B06.01 Bijlagenboek Kruisbergseweg 172, Doetinchem

In de C-gebieden ligt de verantwoordelijkheid voor de archeologie volledig bij de gemeente. Het plangebied ligt in een C-gebied hetgeen inhoudt dat de gemeente bevoegd gezag is. Gemeentelijk beleid Gemeente Doetinchem beschikt over eigen archeologiebeleid met geactualiseerde archeologische beleidskaart uit 2019 (vastgesteld 2020).10 De beleidsadvieskaart is gebruikt als toetsingskader voor de archeologische verwachting. Verder zijn de landelijke en provinciale richtlijnen leidend, voor het opstellen en toetsen van het onderhavig onderzoek. Volgens de archeologische beleidskaart van gemeente Doetinchem (zie A fbeelding 2 ) ligt het westen van het plangebied in een zone met een hoge archeologische verwachting en het oosten van het plangebied in een zone met een lage archeologische verwachting. Het gemeentelijk archeologiebeleid is tevens opgenomen in de vigerende bestemmingsplan “stedelijk gebied – 2021” van gemeente Doetinchem (vastgesteld 2021), waarin de zone met een hoge archeologische verwachting vertaald is naar de dubbelbestemming “Waard e – Archeologie 4” en de zone met een lage archeologische verwachting naar de dubbelbestemming “Waarde – Archeologie 6”. 6 Ministerie van OCW (ed.) s.a. (ca. 2019) a-c. 7 Zie voor het lopende uitvoeringsprogramma Stuurgroep Erfgoed Deal (ed.) 2022; 2023.

8 Nieuwsbericht, geraadpleegd via erfgoeddeal.nl/actueel/nieuws/2022/11/10/erfgoed-deal-verlengd-tot-einde-2025. Evaluatie lopend programma: Briene et al. 2023. 9 www.gelderland.nl/4/Home/Kennisagenda-archeologieOostGelderland.html. 10 Willemse et al. 2019.

Project | : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk | : RB/KBD/HAMA/245080 1.5 | Administratieve gegevens Tabel 1: Gegevens projectgebied Opdrachtgever | Italiaander Bouwkundig Ontwerpbureau Projectnaam | Plangebied De Kruisberg Uitvoerder, Beheer en plaats | Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem documentatie Bevoegd gezag | Gemeente Doetinchem (mevrouw. J. Buiting) Toetser | namens | bevoegd | Regioarcheologen van de ODA gezag Provincie, Gemeente, Plaats | Gelderland, Doetinchem, Doetinchem Toponiem en Adres | Plangebied De Kruisberg, Kruisbergseweg 172 Doetinchem RD-coördinaten | X, Y plangebied N | 217.077 / 444.417 O | 217.139 / 444.351 Z | 217.120 / 444.300 W | 217.038 / 444.371 Centrum | 217.090 / 444.361 Hoogte centrumcoördinaat | Circa 13,17 m+NAP Kadastrale gegevens | Kadastrale gemeente Ambt-Doetinchem, sectie C, percelen 1995 en 3165 CIS code/Archis | 5655464100 onderzoekmeldingsnummer Oppervlakte plangebied c.q.

| Circa 5.500 m² onderzoeksgebied Huidig grondgebruik | Hotel-restaurant de Kruisberg Toekomstig grondgebruik | Nieuwbouw appartementencomplex Bodemtype11 | zEZ21 | Hoge zwarte enkeerdgronden; leemarm en zwak lemig fijn zand cHn21 | Laarpodzolgronden; leemarm en zwak lemig fijn zand Geomorfologische kaart Nederland (extrapolatie): | 12 3L51yc | Complex van dekzandwelvingen, al dan niet bedekt met oud-bouwlanddek Geomorfologie Aardkundige kaart Doetinchem:13 5: | Lage rivierterrasvlakte (oosten plangebied) 9: | hoge rivierterrasrest (westen plangebied) Geologie14 | BX3 | Formatie van Boxtel, Laagpakket van Delwijnen Periode | Laat-Paleolithicum t/m Nieuwe Tijd 11 BRO Bodemkaart 2023-01, via https://www.dinoloket.nl/ondergrondmodellen/kaart. 12 BRO Geomorfologie 2023-01, via https://www.dinoloket.nl/ondergrondmodellen/kaart. 13 Willemse et al. 2019, kaartbijlage 1. 14 Geologische kaart 2021, via https://www.dinoloket.nl/ondergrondmodellen/kaart. © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem | 11 van 58 Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem 12 van 58 2 Bureauonderzoek en verwachtingsmodel 2.1 Landschapsgenese Geologie Het plangebied is gelegen in de nabijheid van de Oude IJssel en maakte deel uit van een reliëfrijk rivierduinlandschap.

Tijdens de laatste IJstijd, het Weichselien (ca. 115.000 -11.755 jaar geleden) bereikte het landijs Nederland niet. Wel heerste er een koud en droog toendra-achtig klimaat, waardoor weinig vegetatie kon groeien. Tot in het Weichselien maakt de omgeving van het plangebied deel uit van de stroomgebied van de Rijn, die via het IJsseldal richting het noorden stroomde. Door het koude klimaat hebben rivieren gedurende het grootste deel van het Weichselien een vlechtend rivierpatroon met meerdere smalle geulen die door een breed riviervlakte stromen, het Pleniglaciaal terras of Laagterras. In deze periode worden door de rivieren met name grof zandige en grindige beddingafzettingen afgezet, die gerekend worden tot de Formatie van Kreftenheye. Halverwege de laatste ijstijd (rond 50.000 jaar geleden) verlegde de Rijn geleidelijk zijn voornaamste loop van het IJsseldal naar het Gelderse Poort - gebied en de Betuwe (noordelijk langs Nijmegen), en door het dal van de Niers (zuidelijk langs Nijmegen). Tegen het begin van het Holoceen (ca. 11.755 jaar geleden) was de Oude IJssel al veranderd in een relatief onbeduidende waterloop. In het warmere Allerød interstadiaal (ca. 13.675 tot 12.745 jaar geleden) was het klimaat verbeterd en had de Rijn in het gebied van de gemeenten Montferland en Doetinchem een meanderend rivierpatroon met enkele brede, zich insnijdende geulen.

Door insnijd ing van de rivier ontstond een lagere dalvlakte geflankeerd door een hoger gelegen fluviatiel terras. Het laagterras overstroomde alleen nog bij hoge waterstanden, waarbij op de terrasafzettingen aan het eind van het Weichselien en het begin van het Holoceen een blauwgrijze kleilaag afgezet, dat gerekend wordt tot de Laag van Wijchen uit de Formatie van Kreftenheye. Tijdens de Late Dryas stadiaal (ca. 12.745 tot 11.755) aan het eind van het Weichselien koelde het klimaat tijdelijk weer af en hadden de rivieren weer een vlechtende rivierpatroon. Tijdens winter en bij lage waterstanden vielen de rivierbeddingen droog. De overwegend zuidwestenwind stond loodrecht op deze beddingen en verstoof hieruit matig grof zand, wat op de hogere rivierterrassen naast de bedding werd afgezet. Hierdoor ontstond langs de noordoostoever van de Oude IJssel tussen (Doesburg) Langerak, Doetinchem, Oosseld en Terborg een reeks rivierduinen. De rivierduinen liggen vrijwel overal op de Laag van Wijchen (hoogvloedleem), die is ontstaan als een soort komafzetting van laat-pleistocene rivieren. De rivierduinzanden worden gerekend tot het Laagpakke t van Delwijnen van de Formatie van Boxtel.

Volgens de Geologische kaart van Nederland 15 (niet afgebeeld) bestaat de natuurlijke ondergrond ter hoogte van het plangebied uit rivierduinzand uit het Laagpakket van Delwijnen van de Formatie van Boxtel (BX3). Geomofologie Op de geomorfologische kaart16 (zie Afbeelding 3) is het plangebied niet gekarteerd wegens de ligging binnen de bebouwde kom. Extrapolatie van gegevens uit de omgeving toont aan dat het plangebied waarschijnlijk gelegen is op een complex van dekzandwelvingen dat al dan niet bedekt is met een oud - bouwlanddek (3L51yc). De aardkundige kaart van gemeente Doetinchem geeft een ander beeld (zie Afbeelding 4). Op deze kaart is het (zuid)westelijke deel van het plangebied gekarteerd als hoge rivierterrasrest (code 9) en het (noord)oostelijke deel van het plangebied als lage rivierterrasvlakte (code 5) . Ter hoogte van het plangebied zelf wordt geen (rivier)duin verwacht, wel is op ca. 20 m ten zuidwesten van het plangebied een (rivier)duin gekarteerd (code 11). Langs de noordwestelijke grens van het plangebied zijn drie “historische nederzettingslocaties” geregistreerd.

Dit betreft een historische erflocatie uit (minstens) het begin van de 19e eeuw bestaande uit een boerderij (noordelijke hoek plangebied) en twee bijgebouwen (zie hoofdstuk 2.2).17 15 Geologische kaart 2021, via https://www.dinoloket.nl/ondergrondmodellen/kaart 16 BRO Geomorfologie 2023-01, via https://www.dinoloket.nl/ondergrondmodellen/kaart. 17 Willemse et al. 2019, kaartbijlage 1. Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem 13 van 58 Afbeelding 3: Geomorfologische kaart met het plangebied in het rode kader (DINOloket). Afbeelding 4: Aardkundige kaart gemeente Doetinchem met het plangebied in het rode kader (Willemse et al. 2019, kaartbijlage 1). 5 = lage rivierterrasvlakte, 9 = hoge rivierterrasrest, 11 = hoge rivierterrasrest met (rivier)duinzand, gele stippen = historische nederzettingslocaties.

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem 14 van 58 Bodem Op de BRO Bodemkaart18 (zie Afbeelding 5) is het noorden van het plangebied gekarteerd als laarpodzolgrond in leemarm en zwak lemig fijn zand (cHn21) en het oosten als Hoge zwarte enkeerdgrond in leemarm en zwak lemig fijn zand (zEZ21). Hoewel het westen van het plangebied niet gekarteerd is, is het waarschijnlijk dat in dit deel eveneens sprake is van een laarpodzolgrond dan wel een hoge zwarte enkeerdgrond. Laarpodzolgronden zijn podzolbodems met een gedeeltelijk door de mens opgebrachte donkere bovengrond van 30 tot 50 cm dikte. In de B-horizont komen humushuidjes op de zandkorrels voor, terwijl in de C -horizont de ijzerhuidjes ontbreken. Laarpodzolgronden komen veel voor in het pleistocene landschap en betreffen vaak oudere ontginningen op het zand, die door plaggenbemesting vanaf de Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd een matig dikke A1 -horizont hebben gekregen. Hoge zwarte enkeerdgronden zijn eveneens ontstaan door plaggenbemesting en worden gekenmerkt door een méér dan 50 cm dikke bovengrond.

Hoge zwarte enkeerdgronden komen vooral voor op de hogere delen van het pleistocene landschap (bijvoorbeeld dekzandruggen).19 Van het grondgebied van gemeente Doetinchem is in 1956 een detailbodemkaart vervaardigd (zie Afbeelding 6). Op deze bodemkaart is het westen van het plangebied gekarteerd als zwak lemige, matig fijnzandige grijze rivierzandgrond, vrij droog tot droog (Zg3: grondwater tussen 75 -100 cm -mv). het oosten van het plangebied is gekarteerd als (sterk) lemige matig fijnzandige grijze rivi erzandgrond, vrij vochtig (Zgl6: grondwater tussen 45-60 cm-mv). Afbeelding 5: Bodemkaart van Nederland met het plangebied in het rode kader (DINOloket). 18 BRO Bodemkaart 2023-01, via https://www.dinoloket.nl/ondergrondmodellen/kaart. 19 De Bakker en Schelling 1989.

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem 15 van 58 Afbeelding 6: Detailbodemkaart Doetinchem met het plangebied in het rode kader (Schans en Vleeshouwer 1956). Grondwater Binnen het plangebied is de grondwatertrap niet gekarteerd.20 Vanwege de ligging van het plangebied binnen de bebouwde kom van Doetinchem worden geen natuurlijke grondwaterstanden meer verwacht. Hoogte Op het Actueel Hoogtebestand Nederland21 (zie Afbeelding 7) heeft het plangebied een maaiveldhoogte tussen ca. 12,69 m+NAP en 13,26 m+NAP. Door de ligging van het plangebied binnen de bebouwde kom is het oorspronkelijke reliëf slechts globaal te volgen. Ten zuid(west)en van het plangebied lijkt sprake te zijn van een kleine, noord -zuid georiënteerde rug, die mogelijk tot in de noordwestelijke hoek van het plangebied doorloopt . Het is echter niet uit te sluiten dat rondom de huidige bebouwing in het noorden van het plangebied grond is opgebracht om het bouwvlak te egaliseren. 20 BRO Grondwaterspiegeldiepte 2023-02, via https://www.dinoloket.nl/ondergrondmodellen/kaart. 21 AHN 4 DTM, via https://ahn.arcgisonline.nl/ahnviewer/

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem 16 van 58 Afbeelding 7: Hoogtekaart met het plangebied in het rode kader (AHN4 DTM Shaded Relief). Milieu- en geotechnische gegevens Bij de Omgevingsrapportage van de provincie Gelderland (zie Afbeelding 8) staat in het noordwesten van het plangebied locatie AA022201836 geregistreerd (Hotel Kruisberg). Op deze locatie is in 1998 een verkennend milieutechnisch bodemonderzoek uitgevoerd. Van het onderzoek is geen rapport opgenomen in de omgevingsrapportage, wel zijn de conclusies opgenomen. Op de locatie zijn geen ernstige bodemverontreinigingen (overschrijding interventiewaarde) waargenomen. Afbeelding 8: Omgevingsrapportage met het plangebied in het blauwe kader (https://gelderland.nazca4u.nl/rapportage/). AA022201836

Project | : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk | : RB/KBD/HAMA/245080 Afbeelding 9: Overzicht van geologische boringen in de omgeving van het plangebied (DINOloket). 2.2 | Historische ontwikkeling van Doetinchem en het plangebied Uit archeologisch onderzoek blijkt dat er op het grondgebied van de gemeente Doetinchem al meer dan 11.000 jaar mensen leven. Hoewel al vanaf ca. 9.000 v.Chr. af en toe mensen in de regio woonden ontstond de eerste permanente bewoning in de vroege bronstijd (1700 v. Chr. - 1500 v. Chr.). Uit diverse opgravingen is gebleken dat ten tijde van het Romeinse Rijk in ieder geval sprake is geweest van permanente bewoning. Na de Romeinse tijd zijn deze bewoners echter weer weggetrokken. Het vermoeden is dat de stad is gesticht tussen 796 en 838 na Chr. De naam Doetinchem wordt voor het eerst in 838 genoemd in een oorkonde van bisschop Albericus van Utrecht als ‘villa Duetinghem’. | In de nederzetting, die op de locatie van de latere stad Doetinchem lag, was thans een kerk aanwezig. | In de naam Doetinchem zou ook het Frankische woord heem zitten. | Tussen 1182 en 1207 of tussen 1229 en 1271 krijgt Doetinchem stadsrechten.

| 22 Historische ontwikkeling plangebied Het plangebied wordt op historisch kaartmateriaal als volgt weergegeven: • | Op de kadastrale minuut uit 1811-1832 (zie Afbeelding 10) | ligt in het noordwesten van het plangebied een boerderijerf. De bebouwing op het erf bestaat uit de woning in de noordelijke hoek van het plangebied, een bijgebouw in de (noord)westelijke hoek en een tweede bijgebouw direct ten zuidwesten van het plangebied. De rest van het plangebied is in gebruik als tuin bij het erf, bouwland in het zuiden van het plangebied en | bosperceel in het oosten. Langs de noordwestelijke grens van het plangebied loopt (een voorganger van) de Kruisbergseweg. • | Op de Bonneblad van 1890 (zie | Afbeelding | 11) | worden de twee bijgebouwen in het noordwesten van het plangebied niet meer weergegeven. Ook is het bosperceel in het oosten van het plangebied in gebruik genomen als weiland. • | Op de Bonneblad van 1908 (zie Afbeelding 12) wordt het plangebied doorsneden door een noord-zuid georiënteerde tramweg. Dit betreft de tramlijn Zutphen – Emmerik, die vanaf 1902 22 Gemeente Doetinchem 2006.

© Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem | 19 van 58 Project | : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk | : RB/KBD/HAMA/245080 tot in 1953 in gebruik is geweest.23 Langs de Kruisbergseweg aan de noordwestelijke grens van het plangebied is een bebouwingslint ontstaan, waardoor in de westelijke hoek opnieuw bebouwing staat. De boerderij in de noordelijke hoek van het plangebied lijkt deze en latere kaarten een oriëntatie parallel aan de Kruisbergseweg te hebben in tegenstelling tot de 19e- eeuwse kaarten waar het pand haaks op de weg staat. Mogelijk is dit pand eind 19e / begin 20e eeuw herbouwd. • | Op de topografische kaart van 1954 (zie Afbeelding 13) is de tramweg door het plangebied niet meer aanwezig en is de (noord)westelijke hoek van het plangebied weer onbebouwd. Op de topografische kaart van 1966 (zie Afbeelding 14) staat in het centrale deel van het plangebied een nieuw gebouw. • | Op de topografische kaart van 1978 (zie Afbeelding 15) wordt in het westen van het plangebied een derde gebouw weergegeven en is de Velswijkseweg (N316) langs het oosten van het plangebied aangelegd. Op de topografische kaart van 1986 (zie Afbeelding 16) wordt een vierde gebouw in het plangebied weergegeven. • | Op de topografische kaart van 1993 (zie Afbeelding 17) zijn de noordelijke twee panden in het plangebied uitgebreid en aan elkaar verbonden.

Op de kaart van 1995 (zie Afbeelding 18) is het pand van hotel De Kruisberg opnieuw uitgebreid en is de bebouwing ten zuiden daarvan afgebroken, waarmee de huidige situatie is ontstaan. Volgens de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) heeft de huidige bebouwing in het plangebied een bouwjaar van 1990.24 Afbeelding 10: Gedigitaliseerde kadastrale minuut 1811-1832 met het plangebied in het blauwe kader (hisgis). 23 https://www.berghapedia.nl/index.php/Tramweg_Zutphen | -Emmerik 24 https://bagviewer.kadaster.nl/lvbag/bag-viewer/?zoomlevel=1 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem | 20 van 58 Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem 21 van 58 Afbeelding 11: Bonneblad van 1890 met het plangebied in het blauwe kader (topotijdreis). Afbeelding 12: Bonneblad van 1908 met het plangebied in het blauwe kader (topotijdreis).

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem 22 van 58 Afbeelding 13: Topografische kaart van 1954 met het plangebied in het blauwe kader (topotijdreis). Afbeelding 14: Topografische kaart van 1966 met het plangebied in het blauwe kader (topotijdreis).

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem 23 van 58 Afbeelding 15: Topografische kaart van 1978 met het plangebied in het blauwe kader (topotijdreis). Afbeelding 16: Topografische kaart van 1986 met het plangebied in het blauwe kader (topotijdreis).

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem 24 van 58 Afbeelding 17: Topografische kaart van 1993 met het plangebied in het blauwe kader (topotijdreis). Afbeelding 18: Topografische kaart van 1995 met het plangebied in het blauwe kader (topotijdreis).

Project | : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk | : RB/KBD/HAMA/245080 Tweede wereldoorlog Volgens de Indicatieve Kaart Militair Erfgoed (IKME) | heeft het plangebied een algemene verwachting voor resten van kleinere objecten en structuren zoals crashlocaties, veldgraven en onderduikholen. | 25 Over het algemeen is de trefkans op dit soort resten laag. In het Verliesregister staan voor het plangebied en de directe omgeving geen vliegtuigcrashes vermeld.26 Bouwhistorische waarden Uit het historisch cartografisch onderzoek is gebleken dat aan het begin van de 19e | eeuw in het noordwesten van het plangebied langs de (voorganger van de) Kruisbergseweg sprake is van een boerderijerf, bestaande uit een woning in de noordelijke hoek van het plangebied en twee bijgebouwen ten zuidwesten daarvan. De zuidoostelijke helft van het plangebied is in deze periode in gebruik als bouwland | en | bosperceel. | Voor | het | noordwesten | van | het | plangebied | geldt | daarom | een | hoge archeologische verwachting voor resten gerelateerd aan de 19e-eeuwse erflocatie en eventuele voorgangers. | Op de kaart van 1890 zijn de twee bijgebouwen van het 19e-eeuwse erf verdwenen, waarna omstreeks 1908 de woning in de noordelijke hoek van het plangebied vermoedelijk is herbouwd op dezelfde locatie.

Ook wordt omstreeks 1908 het plangebied doorsneden door een noord-zuid georiënteerde tramweg (tramlijn Zutphen-Emmerik, in gebruik van 1902 tot 1953). Gedurende de 20e eeuw wijzigt de bebouwing binnen het plangebied meerdere malen, met uitzondering van de woning in het noorden van het plangebied. | De huidige bebouwing van hotel | -restaurant De Kruisberg wordt weergegeven op topografische kaarten vanaf 1993 | -1995. Binnen het plangebied staan geen gemeentelijke- | en rijksmonumenten geregistreerd.27 Ook zijn ter hoogte van het plangebied geen (verdwenen) molens bekend.28 2.3 | Bouwdossieronderzoek Door de opdrachtgever zijn de bouwdossiers van hotel-restaurant De Kruisberg ter beschikking gesteld, waarvoor wij hem zeer erkentelijk zijn. Van de bebouwing zijn acht bouwtekeningen beschikbaar uit de periode 1980 - 1998. De relevante bouwtekeningen | zijn opgenomen in Bijlage 2. | De resultaten van het bouwdossieronderzoek | worden hieronder samengevat | . De oudste beschikbare bouwtekeningen van | de bebouwing in het plangebied | zijn twee bouwdossiers uit 1980 en 1986 | van een verbouwing | van de keuken en toiletten | . Het pand was toen nog in gebruik als café-restaurant. De bouwtekening uit 1986 betreft de definitieve versie van de bouwtekeningen behorend tot deze verbouwing, daarom | is de bouwtekening uit 1980 niet | in het rapport | opgenomen.

Op | de situatieschets uit 1986 heeft het | plangebied | een vergelijkbare inrichting | met de topografische kaart van 1993 (Afbeelding 17). Op basis van de doorsnedes is het pand op staal gefundeerd tot een diepte van 80 cm -peil29. Verder staat op de plattegrond in de keuken een trap naar een kelder aangeduid. In de doorsnedes staat echter geen kelder weergegeven, waardoor de omvang en diepte van de kelder onbekend is. In latere bouwtekeningen wordt niet meer verwezen naar een kelder, mogelijk heeft deze niet bestaan. In 1987 is het pand omgebouwd tot hotel. In de bouwtekening uit 1987 zijn geen funderingsdieptes opgenomen, het is aannemelijk dat deze onveranderd zijn gebleven aangezien er geen sprake is van nieuwbouw. De volgende bouwtekeningen zijn van de ‘bestaande situatie’ in 1991 en een verbouw in 1991. Uit de bouwtekening van de ‘bestaande situatie’ in 1991 kan herleid worden dat tussen 1987 en 1991 het pand aan de zuidoostzijde is uitgebreid met een administratie en een ‘theorie-lokaal’ en dat ten zuiden van de hotel een bijgebouw met berging en garage is gebouwd. Hiervan zijn geen funderingsgegevens beschikbaar, waarschijnlijk is deze uitbreiding eveneens tot 80 cm -peil gefundeerd.

25 https://www.ikme.nl/ikmekaart.html 26https://www.verliesregister.studiegroepluchtoorlog.nl/ahome/lossregister/results?aircraft=&sglo=&date=&location= Doetinchem&pn=&unit=&name=&cemetery=&airforceP=&target=&province=&airfield= 27https://gemdoet.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=67a8067297224bb396fc498e38be892f&pk_c ampaign=Redirects&pk_kwd=monumentenkaart 28 https://www.molendatabase.nl/molens/map?no_clusters=false 29 Het bouwpeil betreft de bovenkant van de begane grondvloer. De exacte maatvoering ten opzichte van het maaiveld is onbekend, maar zal | naar verwachting hoogstens 1 à 2 decimeters afwijken. © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem | 25 van 58 Project | : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk | : RB/KBD/HAMA/245080 De verbouw in 1991 betreft een uitbreiding van de grote zaal aan de zuidwestzijde van het pand. Omdat geen doorsnedes met funderingsdieptes zijn opgenomen, wordt ervan uitgegaan dat deze ongewijzigd is (80 cm -peil). De volgende beschikbare bouwtekening betreft een wijziging van de gevels in 1997. Omdat deze tekening geen relevante informatie bevat is deze niet in het rapport opgenomen. | De laatste twee bouwtekeningen betreffen een uitbreiding aan de noordwestzijde van het hotel in 1998. | Op basis van de funderingsdetail reiken de funderingen onder deze uitbreiding tot van 90 cm | -peil.

2.4 | Archeologische waarden Het plangebied is niet eerder onderzocht. Binnen een straal van 500 m rondom | het plangebied staan in Archis3 de volgende onderzoeks- en vondstmeldingen geregistreerd (zie Afbeelding 19): • | Het plangebied ligt binnen een groot onderzoeksgebied voor een archeologische begeleiding door Antea in 2024 (Archis3 zaaknr. 5569467100). Omdat het veldwerk nog niet is afgerond, is er nog geen rapport beschikbaar. • | Direct ten westen van het plangebied | staat een booronderzoek | door Synthegra | uit 2006 geregistreerd (Archis3 zaaknr. 2107517100). Vermoedelijk betreft het een onderzoeksmelding die foutief in Archis3 is opgenomen, aangezien de toponiem het parkeerterrein van het | Slingeland Ziekenhuis betreft (ca. 950 m ten zuidoosten van het plangebied).30 • | Vondstmelding 2987819100 op 135 m ten westen van het plangebied betreft een administratieve melding van de historische buitenplaats De Kruisberg. De Kruisberg wordt in 1768 voor het eerst vermeld en ligt binnen een omgracht terrein. Het landgoed van De Kruisberg maakte vermoedelijk van oorsprong deel uit van de goederen van het klooster Sion. Aan het eind van de 18e eeuw wordt De Kruisberg gekocht door Adriaan Hendrik baron van Diest, waarna het kort daarop door de Fransen in gebruik is | genomen als militair | hospitaal.

Na het vertrek van de Fransen wordt het landgoed weer bewoond door de familie Van Diest. Na het overlijden van Van Diest in 1858 is het landgoed vanaf 1866 in gebruik genomen als gevangenis.31 • | Op 60 m ten noorden | en 285 m ten zuiden | van het plangebied is in 2020 door Antea een booronderzoek uitgevoerd | voor de aanleg van een kabeltracé | (Archis3 zaaknr. 4896738100, deelgebieden 4 en 5). Uit het booronderzoek is gebleken dat ter hoogte van deelgebied 4 ten zuiden van | het | plangebied | de | natuurlijke | ondergrond | (C-horizont) | bestaat | uit | fijn | zand, | dat | is geïnterpreteerd als dekzand dan wel rivierduinzand (Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden dan wel Laagpakket van Delwijnen) in één boring ligt de C-horizont direct onder een 15 cm dikke bouwvoor, vermoedelijk is hier sprake van een afgegraven rivierduin. In de andere boring in deelgebied 4 is de bodemopbouw dieper verstoord tot 85 cm-mv, waaronder de C-horizont begint. In deelgebied 5 bestaat de bodemopbouw uit een ca. 50 cm dik recente bouwvoor op een C-horizont van matig fijn dekzand/rivierduinzand (Laagpakket van Wierden/Delwijnen) op oude rivierklei (Formatie van Kreftenheye). In de meest noordelijke boring van deelgebied 5 ligt het oude rivierklei direct onder de (kleiige) bouwvoor.

In de overgang van het dekzand/rivierduinzand naar het oude rivierklei is sprake van een vegetatielaag, dat vermoedelijk gevormd is door enige veengroei. In deelgebied 4 worden vanwege de verstoorde bodem geen archeologische resten meer verwacht. Voor deelgebied 5 geldt vanwege de relatief lage landschappelijke ligging en de daarmee gepaarde natte bodemomstandigheden een lage archeologische verwachting voor het niveau van de oude rivierkleien. Voor het daarboven gelegen dekzand/rivierduinzand wordt de kans op de aanwezigheid van archeologische resten op basis van het ontbreken van een intacte bodem eveneens laag ingeschat. Voor beide deelgebieden is geen vervolgonderzoek geadviseerd.32 • | Op 275 m ten noorden van het plangebied is in 2009 door ARC een booronderzoek uitgevoerd (Archis3 zaaknr. 2263978100). Op basis van het bureauonderzoek heeft het terrein een lage tot middelhoge | archeologische | verwachting | vanwege | de | ligging | in | een | terrasvlakte. | Uit | het booronderzoek is gebleken dat de bodemopbouw bestaat uit een 25 tot 40 cm dik bouwvoor van zwak tot sterk | siltig klei op een C-horizont van oude rivierkleigronden uit de Formatie van Kreftenheye (uiterst siltig klei tot zwak siltig zand met kleilagen). Plaatselijk is tussen de bouwvoor en het oude rivierklei sprake van een 20 tot 90 cm dik veenlaag.

Het veen is gevormd in een restgeul van het vlechtend riviersysteem. Door de hoge grondwaterstanden die op het terrein geheerst 30 Er is in 2006 door Synthegra onderzoek gedaan op het terrein van Kasteel De Kelder grenzend aan de parkeerplaats van het Slingeland Ziekenhuis. Schriftelijke mededeling E.E.A. van der Kuijl, in 2006 werkzaam als directeur van Synthegra Archeologie B.V. 31 http://www.kasteleningelderland.nl/Kastelen/kruisberg.html 32 Fens en Fleuren 2020. © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem | 26 van 58 Project | : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk | : RB/KBD/HAMA/245080 hebben is de locatie niet aantrekkelijk geweest voor bewoning. De kans op de aanwezigheid van archeologische vindplaatsen wordt laag ingeschat en er is geen vervolgonderzoek geadviseerd | . 33 • | Vondstmelding 2987762100 op 75 m ten oosten van het plangebied betreft een vondst van wikkeldraadaardewerk uit de Vroege Bronstijd. • | Op 165 m ten zuiden van het plangebied is in 2009 door Synthegra een booronderzoek uitgevoerd (Archis3 zaaknr. 2260161100). Op basis van het bureauonderzoek heeft het terrein een middelhoge archeologische verwachting vanwege de ligging in een relatief laag deel van het rivierduin- en dekzandlandschap langs de Oude IJssel.

Hoewel de locatie een geschikte bewoningsplaats zal hebben gevormd, zijn in de directe omgeving hogere rivierduinen aanwezig die gunstigere vestigingslocaties vormen. Uit het booronderzoek is gebleken dat de bodemopbouw volledig is verstoord tot in de C-horizont tot dieptes tussen 80 en 160 cm-mv. De C-horizont bestaat uit matig fijn dekzand. Op basis van de verstoorde bodem en het ontbreken van archeologische indicatoren wordt de kans dat | archeologische vindplaatsen aanwezig zijn laag ingeschat en is geen vervolgonderzoek geadviseerd.34 • | Op 240 m ten zuiden van het plangebied is in 2012 door RAAP een booronderzoek uitgevoerd (Archis3 zaaknr. 2392216100). Uit het booronderzoek is gebleken dat het tracé gelegen is in een zone met rivierduinen (matig fijn tot matig grof, zwak siltig zand). Langs het hele tracé is de bodemopbouw verstoord tot in het natuurlijke rivierduinzand tot dieptes tussen 60 en 125 cm-mv. onder de rivierduinafzettingen is op gemiddeld 160 cm | -mv sprake van een ca. 15 cm dik leemlaag. Tijdens het booronderzoek zijn geen arc | heologische indicatoren aangetroffen. Op basis van de verstoorde bodem en het ontbreken van aanwijzingen voor de aanwezigheid van archeologische vindplaatsen is geen vervolgonderzoek geadviseerd | .35 • | Op 300 m ten zuiden van het plangebied is in 2013 door RAAP een booronderzoek uitgevoerd (Archis3 | zaaknr. | 2394388100).

| Uit | het | booronderzoek | is | gebleken | dat | de | bodemopbouw grotendeels verstoord is tot in de C-horizont van duinafzettingen dan wel stuifzand. Plaatselijk zijn verspreid langs het tracé restanten van podzolbodems waargenomen, die slechts in één boring in het centrale deel van het tracé binnen de maximale verstoringsdiepte van de graafwerkzaamheden liggen | (50 cm-mv). Doordat rondom de boring naar | waarschijnlijk sprake zal zijn van veel verstoringen gerelateerd aan de aanleg van de weg en van ondergrondse kabels en leidingen, zullen eventuele vindplaatsen rond deze locatie naar verwachting sterk versnipperd zijn en weinig informatiewaarde hebben. Er is daarom geadviseerd om de bodemingrepen vrij te geven. 36 33 Hebinck 2009. 34 Koeman en Hagens 2009. 35 Ringenier 2013. 36 Holl 2013. © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem | 27 van 58 Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem 28 van 58 Afbeelding 19: Overzicht van vondst- (stippen) en onderzoeksmeldingen (gele kaders = niet rapportplichtig, oranje kaders = rapportplichtig) met het plangebied in het rode kader (Archis3).

2.5 Archeologisch verwachtingsmodel Op grond van de bekende geologische, landschappelijke, aardkundige, archeologische en historische gegevens in en rond het plangebied kan de archeologische verwachting worden bepaald. Op basis van de aardkundige kaart van gemeente Doetinchem is het plangebied gelegen in een overgangszone van een hoge rivierterrasrest in het westen van het plangebied naar een lage rivierterrasvlakte in het (noord)oosten. Archeologische booronderzoeken en geologische boringen uit het DINOloket in de omgeving van het plangebied tonen aan dat de rivierterrasafzettingen (Formatie van Kreftenheye) met name ten westen en zuiden van het plangebied worden afgedekt door rivierduinzand (Formatie van Boxtel, Laagpak ket van Delwijnen) dan wel dekzand (Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden). Ten noorden van het plangebied in de lagere rivierterrasvlakte is sprake van een natuurlijke ondergrond van oude rivierkleiafzettingen van vlechtende rivieren en veen. Volgens de bodemkaart is in het oosten van het plangebied sprake van een hoge zwarte enkeerdgrond in leemarm en zwak lemig fijn zand en in het noordwesten van het plangebied sprake van een laarpodzolgrond in leemarm en zwak lemig fijn zand.

Van oudsher vormen de hogere delen van het landschap, zoals dekzandruggen, rivierduinen en hoge rivierterrasresten, gunstige vestigingslocaties voor zowel jagers -verzamelaars vanaf het Laat - Paleolithicum als voor landbouwsamenlevingen vanaf het Neolithicum en hebben deze een hoge archeologische verwachting . De lagere rivierterrasvlakte daarentegen is door de natte bodemomstandigheden onaantrekkelijk als vestigingslocatie en heeft een lage archeologische verwachting. Hoewel op basis van vondst- en onderzoeksmeldingen in Archis3 in de omgeving van het plangebied weinig vindplaatsen bekend zijn, toont vondstmelding 2987762100 op 75 m ten oosten van het plangebied aan dat de omgeving mogelijk al in de Vroege Bronstijd bewoond werd. Uit het historisch cartografisch onderzoek is gebleken dat aan het begin van de 19 e eeuw in het noordwesten van het plangebied langs de (voorganger van de) Kruisbergseweg sprake is van een boerderijerf, bestaande uit een woning in de noordelijke hoek van het plangebied en twee bijgebouwen ten zuidwesten daarvan. De zuidoostelijke helft v an het plangebied is in deze periode in gebruik als

Project | : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk | : RB/KBD/HAMA/245080 bouwland | en | bosperceel. | Voor | het | noordwesten | van | het | plangebied | geldt | daarom | een | hoge archeologische verwachting voor resten gerelateerd aan de 19 | e-eeuwse erflocatie en eventuele voorgangers. Op de kaart van 1890 zijn de twee bijgebouwen van het 19 | e-eeuwse erf verdwenen, waarna omstreeks 1908 de woning in de noordelijke hoek van het plangebied vermoedelijk is herbouwd op dezelfde locatie. Ook wordt omstreeks 1908 het plangebied doorsneden door een noord | -zuid georiënteerde tramweg (tramlijn Zutphen-Emmerik, in gebruik van 1902 tot 1953). Gedurende de 20e eeuw wijzigt de bebouwing binnen het plangebied meerdere malen, met uitzondering van de woning in het noorden van het plangebied. De huidige bebouwing van hotel-restaurant De Kruisberg wordt weergegeven op topografische kaarten vanaf 1993-1995. De gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied wordt samengevat weergegeven in Tabel 2.

Tabel 2: Archeologische verwachting plangebied bij een intacte bodemopbouw Periode | Verwachting | Verwachte vindplaatstypen | Verwachte grondlaag (diepte) Tweede Wereldoorlog | Laag | Mogelijk kleinere objecten en structuren | Vanaf het maaiveld worden verwacht, zoals crashlocaties, veldgraven en onderduikholen Late Middeleeuwen - | Hoog | Resten gerelateerd aan 19e-eeuwse erf | In of direct onder de Nieuwe Tijd | (noordwesten plangebied), resten van | bouwvoor of eerdlaag agrarische activiteiten, perceleringen Romeinse Tijd - Vroege | Hoog (hoge | Nederzettingsterreinen, grafvelden, | In de top van de C-horizont Middeleeuwen | rivierterrasrest) | resten van ijzerbewerking, rituele dumps, | (dekzand/rivierduin) meilers Laag (rivierterrasvlakte) Bronstijd - IJzertijd | Hoog (hoge | Nederzettingsterreinen, urnenvelden | In de top van de C-horizont rivierterrasrest) | (dekzand/rivierduin) resten van ijzerbewerking, meilers, rituele Laag | dumps (rivierterrasvlakte) Paleolithicum-Neolithicum | Hoog (hoge | Nederzettingsterreinen, jachtkampen, | In de top van de C-horizont rivierterrasrest) | haardplaatsen/haardkuilen, | (dekzand/rivierduin) vuursteenstrooiingen Laag (rivierterrasvlakte) Bodemverstoringen In het plangebied hebben | buiten de bebouwing | bodemverstoringen plaatsgevonden als gevolg van agrarische activiteiten.

Over het algemeen beperken deze bodemverstoringen zich tot de bouwvoor (ca. 30 – 50 cm-mv). Naar verwachting is in met name het oosten van het plangebied sprake van een meer dan 50 cm dikke | eerdlaag, waardoor eventuele archeologische resten in het daaronder gelegen dekzand/rivierduinzand mogelijk goed geconserveerd kunnen zijn gebleven. Verder hebben in het noordwesten van het plangebied bodemverstoringen plaatsgevonden bij de aanleg van de tramlijn Zutphen-Emmerik in 1902 en het afbreken van de tramweg omstreeks 1953, en bij bouw | - en sloopwerkzaamheden in de 20 | e eeuw. De verstoringsdiepte | als gevolg van de aanleg en sloop van de tramweg is onbekend. Uit het bouwdossieronderzoek kan herleid worden dat de huidige bebouwing van hotel-restaurant De Kruisberg in het noorden van het plangebied gefundeerd is tot een diepte van ca. 80 à 90 cm -peil37. 37 Het bouwpeil betreft de bovenkant van de begane grondvloer. De exacte maatvoering ten opzichte van het maaiveld is onbekend, maar zal naar verwachting hoogstens 1 à 2 decimeters afwijken.

© Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem | 29 van 58 Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem 30 van 58 3 Booronderzoek 3.1 Werkwijze Booronderzoek In totaal zijn op 28 november 2025 verspreid over het plangebied buiten de aanwezige asfaltverharding 5 verkennende boringen gezet met een Edelmanboor met een boordiameter van 7 centimeter. De boringen zijn uitgevoerd door E.E.A. van der Kuijl (senior KNA archeoloog / senior KNA prospector) met ondersteuning van dhr. I. Straver (veldmedewerker) conform de eisen van de KNA versie 4.2, specificatie VS03 van het protocol BRL SIKB 4003. Voorafgaand aan het veldwerk is een Plan van Aanpak opgesteld.38 De boringen zijn doorgezet tot minimaal 25 centimeter in de C -horizont. De maximale boordiepte bedroeg 185 cm-mv (boring 3). Boring 1 is voortijdig gestuit op een betonbuis op 90 cm-mv. Nadat de boring was verzet is de boring opnieuw voortijdig gestuit op beton, waarna de boring is gestaakt. Ten tijde van het booronderzoek was het plangebied in gebruik als hotel-restaurant met een geasfalteerd parkeerterrein, klinkerverhardingen en weides voor schapen en geiten. De boorlocaties zijn uitgezet met GPS. De maaiveldhoogte van de boorlocaties is bepaald aan de hand van het Actueel Hoogtebestand van Nederland (AHN4).

Het opgeboorde sediment is in het veld bodemkundig beschreven conform de NEN 5104 en de bodemclassifica tie volgens De Bakker en Schelling (1989). Alle afzonderlijke bodemlagen zijn droog gezeefd over een metalen zeef met een maaswijdte van 4 mm en geïnspecteerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren zoals fragmenten vuursteen, aardewerk, houtskool, verbrande leem, bot etc. 3.2 Resultaten Geologie en Bodem Voor de ligging van de boorpunten wordt verwezen naar Bijlage 3. De resultaten van de boringen (de boorbeschrijvingen) zijn opgenomen in Bijlage 4. De bodemopbouw in het plangebied is grotendeels uniform. Als gevolg van eerdere g rondwerkzaamheden is de bodem grotendeels verstoord tot in de C- horizont. In twee boringen is nog het restant van een beekeerd aangetroffen. Afbeelding 20: Boring 3 met van rechtsboven naar linksonder de grijsbruine humeuze subrecente bouwvoor, meerdere sterk gevlekte ophogingslagen, tussen 140 en 170 cm -mv de donkerbruine slibbige ‘slootvulling’ en het lichtgele dekzand. 38 Barth & van der Kuijl 2025.

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem 31 van 58 Beantwoording onderzoeksvragen Op basis van de onderzoeksresultaten kunnen de onderzoeksvragen uit het Plan van Aanpak als volgt beantwoord worden: 1. Wat is de bodemopbouw binnen het plangebied? De bodemopbouw bestaat onder de klinkerverharding met cunetzand of een puinrijke ophogingslaag uit meerdere subrecente ophogingslagen van sterk wisselende samenstelling, van geel/grijs tot geelbruin sterk gevlekte fijn zand en matig fijn zand waarin in een aantal boringen ook betonpuin en modern baksteenpuin aanwezig is. In boring 2 en in boring 4 is onder de subecente ophogingen nog het restant van een bruine tot donkerbruine humeuze tot sterk humeuze eerdlaag aangetroffen, die geïnterpreteerd is als een beekeerd. De top van deze beekeerd bevindt zich op respectievelijk 65 cm-mv en 60 cm-mv. De basis van de beekeerd bevindt zich respectievelijk op 90 cm-mv en 135 cm-mv. In boring 3 is onder de ophogingslagen op 140 cm diepte een 30 cm dikke donkerbruine slibbige zandig laag aangetroffen die als slootbodem is geïnterpreteerd. De basis van het bodemprofiel bestaat in alle boringen uit geel fijn siltig dekzand. De top van de C-horizont is aangetroffen op dieptes variërend van 90 cm-mv in boring 4 tot 170 cm -mv in boring 3.

De C -horizont bestaa t uit fijn dekzand van de Formatie van Boxtel. De verwachtte rivierterrasafzettingen van matig fijn to t matig grof z and (Laagpakket van Delwijnen) zijn binnen de maximale boordiepte niet aangetroffen. 2. Wat is de intactheid van het bodemprofiel binnen het plangebied? In het hele plangebied is de bodemopbouw grotendeels geroerd, met uitzondering van boring 2 en boring 4 waar een afgetopte beekeerd is aangetroffen. 3. Zijn, daar waar de bodem intact is, archeologische indicatoren aangetroffen die kunnen wijzen op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats in het onderzoeksgebied? Zo ja, wat is de aard en diepteligging ervan? Tijdens het booronderzoek zijn bij het uitzeven van de boringen naast modern en submodern baksteenpuin en betonpuin geen relevante archeologische indicatoren aangetroffen. Hierbij dient opgemerkt te worden dat het opsporen van vindplaatsen niet het primaire doel was van het verkennend onderzoek. 4. Zijn er archeologische lagen aangetroffen (cultuur- en afvallagen c.q. ophogingslagen)? Zo ja, wat is de aard, diepteligging en minimale en maximale dikte ervan? Tijdens het booronderzoek zijn behalve de eerdlaag geen relevante archeologische lagen aangetroffen. 5.

In welke mate stemmen de resultaten overeen met de verwachtingen? Op basis van het bureauonderzoek werd verwacht dat in het plangebied laarpodolgronden en hoge zwarte enkeerdgronden aanwezig z ouden zijn . Deze bodems zijn niet aangetroffen. Uit boring 2 en boring 4 is gebleken dat in het plangebied beekeerdgronden aanwezig zijn die onder vochtige omstandigheden gevormd zijn. Dit sluit aan bij de detailb odemkaart van Doetinchem uit 1956 waarbij aangegeven is dat in het plangebied voor een deel sprake is van lemige matig fijnzandige grijze rivierzandgrond, vrij vochtig (Zgl6: grondwater tussen 45-60 cm-mv), zie Afbeelding 6. Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem 32 van 58 6. Is er vervolgonderzoek noodzakelijk? Zo ja, welke methode is hiervoor het meest geschikt? Hamaland advies adviseert om het plangebied vrij te geven voor de beoogde bodemingrepen. Het merendeel van de boringen vertoond een subrecent verstoorde bodemopbouw, waarschijnlijk als gevolg van de realisatie en inrichting van het terrein voor Hotel-Restaurant de Kruisberg. Er zijn geen indicaties voor menselijke bewoning in het verleden aangetroffen en de in boring 2 en 4 aangetroffen beekeerd is onder relatief natte omstandigheden gevormd.

Daardoor achten wij de kans nihil dat in het plangebied behoudenswaardige archeologische vindplaatsen aanwezig zijn. Afbeelding 16: Foto van het plangebied ten tijde van het booronderzoek. De foto is genomen vanuit de weide aan de zuidzijde van het plangebied. Foto richting het noordoosten.

Project | : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk | : RB/KBD/HAMA/245080 4 | Conclusie en aanbeveling 4.1 | Conclusie Bureauonderzoek Op basis van de aardkundige kaart van gemeente Doetinchem is het plangebied gelegen in een overgangszone van een hoge rivierterrasrest in het westen van het plangebied naar een lage rivierterrasvlakte in het (noord)oosten. Archeologische booronderzoeken en geologische boringen uit het DINOloket in de omgeving van het plangebied tonen aan dat de rivierterrasafzettingen (Formatie van Kreftenheye) met name ten westen en zuiden van het plangebied worden afgedekt door rivierduinzand (Formatie van Boxtel, Laagpakket van Delwijnen) dan wel dekzand (Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden). Ten noorden van het plangebied in de lagere rivierterrasvlakte is sprake van een natuurlijke ondergrond van oude rivierkleiafzettingen van vlechtende rivieren en veen. Volgens de bodemkaart is in het oosten van het plangebied sprake van een hoge zwarte enkeerdgrond in leemarm en zwak lemig fijn zand en in het noordwesten van het plangebied sprake van een laarpodzolgrond in leemarm en zwak lemig fijn zand.

Van oudsher vormen de hogere delen van het landschap, zoals dekzandruggen, rivierduinen en hoge rivierterrasresten, | gunstige | vestigingslocaties | voor | zowel | jagers-verzamelaars | vanaf | het | Laat- Paleolithicum als voor landbouwsamenlevingen vanaf het Neolithicum | en hebben deze een hoge archeologische | verwachting. | De | lagere | rivierterrasvlakte | daarentegen | is | door | de | natte bodemomstandigheden | onaantrekkelijk | als | vestigingslocatie | en | heeft | een | lage | archeologische verwachting. Hoewel op basis van vondst- en onderzoeksmeldingen in Archis3 in de omgeving van het plangebied weinig vindplaatsen bekend zijn, toont vondstmelding 2987762100 op 75 m ten oosten van het plangebied aan dat de omgeving mogelijk al in de Vroege Bronstijd bewoond werd. Uit het historisch cartografisch onderzoek is gebleken dat aan het begin van de 19e | eeuw in het noordwesten van het plangebied langs de (voorganger van de) Kruisbergseweg sprake is van een boerderijerf, bestaande uit een woning in de noordelijke hoek van het plangebied en twee bijgebouwen ten zuidwesten daarvan. De zuidoostelijke helft van het plangebied is in deze periode in gebruik als bouwland | en | bosperceel. | Voor | het | noordwesten | van | het | plangebied | geldt | daarom | een | hoge archeologische verwachting voor resten gerelateerd aan de 19e-eeuwse erflocatie en eventuele voorgangers.

Op de kaart van 1890 zijn de twee bijgebouwen van het 19 | e-eeuwse erf verdwenen, waarna omstreeks 1908 de woning in de noordelijke hoek van het plangebied vermoedelijk is herbouwd op dezelfde locatie. Ook wordt omstreeks 1908 het plangebied doorsneden door een noord | -zuid georiënteerde tramweg (tramlijn Zutphen-Emmerik, in gebruik van 1902 tot 1953). Gedurende de 20e eeuw wijzigt de bebouwing binnen het plangebied meerdere malen, met uitzondering van de woning in het noorden van het plangebied. De huidige bebouwing van hotel-restaurant De Kruisberg wordt weergegeven op topografische kaarten vanaf 1993-1995. In het plangebied hebben bodemverstoringen plaatsgevonden als gevolg van agrarische activiteiten. Over het algemeen beperken deze bodemverstoringen zich tot de bouwvoor (ca. 30 – 50 cm-mv). Naar verwachting is in met name het oosten van het plangebied sprake van een meer dan 50 cm dikke eerdlaag, waardoor eventuele archeologische resten in het daaronder gelegen dekzand/rivierduinzand mogelijk goed geconserveerd kunnen zijn gebleven. Verder hebben in het noordwesten van het plangebied bodemverstoringen plaatsgevonden bij de aanleg van de tramlijn Zutphen-Emmerik in 1902 en het afbreken van de tramweg omstreeks 1953, en bij bouw | - en sloopwerkzaamheden in de 20 | e eeuw. De verstoringsdiepte als gevolg van de aanleg en sloop van de tramweg is onbekend.

Uit het bouwdossieronderzoek kan herleid worden dat de huidige bebouwing van hotel-restaurant De Kruisberg in het noorden van het plangebied gefundeerd is tot een die | pte van ca. 80 à 90 cm -peil39. 39 Het bouwpeil betreft de bovenkant van de begane grondvloer. De exacte maatvoering ten opzichte van het maaiveld is onbekend, maar zal naar verwachting hoogstens 1 à 2 decimeters afwijken. © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem | 33 van 58 Project | : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk | : RB/KBD/HAMA/245080 Booronderzoek De bodemopbouw bestaat onder de klinkerverharding met cunetzand of een puinrijke ophogingslaag uit meerdere subrecente ophogingslagen van sterk wisselende samenstelling, | van geel/grijs tot geelbruin sterk gevlekte | fijn zand en matig fijn zand | waarin in een aantal boringen ook betonpuin en modern baksteenpuin aanwezig is. In boring 2 en in boring 4 is onder de subecente ophogingen nog het restant van een bruine tot donkerbruine humeuze tot sterk humeuze eerdlaag aangetroffen, die geïnterpreteerd is als een beekeerd. De top van deze be | ekeerd bevindt zich op respectievelijk 65 cm-mv en 60 cm-mv. De basis van de beekeerd bevindt zich respectievelijk op 90 cm-mv en 135 cm-mv.

In boring 3 is onder de ophogingslagen op 140 cm diepte een | 30 cm dikke donkerbruine slibbige zandig laag aangetroffen die als slootbodem is geïnterpreteerd | . De basis van het bodemprofiel bestaat in alle boringen | uit geel fijn siltig dekzand. | De top van de C | -horizont is aangetroffen op diept | es variërend van 90 cm-mv in boring 4 tot 170 cm-mv in boring 3. | De C-horizont bestaa | t uit fijn dekzand van de Formatie | van Boxtel. | De verwachtte rivierterrasafzettingen van matig | fijn tot matig grof zand (Laagpakket van Delwijnen) zijn binnen de maximale boordiepte | niet aanget | roffen. 4.2 | Selectieadvies Hamaland advies adviseert om het | gehele plangebied vrij te geven voor de beoogde bodemingrepen. Uit het bouwdossieronderzoek is gebleken dat d | e bodem onder de | bestaande beb | ouwing | vrijwel vlakdekkend verstoord | is tot in de C-horizont. Het merendeel van de boringen | buiten de be | bouwing vertoond eveneens een subrecent verstoord | e bodemopbouw, waarschijnlijk als gevolg van de realisatie en inrichting van het terrein voor Hotel | -Restaurant de Kruisberg. Er zijn geen indicaties voor menselijke bewoning in het verleden aangetroffen en | de in boring 2 | en 4 aangetroffen beekeerd is onder | relatief natte | omstandighe | den | gevormd.

| Daardoor | achten | wij | de | kans | nihil | dat | in | het | plangebied behoudenswaardige archeologische vindplaatsen aanwezig zijn | . 4.3 | Voorbehoud Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. Wij wijzen erop dat het selectiebesluit van het bevoegd gezag af kan wijken van het selectieadvies van Hamaland Advies Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (Erfgoedwet 1-7-2016, art. 5.10 en 5.11) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: ‘Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister’. Deze aangifte dient te gebeuren bij de RCE te Amersfoort. Het verdient aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Doetinchem (mw. J. Buiting) hiervan per direct in kennis te stellen.

© Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem | 34 van 58 Project | : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk | : RB/KBD/HAMA/245080 Gebruikte literatuur Bakker, H. de & Schelling J., 1989. Systeem van bodemclassificatie voor Nederland: de hogere niveaus. Wageningen. Berendsen, H.J.A., 2005. Landschappelijk Nederland: De fysisch-geografische regio’s. Assen Berendsen, H.J.A., 2008. De vorming van het land: inleiding in de geologie en de geomorfologie. Assen. Briene, M., E. Meurs, J. Schreurs & B. Weber, 2023. Eindevaluatie Erfgoed Deal. Rotterdam (Ecorys). Fens, R. & I. Fleuren, 2020. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. boringen, 20 kV kabeltracé Doetinchem-Olde Kaste, gemeente Doetinchem. Heerenveen (Antea Group Archeologie 2020/204). Gemeente Doetinchem, 2006. De geschiedenis van Doetinchem, Wehl en Gaanderen. Doetinchem. Hebinck, K.A., 2009. | Een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek door middel van boringen aan de Kruisbergseweg 181 te Doetinchem (Gld). Geldermalsen (ARC-Rapporten 2009-232). Holl, | J., | 2013. | Plangebied | Kruisbergseweg, | gemeente | Doetinchem; | archeologisch | vooronderzoek: | een inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) | . Wesp (RAAP-Notitie 4474). Koeman, S.M. & D. Hagens, 2009.

Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, Kruising Haareweg te Doetinchem. Doetinchem (Synthegra Projectnr. S090356). Minister van OCW (ed.), s.a. (ca. 2019) a: Erfgoed Deal. Samen werken aan een waardevolle leefomgeving | , s.l, (’s- Gravenhage). Minister van OCW (ed.), s.a. (ca. 2019) b: Addendum bij de Erfgoed Deal, Den Haag (OCW referentie 19867204). Minister van OCW (ed.), s.a. (ca. 2019) c: | Het Afwegingskader Erfgoed Deal, s.l, (’s-Gravenhage). Ringenier, H., 2013. Plangebied Haareweg, gemeente Doetinchem; archeologisch vooronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterende fase) | . Weesp (RAAP-Notitie 4523). Schans, R.P.H.P en Vleeshouwer, 1956. De bodemgesteldheid van de gemeente Doetinchem. Stuurgroep Erfgoed Deal (ed.), 2022. | Uitvoeringsprogramma 6e Ronde 2022 | . Amersfoort. Stuurgroep Erfgoed Deal (ed.), 2023. | Afwegingskader actualisatie Erfgoed Deal. Amersfoort (publicatie d.d. 05-04- 2023). Willemse, N.W., L.J. Keunen, R.S. Kok, J.A.T. Wijnen & S. van der Veen, 2019. | Archeologie in de gemeente Doetinchem Actualisatie van de archeologische waarden | - en verwachtingskaart. Weesp (RAAP-Rapport 2877, 2e herziene versie). Willemse, N.W. & M.H.J.M. Kocken 2012. Archeologie met beleid. Afwegingskader voor archeologiebeleid in de Regio Achterhoek, RAAP-rapport 2501.Weesp.

Geraadpleegde websites: https://archis.cultureelerfgoed.nl/#/ voor informatie over vondst- en onderzoeksmeldingen en het doen van de zaakmelding https://ahn.arcgisonline.nl/ahnviewer/ voor hoogte-informatie https://www.topotijdreis.nl/ voor informatie historische kaarten vanaf 1850 https://www.dinoloket.nl/ondergrondgegevens voor informatie geologische boringen https://www.dinoloket.nl/ondergrondmodellen voor informatie geologie, geomorfologie, bodem en grondwatertrap https://archaeology.datastations.nl/ voor rapporten https://omgevingswet.overheid.nl/regels-op-de-kaart/ voor bestemmingsplaninformatie https://www.molendatabase.nl/ voor werkende en verdwenen molens https://gelderland.nazca4u.nl/rapportage/ voor milieukundige informatie https://www.ikme.nl voor informatie over de Tweede Wereldoorlog https://gemdoet.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=67a8067297224bb396fc498e38be892f&pk ca mpaign=Redirects&pk kwd=monumentenkaart voor informatie gebouwde monumenten gemeente Doetinchem © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem | 35 van 58 Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem 36 van 58 BIJLAGEN Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem Bijlage 1:

Inrichtingsschets van het plangebied (bron: opdrachtgever d.d. 18- 11-2025) Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem Bijlage 2: Bouwdossiers (bron: opdrachtgever via ECAL) Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem 1980/1986: Verbouwing keuken en toiletten -situatie 1986

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem -plattegrond 1986

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem -doorsnedes 1986

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem 1987: verbouw tot hotel -situatie 1987

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem -plattegrond 1987

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem -doorsnede 1987

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem Bestaande situatie 1991 -situatieschets bestaand

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem -plattegrond bestaande situatie 1991

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem 1991: uitbreiding grote zaal -situatieschets 1991 nieuw

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem -plattegrond uitbreiding 1991

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem 1998: uitbreiding noordwestzijde -situatie 1998

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem -plattegrond uitbreiding 1998

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem -doorsnede en funderingsdetail uitbreiding 1998

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem Bijlage 3: Overzicht van geologische en archeologische perioden Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem Bijlage 4: Boorpuntenkaart en RD-coördinaten van de boorpunten

Project : BO, BDO en IVO Plangebied De Kruisberg te Doetinchem Kenmerk : RB/KBD/HAMA/245080 © Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem Bijlage 5: Boorlegenda en boorstaten (separaat bijgevoegd)

Projectnummer 20245080 Blad 4 van 4 Locatie adres Kruisbergseweg 172 te Doetinchem Plangebied Kruisbergseweg Opdrachgever Gemeente Doetinchem Uitvoerder Hamaland Advies Land Nederland

Projectnummer: 4421.01 Datum: 17-12-2025 NL Capital Kruisberg BV Project-mer-beoordeling Kruisbergseweg 172 te Doetinchem Inhoud Inhoud ...................................................................................................................... 0 1. Algemeen ....................................................................................................... 1 2. Toetsing .......................................................................................................... 2 2.1 Algemeen .............................................................................................................. 2 2.2 De kenmerken van het project ............................................................................ 2 2.3 De plaats waar het project wordt verricht .......................................................... 2 2.4 De kenmerken van het potentiële effect ............................................................ 4 2.4.1 Luchtkwaliteit .................................................................................................................. 4 2.4.2 Beschermde natuurgebieden ........................................................................................ 4 2.4.3 Gelders Natuurnetwerk en Groene Ontwikkelingszone.............................................