Bijlage 8c Programmabegroting 2026-2029 Westervoort

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.4.1 Wat willen we bereiken?

31

Per 1 januari 2026 treedt de Wet van school naar duurzaam werk in werking. De gemeente wordt door middel van deze wet gestimuleerd om vanuit de participatiewet eerder aan te sluiten bij de scholen om jongeren waar nodig eerder te ondersteunen richting een (leer)werkplek. We hebben alle noodzakelijke voorbereidingen getroffen ter voorbereiding op de invoering van de wet. Arbeidsmarktregio Midden Gelderland / Regionale Sociale Dienst RSD Door de krapte op de arbeidsmarkt ontstaan er mogelijkheden om inwoners met een aanzienlijke afstand tot de arbeidsmarkt toch aan een baan te helpen. Om dit te realiseren, wordt zowel binnen de arbeidsmarktregio als samen met de RSD hard gewerkt aan het aanbieden van passende trajecten voor deze groep. We volgen en vergelijken de resultaten met behulp van de benchmarken van Divosa. In de huidige arbeidsmarkt stijgt het gevraagde opleidingsniveau voor banen, waardoor de afstand tot werk voor werkzoekende inwoners steeds groter wordt. Om deze afstand te overbruggen, wordt in de regio actief samengewerkt tussen partijen zoals Scalabor, het bedrijfsleven, scholen, sociale diensten en het Werkgeversservicepunt (WSP). Samen zetten zij zich in om trajecten te creëren die aansluiten bij de behoeften van werkzoekenden.

Ter versterking van deze integrale samenwerking wordt het WerkCentrum Midden Gelderland vormgegeven als centrale plek voor alle vragen over werk en ontwikkeling voor werkenden, werkzoekenden en werkgevers. Digitalisering en technologie Steeds meer inwoners wensen een digitale toegang en/of geautomatiseerde aanvraagprocedures en -beoordelingen. Denk aan E-health: smartphones gebruiken om bijvoorbeeld een time-out nemen (bij huiselijk geweld) en telemonitoring voor ouderen. Het verhoogt de zelfredzaamheid van inwoners en ondersteunt langer thuis wonen en het levert (in vergelijkbare gemeenten) structurele besparingen op. In onze gemeente worden deze digitale toepassingen nauwelijks toegepast.

32

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.4.2 Wat gaan we er voor doen?

2.4.2 Wat gaan we er voor doen? De gemeente gaat -rekening houdend met de strategische visie Sociaal Domein- alle veranderingen in het sociaal domein onder de bekende noemer van Samen Sterk vormgeven. Om alle veranderingen (het herijken van het sociaal domein) voor de komende jaren inhoudelijk richting te geven zijn leidende principes opgesteld (zie paragraaf 2.1). Het toepassen van deze principes zal leiden tot het gewenste resultaat: onze inwoners zullen een positieve gezondheid en levenskwaliteit van leven ervaren en het daarmee passende ondersteuning- en zorgstelsel blijft betaalbaar voor de gemeente. In het kader van Samen Sterk is er gekozen voor de onderstaande speerpunten en deze worden opgavegericht, geprioriteerd en in samenhang opgepakt: 1. Realiseren van een sterke lokale toegang Door de toegang te versterken en deze toegankelijker en effectiever te maken voor inwoners van 0 tot 100 jaar, worden mensen sneller geholpen én is er minder doorstroom naar duurdere geïndiceerde zorg. Het betreft hier alle levensdomeinen en dat vereist en versterkt integraal werken. Hier werken we aan door de breed uit te vragen bij inwoners met een hulpvraag en door regionaal afgesproken methodieken in te voeren. We onderzoeken hoe geïndiceerde lichtere vormen van hulpverlening als algemene voorziening mogelijk gemaakt kunnen worden.

Daarnaast wordt het model / de structuur voor de sterke lokale toegang vastgesteld, hierin wordt de regionale aansluiting op regionaal werkende teams (het Regionale Expertise Team en het Regionale Veiligheidsteam) meegenomen. Landelijk en regionaal wordt in het kader van het normaliseren onderzocht welke jeugdhulp bij “het leven” hoort. De gemeente volgt dit onderzoek en neemt zo nodig actie. Er is een uitspraak gedaan over de verdeling en taakstelling per gemeente in de regio over bouwen van woningen voor de doelgroep beschermd wonen. Toegang tot deze producten is onderdeel van de brede vraagverheldering. Meldingen door partners in het kader van vroegsignalering zijn ook onderdeel van de brede vraagverheldering. In het kader van het toezichtonderzoek “Toezicht Sociaal Domein”, 17 januari 2025, zijn aanbevelingen geformuleerd, waaronder het versterken van onze toegang en de voorliggende voorzieningen. Inmiddels is een eerste werksessie gehouden en is een werkgroep geformeerd, bestaande uit inwoners, maatschappelijke partners en gemeente, om de aanbevelingen te vertalen naar concrete acties die moeten leiden tot resultaten in 2026. 2. Inwoners versterken De kracht van de samenleving zit in het “omzien naar elkaar”. Inwoners helpen elkaar in de vorm van burenhulp, mantelzorg en vrijwilligerswerk. De gemeente wil de inwoners stimuleren in het “omzien naar elkaar”.

Uitgezocht wordt wat hiervoor de geschikte methode is.

De zorgsector staat onder druk. We willen inwoners hiervan meer bewust maken, zodat ze begrijpen dat er daardoor meer beroep op elkaar moet worden gedaan. We werken toe naar gedragsverandering.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.4.2 Wat gaan we er voor doen?

33

We zorgen ervoor dat werkzoekenden en arbeidsongeschikten mee kunnen doen in de maatschappij. Onlangs hebben we het Activerend werk opnieuw onder de aandacht gebracht, we streven naar een toename in het aantal deelnemers. In de regio kijken we naar de mogelijkheden om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kansen te bieden. We zorgen voor de uitbreiding van beschutte werkplekken en hebben extra aandacht voor schoolverlaters. Voor nieuwe Nederlanders is duidelijk welke instelling welke taak heeft in de inburgering en zijn er duidelijke prestatieafspraken over de ondersteuning van statushouders. We verwachten eind 2026 de eerste resultaten van het MDT. We verwachten voor beide gemeenten ongeveer 100 jongeren geholpen te hebben waarbij de focus op mentale gezondheid ligt en er minder instroom in de jeugd GGZ komt. In het kader van de digitalisering is onderzocht of (een deel van) de hulpaanvragen (WMO, Jeugd, W&I) van de inwoners op een digitale wijze afgehandeld kunnen worden. Een keuze is gemaakt met welke hulpaanvragen te beginnen. Verder wordt een verkenning uitgevoerd of het inzetten van technologische voorzieningen (zoals E-health) en digitalisering van aanvragen bij het Sociaal Loket, naast of in plaats van bestaande voorzieningen, effectief en efficiënt kunnen worden ingezet.

De sociale basis (alle vormen van ondersteuning waar geen indicatie voor nodig is), kent elkaar en er is een gezamenlijk plan ontwikkeld en in uitvoering om preventief te kunnen inzetten op de doelgroep ouderen. Het instrument voorzorgcirkels wordt toegepast in minimaal één wijk. 3. Herijken Deze periode van (autonome) opeenvolgende ontwikkelingen in het Sociaal Domein, zoals de groeiende vergrijzing, schaarste op de arbeidsmarkt, de stijgende vraag naar het gebruik van voorzieningen, de veranderende samenstelling van huishoudens en de druk op de woningmarkt gecombineerd met bezuinigingen van rijkswege, maakt dat we ons als gemeente Westervoort geconfronteerd weten met de opgave: “Meer doen met minder”. Een herijking is noodzakelijk willen we een houdbare samenleving met elkaar beleven.

Dit houdt in dat de gemeente beslissingen moet nemen over haar taken. Dit betekent ondersteuning bieden waar nodig en laten gaan als de inwoners het prima zelf redden. Integraal werken en maatwerk leveren en ook lef tonen om ook 'nee' te durven zeggen. En het herijken vraagt niet altijd om financiële injecties. Inwoners (en raden) worden actief betrokken en geïnformeerd over de rol, positie en aanpak van de gemeente in het herijken. Het versterken van de inwoners in het “omzien naar elkaar” is een vanzelfsprekendheid. Om het bovenstaande te kunnen bereiken vraagt dit van de ambtelijke organisatie 1Stroom anders werken. Een integrale aanpak afdeling overstijgend is nodig op beleids-, project- en uitvoerend niveau. En er moet gericht gewerkt gaan worden om de juiste methoden te kiezen en te gaan gebruiken om het “omzien naar elkaar” te versterken.

34

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.4.3 Financiële middelen

2.4.3 Financiële middelen

2

4.1 4.2 4.3 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 6.1 6.2* 6.21 6.22 6.23 6.3 6.4 6.5 6.6 6.71 6.711 6.712 6.713 6.714 6.72 6.72A* 6.72B* 6.72C* 6.72D* 6.73* 6.73B*

Programma Maatschappij

Lasten Baten Saldo Bijstelling Saldo

Lasten Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, -productie en -participatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Hulpmiddelen en diensten (WMO) Maatwerkdienstverlening 18+ Hulp bij het huishouden (WMO) Begeleiding (WMO) Dagbesteding (WMO) Ov maatwerkarrangementen (WMO) Maatwerkdienstverlening 18Jeugdhulp begeleiding Jeugdhulp behandeling Jeugdhulp dagbesteding Jeugdhulp zonder verblijf overig Pleegzorg Gezinsgericht

2024 -35.118 10.576 -24.542

2025 -33.457 6.504 -26.953 -26.953

2026 -34.246 6.911 -27.336 654 -26.682

2027 -32.960 6.187 -26.773 312 -26.461

2028 -32.607 6416 -26.191 204 -25.987

2029 -32.283 6423 -25.861 0 -25.861

-24.542 2024

2025

2026

2027

2028

2029

-208 -380 -962 -378 -378 -70

-187 -410 -680 -364 -369

-187 -546 -1.123 -358 -367

-187 -581 -612 -277 -355

-187 -581 -632 -277 -345

-187 -578 -521 -277 -351

-78

-101

-114

-114

-114

-119 -2 -309 -1.611

-184 -3 -382

-184 -3 -388

-184 -3 -394

-184 -3 -400

-184 -3 -405

-1.325

-1.505

-1.561

-1.618

-1.678

-2.153

-2.157

-1.966

-1.816

-1.821

0

0

0

0

0

-12

-12

-12

-12

-12

-41

-41

-41

-41

-41

-457

-457

-457

-457

-225

-7.342 -3.043 -1.760

-7.342 -3.043 -1.770

-7.234 -2.969 -1.593

-7.234 -2.785 -1.593

-7.256 -2.854 -1.624

-633

-633

-696

-696

-696

-2.432 -1.253 -135

0 -2.361 -1.454 -90

0 -2.451 -1.471 -95

0 -2.541 -1.448 -100

0 -2.541 -1.206 -90

-19

-19

-19

-19

-19

-4.719 -1.611

-7.021 -3.053 -1.788 -712 -100 -21 -1.506 -102 -21

-3.379 -1.682 -227 -8 -251 -390

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.4.3 Financiële middelen

6.73C* Jeugdhulp met verblijf overig Jeugd behandeling GGZ 6.74* zonder verblijf 6.74B* Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-veblijf 6.74C* Gesloten plaatsing 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk 6.791 PGB WMO 6.792 PGB Jeugd 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.811* Beschermd wonen (WMO) Maatschappelijke6.812 en vrouwenopvang 6.82 Geëscaleerde zorg 186.821 Jeugdbescherming 6.822 Jeugdreclassering 6.91 Coördinatie en beleid WMO 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd 7.1 Volksgezondheid en milieu 0.10 Mutaties reserves Totaal lasten Baten 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, -productie 5.3 en -participatie 5.6 Media Openbaar groen en 5.7 (openlucht) recreatie Samenkracht 6.1 en burgerparticipatie Toegang 6.2 en eerstelijnsvoorziening 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie Hulpmiddelen en 6.6 diensten (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.711 Huishoudelijke hulp (WMO) 6.713 Dagbesteding (WMO) 6.721 Jeugdhulp begeleiding 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal Maatschappelijke6.81 en vrouwenopvang 7.1 Volksgezondheid Totaal baten

35

-1.198 -1.314 -54 -207 -3.815 -25

-20 -4.205 -25

-20 -4.130 -25

-20 -3.966 -25

-20 -4.040 -25

-2.286 -248 -152 -150

-2.036 -198 -67 -30

-2.036 -198 -67 -30

-2.036 -198 -67 -30

-2.036 -198 -67 -30

0

0

0

0

-544

-544

-544

-524

-524

-823

-488 -46 -74 -1.482 -887

-428 -106 -74 -1.482 -893

-429 -106 -74 -1.412 -620

-430 -106 -74 -1.412 -640

-430 -106 -74 -1.412 -640

-35.118

-33.457

-34.246

-32.960

-32.607

-32.283

456 222 41

116 93 37

551 81 38

25 0 38

25 0 38

25 0 38

4

2

2

2

2

2

38

1

1

1

1

1

132

4

4

4

4

4

3.554

44

42

0

0

0

9

0

0

0

0

0

5.698 0 0

5.956 0 0

5956 0 0

5956 0 0

5956 0 0

5956 0 0

20

24

14

14

14

14

140 8

140 8

140 8

140 8

140 8

0

0

229

236

0

0

0

0

0

80 6.504

75 6.911

0 6.187

0 6.416

0 6.423

-21 -74

-330 -89

242

143

17 10.576

36

0.10 0.10

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.4.3 Financiële middelen

Eindtotaal Mutaties reserves Lasten (toevoegingen) Baten (onttrekkingen) Eindtotaal Resultaat programma Maatschappij

-24.542

-24.542

-26.953

-27.336

-26.773

-26.191

-25.861

0

0 654 654

0 312 312

0 204 204

0 0 0

-26.953

-26.682

-26.461

-25.987

-25.861

* vanaf 2025 is het vanuit de BBV ( Besluit Begroting en Verantwoording) verplicht om een andere structuur in de taakvelden van het sociaal domein aan te houden. Hierdoor zijn de taakvelden die in 2024 nog in gebruik waren ondergebracht in andere taakvelden.

4.1 4.2 4.3 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 6.1 6.21* 6.22* 6.23* 6.3* 6.4* 6.5 6.60 6.71 6.711 6.712 6.713 6.714 6.751 6.752 6.753 6.761 6.762 6.763 6.791 6.792 6.811 6.812

Aanpassing budgetten na de voorjaarsnota 2025 Resultaat voorjaarsnota 2025 Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea Cultureel Erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Hulpmiddelen en diensten (WMO) Maatwerkdienstverlening 18+ Hulp bij het huishouden (WMO) Begeleiding (WMO) Dagbesteding (WMO) Overige maatwerkarrangementen (WMO) Jeugdhulp ambulant lokaal Jeugdhulp ambulant regionaal Jeugdhulp ambulant landelijk Jeugdhulp met verblijf lokaal Jeugdhulp met verblijf regionaal Jeugdhulp met verblijf landelijk PGB WMO PGB Jeugd Beschermd wonen (WMO) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)

2025

2026

2027

2028

2029

-26.953 0 -136 -8 -6 3

-26.461 0 -47 19 -6 -2

-25.854 0 -26 19 -6 -9

-25590 0 108 19 -6 -15

-23

-23

-23

-23

0 0 -6 -180 -6 0 0

0 0 -7 -218 -7 0 0

0 0 -8 -255 -7 0 0

0 0 -13 -313 -7 0 0

0

0

0

0

0 0 -10 -10

0 0 -10 -10

0 0 -10 -10

0 0 -10 -10

71 -201 45 0 -20 -390 0 0 250 50 85 120 0

71 -201 45 0 -20 -390 0 0 250 50 85 120 0

71 -184 45 0 -20 -407 0 0 250 50 85 120 0

71 -184 45 0 -20 -407 0 0 250 50 85 120 0

0

0

0

0

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.4.3 Financiële middelen

Aanpassing budgetten na de voorjaarsnota 2025 6.821 Jeugdbescherming 6.822 Jeugdreclassering 6.91 Coördinatie en beleid WMO 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd 7.1 Volksgezondheid Totale Mutaties Resultaat meerjarenbegroting 2025-2029

2025

37

2026

2027

2028

2029

60 -60 0 0 -11 -383 -27.336

60 -60 0 0 -11 -312 -26.773

60 -60 0 0 -11 -337 -26.191

60 -60 0 0 -11 -271 -25.861

38

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.4.4 Betrokken verbonden partijen

2.4.4 Betrokken verbonden partijen Bedrijfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN) Doel Gezamenlijke sturing en (financiële) beheersing van uitvoeringstaken en uitvoering van ondersteunende processen op het gebied van doelgroepenvervoer en aanvullend vervoer. BVO-DRAN is een aanvullende voorziening. Plusbus De Liemers is voorliggend. Taak De sturing en (financiële) beheersing van uitvoeringstaken en uitvoering van ondersteunende processen op het gebied van doelgroepenvervoer en aanvullend vervoer. Beleidsrisico's Op financieel gebied: onvoorziene kostenstijgingen door inflatie, loonkosten en verhoogde NEA-indexatie. Onze inzet in 2026 Behouden van kwalitatief en betaalbaar passend vervoer voor verschillende doelgroepen in combinatie met een duurzame blik op de toekomst. Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Regio Centraal Gelderland (MGR) Doel Het vormgeven van regionale samenwerking in het sociale domein met drie programma's:

Taak

Beleidsrisico's

Onze inzet in 2026

1. Zorg: op de gebieden Jeugd en Wmo. Zodat gemeenten effectief, efficiënt en in samenhang de taken samen kunnen uitvoeren. 2. Onderwijszaken: het vormgeven van een intergemeentelijke samenwerking voor volwasseneducatie, leerplicht en Regionale Melden Coördinatiefunctie (RMC). 3. Participatie: werkgevers ondersteunen bij hun personeelsvoorziening. In het bijzonder door vacatures te vervullen met kandidaten uit omschreven doelgroepen. Het (formeel) werkgeverschap zoals gedefinieerd in de regeling vormgeven voor de SW-medewerkers die sinds 1 januari 2019 een aanstelling hebben bij de MGR. 1. Het inrichten en uitvoeren van de aanbesteding van regionale zorg. De inkoop en contractering van bovenregionale jeugdzorg. 2. Het zorgdragen voor een adequate uitvoering van de Leerplichtwet en coördinatie volwasseneneducatie. 3. Werkzoekenden uit omschreven doelgroepen plaatsen bij werkgevers. Vorm en inhoud geven aan het werkgeverschap voor SW -edewerkers. 1. De organisatie heeft een eigen begroting en kan eigen besluiten nemen. Hierdoor kunnen wij achteraf met de gevolgen van deze besluiten worden geconfronteerd. 2. Er is een vaste verdeling van kosten op basis van het inwoneraantal per gemeente. 3. Er is een verschil in de verdeelsleutel van de module Werkgeverschap SW, door verschil in uitstroom van SW-medewerkers. Dit kan gevolgen hebben voor de bijdrage aan deze module.

In 2026 wordt de formele werkgeversrol voor SW-medewerkers ook weer ingevuld. Ontwikkelingen die van invloed zijn op de werkgeversrol worden vanuit de module gesignaleerd en waar nodig vertaald naar beleid en/of regelgeving ten aanzien van de SW-medewerkers. Verder blijft de focus op de naleving van de afspraken met Scalabor zoals vastgelegd in de dienstverleningsovereenkomst. In 2025 wordt de aanbesteding voorbereid en afgerond voor de behandeling en begeleiding vanuit de jeugdwet. Daarnaast wordt de inkoopprocedure voor de producten beschermd wonen, beschermd thuis in 2025 afgerond. Zodat in 2026 de nieuwe producten kunnen worden ingekocht.

Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) werkt voortdurend aan publieke veiligheid en gezondheid. De VGGM is de wettelijk aangewezen hulporganisatie voor onder meer

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.4.4 Betrokken verbonden partijen

39

volksgezondheid en veiligheid. De VGGM beschikt over de kennis en ervaring waar de gemeente Westervoort niet over beschikt en ambtelijk niet structureel kan aantrekken. Ze verzorgen onder andere het vaccinatiebeleid, geven voorlichtingen op het gebied van gezondheid, denken mee over gebiedsinrichting, etc. Momenteel heeft de VGGM, waaronder de GGD valt, te kampen met problemen die in de tijd van corona zijn opgeschoven.

40

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.4.5 Indicatoren

2.4.5 Indicatoren

Absoluut verzuim Relatief verzuim Voortijdige schoolverlaters Niet-sporters Banen Jongeren met een delict voor de rechter Kinderen in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie Werkloze jongeren Personen met een bijstandsuitkering Lopende re-integratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

Westervoort 2,5 49 2,2 47,1% 337 1% 7% 71,4% 2% 287 243 17,2 0,9% 0,5% 730

Nederland 4,2 28 2,3 42,5% 837 1% 6% 73,2% 2% 345 192 13,7 1,0% 0,3% 720

Kijk voor een toelichting op de indicatoren op www.waarstaatjegemeente. De gegevens zijn ingevuld naar de stand van 31 augustus 2025.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.5 Programma 3 - Omgeving

41

2.5 Programma 3 - Omgeving INLEIDING In Westervoort is het goed leven en werken. De gemeente streeft naar een aantrekkelijke werken leefomgeving die toekomstgericht en duurzaam is. Er wordt ruimte gecreëerd voor gerichte ontwikkelingen en initiatieven. Hoofddoelen: 1. Het waarborgen van een aantrekkelijke en duurzame fysieke leefomgeving en het bijdragen aan voldoende en passende woningbouw voor Westervoorters nu en in de toekomst. 2. Het versterken van een goed ondernemers- en vestigingsklimaat voor bedrijven. 3. Het implementeren van nieuwe wetgeving die op de gemeente afkomt. Het programma Omgeving bestaat uit diverse taakvelden. WAT WILLEN WE BEREIKEN? Programmadoel In Westervoort is het goed leven en werken. De gemeente wil een aantrekkelijke werk- en leefomgeving die toekomstgericht en duurzaam is. De gemeente creëert ruimte voor gerichte ontwikkelingen en initiatieven. Hierna volgt een toelichting gegeven op de 3W-vragen naar doel en hoofddoelen, speerpunten, verbonden partijen en financiële middelen per deelprogramma. Waar mogelijk worden indicatoren gebruikt.

42

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.5.1 Wat willen we bereiken?

2.5.1 Wat willen we bereiken? Programmadoel In Westervoort is het goed leven, wonen en werken. De gemeente werkt aan een aantrekkelijke werk-, woon- en leefomgeving die toekomstgericht en duurzaam is. Met ruimte voor gerichte ontwikkeling, initiatief en innovatie. Toelichting De gemeente wil de bestaande economische structuur behouden en versterken. Zowel op de bedrijventerreinen als in de winkelgebieden. Het behouden en uitbreiden van de lokale en regionale werkgelegenheid en het voorzieningenniveau zijn belangrijk. Voor een goed ondernemings-en vestigingsklimaat zijn duurzaamheid en bereikbaarheid van Westervoort belangrijke randvoorwaarden. Een aantrekkelijke en duurzame leefomgeving in onze gemeente is belangrijk. Hierbij gaat het in de basis om schoon, heel, veilig en gezond. De nadruk ligt op behoud en verbetering van de bestaande kwaliteit van de leefomgeving en het daarbij passende voorzieningenniveau. En op het benutten van bestaande (natuur)waarden en een (aanvullend) woonaanbod, gericht op maatschappelijke ontwikkelingen en behoefte. De gemeente stimuleert en faciliteert. We zijn hiervoor uitnodigend naar bewoners, ondernemers en bedrijven, bezoekers en andere partners in vele samenwerkingsverbanden binnen en buiten Westervoort. Daarbij heeft de gemeente een verbindende rol. We zijn ons bewust van bestaande waarden, kwaliteiten en potenties van Westervoort. Hoofddoelen 1.

Het waarborgen van een aantrekkelijke en duurzame fysieke leefomgeving en het bijdragen aan voldoende en passende woningbouw voor Westervoorters nu en in de toekomst. 2. Het versterken van een goed ondernemers- en vestigingsklimaat voor bedrijven. 3. Het implementeren van nieuwe wetgeving die op de gemeente afkomt. 2.5.1.1 Externe ontwikkelingen Economische ontwikkeling De gemeente wil de lokale en regionale economie verstevigen. Om dat te bereiken wordt er binnen de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen aan de verschillende opgaven samengewerkt. Binnen de Liemerse Ambassade werkt de gemeente met de andere Liemerse gemeenten samen op terreinen als economie, arbeidsmarkt en onderwijs. En wordt er in ieder geval tot en met 2026 verder uitvoering gegeven aan de thema’s logistiek, maakindustrie, vrijetijdseconomie inclusief retail in de Liemerse Economische Visie. Het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) 2025-2028 is medio 2025 vastgesteld en heeft, naast de aanleg van nieuwe bedrijventerreinen, veel meer aandacht voor herstructurering en intensivering van bestaande terreinen dan het vorige RPW. In de Liemers worden momenteel nog bedrijfskavels uitgegeven in Montferland, Zevenaar en Duiven, waarbij onder meer netcongestie leidt tot stagnatie. In 2024 is op Het Ambacht een nieuwe BIZ-periode ingegaan tot en met 2028, met deels een nieuw bestuur en een nieuwe parkmanager.

Ondernemers, politie, brandweer en gemeente werken aan een schoon, heel en veilig bedrijventerrein. Inmiddels zijn er AED's geplaats. En worden de mogelijkheden onderzocht om het terrein te voorzien van cameratoezicht. Voor het centrum wordt gewerkt aan een integrale gebiedsontwikkeling om het levendig, dynamisch en toekomstbestendig te maken. Daartoe werkt de vastgoedeigenaar aan vernieuwing

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.5.1 Wat willen we bereiken?

43

van De Wyborgh. De gemeente zet vervolgstappen voor de transformatie van het gemeentehuis en bereidt de eerste fase van de uitvoering van de openbare ruimte voor. De Woningnood/ -markt De woningmarkt wordt nog steeds onderscheiden door hoge prijzen en het is voor inwoners nog steeds moeilijk om een voor hun situatie betaalbare en passende woning te vinden. Daarom moeten er snel meer woningen bij komen. Er staan ook grote demografische veranderingen te wachten, zoals de blijvende groei van het aantal huishoudens, de verdergaande vergrijzing waardoor het aandeel ouderen in de totale bevolking toeneemt en een blijvende immigratie. Het aantal huishoudens blijft door de gezinsverdunning (toename van het aantal 1 en 2 persoonshuishoudens) groeien. Zo zijn er tot 2040 zo’n 60.000 extra woningen nodig in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR). Ook in de Liemers en in Westervoort blijft het aantal huishoudens groeien en zijn er veel extra woningen nodig. Het kunnen laten bouwen van deze aantallen woningen is een stevige opgave waar ook in regionaal verband hard aan wordt gewerkt. In 2020 en 2023 (Woondeal 2.0) zijn gemeenten binnen de Groene Metropoolregio, provincie Gelderland en Rijk een langjarig partnerschap aangegaan voor een beter werkende woningmarkt.

Het Rijk heeft in 2022 met alle provincies afspraken gemaakt over de bouw van 900.000 woningen tot en met 2030, met als streven dat hiervan minimaal 2/3e deel betaalbaar is. Ook is de GMR vanwege de benodigde schaalsprong aangewezen als NOVEX ontwikkelgebied. Er wordt ook gewerkt aan nieuwe wetgeving (Wet versterking regie volkshuisvesting). De opgaven voor de versnelling van de woningbouw zijn dus groot maar onder meer door de oorlog in Oekraïne, de afgelopen jaren fors gestegen bouwkosten, een blijvend gebrek aan personeel, en het ontbreken van middelen om onrendabele toppen af te dekken is het realiseren van de noodzakelijke stevige betaalbare woningbouwopgave een grote uitdaging. Netcongestie De energietransitie is in volle gang. Dit leidt tot een enorme groei van opwek van duurzame elektriciteit en tot meer gebruik van elektriciteit voor verwarming, vervoer en apparatuur. Het landelijk en plaatselijk stroomnet heeft deze ontwikkelingen niet kunnen bijhouden. De noodzakelijke uitbreiding van verdeelstations en stroomkabels stagneert als gevolg van personeelsgebrek, ruimtelijke- en juridische procedures. Het stroomnet dreigt daardoor overbelast te raken: er is sprake van netcongestie. Dit kan leiden tot spanningsproblemen of zelfs storingen. Dit kan gevolgen hebben voor de economie en woningbouw.

De complexiteit in de zoektocht naar oplossingen voor de netcongestie zit hem in het zogenaamde ‘maakbaarheidsgat’. Het lukt niet om het elektriciteitsnet voldoende snel uit te breiden om te voorzien in de vraag naar netcapaciteit waardoor een maakbaarheidsgat ontstaat. Dit maakbaarheidsgat drukt het verschil uit tussen de netcapaciteit waar vraag naar is (en die gebouwd zou moeten worden) en de netcapaciteit die daadwerkelijk kan worden gebouwd. Om de netcongestie en het maakbaarheidsgat tegen te gaan wordt in zowel landelijk als ook provinciaal beleid (o.a. Actieplan Netcongestie Gelderland) ingezet op integraal programmeren. Als gemeente volgen wij deze lijn ook: we zetten in op het faciliteren van een snelle uitbreiding van het elektrasysteem. Dit doen we middels de uitbreiding van middenspanningsruimtes in woonwijken en op bedrijventerreinen en door het realiseren van een nieuw onderstation in de Liemers, te weten in Duiven. Daarnaast wordt er op projectniveau naar slimme oplossingen gezocht en geprobeerd zoveel als mogelijk netbewust/netneutraal te ontwikkelen.

Aangezien er op dit moment nog geen bindend kader is op onderstationsniveau en Liander niet inzichtelijk heeft wat er op onderstationsniveau nog wel/niet gerealiseerd kan worden worden er voorlopig geen restricties of prioritering opgelegd aan woningbouwprojecten en bedrijventerreinen ontwikkeling in het kader van de netcongestie.

44

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.5.1 Wat willen we bereiken?

Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG)/ Vitaal Landelijk Gebied Gelderland(VLGG) en Nationale Omgevingsvisie Extra (NOVEX) NPLG/VLGG De huidige (inmiddels demissionaire) regering heeft het NPLG stop gezet. Dit heeft ook consequenties voor de Gelderse uitwerking, het VLGG. Omdat er veel minder middelen beschikbaar zijn gaat de provincie Gelderland middelen inzetten voor de ‘koplopers’ (gedefinieerd in het regioarrangement) in de GMR, ofwel een viertal gebiedsprocessen in het Groen-blauw raamwerk. De gemeente weet dat het perspectief op uitvoeringsgeld grotendeels nog ontbreekt, o.a. door het wegvallen van het NPLG. Ook ontbreken er een aantal voor onze regio belangrijke gebieden, zoals een deel van de Liemers. Desondanks stellen de vrijkomende middelen de GMR wel in staat om voor de hele regio concreter uit te werken wat de gemeente wil doen en daarvoor elders financiering te zoeken. Hier wordt de komende tijd mee aan de slag gegaan. Groen/Blauw raamwerk Het regioarrangement wordt vertaald in een uitvoeringsagenda Groen-Blauw raamwerk en landelijk gebied met een gebiedsgerichte aanpak. Voor de Liemers worden 3 belangrijke opgaven benoemd: Het Broek, de ontwikkeling van uitloopgebieden tussen Westervoort en Duiven, Duiven en Zevenaar en de ontwikkeling van de Gelderse Poort (relaties met IRM en PAGW).

In de uitvoeringsagenda wordt aangegeven aan op welke manier, met welke ideeën, initiatieven en projecten en met welke partners we landschap, natuur, cultuurhistorie en ons landelijk gebied in de Groene Metropoolregio willen versterken. Ook wordt aangegeven waar financieringsbronnen gezien worden en hoe we willen organiseren dat deze financieringsbronnen ook daadwerkelijk beschikbaar komen voor het groen en blauw in de regio. Het tijdspad van de uitvoeringsagenda is gelijk aan die van het Regioarrangement, namelijk tot 2040. In de Liemers gaan we aan de slag met het Broek. Door het wegvallen van middelen vanuit het VLGG zijn we samen met GMR en provincie nog aan het uitwerken hoe precies. Door de Liemerse Ambassade is een enquête uitgevoerd onder de agrariërs in het Liemers Broek. Met deze informatie en de tot nu toe bekende informatie over de overige opgaven is een startdocument opgesteld op basis waarvan in 2025 wordt bekeken of er aanleiding is voor een integrale gebiedsaanpak. Hieraan werken de Groene Metropoolregio, de provincie, het Waterschap, de betrokken gemeenten en de onderzoeker vanuit Aveco de Bondt vanuit de Liemerse Ambassade mee. Vanuit het NOVEX-ontwikkelperspectief worden, samen met de GMR en Foodvalley, in 2025 de potentiële stedelijke uitloopgebieden in beide regio's bepaald.

De tussengebieden DuivenWestervoort en Duiven-Zevenaar zijn mogelijke stedelijke uitloopgebieden. Voor het tussengebied Duiven-Westervoort is een koersdocument opgesteld en wordt aan de uitvoering gewerkt. Zie ook paragraaf 3.2. NOVEX In de Liemers (Westervoort, Duiven, Zevenaar en Doesburg) werken de gemeenten aan de realisatie van de verstedelijkingsopgave zoals deze is vastgelegd in de Woondeal Groene Metropool Regio 2.0, de verstedelijkingstrategie (2022) en het Regioarrangement (2023) en het regionaal NOVEX-ontwikkelperspectief. Door de subregio's waaronder de Liemers is vanuit het NOVEX-ontwikkelperspectief een gebiedsprogramma / gebiedsagenda opgesteld. Het gebiedsprogramma voor de Liemers is in grote lijnen gereed en besproken in het Liemers bestuurlijk overleg Wonen/RO/NOVEX (de portefeuillehouders van de vier gemeenten). Deze documenten[1]samen, bepalen voor de Liemers de richting voor de lange termijn (2040). Vanuit de NOVEX-opgave, het MIRT onderzoek naar de spoorcorridor Utrecht-Arnhem-Duitse (UAD) grens en onze eigen spoorzones is de spoorzone Liemers door de provincie Gelderland als mogelijke Grootschalige Woningbouw Locatie voorgedragen bij het Rijk.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.5.1 Wat willen we bereiken?

Woondeal, Verstedelijkingsstrategie, Regioarrangement, NOVEX-ontwikkelperspectief en het gebiedsprogramma Liemers

[1]

45

46

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.5.2 Wat gaan we er voor doen?

2.5.2 Wat gaan we er voor doen? De wensen en de speerpunten in dit programma sluiten goed aan bij de opgaven uit het collegeakkoord. A. Het waarborgen van een aantrekkelijke en duurzame fysieke leefomgeving en het bijdragen aan voldoende en passende woningbouw voor Westervoorters nu en in de toekomst. 3.A.1 Doel

Toelichting

Risico’s

Uitvoeren Woonvisie/ Versnellen woningbouw + doorstroomcoach De omvang en kwaliteit van de woningvoorraad in Westervoort sluit aan bij de behoefte, initiatieven en ontwikkelingen in de samenleving. Voor de nieuwe buurten en wijken werkt de gemeente aan een goede mix van betaalbare huur- en koopwoningen voor met name jongeren, ouderen en één - en tweepersoonshuishoudens. Dit draagt bij aan het behouden van een aantrekkelijke en duurzame leef- en woonomgeving en voldoende aanbod van betaalbare en passende woningen passend bij de huishoudenssituatie. Een actievere en proactieve houding vanuit het gemeentelijk woonbeleid heeft met het opstellen van de Woonvisie 2021 vorm gekregen. De noodzaak hiertoe is inmiddels via de Nationale Woon- en Bouwagenda, het programma een duurzaam thuis, de Wet goed verhuurderschap, de Wet regie Volkshuisvesting en de nieuwe Woondeals ook op rijks-, provinciaal- en regioniveau vorm gekregen voor het langer zelfstandig thuis wonen, de grote (betaalbare) woningbouwopgave, de grote druk op de woningmarkt, de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad, de toenemende regionale samenwerking en taken, een actievere rol richting woningbouwcorporaties en een aantal urgente vragen binnen het taakveld wonen, bevestigd. In de Woonvisie is een groot aantal doelen voor de komende jaren benoemd. Deze worden elke 2 jaar geconcretiseerd in een Woonagenda (2025-2026).

Een van de belangrijkste doelen voor de komende 2 jaar is het programma Volkshuisvesting als opvolger van de Woonvisie, op basis van het regionale woningmarktonderzoek (begin 2026 beschikbaar) het woningprogramma updaten en het continueren van het in 2025 gestarte traject van de doorstroomcoach. Om aan de grote behoefte aan woningen te kunnen voldoen moet er flink worden doorgepakt op de reeds in beeld zijnde kleine en grote woningbouwlocaties. De gemeente bouwt naar behoefte de juiste woning op de juiste plek op het juiste moment. Om aan de grote behoefte aan woningen te kunnen gaan voldoen moet de voor woningbouw ingezette versnelling worden doorgezet. Daarvoor zijn zowel de al bekende inbreidingslocaties als het Centrum en Westervoort-Noord hard nodig. De gemeente wil de juiste woningen realiseren rekening houdend met de geconstateerde woningbehoefte en met doorstroming uit de bestaande voorraad. De gemeente stelt eisen op het gebied van betaalbaarheid, energie, duurzaamheid, klimaatadaptatie en levensloopbestendigheid. Met de Woondeal 2023 is geconstateerd dat er voor de regio nog een grotere woningbehoefte is dan tot nu toe berekend. Dit betekent dat er dus met blijvende prioriteit uitvoering gegeven moet worden aan woningbouw op de nu bekende locaties en dat er nog ruimte is om de komende jaren te zoeken naar aanvullende locaties, zoals de spoorzone.

Onvoldoende kunnen inzetten op monitoring, continuering van gemaakte afspraken, inzet op beleid en of woningbouwprojecten. Bij woningbouwlocaties specifiek zijn er in algemene zin risico’s als: onrendabele toppen, netcongestie, het niet kunnen vinden van personeel voor met name specialistische functies, afhankelijkheid van ontwikkelaar (bij locaties waar we een faciliterende rol hebben), stikstof, gerechtelijke uitspraken, doorlooptijd beroepsprocedures Raad van State et cetera. Verder is het uitblijven van de noodzakelijke besluiten een procesrisico om voldoende woningen op tijd te kunnen realiseren. Het beleid is daardoor onvoldoende effectief of woningbouwprojecten en/of de realisatie van woningen en de woonagenda schuiven daardoor op in de tijd.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.5.2 Wat gaan we er voor doen?

3.A.1 Planning

Financiën

Participatie

Uitvoeren Woonvisie/ Versnellen woningbouw + doorstroomcoach Uitvoering geven aan de Woonvisie 2021, de Woonagenda en de Woondeal 2023, waaronder het doorpakken op woningbouwprojecten (huidige korte termijn plannen voor de komende twee tot vier jaar). De Woonvisie en woningbouwversnelling zijn gecombineerd met de Woondeal 2023 meerjarige processen die de komende jaren blijvend om grote inzet vragen. Voor de middellange termijn wordt naar aanleiding van de evaluatie en vooruitkijk van september 2024 doorlopend gekeken naar mogelijke nieuwe woningbouwlocaties. In de eerste helft van 2026 zal op basis van het regionale woningmarktanalyse (begin 2026 beschikbaar) en het programma volkshuisvesting de visievorming voor mogelijke nieuwe woningbouwlocaties op basis van de nieuwste prognose cijfers worden opgestart. Waarvan de uitkomst weer verwerkt kan worden in de actualisatie van het Omgevingsvisie. Voor de uitvoering van de Woonvisie, inclusief de regionaal afgestemde Huisvestingsverordening en de uitvoeringskosten (SVN) van de nog lopende duurzaamheidsleningen, is jaarlijks structureel € 21.000 opgenomen in de meerjarenbegroting. Voor het opstellen van het waarschijnlijk vanaf 2026 verplichte programma Volkshuisvesting zijn voor 2025 en 2026 eenmalig extra middelen noodzakelijk. Het gaat in totaal om een bedrag van € 10.000 per jaar.

Vanuit de Wet goed verhuurderschap krijgen gemeenten, via de algemene uitkering, jaarlijks middelen van Rijk voor de uitvoering. Het is voor de uitvoering van belang dat deze middelen worden toegevoegd aan de middelen voor volkshuisvesting. Vanuit de Woonvisie 2021 en de Woonagenda 2025-2026 is in 2025 gestart met de doorstroomcoach. In 2025 werden deze middelen eenmalig gedekt uit de reguliere middelen voor uitvoering Woonvisie, waarmee er in 2025 verder geen middelen meer beschikbaar zijn voor andere doelen uit de Woonvisie. Om deze doorstroomcoach permanent mogelijk te maken zijn met de voorjaarsnota 2025 structurele middelen ter grootte van € 15.000 per jaar beschikbaar gesteld. Voor de woningbouw zijn de bestaande (extra) middelen vanuit de huidige ambtelijke formatie, subsidies, de voorbereidingskredieten, grondexploitaties en anterieure overeenkomsten vooralsnog afdoende dekking. De Woonagenda met daarin opgenomen de actuele informatie per doel wordt 1 maal per jaar met de gemeenteraad gedeeld. Voor wat betreft woningbouw en verdere beleidsontwikkeling bepaalt de gemeente, afhankelijk van de situatie en de ontwikkeling hoe en in welke mate participatie wordt ingezet.

47

48

3.A.2 Doel Toelichting

Risico’s

Planning Financiën Participatie

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.5.2 Wat gaan we er voor doen?

Ontwikkeling Westervoort Noord /Haalbaarheidsverplaatsing sportclubs Verplaatsing sportclubs en ontwikkeling woningbouw in Westervoort Noord In mei 2024 heeft de gemeenteraad de gebiedsvisie Westervoort Noord vastgesteld. Aansluitend is gestart met de stedenbouwkundige uitwerking. De opgave ten aanzien van waterberging in het gebied is hierbij leidend en inmiddels uitgewerkt. Ook is de ontsluiting (Brouwerslaan) en de locatie voor de basisschool in december 2024 met de omwonenden besproken. Voor de zomer van 2025 zijn de uitgewerkte plannen besproken met de omwonenden. Voor het sportpark Westervoort zijn de benodigde gronden inmiddels aangekocht. De gemeenteraad heeft hiervoor in januari 2025 krediet verstrekt. De uitwerking van het plan voor het sportpark is begin 2025 gestart in samenspraak met de verenigingen. Belangrijkste risico’s voor de ontwikkeling van Westervoort Noord zijn: 1. Stikstofbeleid 2. Ontwikkelingen op de woningmarkt 3. Verplaatsing Struyk Verwo 4. Financiën/budgetneutraliteit Start bouw woningbouw en realisatie sportpark wordt voorzien in 2027. Vooralsnog is het een uitdaging om tot een sluitend plan te komen. De plannen voor de woningbouw worden voor de zomer met de klankbordgroep besproken. Daarna worden de plannen besproken met de omwonenden en overige belangstellenden.

Na de zomer vindt een tweede ronde met klankbordgroep en omwonenden/belangstellenden plaats waar na het stedenbouwkundig plan ter vaststelling aan college en raad wordt aangeboden.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.5.2 Wat gaan we er voor doen?

49

B. Het versterken van een goed ondernemers- en vestigingsklimaat voor bedrijven. 3.B.1 Doel

Toelichting

Risico’s

Planning

Financiën

Participatie

3.B.2 Doel

Toelichting

Herstructurering centrum Westervoort Westervoort wil een aantrekkelijke gemeente zijn voor ondernemers en de economische ontwikkeling in het winkelgebied stimuleren. Dit zorgt voor (het behoud van) werkgelegenheid en houdt het voorzieningenniveau voor inwoners in stand. In 2021 is de Centrumvisie Westervoort opgesteld samen met stakeholders uit het centrum. In 2022 is deze visie uitgewerkt tot een schetsontwerp voor het winkelcentrum dat gesteund wordt door de eigenaar, de winkeliers en de gemeente. In 2024 is de planologische procedure voor de verbouwing van de Lidl en de bouw van woningen afgerond. De meeste winkels zijn verhuisd naar de nieuwe locatie. De bouw van de Lidl is afgerond en de nieuwe winkel is geopend in april 2025. De realisatie van de openbare ruimte nabij de Lidl is begonnen in voorjaar van 2025. De verdere realisatie van de openbare ruimte is voorzien vanaf begin 2026. Naast de plannen voor het winkelgebied onderzoekt de gemeente de transformatiemogelijkheden van het gemeentehuis. Ook wil het college onderzoeken of de ambities voor de Spoorzone uit de Verstedelijkingsstrategie Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen nog meer kansen bieden voor het centrum. Uitgangspunt daarbij is dat de zoektocht naar aanvullende kansen niet ten koste gaat van de planning van het winkelcentrum. De gemeente is afhankelijk van derden.

Denk hierbij aan de eigenaar van het winkelcentrum en winkeliers. Als de transformatie van het gemeentehuis niet, niet volledig en/of niet tijdig wordt afgerond dan bestaat de kans dat de gemeente de ontvangen subsidie moet terugbetalen. Daarmee vervalt dan de dekking van de reeds gemaakte plankosten voor dit deel van het centrumplan. Realisatie van de openbare ruimte wordt verwacht vanaf begin 2026. Start woningbouw wordt verwacht na 2026-2027. Start van transformatie van delen van het gemeentehuis wordt verwacht na 2027. Voor de toegekende subsidie is de deadline van realisatie voor 2030. In de samenwerkingsovereenkomst zijn afspraken gemaakt met de eigenaar van het winkelcentrum over bijdrage plankosten. Deze plankosten zijn vooralsnog dekkend voor de ingezette voorbereiding uit het beschikbare budget. Plankosten en realisatie van de openbare ruimte worden gedekt uit de subsidie en het krediet van de gemeenteraad. Plankosten voor de studie naar het gemeentehuis worden opgepakt uit de beschikbare subsidie voor het gemeentehuis. Voor het centrum is een communicatie en participatieplan opgesteld. Voor de transformatie van De Wyborgh heeft de gemeente periodiek overleg met de ontwikkelaar en winkeliers. Bewoners en winkeliers worden betrokken bij de inrichting van de openbare ruimte door middel van een klankbordgroep.

Duurzaamheid Doelstellingen per programmalijn zijn: • Energietransitie: 95% CO2 reductie in 2050 ten opzichte van 1990 en een CO2 neutrale elektriciteitsvoorziening in 2050. • Klimaatadaptatie: Klimaatbestendig en water robuust in 2050. • Circulariteit: 100% circulair in 2050. De planning is meerjarig. Het programma Duurzaamheid bestaat uit drie samenhangende programmalijnen: Energietransitie, Klimaatadaptatie en Circulariteit (grondstoffentransitie). Dwars door deze programmalijnen heen wordt een integrale aanpak ontwikkeld voor bedrijven(terreinen).

50

3.B.2 Risico’s

Planning

Financiën

Participatie

3.B.3 Doel Toelichting

Risico’s

Planning

Financiën

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.5.2 Wat gaan we er voor doen?

Duurzaamheid Ondanks gemeentelijke participatie is een risico dat samenwerking tussen inwoners, bedrijven, onderwijs en overheid onvoldoende van de grond komt en er onvoldoende stappen gezet worden richting de programmadoelstellingen. Voor het behoud en versterking van draagvlak voor maatregelen en acties is consistente communicatie van belang. Zo is er de afgelopen jaren gezien dat met name landelijke ontwikkelingen enorme impact hebben op draagvlak en de afkalving hiervan. Ook is netcongestie een issue dat een (realisatie) risico vormt voor projecten met betrekking tot onder andere grootschalige opwek, elektrificatie van zowel bedrijfsprocessen als – transport en aardgasvrij. De planning is meerjarig. Het speerpunt blijft de komende jaren in toenemende mate stevige aandacht vragen. Wettelijke doelstellingen, ambitiedocumenten en onderliggende programmeringen moeten meer concrete activiteiten geven voor de komende 4 jaar en een programmering op hoofdlijnen richting 2050. Aandachtspunt hierbij is dat externe ontwikkelingen regelmatig leiden tot bijsturing van planningen. Dit vereist flexibiliteit in de programmering. Voor het de uitvoering van de programmalijn Energietransitie heeft de raad in totaal en structureel procesgeld beschikbaar gesteld. Daarnaast zijn er de ‘Klimaatgelden van Rijkswege beschikbaar gekomen waardoor er in totaal een budget beschikbaar is van 128K (excl.

bedrijfsvoeringskosten). Voor de uitvoering van de programmalijn Circulariteit heeft de raad circa € 16.000 procesgeld beschikbaar gesteld tot en met 2025 (excl. Bedrijfsvoeringskosten). Voor de uitvoering van de programmalijn Klimaatadaptatie is totaal € 823.720 ter beschikking gesteld t/m 2027. De gemeente kan de ambities voor alle de drie programmalijnen alleen realiseren met grote inzet en betrokkenheid van inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Om hen actief te betrekken is communicatie & participatie in het ‘hart’ van het programma geplaatst. Hiertoe is een Communicatiestrategie, het beeldmerk en platform ’Samen1Nergie’ en een Participatie strategie ontwikkeld. Daarnaast werkt de gemeente met ondernemersverenigingen samen om te komen tot een gedragen aanpak richting bedrijven(terreinen), bereidt de gemeente samen met de klankbordgroep en juniorklankbordgroep nieuw beleid voor en haalt de gemeente nieuwe ideeën op en heeft de gemeente een stap gezet richting verenigingen en maatschappelijke organisaties. Liemerse ambassade Optimale regionale samenwerking tussen de Liemerse gemeenten met onderwijs en ondernemers. De Liemerse Ambassade geeft onder meer uitvoering aan de Liemerse Economische Visie met als speerpunten vrijetijdseconomie inclusief retail logistiek en maakindustrie.

Deze visie is opgesteld door de gemeenten Duiven, Westervoort, Zevenaar, Montferland en Doesburg. Daarnaast is de Liemerse Ambassade betrokken bij een regionale verkenning van de agrarische sector en is zij de indiener van de LEADER-aanvraag 2023-2027 voor de vijf Liemerse gemeenten. De meerwaarde van de Liemerse Ambassade moet door alle betrokkenen gezien worden en door de Liemerse Ambassade worden aangetoond. Extra inspanning is nodig om onderwijs en ondernemers beter aan te haken. De Liemerse Ambassade bestaat naast vertegenwoordigers van onderwijs en ondernemers formeel uit de gemeenten Duiven, Westervoort, Zevenaar, Doesburg en Montferland. De gemeente Duiven heeft besloten om per 1-1-2028 niet langer deel te nemen aan de Liemerse Ambassade. De Liemerse Ambassade is opgericht in september 2020 en geeft sindsdien onder meer uitvoering aan de Liemerse Economische Visie, één van hun belangrijkste taken. Inmiddels wordt uitvoering gegeven aan het uitvoeringsprogramma voor 2024-2026. In de programmabegroting staat voor de Liemerse Ambassade voor 2026 en verder een bedrag van jaarlijks € 15.000 opgenomen. Voor uitvoering van de Liemerse Economische Visie 2024-2026 staat een bedrag opgenomen van jaarlijks € 18.000.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.5.2 Wat gaan we er voor doen?

51

3.B.3 Participatie

Liemerse ambassade Projecten die door de Liemerse Ambassade worden opgepakt, komen veelal vanuit de samenleving en er wordt in gezamenlijkheid uitvoering aan gegeven. Zoals het promoten van de logistiek en de vrijetijdseconomie, het Techniekpact en Perspectief in Zorg en Techniek.

3.B.4 Doel

Natuurinclusieve gebiedsontwikkeling Een natuurinclusieve gebiedsontwikkeling op gang helpen waarbij een ‘groenblauw raamwerk’ tot stand komt in combinatie met ontwikkel mogelijkheden voor landbouw, geclusterde sport- en recreatieve functies eventueel aangevuld met kleinschalige woonfuncties. Eén en ander in gezamenlijk opdrachtgeverschap met de gemeente Duiven Na uitgebreide participatie met grondeigenaren, sportverenigingen, een gezamenlijke raadsavond, een inloopavond en een goede samenwerking met een actieve klankbordgroep is gekomen tot een koersdocument. Een richtinggevend kwaliteitskader voor het tussengebied. Deze is in januari 2025 door beide gemeenteraden vastgesteld. Ontoereikend budget voor ambities in uitvoeringsplannen. Naast het koersdocument is er een uitvoeringsagenda opgesteld waarin twee focusgebieden benoemd staan. Focusgebied ‘Sportpark Westervoort’ en focusgebied ‘Rivierweg’. Gestart wordt met focusgebied ‘Sportpark Westervoort. De uitvoering hiervan start in 2025. Voordat gestart kan worden met focusgebied ‘Rivierweg’ is eerst de plaatsing van de fietsburg SFR12 aan de orde. Daarna wordt gestart met de uitvoering van dit focusgebied. De uitvoering van focusgebied Sportpark Westervoort wordt gefinancierd door middel van de grondexploitatie van Westervoort Noord. Bij de totstandkoming van het koersdocument heeft uitgebreide participatie plaatsgevonden.

Voor de uitvoering van de focusgebieden zal dit wederom plaatsvinden met de direct betrokkenen.

Toelichting

Risico’s Planning

Financiën Participatie

52

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.5.2 Wat gaan we er voor doen?

C. Het implementeren van nieuwe wetgeving, die op de gemeente afkomt 3.C.1 Doel Toelichting

Risico’s Planning Financiën

Participatie

Transitie naar een definitief omgevingsplan Een definitief omgevingsplan waarin alle gemeentelijke verordeningen, regels voor de fysieke leefomgeving en bestemmingsplannen zijn opgenomen. Met de komst van de Omgevingswet zijn alle ruimtelijk relevante regels (regels voor de fysieke leefomgeving) opgenomen in één tijdelijk omgevingsplan. Op dit moment zijn deze “losse” ruimtelijke regels, zoals bestemmingsplannen, verordeningen etc nog op zichzelf staand, maar het doel is dat de losse onderdelen in één definitief omgevingsplan hun plek krijgen. Intern: ambtelijke capaciteit; extern: digitaal systeem (DSO) Definitief omgevingsplan inclusief een digitaal (landelijk werkend) systeem 2031. Tot en met 2029 dekt het budget vanuit de gemeentebegroting de noodzakelijke uitgaven om te komen tot één definitief omgevingsplan. Daarnaast is het noodzakelijk om in het nieuwe omgevingsplan actuele welstandsregels op te nemen. Daartoe moet eerst een nieuwe Welstandsnota worden opgesteld. Voor het traject richting een nieuwe welstandsnota, inclusief cultuurhistorische inventarisatie, is eenmalig € 25.000 benodigd. Kennisgevingsplicht en motiveringsplicht.

D. Nieuwe Wensen Project herziening omgevingsplan Dorpstraat, Klapstraat, Hamersestraat Op basis van een grote verscheidenheid aan casuïstiek is gebleken dat op specifiek de Dorpstraat, Hamersestraat en Klapstraat veel situaties bestaan waarin gebruik en bestemming van bouwwerken niet met elkaar in overeenstemming zijn. Ook zijn niet alle bouwwerken in kaart gebracht, wat bij vergunningaanvragen vaak leidt tot tegengestelde inzichten, arbeidsintensieve trajecten en lange doorlooptijden. Een herziening van het omgevingsplan waarin alle omissies en strijdigheden in overeenkomst worden gebracht met de werkelijke situatie, is zeer wenselijk en noodzakelijk voor een eenduidige richtlijn voor onze inwoners en de behandeling van (nieuwe) aanvragen voor de organisatie. Het komen tot een dergelijke aanpassing van het omgevingsplan is te zien als een grootschalige hersteloperatie die niet past binnen de huidige capaciteit. Concreet bevat deze operatie dossieronderzoek, locatie onderzoek, overzicht uitkomsten dossieronderzoek ten opzichte van de feitelijke (gebruik) situatie. Op basis van het overzicht van de feitelijke situatie zullen bestuurlijke keuzes gemaakt kunnen worden, mogelijk resulterend in een algemene herziening en/of individuele afwegingen en een plan van aanpak.

Op basis van de eerste stappen zal een realistische inschatting van de kosten voor de vervolgstappen (bestuurlijke keuzes en plan van aanpak) gemaakt kunnen worden. De inventarisatie voor een herziening omgevingsplan Dorpstraat, Klapstraat, Hamersestraat behelst om en nabij 374 panden. Om dit op zorgvuldige wijze uit te kunnen voeren met aandacht voor bestemming, gebruik en vergunde bouwwerken per pand vraagt met name het dossieronderzoek veel capaciteit. Dit betreft capaciteit (inventarisatie tot herstel) die zowel intensief als niet aanwezig is binnen de organisatie. Daarom wordt voorgesteld om te kiezen voor een projectmatige aanpak waar externe inhuur op ingezet zal worden. Dit ter ondersteuning van de intern aanwezige expertise. Voor de eerste drie stappen die zeer arbeidsintensief zijn wordt op dit moment ingeschat dat een bedrag van ongeveer € 420.000,- benodigd zal zijn. Gelet op de projectinrichting alsmede de urgentie wordt noodzaak gezien zo spoedig mogelijk te starten met het project. Het is echter niet realistisch dat alle werkzaamheden uitgevoerd zullen kunnen worden in 2026. Daarom wordt voorgesteld, uitgaande van start komend jaar, om voor 2026 € 150.000,start project en dossieronderzoek beschikbaar te stellen. Resulterend in een bedrag van € 270.000 voor 2027.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.5.2 Wat gaan we er voor doen?

53

54

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.5.3 Financiële middelen

2.5.3 Financiële middelen

Lasten 3 Programma Omgeving Baten Saldo Bijstelling Saldo Lasten 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.5 Openbaar vervoer 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket 3.3 en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria 8.1 Ruimtelijke ordening Grondexploitatie 8.2 (niet bedrijventerrein) 8.3 Wonen en bouwen Totaal lasten Baten 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket 3.3 en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria 8.1 Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie 8.2 (niet bedrijventerrein) 8.3 Wonen en bouwen Totaal baten Eindtotaal Mutaties reserves 0.10 Lasten (toevoegingen) 0.10 Baten (onttrekkingen) Eindtotaal Resultaat programma OmgevingAanpassing budgetten na de voorjaarsnota 2025

2024 -8.854 4.947 -3.907

2025 -8.720 4.889 -3.831

2026 -8.886 5.212 -3.674

2027 -9.128 5.245 -3.883

2028 -8.574 4.929 -3.690

2029 -8.602 4.982 -3.665

-3.907

-3.831

-3.674

-3.883

-3.645

-3.620

-1.774 -37 -69 -85 -98

-1.930 -29 -53 -92 -107

-2.009 -29 -53 -92 -107

-2.039 -29 -53 -92 -108

-2.068 -29 -53 -92 -108

-2.042 -29 -53 -92 -108

-14

-11

-11

-11

-11

-11

-223 -1.598 -1.504 -764 -83 -1.485

-201 -1.661 -1.854 -387 -79 -1.229

-201 -1.440 -1.893 -417 -80 -1.230

-201 -1.483 -1.856 -417 -81 -1.350

-201 -1.541 -1.849 -417 -86 -1.080

-201 -1.591 -1.856 -417 -84 -1.080

-121

-197

-220

-490

-161

-161

-999 -8.854

-889 -8.720

-1.104 -8.886

-918 -9.128

-878 -8.574

-877 -8.602

170 0 0

97 2 62

97 2 62

97 2 62

97 2 62

97 2 62

55

10

5

5

5

5

1 1.811 1.882 407 60 152

1.999 2.200 2 54 154

1.973 2.511 2 54 5

2.022 2.375 2 54 5

2.074 2.376 2 54 5

2.125 2.378 2 54 5

-38

12

34

329

0

0

447 4.947 -3.907

298 4.889 -3.831

467 5.212 -3.674

292 5.245 -3.883

252 4.929 -3.645

252 4.982 -3.620

-3.907

-3.831

-3.674

-3.883

-3.645

-3.620

-3.907

-3.831

-3.674

-3.883

-3.645

-3.620

2025

2026

2027

2028

2029

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.5.3 Financiële middelen

Resultaat voorjaarsnota 2025 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.5 Openbaar vervoer 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerrein) 8.3 Wonen en bouwen 0.10 Mutaties reserves Resultaat meerjarenbegroting 2025-2029

-1.833 -27 -53 -92 -45 -1 -201 339 346 -385 -25 -1.075 -186 -591 0 -3.831

55

-3.831 -79 0 0 0 0 -5 0 195 272 -30 -1 -150 0 -36 0 -3.674

-3.844 -84 0 0 0 0 -5 0 193 205 -30 -2 -270 0 -45 0 -3.883

-3.817 -105 0 0 0 0 -5 0 196 165 -30 -3 0 0 -45 0 -3.645

-3.811 -117 0 0 0 0 -5 0 233 159 -30 -5 0 0 -45 0 -3.620

56

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.5.4 Betrokken verbonden partijen

2.5.4 Betrokken verbonden partijen Omgevingsdienst Regio Arnhem Doel Gemeenschappelijke behartiging van de belangen van de deelnemers op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving in het kader van het omgevingsrecht. De ODRA bundelt de krachten. Zo is er minder versnippering, meer deskundigheid en een meer efficiënte inzet van middelen. Taak Het uitvoeren van meerdere taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving in het omgevingsrecht voor gemeenten in de regio Arnhem en Provincie Gelderland. De ODRA is voor deze overheden ook het aanspreekpunt voor milieuvraagstukken. Beleidsrisico's De ODRA is een uitvoeringsorganisatie. De beleidsrisico’s zijn zeer beperkt. Uitvoerend beleid wordt afgestemd, maar de gemeente blijft zelf bevoegd om het resultaat van de afstemming over te nemen. Onze inzet in De bezuiniging die in 2025 incidenteel doorgevoerd zijn, zijn dit jaar teniet gedaan. De 2026 ODRA voert de basistaken milieu voor de gemeente uit. In 2026 zal de fusie tussen ODRA-ODRN vorm gegeven worden. Dit zal extra inzet vragen die hoofdzakelijk uit externe financiering zal plaatsvinden. De reguliere werkzaamheden worden naast de fusieactiviteiten gewoon doorgezet. Het werkpakket 2026 is geconsolideerd ten opzichte van 2025. De toename in de bijdrage is gavolg van CAO-wijzigingen en indexatie.

Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen Doel Verbeteren van het vestigingsklimaat voor inwoners en bedrijven in de regio Arnhem-Nijmegen, zowel nationaal als internationaal. Taak Overleg voeren gericht op afstemming van beleid voor wonen, mobiliteit, economie en duurzaamheid. Daarnaast wordt het Bureau Brussel (EU-lobby) op strategisch-inhoudelijk niveau aangestuurd. Beleidsrisico’s Beperkt. Het orgaan is een afstemmingsplatform dat geen beslissingen kan nemen voor de afzonderlijke gemeenten. Het beleid wordt afgestemd, maar de gemeente blijft zelf bevoegd om het resultaat van de afstemming over te nemen. Onze inzet in 2026 Belangrijk is bij grote, complexe vraagstukken samen te werken om voldoende slagkracht te bereiken. In 2026 zal de samenstelling van de verschillende BOT’s veranderen als gevolg van de samenstelling van nieuwe colleges. Zowel ambtelijk als bestuurlijk is het van belang om aangesloten te zijn bij de diverse opgaveteams en speerpunten. In 2026 wil de gemeente deze samenwerking voortzetten om de inhoudelijk vastgestelde opgaven te gaan realiseren.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.5.5 Indicatoren

57

2.5.5 Indicatoren Programma 3 Omgeving Functiemenging Vestiging (van bedrijven) Omvang huishoudelijk afval Hernieuwbare elektriciteit Gemiddelde WOZ-waarde (in € 1.000) Nieuw gebouwde woningen Demografische druk Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

Westervoort 32,0% 133,1 93 27,9% 333 5,0 79,1 1.053 1.096

Nederland 54,2% 181,8 148 32,5% 398 9,1 78,8 957 1050

Kijk voor een toelichting op de verschillende indicatoren op www.waarstaatjegemeente. De gegevens zijn ingevuld naar de stand van 31 augustus 2024.

58

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.6 Programma 4 Algemene dekkingsmiddelen

2.6 Programma 4 Algemene dekkingsmiddelen Inleiding In dit onderdeel zijn de middelen verantwoord die vooraf geen bepaald bestedingsdoel hebben of niet toe te rekenen zijn aan de inhoudelijke programma’s. Voorbeelden hiervan zijn: belastingen, uitkeringen uit het gemeentefonds, treasury, dividend en onverdeelde lasten (stelposten). Het programma Algemene dekkingsmiddelen is onderverdeeld in 2 deelprogramma’s: Belastingen en Overige algemene dekkingsmiddelen. De beleidsdoelen belastingen zijn opgenomen in de paragraaf lokale heffingen. Wat mag het kosten? Programma algemene dekkingsmiddelen Lasten Baten A. Saldo exploitatie Toevoeging reserves Onttrekking reserves B. Mutaties reserves Geraamd resultaat (A+B) Bijstelling Geraamd resultaat