen: 1. Verhogen van het mentale welbevinden van jeugdigen 2. Versterken van activiteiten op het gebied van sport, bewegen, kunst en cultuur. •

In 2024 wordt op het gebied van mentaal welbevinden onder andere ingezet op: o Extra inzet GGD o Extra inzet IMW o Extra inzet ContourdeTwern

35

•

•

o Marietje Kessels Project (weerbaarheidstraining) In 2024 wordt op het gebied van sport en bewegen onder andere ingezet op: o Voortzetting Sjors Sportief primair onderwijs; o Uitbreiding Sjors Sportief naar voortgezet onderwijs; o Sport na school; o Opleiden van sportieve rolmodellen (jongeren) in de wijk. In 2024 wordt op het gebied van kunst en cultuur onder andere ingezet op: o Sjors Creatief o Try-out activiteiten voor het voortgezet onderwijs; o Theatervoorstelling voor alle basisschoolleerlingen; o Project Pimp je wijk.

Onderzoek vestiging MBO Care • We onderzoeken samen met het Cambreur College de mogelijkheden voor het vestigen van een (dependance) MBO Care in Dongen. Beleidsindicatoren De indicatoren worden uitgedrukt in schooljaren (in plaats van kalenderjaren) omdat de meeste indicatoren per schooljaar gemeten worden. De resultaten van schooljaar 2022/2023 zijn nog niet compleet en kunnen nog niet in deze begroting gepubliceerd worden. 210 Onderwijs Uitstroom Praktijk/ speciaal, beroeps- of kaderonderwijs VMBO HAVO/ VWO Absoluut verzuim (Aantal per 1.000 leerlingen) Relatief verzuim (Aantal per 1.000 leerlingen)

Vroegtijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsvers) % deelnemers aan het VO en MBO onderwijs Schoolgebouwen

Deelnemers VVE

Deelnemers kunst- en cultuureducatie via school

Uitstroom van groep 8 naar middelbaar onderwijs (in aantal leerlingen) 2018/2019 2019/2020 2020/2021 2021/2022 78 62 60 55

73 81 76 50 105 114 112 103 Het aantal leerplichtigen dat niet staat ingeschreven op een school. 2018/2019 2019/2020 2020/2021 2021/2022 3,5 3,9 2,8 9,0 Het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op een school maar ongeoorloofd afwezig is. 2018/2019 2019/2020 2020/2021 2021/2022 11 10 11 8 Het percentage van het totaal aantal leerlingen (12-23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. 2018/2019 2019/2020 2020/2021 2021/2022 2,0% 1,2% 1,6% NNB Aantal schoolgebouwen dat voldoet aan normen luchtkwaliteit en energieneutraliteit. 2018/2019 2019/2020 2020/2021 2021/2022 1 1 2 2 Aantal kinderen dat deelneemt aan programma’s voor voor- en vroegschoolse educatie 2018/2019 2019/2020 2020/2021 2021/2022 Dit is een nieuwe indicator waarover vanaf 2022 wordt gerapporteerd Aantal kinderen dat binnen het primair en voortgezet onderwijs in aanraking komt met kunst- en cultuureducatie (gemeten als deelname aan Sjors Creatief). Schooljaar 2022-2023 geldt als nulmeting. 2019/2020 2020/2021 2021/2022 2022/2023 Dit is een nieuwe indicator waarover vanaf 2022 124 wordt gerapporteerd

36

220 Zorg Strategische doelstellingen • Inwoners ervaren een goede gezondheid en een stabiele en veilige thuissituatie. • Jeugdigen krijgen voldoende kansen om zich te ontwikkelen tot zelfstandige inwoners. • Dongen is een dorp waar inwoners zelfstandig betrokken zijn bij de samenleving en de regie hiervoor zoveel mogelijk zelf pakken. • We organiseren laagdrempelige, bereikbare en beschikbare hulp en ondersteuning, bij voorkeur door inzet van algemene voorzieningen. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen Sociaal domein • De nieuwe regionale inkoop sociaal domein leidt op lokaal niveau tot meer samenwerking tussen aanbieders van maatwerkvoorzieningen en algemene voorzieningen. • De inzet op normaliseren vertaalt zich in een verschuiving van inzet van Wmo Begeleiding en Jeugdhulp (maatwerkvoorzieningen) naar algemene voorzieningen. • De contouren van een dorpsteam worden vertaald naar een plan van aanpak implementatie dorpsteam en de aanbieders van algemene voorzieningen starten met de organische groei ervan. De gemeente blijft verantwoordelijk voor het organiseren van maatwerkvoorzieningen. Jeugd • Er wordt een houdbare balans gecreëerd om jeugdigen die dat nodig hebben passende ondersteuning te bieden én tekorten binnen het jeugdhulpdomein in te perken. • Zowel lokaal als regionaal wordt ingezet op het terugdringen van wachttijden.

Wmo • Er wordt door het maatschappelijk speelveld stevig ingezet op het bestrijden van eenzaamheid onder ouderen. • We proberen inwoners zo lang als mogelijk zelfstandig te laten wonen. • Inwoners die hulp en ondersteuning ontvangen zijn tevreden over onze dienstverlening. Publieke gezondheid • We stimuleren inwoners om een gezonde leefstijl na te leven. • Verhogen van de mentale gezondheid en weerbaarheid bij jongeren. • Terugdringen van eenzaamheid bij jongeren. • Meer kinderen starten hun leven zo gezond mogelijk en groeien veilig, gezond en gelukkig op. Inburgering • We zorgen voor huisvesting, integratie, (taal)onderwijs, gezondheid en participatie voor inburgeringsplichtigen en voor de opvang van (jonge) vluchtelingen. Beleidsrisico’s • Vertraging in implementatie van het dorpsteam kan ertoe leiden dat in 2024 het dorpsteam nog niet toegankelijk is voor inwoners. We sturen hierop door de kernpartners heldere termijnen mee te geven en ze te ondersteunen bij de implementatie. • Krapte op de arbeidsmarkt kan leiden tot minder inzet van personeel door maatschappelijke partners en/of gemeente op bepaalde thema’s, daarmee kan het bereiken van onze doelstellingen vertraging oplopen of kan de krapte leiden tot het stellen van andere prioriteiten.

• De voortgang van een aantal onderdelen van de landelijke Hervormingsagenda jeugd hangt af van het tempo van wijziging van de Jeugdwet. Hierover is door het aftreden van het kabinet nog onduidelijkheid. • Het is onduidelijk hoeveel inburgeraars per 1 januari 2024 naar onze gemeente komen. De taakstelling volgt in het najaar. Daarnaast hebben we geen zicht op gezinssamenstellingen, achtergronden en ontwikkelingsmogelijkheden. • De instroom van de Oekraïense vluchtelingen brengt veel uitdagingen met zich mee. Met name de huisvesting van deze groep in combinatie met het huisvesten van reguliere statushouders. 37

•

Doordat we op een vernieuwende manier uitvoering geven aan de nieuwe regionale inkoop Jeugdhulp en Wmo Begeleiding kan dit leiden tot frictie en verschuiving in uitvoering en middelen. Ook in 2024 worden de financiële consequenties en mogelijke verschuiving nauwlettend in de gaten gehouden en gerapporteerd.

Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken Sociaal domein • We geven uitvoering aan regionale en lokale verbeter- en beheersmaatregelen, zodat we de beschikbare financiële middelen optimaal in kunnen zetten voor die hulpvragen waarbij dat écht nodig is. We sturen aan op het realiseren van optimale dienstverlening aan onze inwoners, binnen de bestuurlijke en financiële kaders. We gaan innovatief en integraal aan het werk. • We zorgen ervoor dat de contractpartners algemene voorzieningen en Dorpsteam rapporteren over het realiseren van de doelstellingen in 2023 en 2024. Daarnaast verwachten we een jaarprogramma 2025, gebaseerd op de gezamenlijke opgestelde maatschappelijke opgaven. • We voeren contractmanagement uit op de inkoopovereenkomsten binnen het sociaal domein waarbij de focus ligt op maatschappelijke effect en kwaliteit van dienstverlening. Jeugd • We geven uitvoering aan de jeugdwet en bieden daarmee passende jeugdhulp aan alle jeugdigen die dat nodig hebben. • De samenwerking met het medisch domein wordt voortgezet. Dit doen we onder andere door continuering van de inzet van de praktijkondersteuner (POH) jeugd bij de huisartsenpraktijken in Dongen. • We meten de kwaliteit van onze dienstverlening via een cliëntervaringsonderzoek. Wmo • We voeren de Wmo uit met als doel om inwoners zo lang mogelijk zelfstandig te kunnen laten wonen.

• We werken regionaal samen om de decentralisatie van Beschermd Wonen de komende jaren verder vorm te geven. Deze samenwerking is tevens een verplichting vanuit het Rijk. • We voeren Community Care Dongen uit, waarbij de nader te bepalen meerkosten binnen de Wmo gecompenseerd worden via een specifieke uitkering door het Rijk. • We geven uitvoering aan een sluitende aanpak voor personen met verward gedrag en maken hierbij de verbinding tussen zorg en veiligheid. • We waarderen de inzet van mantelzorgers en zorgvrijwilligers en ondersteunen ze waar mogelijk. Dit doen we onder andere door het uitgeven van een mantelzorgbon. Hiervoor is in de begroting structureel rekening gehouden met bonnen ter waarde van € 100. • We meten de kwaliteit van onze dienstverlening via een cliëntervaringsonderzoek Wmo. • Er wordt uitvoering gegeven aan het regionale Ambitieplan Doelgroepenvervoer en programmaplan Grip op kosten. Hierin staat centraal de doorontwikkeling van het doelgroepenvervoer, het stimuleren van voorliggende voorzieningen zoals het openbaar vervoer / kleinschalige vervoersoplossingen (Automaatje en de Voor Elkaar Pas) en kostenbeheersing met behoud van kwaliteit.

Publieke gezondheid • We geven uitvoering aan de wet publieke gezondheid en de (nieuwe/herijkte) regionale nota publieke gezondheid, waarbij we ons richten op (preventie ten aanzien van) een gezonde start, een gezonde geest, een gezonde leefstijl en een gezonde omgeving. Daarnaast onderzoeken we hoe we invulling kunnen geven aan een pijler gezond ouder worden. In de uitvoering maken we onder andere verbinding met het GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord), IZA (Integraal Zorgakkoord) en het nieuwe basispakket van de GGD. Inburgering • Gerichte en actieve ondersteuning en begeleiding van statushouders. Dit doen we door passende huisvesting te organiseren en het aanbieden van inburgeringstrajecten met als doel dat alle inburgeringsplichtigen snel en volwaardig mee kunnen doen aan de Nederlandse samenleving, het liefst door middel van betaald werk.

38

Verbonden partijen • GGD Hart voor Brabant: Een goede en voor iedereen toegankelijke publieke gezondheidszorg. • Regionale Ambulance Voorziening: ambulancehulp in Brabant Midden, West en Noord. • Regio Hart van Brabant - Jeugdhulp: Het bieden van een passend hulp- en zorgaanbod voor alle jeugdigen. Speerpunten 2024 •

•

• •

Het dorpsteam wordt geïmplementeerd en is vervolgens toegankelijk voor onze inwoners met een (hulp)vraag. De gemeente blijft waar nodig verantwoordelijk voor het organiseren van individuele maatwerkvoorzieningen. De gemeentelijke visie op het sociaal domein is herijkt waardoor we opnieuw bepalen welke richting we uitgaan binnen het sociaal domein en hoe we de sociale basis toekomstbestendig maken en houden. We realiseren de taakstelling huisvesting statushouders en continueren de maatschappelijke begeleiding voor de inburgeringsplichtigen. We volgen actief de ontwikkelingen voortkomend uit de Hervormingsagenda Jeugd en vertalen deze door naar de lokale situatie.

Overige ontwikkelingen Sociaal domein • Parallel aan de implementatie van het dorpsteam ontwikkelen en borgen we de gemeentelijke toegang tot maatwerkvoorzieningen door tot een stevig lokaal team, gericht op zowel het gehele sociale domein als op sociale veiligheid. • We onderzoeken de behoefte en de mogelijkheid tot het opzetten van een digitaal kennisplatform in combinatie met een sociale kaart. • De inzet op normaliseren en positieve gezondheid vertaalt zich in een verschuiving van inzet van Wmo Begeleiding en Jeugdhulp (maatwerkvoorzieningen) naar algemene voorzieningen. • Vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA) en met de toegekende middelen wordt een meerjarig regioplan uitgewerkt, met als doel een beweging van zorg naar preventie en daarmee naar toegankelijke, kwalitatief goede en betaalbare zorg in de regio Midden-Brabant. Samengewerkt wordt door organisaties in het zorg-, welzijns- en sociale domein, verzekeraars en patiëntenorganisaties. Er vindt afstemming plaats met het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). • De regionale governance inkoop sociaal domein is uitgewerkt en alle gemeenten in de regio Hart van Brabant hebben hierover een besluit genomen. Jeugd • We blijven de balans bewaken tussen het aantal jeugdigen dat passende ondersteuning nodig heeft en de beschikbare middelen binnen het jeugdhulpdomein.

• Op basis van de Hervormingsagenda Jeugd en samen met de jeugdhulpregio Hart van Brabant werken we uit wat (nog) onder jeugdhulpplicht/de Jeugdwet valt. Hierdoor wordt lokaal duidelijker wat er in Dongen aan voorzieningen minimaal beschikbaar moet zijn. • We blijven inzetten op het monitoren van- en het terugdringen van wachttijden. We zetten het wachtlijstbeheer in de eerste helft van 2024 voort. • Er wordt door ons en het maatschappelijk speelveld ingezet op preventie, op normaliseren en op het versterken van de sociale basis. • We verstevigen de samenwerking met het medisch domein. • De beleidsregels jeugdhulp zijn geactualiseerd. Wmo • Er wordt een analyse gedaan naar de verschillende vervoersprocessen en de efficiëntie daarvan. Deze gaan we vertalen naar een visie op vervoersvoorzieningen. • De verordening Leerlingenvervoer is herijkt. • De tarieven hulp bij het huishouden worden tegen het licht gehouden en waar nodig aangepast naar aanleiding van het in 2023 uitgevoerde tarievenonderzoek. • Er wordt door ons en het maatschappelijk speelveld stevig ingezet op het bestrijden van eenzaamheid.

39

•

• •

• • •

Op basis van een in 2023 opgestelde analyse wat er in gemeente Dongen aanwezig is om ouderen te betrekken bij de samenleving en wat nog nodig zou zijn, wordt een actieprogramma uitgewerkt. Het aanbod van ondersteuning aan mantelzorg- en zorgvrijwilligers is in beeld gebracht waarna een voorstel wordt gedaan welke toevoeging aan ondersteuning nog gewenst zou zijn. We verstevigen de samenwerking met en verbinding tussen maatschappelijke partners algemene voorzieningen en de zorgaanbieders Wmo Begeleiding en Jeugdhulp die actief zijn in onze gemeente. We gaan samen met Maria-oord, Zorgverzekeraar VGZ en het Zorgkantoor de financiering van Community Care Dongen voor 2025 regelen via een wetswijziging Wlz of via een SPUK regeling. We spreken met Eagle Shelter af of we de overeenkomst nog met één jaar verlengen in 2025 of dat we toewerken naar een nieuwe aanbesteding. De invoering van het financieel verdeelmodel Beschermd wonen per 2025 wordt voorbereid en ter besluitvorming voorgelegd aan gemeenten.

Publieke gezondheidszorg • We zetten meer in op preventie, de beweging naar de voorkant, onder andere door uitvoering te geven aan het GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord). Beleidsindicatoren

Eigen gezondheid inwoners3

Psychische gezondheid3

Roken3

Alcohol3

Drugs3

Overgewicht3

220 Zorg Percentage inwoners dat de eigen (lichamelijke) gezondheid als (heel) goed ervaart 2019 2020 2021 2022 0-11 jaar 97% 12-18 jaar 87% 19-64 jaar 86% 73% 65+ 71% 58% Percentage inwoners dat zich psychisch ongezond voelt/heeft psychische klachten.4 2019 2020 2021 2022 12-18 jaar 18% 19-64 jaar 14% 19% 65+ 13% 15% Percentage inwoners dat (dagelijks) rookt 2019 2020 2021 2022 12-18 jaar 2% 19-64 jaar 15% 13% 65+ 10% 7% Percentage volwassen dat alcohol drinkt / percentage jongeren dat de afgelopen vier weken alcohol heeft gedronken 2019 2020 2021 2022 12-18 jaar 35% 19-64 jaar 86% 86% 65+ 74% 75% Percentage jongeren dat in de afgelopen vier weken drugs gebruikt heeft 2019 2020 2021 2022 12-18 jaar 2% Percentage inwoners met overgewicht 2019 2020 2021 2022 0-11 jaar 10% 12-18 jaar 13% -

3

Indicatoren zijn afkomstig uit de Gezondheidsmonitor van de GGD. De gezondheidsmonitor bevraagt ieder jaar een andere leeftijdsgroep. Hierdoor zijn niet ieder jaar voor alle leeftijdsgroepen cijfers beschikbaar. 4 Bij de Volwassenmonitor 2022 is deze indicator aangepast in “Heeft psychische klachten (MHI-5)”

40

Voorzieningen Jeugdhulp

Jongeren met een delict voor de rechter Jongeren met jeugdhulp

Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met maatwerkvoorzieningen Wmo Voorzieningen: Leerlingenvervoer Regiovervoer Voorzieningen Wmo

Inzet op normaliseren

19-64 jaar 53% 55%5 65+ 60% 62%5 Aantal unieke cliënten met een voorziening Jeugdhulp 2019 2020 2021 2022 740 749 756 806 Percentage jongeren met een delict voor de rechter (12-21-jarigen) 2019 2020 2021 2022 1% 1% 1% 1% Percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp 2019 2020 2021 2022 14,8% 12,0% 15,6% 16,0% Percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdbescherming 2019 2020 2021 2022 1,0% 1,0% 1,1% 0,8% Percentage jongeren van 12 tot 23 jaar met jeugdreclassering 2019 2020 2021 2022 0,0% 0,0% 0,0% NB Cliënten met een maatwerkvoorziening Wmo per 10.000 inwoners. 2019 2020 2021 2022 430 460 490 520 Aantal verstrekte voorzieningen leerlingenvervoer en regiovervoer 2019 2020 2021 2022 232 224 228 218 819 764 711 654 Aantal unieke cliënten met een voorziening Wmo Begeleiding of een voorziening hulp bij huishouden 2019 2020 2021 2022 Wmo377 386 394 372 begeleiding Hulp bij 605 673 771 843 huishouden Hulp/ondersteuning ontvangen van partner, familie, vrienden of buren 2019 2020 2021 2022 Hulp NB 71% 79% 70% ontvangen

230 Armoede Strategische doelstellingen • Dongen is een gemeente waar inwoners zelfstandig kunnen deelnemen aan de samenleving en de regie hiervoor zelf pakken. • Iedere inwoner is sociaal en economisch zelfredzaam. • Schulden worden vroegtijdig en integraal aangepakt, problematische schulden worden voorkomen. • De hulpverlening richt zich niet alleen op het oplossen van de schulden, maar ook op het versterken van basis- en financiële vaardigheden. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • Inwoners met financiële zorgen of problemen maken eerder gebruik van diensten in het kader van schuldpreventie en schulddienstverlening. • Inwoners zijn bekend met inkomensondersteunende voorzieningen zoals de ‘Dongen Doet Meeregeling’ en maken daar ook gebruik van. 5

Inclusief obesitas.

41

Inwoners met beginnende betaalproblemen vinden en snel passende hulp aanbieden. Bewindvoering wordt ingezet voor de inwoner die het nodig heeft.

• •

Beleidsrisico’s • De precieze gevolgen van de oplopende rentestand en stijgende inflatie op het lokale armoedeen schuldenbeleid en het wegvallen van de steunmaatregelen. • Het niet bereiken van de (sub-)doelgroep en inzet van de middelen voor deze groep. Alhoewel het eerder gedane onderzoek naar armoedebeleid meer inzicht heeft gegeven is dit nog niet voldoende ten aan zien van het niet-gebruik en de diverse subdoelgroepen. Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • De gemeente voert de wet schuldhulpverlening uit, heeft regie op de schuldhulpverlening en zet in op een integraal aanbod voor een duurzaam resultaat. • Voor de uitvoering van de wet schuldhulpverlening staat maatwerk centraal, curatieve trajecten worden modulair – en op maat – ingekocht bij een gespecialiseerde aanbieder die aangesloten is bij de NVVK (branchevereniging voor schuldhulp en financiële dienstverlening). • Inwoners met een laag inkomen kunnen een beroep doen op kwijtschelding van gemeentelijke belastingen zoals is bepaald in de verordeningen voor de lokale belastingen. • Onze dienstverlening blijft toegankelijk voor iedereen. We onderscheiden geen doelgroepen maar geven wel specifieke aandacht aan inwoners die nu niet in aanmerking komen voor schuldhulpverlening. Daarom gaan we extra aandacht besteden aan in ieder geval ZZP’ers en jongeren.

• We zetten in op preventie en vroeg signalering van financiële problemen, met specifieke aandacht voor jongeren en jongvolwassenen. We bieden gastlessen aan over het thema "geld" op scholen. • We willen sociale uitsluiting voorkomen en bieden inwoners een participatievoorziening in natura door middel van de ‘Dongen Doet Mee-regeling’. • We versterken de samenwerking met onze (lokale) partners. Door een goede samenwerking versterken we netwerk rondom gezinnen die moeten leven van een laag inkomen. • Uitvoering Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Deze wet regelt dat gemeenten een zorgplicht hebben om inwoners door middel van integrale schuldhulpverlening te helpen bij het oplossen van schulden en het voorkomen ervan. Verbonden partijen • Kwijtschelding: Belastingsamenwerking West- Brabant. • Schuldhulpverlening particulieren: Kredietbank • Schuldhulpverlening ondernemers: Over Rood en Zuidweg & Partners Speerpunten 2024 • • •

De nieuwe aanbesteding schuldhulpverlening is afgerond. Het beleidsplan schuldhulpverlening is geactualiseerd. Een aanvullende aanpak van kinderarmoede is ontwikkeld.

Overige ontwikkelingen • Door integraal te werken binnen het sociaal domein worden bestaande en toekomstige beleidskeuzes in samenhang bekeken. Daarmee wordt aan de bestaanszekerheid van onze inwoners gewerkt. • Meer inzet op schuldhulpverlening en voorkomen van geldzorgen. We evalueren het beleidsplan ‘Voorkom dat het Voorkomt’ en actualiseren het schuldhulpverleningsbeleid. • De verwachting is dat armoede stijgt doordat tijdelijke inkomensmaatregelen voor de laagste inkomens eindigen. We bekijken of aanvullende ondersteuning lokaal nodig zal zijn. • We starten met de uitvoering van het armoedebeleid en formuleren aanvullende ambities ten aanzien van een aanpak van kinderarmoede.

42

Beleidsindicatoren 230 Armoede Schuldhulpverlening

Huishoudens WSNP

Kwijtschelding

Collectieve ziektekostenverzekering minima Stichting Leergeld

Bijzondere bijstand

Kinderen in een uitkeringsgezin

Aantal aanmeldingen schuldhulpverlening *Vanaf 01-07-2020 is de gemeentelijke regievoerder aangesteld en betreft deze indicator het aantal aanmeldingen hulp bij financiën (inclusief schuldhulpverlening) 2019 2020 2021 2022 75 81 139 142 Aantal huishoudens dat een beroep doet op de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen na het niet succesvol zijn van een minnelijk traject 2019 2020 2021 2022 7 1 8 4 Aantal minimahuishoudens dat gebruikmaakt van de kwijtschelding lokale belastingen 2019 2020 2021 2022 442 377 391 387 Aantal personen dat gebruikmaakt van de collectieve ziektekostenverzekering minima 2019 2020 2021 2022 437 378 467 286 Aantal kinderen dat gebruikmaakt van een voorziening van Stichting Leergeld 2019 2020 2021 2022 140 144 157 181 Aantal huishoudens dat gebruikmaakt van bijzondere bijstand (exclusief verstrekking energietoeslag) 2019 2020 2021 2022 410 409 463 484 Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. 2019 2020 2021 2022 3% 4% 3% NNB

43

Wat mag het kosten? Overzicht lasten en baten programma 2 Dongen Zorgt (x € 1.000) Begroting 2023

Thema Taakveld Omschrijving 210 Onderwijs 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken 220 Zorg 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71a Hulp bij het huishouden (WMO) 6.71b Begeleiding (WMO) 6.72a Jeugdhulp begeleiding 6.72b Jeugdhulp behandeling 6.72c Jeugdhulp dagbesteding 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73a Pleegzorg 6.73b Gezinsgericht 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig 6.74a Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf 6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.74c Gesloten plaatsing 6.81a Beschermd wonen (WMO) 6.82a Jeugdbescherming 6.82b Jeugdreclassering 7.1 Volksgezondheid 230 Armoede 6.3 Inkomensregelingen Totaal Dongen Zorgt

Lasten 2.467 9 1.359 1.099 18.447 900 2.648 1.446 1.208 2.419 2.107 39 119 141 4.542 270 452 34 397 117 75 282 102 1.151 1.117 1.117 22.031

Begroting 2024

Baten Lasten 632 2.299 12 1.199 632 1.088 493 20.145 3 994 274 3.129 1.681 216 1.383 2.529 2.004 917 912 58 3.145 243 141 146 324 369 150 75 297 108 1.543 109 1.100 109 1.100 1.234 23.544

Begroting 2025

Baten Lasten 522 2.476 12 1.376 8 514 1.088 821 19.748 3 994 374 3.069 1.681 1.383 249 2.529 2.004 917 912 58 2.559 243 141 146 324 369 150 75 297 108 1.791 196 14 1.101 14 1.101 1.357 23.325

Begroting 2026

Baten Lasten 559 2.791 12 1.714 45 514 1.065 821 19.552 3 994 374 2.949 1.681 1.383 249 2.529 2.004 917 912 58 2.559 243 141 146 324 369 150 75 297 108 1.714 196 14 1.101 14 1.101 1.394 23.444

Begroting 2027

Baten Lasten 580 2.915 12 1.838 66 514 1.065 1.000 19.534 3 994 350 2.949 1.681 1.383 511 2.529 2.004 917 912 58 2.546 243 141 146 324 369 150 75 297 108 1.709 137 14 1.101 14 1.101 1.595 23.550

Baten 580 66 514 995 3 350 506

137 14 14 1.589

44

Thema 210 Onderwijs is geactualiseerd naar de laatste inzichten rondom de bouw van de IKC’s. Fasering leidt tot mutaties in de kapitaallasten. Daarnaast is binnen dit thema budget opgenomen voor het Taalhuis. Binnen thema 220 Zorg is de verhoogde bijdrage opgenomen aan de GGD als gevolg een wijziging in het takenpakket. Daarnaast zijn de budgetten voor Hulp bij het Huishouden en de (voorliggende) voorzieningen geactualiseerd naar de laatste inzichten. Voor Wmo- en leerlingenvervoer geldt dat de budgetten zijn verhoogd als gevolg van onder meer de gestegen brandstofprijzen. Op 1 januari 2024 loopt de huidige cao voor gemeenten af. Voor de kostenontwikkeling in 2024 is een aanname gedaan. Samen met de ontwikkelingen van formatie en stijging van de sociale lasten zorgt dit voor gestegen personeelslasten. Deze worden doorbelast naar de verschillende thema’s in de begroting.

45

46

VEILIG DONGEN

Scan de QR-code voor meer informatie.

47

3. Veilig Dongen! Binnen het programma Veilig Dongen! richten we ons op het bevorderen van de objectieve en subjectieve veiligheid van inwoners, ondernemers en bezoekers. Hierbij leggen we accenten op ondermijning, cybercriminaliteit, de verbinding van zorg en veiligheid en de aanpak van overlast. De preventie van High Impact Crimes (woninginbraak, overvallen, straatroof ofwel WOS-feiten) is een reguliere taak. Tevens borgen we de crisisbeheersing, die verder is uitgewerkt in programma 320. Op al onze prioriteiten werken we intensief samen met onze netwerkpartners om zowel de fysieke als de sociale veiligheid te kunnen waarborgen. Deze partners zijn te vinden in de veiligheidsketen (politie en Openbaar Ministerie, brandweer, veiligheidsregio, omgevingsdienst, RIEC/Taskforce) maar omvat ook Enexis, belastingdienst en de sociale- c.q. zorgsector: sociaal team, Wmo, VeiligThuis, Zorg- en Veiligheidshuis, Halt, maatschappelijk werk, verslavingszorg, jeugdzorg etc. Ieder van deze partners is verantwoordelijk voor de uitvoering van de eigen taken, maar we zoeken nadrukkelijk de integraliteit door samen te werken in trajecten en projecten. We trekken samen op en versterken elkaar daardoor.

Bijvoorbeeld: de politie is verantwoordelijk voor de opsporing van drugspanden, maar de gemeente is verantwoordelijk voor de bestuurlijke sluiting en de belastingdienst voor het ontnemen van wederrechtelijk verkregen vermogen.

310 Openbare orde en veiligheid Strategische doelstellingen • De gemeente Dongen is, in vergelijking tot het gemiddelde van Nederland, een veilige en leefbare omgeving. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • Het criminaliteitsbeeld voor Dongen laat zien dat Dongen gelijk of lager scoort bij het aantal misdrijven per 10.000 inwoners dan de gemiddelde score voor geheel Nederland. • Iedere vergunningsplichtige horeca-inrichting beschikt over een geldige exploitatie- en horecavergunning, zodat voldaan wordt aan milieutechnische aspecten en de wet Bibob wordt toegepast. • In integrale afstemming binnen onze organisatie wordt de wet Bibob intensiever toegepast bij alle vergunningaanvragen. Meer inzet op de wet Bibob. • Iedere exploitatievergunning-plichtige inrichting wordt regulier gecontroleerd om te waarborgen dat de feitelijke situatie in overeenstemming is met de vergunde situatie. • In Dongen gevestigde arbeidsmigranten leven in humane omstandigheden en hebben toegang tot zorg en andere voorzieningen. • Samenwerking in de zorg- en veiligheidsketen versterken om de toenemende overlast van verwarde personen een halt toe te roepen. Beleidsrisico’s • Een pandemie, vluchtelingenproblematiek of andere landelijke problematiek. Deze zaken vragen veel inzet van de gemeente. Helaas is dit niet planbaar en zal hier ad hoc op gereageerd moeten worden.

Wel wordt er regionaal lering getrokken uit voorgaande jaren en wordt er daar waar mogelijk planvorming gemaakt zodat bij een nieuw incident adequater opgetreden kan worden. • Lokale problematiek die extra inzet vraagt. Inzetten op ondermijnende activiteiten zijn deels planbaar door ondermijningscontroles uit te voeren, echter het onverwacht aantreffen van bijvoorbeeld een hennepkwekerij of drugslab is niet planbaar en vraagt directe inzet. Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • We geven uitvoering aan het Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026 door middel van het jaarlijks uitvoeringsprogramma, als onderdeel van het integrale handhavingsuitvoeringsprogramma. Daarbij zetten we in de speerpunten: ondermijning, cybercriminaliteit, verbinding van zorg en veiligheid en de aanpak van overlast. In het werk leggen we accenten bij preventie en voorlichting, het stimuleren van meldingsbereidheid bij overlast en criminaliteit. 48

Vanuit een heldere gemeentelijke regierol, korte lijnen, professionele relaties en onderling vertrouwen, verzorgen we een preventieve en accurate integrale aanpak op alle terreinen die het veiligheidsdomein aangaan. We vormen een hechte alliantie met onze ketenpartners. Boa's zien toe op het naleven van APV-regels en sommige bijzondere wetten. Ook adviseren ze ondernemers en verenigingen hoe om te gaan met de geldende regels. Onze wijk-GGD'ers hebben een goed zicht op de groep verwarde personen. Samen met hen en de zorgketen bieden wij deze groep snelle en duurzame hulp ter voorkoming van escalatie. Er zijn reguliere overleggen waarin gemeentelijke teams, Casade en politie deelnemen om de aanpak te bespreken en af te stemmen.

•

• • •

Verbonden partijen • Veiligheidscollege, GGZ, GGD, OM, Zorg en Veiligheidshuis. Speerpunten 2024 • •

Na het actualiseren van het horeca-beleid wordt een nalevingsonderzoek uitgevoerd Versterken van de positie van de jeugd-boa om zodoende jeugdoverlast beter aan te kunnen pakken.

Overige ontwikkelingen • Aanstellen Bibob-coördinator en implementeren beleid: door het aanstellen van een Bibobcoördinator en het uitvoeren van de Bibob toets maken we de gemeente Dongen minder aantrekkelijk voor criminele en ondermijnende activiteiten. • Samen met de nieuwe procesregisseur de aanpak verwarde personen verder opbouwen. • Versterken toezicht- en handhavingscapaciteit: door een coördinerend toezichthouder toe te voegen en de 4 fte boa capaciteit te behouden kunnen we beter voldoen aan de wettelijke taken van de boa’s en uitvoering geven aan de regionale afspraken waar we ons aan gecommitteerd hebben zoals een BIT (Bestuurlijk Interventie Team), RIEC casuïstiek en prostitutiebeleid. Ook het lokale toezicht is hiermee belegd zoals onder andere de ondermijningsdagen die in gezamenlijkheid met de politie worden uitgevoerd, controle op huisvesting arbeidsmigranten en BRP controles. Beleidsindicatoren 310 Openbare orde en veiligheid Verwijzingen Halt

Winkeldiefstallen

Geweldsmisdrijven

Zedenmisdrijven

Diefstallen uit woningen

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) Drugspanden Aangetroffen Waarschuwingen Sluitingen / Last onder Dwangsom

Aantal verwijzingen Halt per 1.000 jongeren 2019 2020 2021 2022 31 16 14 36 Aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners 2019 2020 2021 2022 0,8 0,8 0,4 2,1 Aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners. 2019 2020 2021 2022 3,8 2,3 2,1 2,5 Aantal zedenmisdrijven per 10.000 inwoners. 2019 2020 2021 2022 4,1 3,1 0,7 0,2 Aantal diefstallen uit woningen per 1.000 inwoners. 2019 2020 2021 2022 1,2 1,0 1,1 1,5 Aantal vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte per 1.000 inwoners. 2019 2020 2021 2022 4,0 4,6 4,7 4,9 Aantal sluitingen drugspanden 2019 2020 2021 2022 10 10 9 3 0 2 0 0 10 4 9 3

49

Gebruikershoeveelheid e.d. Informatiebijeenkomsten

Integrale controles

Ketenaanpak

Overlast Verwarde personen Jeugd

0

4

0

0

Aantal informatie- en preventiebijeenkomsten bewustwording en meldingsbereidheid 2019 2020 2021 2022 1 3 0 3 Aantal integrale bestuurlijke controles 2019 2020 2021 2022 NB 58 0 75 Aantal besproken unieke casussen ketenaanpak zorg en veiligheid 2019 2020 2021 2022 NB 45 NNB 3 Aantal meldingen overlast 2019 2020 2021 2022 65 80 90 79 74 125 115 95

320 Rampenbestrijding en brandweer Strategische doelstellingen • Adequaat inspelen op incidenten en rampen. • Branden en andere crisissituaties zo spoedig mogelijk blussen of onder controle krijgen. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • Voldoende bluswater beschikbaar bij de bluswatervoorzieningen. • Wij zetten in op zo veel mogelijk preventieve maatregelen tegen brand. Dit begint al vanaf groep 7 en 8 van het basisonderwijs. • In bouw- en andere relevante vergunningen wordt aandacht besteed aan brandpreventie. • Inzetten op brandpreventie en voorlichting. We brengen nieuwe regelgeving omtrent brandveiligheid onder de aandacht van de inwoners. • Nieuwe kwetsbare doelgroepen in zicht krijgen. Beleidsrisico’s • Een pandemie, vluchtelingenproblematiek of andere landelijke problematiek. Deze zaken vragen veel inzet van de gemeente. Helaas is dit niet planbaar en zal hier ad hoc op gereageerd moeten worden. Wel wordt er regionaal lering getrokken uit voorgaande jaren en wordt er daar waar mogelijk planvorming gemaakt zodat bij een nieuw incident adequater opgetreden kan worden. • Lokale problematiek die extra inzet vraagt. Inzetten op ondermijnende activiteiten zijn deels planbaar door ondermijningscontroles uit te voeren, echter het onverwacht aantreffen van bijvoorbeeld een hennepkwekerij of drugslab is niet planbaar en vraagt directe inzet.

Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • We zorgen voor een professionele crisisorganisatie, die zowel op lokaal (gemeentelijk), districtelijk (district Hart van Brabant) als regionaal (regio Midden West Brabant) niveau goed is geborgd. Onze medewerkers worden hiervoor opgeleid, voorbereid en getraind. • De nieuwe opzet van de crisisbeheersingsorganisatie wordt doorgevoerd, waarbij een professionele regionale pool ontstaat, ondersteund door lokale medewerkers die hun dagdagelijkse taken ook tijdens een crisis uitvoeren. • We treffen maatregelen om de risico’s van langere opkomsttijden van de brandweer te beperken. Hierbij wordt ingezet op het vergroten van de zelfredzaamheid van bewoners en kennis van brandpreventie opdat zij weten wat zij moeten doen om brand te voorkomen, te ontdekken en te ontvluchten.

50

Verbonden partijen • Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant: Hulp- en zorgverlening, risico- en crisisbeheersing, Brabant Water. Speerpunten 2024 • • •

Een goed getrainde en opgeleide nieuwe crisisorganisatie volgens het regionaal Opleiden Trainen en Oefenen (OTO) beleid, die regionaal inzetbaar is bij incidenten en rampen. De crisisorganisatie wordt in 2023 hervormd. Deze wordt in 2024 verder geïmplementeerd. Starten met de 0-meting technische staat brandkranen als vertrekpunt voor regulier onderhoud.

Beleidsindicatoren 320 Rampenbestrijding en brandweer Crisisorganisatie

Home Safety Checks

Het aantal medewerkers dat opgeleid, getraind en geoefend is. 2019 2020 2021 2022 27 10 0 30 Aantal Home Safety Checks 2019 2020 2021 2022 22 10 0 7

51

Wat mag het kosten? Overzicht lasten en baten programma 3 Veilig Dongen (x € 1.000) Begroting 2023

Thema Taakveld Omschrijving 310 Integrale veiligheid 1.2 Openbare orde en veiligheid 8.3 Wonen en bouwen 320 Rampenbestrijding en brandweer 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Totaal Veilig Dongen

Lasten 831 597 234 1.487 1.487 2.318

Begroting 2024

Baten Lasten 16 969 16 695 273 4 1.611 4 1.611 19 2.580

Begroting 2025

Baten Lasten 16 969 16 695 273 4 1.668 4 1.668 19 2.637

Begroting 2026

Baten Lasten 16 969 16 695 273 4 1.706 4 1.706 19 2.675

Begroting 2027

Baten Lasten 16 969 16 695 273 4 1.752 4 1.752 19 2.721

Baten 16 16 4 4 19

Met ingang van begrotingsjaar 2024 is structureel budget opgenomen voor het onderhoud van de brandkranen. Daarnaast is de bijdrage aan de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant opgenomen op basis van de vastgestelde begroting 2024. Op 1 januari 2024 loopt de huidige cao voor gemeenten af. Voor de kostenontwikkeling in 2024 is een aanname gedaan. Samen met de ontwikkelingen van formatie en stijging van de sociale lasten zorgt dit voor gestegen personeelslasten. Deze worden doorbelast naar de verschillende thema’s in de begroting.

52

53

DONGEN ONDERNEEMT

Scan de QR-code voor meer informatie.

54

4. Dongen Onderneemt! Het programma Dongen Onderneemt! gaat uit van het stimuleren van lokaal ondernemerschap, het creëren van een interessant vestigingsklimaat en inwoners in staat stellen om te participeren, zo mogelijk via (vrijwilligers)werk. Op het gebied van duurzaamheid liggen er bovendien opgaven voor de lokale ondernemers om samen aan de klimaatdoelstellingen te kunnen voldoen. Een gezonde lokale economie heeft een aantrekkende werking op Dongen voor zowel nieuwe als bestaande bedrijven. Wij denken mee en maken het mogelijk om bestemmingen om te zetten. Wij zien veel kansen om meer met werkgevers samen te werken. Er zijn banen, er zijn beschikbare werknemers, maar ze passen niet direct bij elkaar. Daar kunnen wij een rol in spelen. Economie en werkgelegenheid grijpen direct in op elkaar. Wanneer bedrijven zich vestigen in Dongen brengt dat banen met zich mee. Dit vergroot de kans dat Dongenaren een (betaalde) baan vinden dichtbij huis. Samenwerking met (potentiële) werkgevers staat centraal bij onze uitvoering van de Participatiewet en bij de nieuwe Wet Inburgering. Dongense ondernemers zijn steeds bereid gebleken om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kansen te bieden. We blijven investeren in deze samenwerking. We vinden het belangrijk dat inwoners zoveel als mogelijk kunnen voorzien in hun eigen inkomen.

Daar waar ze een steuntje in de rug nodig hebben, hebben wij vanuit de Participatiewet de mogelijkheid om de inwoner te ondersteunen binnen de beschikbare kaders. Bij de inzet van onze re-integratie instrumenten zijn we zo effectief mogelijk. Hierdoor kunnen we onze klanten de best mogelijke ondersteuning bieden bij het vinden of behouden van (betaald) werk.

410 Ondernemerschap Strategische doelstellingen • Dongen is een aantrekkelijke plek voor bedrijven om zich te vestigen en/of gevestigd te blijven. Wat willen we bereiken? Beleidsdoelstellingen • We zetten in op de verbinding tussen de Dongense ondernemers en de gemeente. Wij weten daardoor wat er speelt bij de Dongense ondernemers, waar zij behoefte aan hebben en spelen hierop in. • Wij ondersteunen ondernemers in het vinden van de juiste plek in Dongen voor hun bedrijf. • We zetten in op verduurzaming van onze bedrijventerreinen, waarbij de ambitie is om Tichelrijt één van de meest duurzame bedrijventerreinen van regio Hart van Brabant te maken. Beleidsrisico’s • Weinig ruimte om te ondernemen. Veel ondernemers willen uitbreiden, verhuizen binnen de gemeente of zijn een nieuwe onderneming gestart. De gemeente Dongen heeft weinig tot geen kavels te koop met bedrijfsbestemming. Wat gaan we daarvoor doen? Belangrijkste reguliere taken • Investeren in en onderhouden van een aantrekkelijke omgeving voor bedrijven: Dit doen wij door in gesprek te gaan en blijven met de ondernemers, het inventariseren van behoeftes en door te kijken waarin wij hen kunnen faciliteren. Wij zijn als gemeente een sparringpartner en facilitator voor bedrijven, gericht op het mogelijk maken van initiatieven en behoeften van ondernemers, binnen onze kaders.