Document · PDF

Bijlage 8c Programmabegroting 2026-2029 Westervoort

Gemeenteraad 2 juli 2026, gemeente DoesburgBij agendapunt: Initiatiefvoorstel Stadspartij Doesburg: De Liemers-Coalitie33.193 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Programmabegroting 2026-2029 gemeente Westervoort

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - Inhoudsopgave

Inhoudsopgave Samenvatting programmabegroting 2026 - 2029 Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 De gemeente Westervoort in het kort 1.2 Bestuur van de gemeente Westervoort 1.3 inleiding 1.4 Financieel en inhoudelĳk beeld op hoofdlĳnen Hoofdstuk 2 Beleidsbegroting 2.1 Inleiding 2.2 Overstĳgende thema's 2.3 Programma 1 - Bestuur 2.3.1 Wat willen we bereiken? 2.3.2 Wat gaan we er voor doen? 2.3.3 Financiële middelen 2.3.4 Betrokken verbonden partĳen 2.3.5 Indicatoren 2.4 Programma 2 - Maatschappĳ 2.4.1 Wat willen we bereiken? 2.4.2 Wat gaan we er voor doen? 2.4.3 Financiële middelen 2.4.4 Betrokken verbonden partĳen 2.4.5 Indicatoren 2.5 Programma 3 - Omgeving 2.5.1 Wat willen we bereiken? 2.5.2 Wat gaan we er voor doen? 2.5.3 Financiële middelen 2.5.4 Betrokken verbonden partĳen 2.5.5 Indicatoren 2.6 Programma 4 Algemene dekkingsmiddelen 2.6.1 Financiële middelen Hoofdstuk 3 Paragrafen 3.1 Lokale heffingen 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen 3.4 Financiering 3.5 Bedrĳfsvoering 3.6 Verbonden partĳen 3.7 Grondbeleid 3.8 Openbaarheid 3.9 Duurzaamheid Hoofdstuk 4 Financiële begroting 4.1 Grondslagen 4.2 Financieel beeld 2026 - 2029 4.2.1 Financieel beleid 4.2.2 Financiële positie 4.3 Financiële exploitatie 4.3.1 Verloopoverzicht resultaten

4 7 7 7 7 8 11 11 12 14 16 18 21 23 26 27 28 32 34 38 40 41 42 46 54 56 57 58 59 60 61 71 74 81 85 89 97 100 101 102 103 104 106 106 108 109

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - Inhoudsopgave

4.3.2 Verschillenanalyse 4.3.3 Baten en lasten per taakveld 4.4 Balansen 2025 - 2029 Hoofdstuk 5 Bĳlagen 5.1 EMU saldo 5.2 Investeringsplan 5.3 Overzicht reserves en voorzieningen 5.4 Overzicht langlopende geldleningen Overzicht goedgekeurde maatregelen financieel gezond 2026-2029

110 114 116 119 120 121 124 125 125

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - Samenvatting programmabegroting 2026 - 2029

Samenvatting programmabegroting 2026 - 2029 Geraamd begrotingsresultaat naar totaal baten en lasten per programma *1.000 2025 Baten Lasten P1 1.121 -11.518 Bestuur P2 Maat6.504 -33.457 schappĳ P3 Om4.889 -8.720 geving P4 Algemene 42.758 -479 dekkingsmiddelen 1stroom Geraamde 55.272 54.174 bedragen Resultaatbestem0 mingen Totaal 55.272 54.174 geraamd Geraamd 1.098 begrotingsresultaat

2026 Baten Lasten

2027 Baten Lasten

2028 Baten Lasten

2029 Baten Lasten

1.215

-11.676

1.223 -12.030

1.187 -12.288

1.082 -12.681

6.911 -34.246

6.187 -32.960

6.416 -32.607

6.423 -32.283

5.212

-8.886

5.245

-9.128

4.929

-8.574

4.982

-8.602

42.732

-475

43.690

-481

43.715

-510

45.161

-537

-220

-198

-243

-289

56.070 -55.503

56.345 -54.797

56.247 -54.222

57.648 -54.392

654

312

204

56.724 -55.503

56.657 -54.797

56.451 -54.222

57.648 -54.392

1.221

1.861

2.229

3.256

Bovenstaand overzicht wordt gebruikt voor de inleiding en financiële middelen per programma. Geraamd structureel en incidenteel begrotingsresultaat per programma en reëel begrotingsresultaat 2025 2026 S I S -10.071 -326 -10.474

2027 I S 14 -10.811

2028 I S 5 -11.101

2029 I S 0 -11.600

P1 Bestuur P2 -27.148 195 -27.138 -198 -26.623 -150 -26.191 0 -25.861 Maatschappĳ P3 Omgeving -4.038 207 -3.534 -140 -3.610 -293 -3.645 0 -3.620 P4 Algemene 42.279 0 42.257 43.209 43.205 44.624 dekkingsmiddelen 1stroom -220 -198 -243 -289 Totaal baten 1.022 76 891 -324 1.967 -418 2.025 3.256 en lasten Resultaat654 312 204 bestemmingen Totaal 1.022 76 891 330 1.967 -106 2.025 204 3.256 geraamd Reëel begrotings1.098 1.221 1.861 2.229 3.256 resultaat

I 0 0 0

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - Samenvatting programmabegroting 2026 - 2029

Bovenstaand overzicht wordt gebruikt voor de beoordeling van het provinciaal toezicht. Van belang is een structureel en reëel evenwicht. Een toelichting op de incidentele baten en lasten staat in hoofdstuk 4.2 Financieel beeld 2025-2029. Ontwikkeling resultaten 2025 - 2029 Ontwikkeling resultaten 2025 - 2029 Resultaten voorjaarsnota 2025 Resultaten Financieel gezond: OZB woningen inflatie 2,74% OZB Woningen stĳging 9% OZB niet-woning 2,74% OZB niet-woningen 9% Hondenbelasting Totale OZB stĳging Opbrengsten kosten reductie: Programma 1 Inzetten op verder exploiteren Huize Vredenburg Verkoop van Noordelĳke Parallelweg Stoppen met ruimen van hondenpoep op de hondenuitlaatstroken. Taakstelling van 5% opleggen aan de VNG. Taakstelling van 5% opleggen op veiligheid (VGGM - brandweer) Beperken van de vergoeding op de dienstreizen Totaal programma 1 Programma 2 Bĳstellen budget cliëntervaringsonderzoek Stoppen subsidie WMO-raad Westervoort Een 5% bezuiniging op gezondheidszorg (VGGM - GGD) Beperking inzet leerlingenvervoer Stoppen met sportbeleid en de uitvoering ervan. Stoppen met boomfeestdag Mogelĳk dubbele dekking beweegteam 10% korten op Santé Partners Inzet minimabeleid minimaliseren Gedeeltelĳk de kosten van het vegen doorbelasten in de rioolheffing. Post positieve gezondheid maximaal €50.000 bezuinigen.

Stopzetten budget inclusie €25.000 bezuinigen op het beschikbare budget voor SMI Totaal programma 2 Programma 3 Stoppen zetten handgeld het Ambacht Terugbrengen activiteiten Klimaatadaptatie (KA) en Biodiversiteit (BD) (formatie CDOKE gelden) Nieuwe aanbesteding voor PMD zakken door Circulus Totaal programma 3 Totale opbrengst kostenreductie

2025 1.098

2026 1.104

2027 1.913

2028 115

2029 498

93 306 18 59 24 501

0 3

10 3

-15

2 31

2 76

2 9 33

15 6 4 174 0 100 25

23 6 4 174 30 100 25

35 6 4 174 30 100 25

44 6 4 174 30 100 25

10 25

0 25

453

430

417

451

10 50

9 50

554

575

587

596

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - Samenvatting programmabegroting 2026 - 2029

Saldo na Voorjaarsnota incl. Belasting en Maatregelen Startpunt begroting 2026-2029 Aanpassingen budgetten bĳ het opstellen (meer)jaren-begroting 2026-2029: Algemeen (meerdere programma's): Bĳdrage 1Stroom Kapitaallasten Overige afwĳkingen (bedragen < € 15.000) Programma 1 Bestuur: TV 0.1 Accountant advieskosten TV 0.4 Kosten inkoopfunctionaris RID Programma 2 Maatschappĳ: Programma 3 Omgeving: TV 2.1 Openbare verlichting TV 5.7 Openbaar groen TV 7.4 Milieuonderzoek & Sanering TV 8.1 Project herziening omgevingsplan Dorpstraat, Klapstraat, Hamersestraat TV 8.3 Leges omgevingsvergunningen Programma 4 Algemene dekkingsmiddelen: TV 0.61 OZB woningen TV 0.6 OZB (niet)woningen TV 0.64 Hondenbelasting TV 0.5 Rentebaten TV 0.7 Algemene uitkering Begrotingsresultaten 2026-2029

1.098

2.157

2.990

1.203

1.594

-220 -171 -7

-198 -57 -151

-243 -52 -72

-289 76 -72

18 18

-60 -161 -30 -150

-60 -187 -30 -270

-60 -215 -30

-60 -257 -30

-91

-67 -38 -31 54

-54 -37 -30

-37 -34 -30

65 -13 -27

1.221

1.861

1.854 2.229

2.324 3.256

De aanpassing van de budgetten bĳ het opstellen van de (meerjaren)begroting 2025-2029 wordt toegelicht in hoofdstuk 4.3.2 Verschillenanalyse. Verloop algemene reserve (geraamde resultaten worden toegevoegd aan de algemene reserve) Stand per 1 januari Toevoegingen: Resultaat voorgaand begrotingsjaar Resultaatbepaling 2024 Positief saldo na Voorjaarsnota 2025 Onttrekkingen: Storting bestemmingsreserves Stand per 31 december

2024 2.411

2025 4.170

2026 6.117

2027 7.338

2028 9.199

2029 11.428

1.207 1.076

849

1.221

1.861

2.229

3.256

7.338

9.199

11.428

14.684

1.098 -524 4.170

6.117

Financiële positie Hoofdstuk 4.2.2 gaat in op de financiële positie van de gemeente.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - Hoofdstuk 1 Inleiding

Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 De gemeente Westervoort in het kort Westervoort is een unieke gemeente, in vele opzichten. Qua oppervlakte de kleinste gemeente van Nederland en met meer dan 15.000 inwoners sterk verstedelĳkt, met ruim 2.100 inwoners per vierkante kilometer. Een gemeente met van oudsher een rĳk verenigingsleven en veel gemeenschapszin. In de jaren ’80 werd Westervoort aangewezen als groeikern. Hierdoor is de bevolking snel toegenomen. Er ontstond een andere balans tussen huur en koop dan in andere kleine gemeenten. Dit vertaalt zich in een gemêleerde samenstelling van de bevolking waarbĳ de betrokkenheid bĳ het dorp groot is. Westervoort laat zich schetsen als een gemeente met grootstedelĳke problematiek op dorpse schaal. Westervoort vormt samen met onder andere de gemeenten Zevenaar, Duiven en Doesburg de Liemers. Deze regio telt in totaal bĳna 95.000 inwoners. 1.2 Bestuur van de gemeente Westervoort Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 en de formatiebesprekingen is er in de gemeente Westervoort een coalitie gevormd van CDA (5), VVD (3) en D66 (2). Alle partĳen leveren één wethouder voor het college van burgemeester en wethouders. De burgemeester is voorzitter van het college en voorzitter van de gemeenteraad. De gemeentesecretaris is adviseur van het college en - als lid van het directieteam/directeur van 1Stroom - verantwoordelĳk voor de organisatie.

Het college van burgemeester en wethouders is het dagelĳks bestuur van de gemeente. Het college voert het beleid van de gemeente uit. De gemeenteraad is het hoogste bestuursorgaan van de gemeente. De raad voert drie belangrĳke taken uit. De raad vertegenwoordigt de inwoners van Westervoort en bepaalt de hoofdlĳnen of kaders van het beleid. Daarnaast controleert de raad of het college het beleid goed uitvoert. 1.3 inleiding Voor u ligt de begroting 2026 van de gemeente Westervoort die inzicht biedt in onze financiële situatie. We bevinden ons in een complexe tĳd waarin stĳgende kosten en maatschappelĳke opgaven invloed hebben op onze beleidsruimte. De financiële onzekerheden, waaronder de Rĳksbĳdrage en autonome kostenstĳgingen, maken het noodzakelĳk om scherpe keuzes te maken. Tegelĳkertĳd willen we blĳven investeren in voorzieningen die bĳdragen aan een leefbare en toekomstbestendige gemeente. Denk aan sportvelden, woningbouw en preventie in het sociaal domein. Om tot een sluitende begroting te komen, zĳn we vroegtĳdig gestart met het formuleren van maatregelen.

Daarbĳ hebben we een aantal uitgangspunten gehanteerd: • Duurzaam en toekomstgericht beleid • Focus op goed leven in Westervoort • Evenwichtige verdeling van middelen • Vertrouwen in de kracht van inwoners en samenleving • Aandacht voor klimaat • Ruimte voor maatschappelĳke investeringen De keuzes die nu voorliggen zĳn gebaseerd op deze uitgangspunten. We kĳken kritisch naar hoe we zaken anders kunnen organiseren, bundelen en prioriteren. Daarbĳ sluiten we aan bĳ de doorontwikkeling van onze organisatie: resultaatgericht werken en sturen, in nauwe samenwerking met onze partners.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 1.3 inleiding

We streven naar een evenwichtige financiële basis, met behoud van voorzieningen en aandacht voor het maatschappelĳk veld. Het college en de gemeenteraad hebben daarnaast bestuurlĳke stappen gezet richting één Liemerse gemeente. Dit vraagt om samenwerking, tĳd en besluitvorming, maar is ingegeven door het belang van Westervoort en haar inwoners. Tegelĳkertĳd blĳven we bouwen aan een sterke lokale organisatie en een betrouwbare gemeente. Deze begroting is behoudend waar nodig, maar biedt ruimte voor toekomstgerichte keuzes. We vragen de raad om besluiten te nemen die bĳdragen aan een financieel gezonde, betrouwbare en ambitieuze gemeente Westervoort. 1.4 Financieel en inhoudelĳk beeld op hoofdlĳnen Economische ontwikkelingen 2026 en verder Deze begroting is de financiële vertaling van de voorjaarsnota 2025 en de ambities uit het coalitieakkoord. Ten behoeve van een sluitende begroting voor 2026 van de gemeente Westervoort hebben het college en de gemeenteraad bĳ de Voorjaarsnota keuzes gemaakt in verschillende maatregelen die toezien op een financieel gezond Westervoort. Voor nu en naar de toekomst toe. In het belang van de inwoners, ondernemers en voorzieningen in de gemeente. De financiële positie van de gemeente Westervoort is sterk afhankelĳk van de Rĳksbĳdrage en economische ontwikkelingen.

Net als vele gemeenten in Nederland worden wĳzigingen in de rĳksmiddelen direct hard gevoeld maar zĳn we ook onderhevig aan de effecten van andere ontwikkelingen zoals de stĳgingen in energieprĳzen, krapte op de arbeidsmarkt, stĳging van materiaalkosten en uitvoeringskosten. Dit heeft een groot effect op de keuzes die we als gemeente willen en kunnen maken. Met het uitstel van het zogenoemde ravĳnjaar 2026, het reeds behoedzaam begroten en specifieke keuzes qua investeringen in enkele grote projecten voor de gemeente Westervoort, zoals Westervoort Noord, de sportvelden en het centrum de Wyborgh, kunnen we op gedegen manier naar de toekomst kĳken. Gelet op de economische ontwikkelingen en onze ambities blĳft behoedzaamheid geboden. Dit doen we door nadrukkelĳk de risico’s te signaleren, op te nemen als ook door te anticiperen op komende ontwikkelingen door middel van het instellen van bestemmingsreserves waar mogelĳk. Het op orde blĳven brengen van onze reserves naar voldoende niveau blĳft daarmee een continu punt van aandacht, om in te kunnen blĳven spelen op de economische en maatschappelĳke ontwikkelingen. Financiële positie Verloop ratio weerstandsvermogen Weerstandscapaciteit (A) Risico's (B) Ratio weerstandsvermogen (A:B) J(aarrekening) of B(egroting)

2025 6.117 3.610 1,69 B

2026 7.338 3.610 2,03 B

2027 9.199 3.610 2,55 B

2028 11.428 3.610 3,17 B

2029 14.684 3.610 4,07 B

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 1.4 Financieel en inhoudelĳk beeld op hoofdlĳnen

Ontwikkeling resultaten De (meerjaren)begroting 2026–2029 laat alle jaren een voordelig resultaat zien. Onderstaand overzicht toont de resultaten van voorjaarsnota 2025 naar meerjarenbegroting 2026-2029. Ontwikkeling resultaten 2025-2029 Resultaten voorjaarsnota 2025 Meicirculaire Kostenreductie Belastingmaatregelen Resultaat na verwerking Financieel gezond en amendementen Aanpassing budgetten begroting 2026-2029 Begrotingsresultaten 2026-2029

2025 1.098

1.098

Aanpassingen budgetten bĳ het opstellen (meer)jarenbegroting 2026-2029: Algemeen (meerdere programma's): Bĳdrage 1Stroom Kapitaallasten (afschrĳvingen) Overige afwĳkingen (bedragen < € 15.000) Programma 1 Bestuur: TV 0.1 Accountant advieskosten TV 0.4 Kosten inkoopfunctionaris RID Programma 2 Maatschappĳ: Programma 3 Omgeving: TV 2.1 Openbare verlichting TV 5.7 Openbaar groen TV 7.4 Milieuonderzoek & Sanering TV 8.1 Project herziening omgevingsplan Dorpstraat, Klapstraat, Hamersestraat TV 8.3 Leges omgevingsvergunningen Programma 4 Algemene dekkingsmiddelen: TV 0.61 OZB woningen TV 0.6 OZB (niet)woningen TV 0.64 Hondenbelasting TV 0.5 Algemene Uitkering Begrotingsresultaten 2026-2029

2026 -936 2.039 553 501 2.157

2027 107 1.806 576 501 2.990

2028 -120 234 587 501 1.202

2029 472 26 596 501 1.594

-936 1.221

-1.129 1.861

1.026 2.229

1.662 3.256

2026

2027

2028

2029

-220 -171 -7

-198 -57 -151

-243 -52 -72

-289 76 -72

18 18

-60 -161 -30 -150

-60 -187 -30 -270

-60 -215 -30

-60 -257 -30

-91

-67 -38 -31

-54 -37 -30

-980

-1.129

-37 -34 -30 1.854 1.026

65 -13 -27 2.324 1.662

Een toelichting op de aanpassingen staat in hoofdstuk 4 Financiële begroting, onderdeel 4.3.2 Verschillenanalyse.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 1.4 Financieel en inhoudelĳk beeld op hoofdlĳnen

Structureel en incidenteel resultaat De begrotingsresultaten zĳn te verdelen in een structureel en incidenteel resultaat. Het structureel resultaat is van belang bĳ het bepalen van het toezicht door de provincie. Ook vormt het een belangrĳke pĳler onder het financieel beleid van de gemeente. In de onderstaande tabel zĳn de begrotingsresultaten verdeeld in structurele en incidentele resultaten. Structureel en incidenteel resultaat Structureel resultaat Incidenteel resultaat Meicirculaire Begrotingsresultaten 2025 - 2029

2025 -98 742 454 1.098

2026 891 330

2027 1.967 -106

2028 2.025 204

2029 3.256

1.221

1.861

2.229

3.256

Een nadere toelichting op de financiële positie vindt u in Hoofdstuk 4 Financiële begroting, onderdeel 4.2.1 Financieel beleid. Beleidsvoornemens en amendementen/moties voorjaarsnota 2025 In de voorjaarsnota 2025 heeft de raad ingestemd met de wettelĳke beleidsvoornemens en de (overige) wensen. Deze onderdelen zĳn verwerkt in de begroting, inclusief de amendementen die in de raadsvergadering van 30 juni 2025 zĳn aangenomen. Leeswĳzer Versie: 3 september 2025 Alle bedragen in tabellen zĳn in € 1.000. Bedragen in teksten zĳn in €. Een + betekent een baat, voordeel of vermeerdering (toevoeging). Een – betekent een last, nadeel of vermindering (onttrekking). De gegevens van 2024 zĳn gebaseerd op de jaarrekening 2024. De gegevens van 2025 zĳn gebaseerd op de voorjaarsnota 2025. In de begroting staan bĳ elk programma hoofddoelen. Een speerpunt draagt bĳ aan de realisering van een hoofddoel. Het is een onderwerp, waarop we gedurende één of meerdere jaren inzetten om het hoofddoel te bereiken.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - Hoofdstuk 2 Beleidsbegroting

Hoofdstuk 2 Beleidsbegroting 2.1 Inleiding Beleidsbegroting De beleidsbegroting bestaat uit een programmaplan en paragrafen. Het programmaplan is verdeeld in: a. 3 reguliere programma’s b. 1 programma algemene dekkingsmiddelen (voorheen onderdeel van programma 1). Programma overstĳgende thema’s Hoofdstuk 2.2 zet de programma overstĳgende thema’s uit. Programma’s De drie reguliere programma’s en de algemene dekkingsmiddelen zĳn een vast onderdeel in de begroting. Een programma bestaat uit samenhangende activiteiten om de bestuurlĳke doelen binnen het programma te realiseren. Ieder programma is opgebouwd uit drie vragen, die volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht zĳn. Dit zĳn de 3W-vragen: a. Wat willen we bereiken? b. Wat gaan we er voor doen? c. Wat mag het kosten? Paragrafen De paragrafen vormen een belangrĳke informatiebron. Ze geven een 'dwarsdoorsnede' van de programma’s en brengen informatie samen die eerder op meerdere plekken stond. Zo ontstaat beter inzicht en overzicht in deze onderwerpen. De raad heeft hiermee een extra instrument om beleidskaders vast te stellen en de uitvoering te controleren. Leeswĳzer Programma’s Het programma beschrĳft als eerste het maatschappelĳk doel en de bĳbehorende producten van het programma. Waar het van toepassing is, wordt daarna ingegaan op de programmaoverstĳgende activiteiten en ‘wat mag het kosten’.

De programma's beschrĳven de doelen voor het jaar 2026. Hierna staat hoe de gemeente de voortgang van de doelen meten, en welke samenwerkende partner bĳ de uitvoering betrokken is. Als laatste volgt een financieel overzicht van het deelprogramma. Indicatoren Met indicatoren meten we de voortgang van de doelen. In 2022 is een nieuwe bestuursperiode gestart. Het college heeft afgesproken om het grote aantal indicatoren uit de voorafgaande planning & control-producten te schrappen. We bouwen het overzicht van indicatoren opnieuw op vanuit de basis van de wettelĳk verplichte BBV-indicatoren. Dit gebeurt met ieder nieuw of geactualiseerd beleidsplan. De indicatoren sluiten dan aan op de doelen in het beleid. De BBVindicatoren zĳn immers voor alle gemeenten gelĳk en refereren niet altĳd aan het eigen beleid. De indicatoren zĳn vergeleken met Nederland. Staat er geen getal, dan is het cĳfer onbekend, onvoldoende betrouwbaar of geheim.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.2 Overstĳgende thema's

2.2 Overstĳgende thema's Sterk Bestuur De gemeente Westervoort inventariseert reeds enkele jaren in haar bestuurskracht. Dit onder regie van de gemeenteraad, met een regiegroep die bestaat uit een afvaardiging van alle fracties, griffie en college. Het is een vervolg op het bestuurskrachtonderzoek van BMC uit januari 2022. De gemeenteraad heeft Partners & Pröpper in 2023 opdracht gegeven voor een ontwikkelagenda en hiermee handvatten te geven voor de bestuurskracht. Hiertoe is een plan van aanpak opgesteld en is er een werkgroep opgericht die verschillende acties uit de ontwikkelagenda gezamenlĳk oppakt. Bestuurskracht/sterk bestuur vraagt naast bewustzĳn continue actie en bereidheid met elkaar; college, raad en organisatie, de gemeente verder te blĳven ontwikkelen. In het kader van Sterk Bestuur hebben college en gemeenteraad in oktober 2024 het intentiebesluit tot een Liemerse fusie genomen. Met als doel voor de gemeente Westervoort en haar inwoners toekomstbestendig en krachtig te blĳven in de voorzieningen, maatschappelĳke en economische uitdagingen. Aan de Liemerse samenwerking en een mogelĳke Liemerse fusie zal ook in 2026 vanuit de gemeente Westervoort met alle inzet en betrokkenheid gewerkt worden met als doel te komen tot één Liemerse gemeente. Herstelplan Financiële behoedzaamheid staat blĳvend onder de aandacht.

Het herstelplan uit 2021 heeft zĳn beslag gekregen en is als dusdanig niet meer aan de orde. Inmiddels is met het project Financieel Gezond 2026 nieuwe invulling gegeven aan een toekomstbestendige financiële inrichting van de gemeente Westervoort. De gemeente Westervoort blĳft ook de komende jaren nauwlettend werken aan financiële stabiliteit. Hierbĳ worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: 1. De meerjarenbegroting structureel en reëel in evenwicht 2. Repressief toezicht 3. De algemene reserve op een niveau brengen dat mogelĳke risico's in de toekomst op kan vangen Structureel en reëel evenwicht Structureel en incidenteel resultaat Structureel resultaat Incidenteel resultaat Mei circulaire Begrotingsresultaten 2025 - 2029

2025 -98 742 454 1.098

2026 891 330

2027 1.967 -106

2028 2.025 204

2029 3.256

1.221

1.861

2.229

3.256

De meerjarenbegroting is alle jaren tot 2029 reëel in evenwicht. Algemene reserve De algemene reserve stĳgt mede door financieel gezond en mede hierdoor positieve begrotingsresultaten.

Stand per 1 januari Toevoegingen: Resultaat voorgaand begrotingsjaar Resultaatbepaling 2024 Mei circulaire 2025 Voorjaarsnota 2025 Onttrekkingen:

2024 2.411

2025 4.170

2026 6.117

2027 7.338

2028 9.199

2029 11.428

1.207 1.076

849

1.221

1.861

2.229

3.256

454 644

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.2 Overstĳgende thema's

Storting bestemmingsreserves Stand per 31 december

2024 -524 4.170

2025

2026

2027

2028

2029

6.117

7.338

9.199

11.428

14.684

Voor een gedetailleerd overzicht van het verloop van alle reserves zie Bĳlage 5.3 Overzicht van reserves en voorzieningen. Toezicht Het begrotingsjaar 2025 valt onder repressief toezicht. Op basis van de huidige gegevens valt 2026 ook onder repressief toezicht. Conclusie De meerjarenbegroting is alle jaren tot en met 2029 reëel in evenwicht.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.3 Programma 1 - Bestuur

2.3 Programma 1 - Bestuur INLEIDING Het programma Bestuur richt zich op de relatie tussen de gemeente en haar inwoners, ondernemers, medewerkers en samenwerkingspartners. Centraal staan overheidsparticipatie – het ondersteunen van initiatieven vanuit de samenleving en het bedrĳfsleven – en het bieden van toegankelĳke en kwalitatieve dienstverlening. Ook de samenwerking met andere gemeenten en organisaties, het waarborgen van een veilige leef- en werkomgeving, en een solide financiële huishouding en ambtelĳke organisatie maken hier onderdeel van uit. Binnen dit programma vallen ondersteunende taken voor de gemeentelĳke programma’s 2 en 3, zoals communicatie, participatie, juridische ondersteuning en dienstverlening. Onder dienstverlening vallen onder andere de publieksbalies/burgerzaken, het klantcontactcentrum, de gemeentelĳke website en sociale media. Daarnaast omvat het programma het financiële beleid, de inkomsten uit het gemeentefonds, lokale heffingen zoals OZB, leges en overige belastingen, evenals het beheer van gemeentelĳke reserves. Ook de verantwoordelĳkheid van de gemeente voor openbare orde en veiligheid is in dit programma opgenomen. Samen met veiligheidspartners – zoals de veiligheidsregio, politie, brandweer en het openbaar ministerie – én met inwoners en bedrĳven, wordt gewerkt aan een veilige gemeente.

De prioriteiten uit het lokale veiligheidsplan zĳn: zorg en veiligheid, aanpak van ondermĳning en digitale veiligheid. De gemeente streeft ernaar een betrouwbare, transparante en financieel stabiele partner te zĳn voor inwoners, ondernemers en (overheids)instellingen. De speerpunten binnen dit programma dragen bĳ aan het versterken van de dienstverlening en samenwerking met onze gemeenschap en partners. Voor 2026 houdt de gemeente vast aan de speerpunten zoals deze ook voor 2025 zĳn geformuleerd. Deze speerpunten zien op beleidsdoelen zonder financiële claim. Het gaat daarbĳ om: • Uitvoering geven aan participatie. • Implementatie Wet open overheid. • Digitale veiligheid voor inwoners en bedrĳven. • Cyberveiligheid van de eigen organisatie. WAT MAG HET KOSTEN? Programma Bestuur Lasten Baten A. Saldo exploitatie Toevoeging reserves Onttrekking reserves B. Mutaties reserves Geraamd resultaat (A+B) Bĳstelling Geraamd resultaat

Toelichting

2024 -9.953 1.076 -8.877 0 0 0 -8.877

2025 -11.518 1.121 -10.398

-10.398

2026 -11.676 1.215 -10.460 0 0 0 -10.460

2027 -12.030 1.223 -10.806 0 0 0 -10.806

2028 -12.288 1.187 -11.101 0 0 0 -11.101

2029 -12.681 1.082 -11.600 0 0 0 -11.600

-8.877

-10.398

-10.460

-10.806

-11.101

-11.600

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.3 Programma 1 - Bestuur

Hierna volgt een toelichting op de 3W-vragen naar doel en hoofddoelen, speerpunten, verbonden partĳen en financiële middelen per deelprogramma. Waar mogelĳk worden indicatoren gebruikt. Een toelichting op overhead en algemene dekkingsmiddelen staat in hoofdstuk 2.6.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.3.1 Wat willen we bereiken?

2.3.1 Wat willen we bereiken? De gemeente is een transparante en betrouwbare overheid middenin een vitale en veilige samenleving, die inwoners faciliteert en uitdaagt tot het nemen van initiatief. Elk contact met de gemeente draagt bĳ aan het welzĳn en de veiligheid van inwoners, het vestigingsklimaat voor bedrĳven en het (herstel van) vertrouwen in de overheid. De gemeente is daartoe een transparante organisatie, die zĳn informatiehuishouding en informatieveiligheid op orde heeft. De manier waarop de dienstverlening, communicatie, participatie en de aandacht voor veiligheid (digitaal en fysiek) zĳn georganiseerd draagt hieraan bĳ. De gemeente heeft een visie op dienstverlening. In de gemeentelĳke organisatie worden de vier uitgangspunten uit de visie op dienstverlening (‘inwoner centraal’, ‘servicegericht’, ‘duidelĳk’ en ‘kennis van zaken’) verankerd. Hierdoor voelen inwoners en ondernemers zich welkom en merken zĳ in alles dat zĳ centraal staan in het contact met de gemeente. Om de samenwerking en de verbinding tussen gemeente en samenleving te bevorderen, is in 2023 een beleidskader Participatie vastgesteld. De werkwĳze die daarbĳ hoort, is inmiddels ook ontwikkeld en geborgd in de organisatie. In 2026 zal aanvullend nog een participatieverordening moeten worden opgesteld.

Een goede en tĳdige communicatie en transparantie van informatie draagt bĳ aan meer begrip voor elkaar en voor gemaakte keuzes. Zoveel mogelĳk stukken en beraadslagingen zĳn openbaar en eenvoudig opvraagbaar. Alleen als het absoluut noodzakelĳk is, wordt geheimhouding opgelegd. De gemeente is een veilige plaats om te wonen, te werken en te verblĳven. De gemeente probeert ervoor te zorgen dat kwetsbare personen niet afglĳden naar risico-, overlast gevend- of crimineel gedrag. Inwoners en bedrĳven worden bewust gemaakt van de gevaren van digitale criminaliteit, zodat zĳ dat tĳdig herkennen en weten wat ze moeten doen als ze ermee te maken krĳgen en zich ertegen kunnen wapenen. De gemeente werkt goed samen met andere overheidsinstanties om de georganiseerde criminaliteit aan te pakken. EXTERNE ONTWIKKELINGEN Winstwaarschuwing stĳging energielasten vanwege geopolitieke spanningen. De gemeente ziet dat door geopolitieke spanningen en deels ook de handelsoorlog de energieprĳzen weer stĳgen. Ook ziet de gemeente dat de netwerkkosten stĳgen door forse netwerkinvesteringen vanwege capaciteitstekorten op het stroomnetwerk door de energietransitie. De gemeente Westervoort heeft een contract via de GMR waarin we 100% groene en lokaal opgewekte stroom en gas inkopen.

Dit contract is meerjarig ingekocht en er zit aan het groene gas een meerjarencontract vast dat elke jaar de prĳs van gas met een paar cent verhoogt. In lĳn met de stĳging committeert de gemeente zich ook aan verminderen van verbruik door verduurzaming zie 2.4.1.d. Duurzaamheid maatregelen en besparing energielasten. Voor Westervoort geldt op dit punt aanvullend dat een groot deel van het vastgoed gekoppeld is aan het warmtenet. De energielasten voor het warmtenet blĳven na de energiecrisis op een hoog niveau hangen ten opzichte van gas en elektra. Stĳgende kosten raken meteen de exploitatie van bĳvoorbeeld maatschappelĳk vastgoed, pompgemalen en openbare verlichting. Met de kennis van februari / maart 2025 ziet de gemeente dat er voor 2026 een lichte stĳging wordt verwacht, maar er is al 60% van de inkoop van gas en stroom vastgeklikt. De overige 40% moet nog vastgeklikt worden. Het effect wordt nu nog niet als

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.3.1 Wat willen we bereiken?

fors verwacht, maar over de langere termĳn naar 2027 en 2028 kan dat wel meer effect hebben. De ontwikkelingen worden op de voet gevolgd, maar het is verstandig nu al maatregelen te treffen door middel van verduurzaming en wellicht het risico ook op te nemen in de risicoparagraaf. Informatisering en de digitale samenleving Diverse wet- & regelgeving, zoals de "Wet open overheid", de “Wet modernisering elektronisch bestuur”, de “Wet digitale overheid” en het “Besluit digitale toegankelĳkheid” nopen tot het voortdurend uitbreiden en vernieuwen van de digitale mogelĳkheden en toepassingen voor inwoners. Het is niet de vraag of maar hoe de gemeente daarin moet meebewegen. Het beveiligen van informatie is essentieel voor het functioneren en de betrouwbaarheid van de gemeente. In de afgelopen periode zĳn met name de risico’s rondom ransomware toegenomen. Om goed in te kunnen blĳven spelen op alle ontwikkelingen, uitdagingen en bedreigingen in relatie tot de toenemende afhankelĳkheid van ICT-middelen is het te verwachten dat er structureel aanmerkelĳk meer financiële middelen nodig zĳn in de komende periode. In het licht van de financiële mogelĳkheden is er gekozen voor het minimale scenario van de I&A-visie. Dit betekent dat met name op het vlak van innovatie geen investeringen mogelĳk zĳn.

Artificial Intelligence (AI) De komende jaren komt er vanuit de Digital Decade veel nieuwe Europese wet- en regelgeving op gemeenten af. Inmiddels is er een Europese AI-verordening van kracht die voor gemeenten verantwoordelĳkheden meebrengt op het gebied van AI-gebruik. De gemeente volgt hierbĳ de handreikingen vanuit de VNG. Het ontbreken van voldoende aandacht en capaciteit op dit thema lĳkt langzamerhand niet meer houdbaar. Intussen is er in verband met de financiële positie van de gemeente ook geen mogelĳkheid om hier op dit moment een capaciteitsvraag voor neer te leggen. Dat betekent dat er vooralsnog voor wordt gekozen om de ontwikkelingen zo goed als mogelĳk te volgen en nog geen extra inspanning te doen op het gebied van AI. Het is niet uit te sluiten dat de noodzaak voor specialisatie en actieve regulatie en begeleiding van AI-implementatie en -gebruik binnen de organisatie de komende jaren tot een extra capaciteitsvraagstuk zal leiden.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.3.2 Wat gaan we er voor doen?

2.3.2 Wat gaan we er voor doen? A. Het bevorderen van de samenwerking tussen gemeente en samenleving Dit zĳn de speerpunten: A.1 Doel

Toelichting

Risico’s

Planning

Financiën

Participatie

A.2 Doel

Uitvoering geven aan participatie Participatie gaat over actieve inwonersbetrokkenheid. Over hoe inwoners een rol kunnen spelen bĳ de voorbereiding, besluitvorming, uitvoering en evaluatie van zaken in het publieke domein. Dat kan op initiatief van de gemeente of van inwoners zelf. Participatie is doen. Actief het dorp in (bĳvoorbeeld via dorpsgesprekken) en met elkaar in gesprek over verschillende meningen, ervaringen, ideeën en belangen over verschillende onderwerpen. Achterhalen waar mensen zich voor willen inzetten en dit faciliteren. Uitleggen waar de gemeente mee bezig is. En leren van de ervaringen die de gemeente daarbĳ opdoet. Kortom: participatie is samen aan de slag zĳn. In 2023 is het beleidskader participatie vastgesteld en in 2024 het uitvoeringsplan. Daar geeft de gemeente de komende jaren uitvoering aan. Medewerkers krĳgen opleiding en advies in het werken volgens het stappenplan participatie en vullen bĳ elk project de participatiescan in om te bepalen of een participatietraject moet worden gevolgd en een participatieplan moet worden opgemaakt (de nieuwe werkwĳze). Daarnaast zet de gemeente in op begeleiding van burgerinitiatieven (op het gebied van groen en spelen) via een Initiatievenloket. Daar kunnen inwoners een beroep op de gemeente doen voor ondersteuning.

De participatiescan en het stappenplan worden onvoldoende gevolgd, waardoor onduidelĳkheid ontstaat tot hoever de geboden participatie reikt. De ontevredenheid van inwoners neemt daardoor toe. De nieuwe werkwĳze maakt dat risico kleiner. Invoering van het Uitdaagrecht vormt een extra uitdaging en risico, omdat de begeleiding van initiatieven op basis van het Uitdaagrecht relatief onbekend terrein zĳn. De organisatie werkt inmiddels volgens de nieuwe werkwĳze nadat hier organisatie-breed trainingen voor zĳn gegeven. Collega's gebruiken inmiddels de participatiescan en het stappenplan. Participatieadviseurs worden daarbĳ door hen ingeschakeld. Het doel voor 2026 is het doorgaan met deze implementatie. Aandacht voor het opleiden van nieuwe medewerkers en het toepassen van de werkwĳze blĳven de belangrĳkste aandachtspunten voor 2026. Eind 2026 zal worden geëvalueerd of invoering van de nieuwe werkwĳze en de implementatie van het beleidskader participatie succesvol is geweest. Deze evaluatie zal eind 2026 aan de raad worden aangeboden. Daarna stelt zĳ dan de participatieverordening vast, hetgeen voor 1-1-2027 ook is voorgeschreven in de Wet Versterking Participatie op decentraal niveau. Het budget ten behoeve van de bemensing van het initiatievenloket (ad. € 55.000) is beschikbaar gesteld tot en met 2027.

In de Voorjaarsnota van 2027 zal een evaluatie worden opgenomen met een voorstel of en zo ja hoe het loket zal worden gecontinueerd vanaf 2028. Dit speerpunt is gericht op het versterken van de kwaliteit van participatieve trajecten. Op basis van ervaringen scherpt de gemeente werkwĳzen en beleid verder aan.

Implementatie Wet open overheid (Woo) Een transparante organisatie en gemeente, die zĳn informatiehuishouding op orde heeft.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.3.2 Wat gaan we er voor doen?

A.2 Toelichting

Risico’s Planning Financiën Participatie

Implementatie Wet open overheid (Woo) De Wet open overheid is bedoeld om overheden transparanter te maken. De wet moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. De Woo vervangt de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Het grote verschil tussen de Woo en de Wob is de actieve openbaarmaking van overheidsinformatie (in 11 informatiecategorieën). Een belangrĳk onderdeel van de Woo is het op orde brengen van de informatiehuishouding van de gemeenten en 1Stroom. Dit vindt plaats tot en met 2027. De Gemeenschappelĳke Regelingen waarmee onze gemeenten verbonden zĳn moeten zich ook houden aan de Wet open overheid. Maar zĳ krĳgen geen budget van het Rĳk. De implementatie van de Woo duurt nog tot en met 2027. De implementatie van de Woo is in de begroting gedekt uit de middelen die de Rĳksoverheid beschikbaar heeft gesteld. Er worden geen extra middelen gevraagd. Dit speerpunt is volledig gericht op het verbeteren van de informatievoorziening aan inwoners. Daarnaast gaan we inwoners actief vragen hoe zĳ de informatievoorziening van de gemeenten ervaren.

B. Het vasthouden van het positieve veiligheidsklimaat voor inwoners en ondernemers. Dit zĳn de speerpunten: B.1 Doel

Toelichting

Risico’s Planning

Financiën

Participatie

B.2 Doel

Digitale veiligheid Inwoners en bedrĳven bewust maken van de gevaren van digitale criminaliteit. Zodat zĳ deze tĳdig herkennen, weten wat ze moeten doen als ze ermee te maken krĳgen en zich ertegen kunnen wapenen. Er vindt een verschuiving plaats van traditionele criminaliteit (woning-/auto-inbraken) naar cybercriminaliteit. Cybercrime is een verzamelterm van alle delicten die met een computer en op internet worden gepleegd. Mensen van alle leeftĳden worden het slachtoffer van oplichting via whatsapp of phishingmails. Criminelen kunnen bedrĳfssystemen 'gĳzelen' en losgeld eisen of belangrĳke voorzieningen overnemen. De digitale wereld draagt ook steeds vaker bĳ aan radicalisering, het creëren van maatschappelĳke onrust en het aanjagen van ordeverstoringen. Verder zĳn mensen zich er niet van bewust dat ze onbedoeld dader kunnen worden door bĳvoorbeeld een gevoelig filmpje of foto's door te sturen. Gemeenten kunnen een rol spelen om te voorkomen dat inwoners, bedrĳven en voorzieningen slachtoffer worden van cyber gerelateerde zaken. Met onder andere voorlichting moet meer bewustwording ontstaan. Cybercrime kan leiden tot diefstal van geld en informatie en enorme bedrĳfsschade. Of zelfs ontwrichting van de samenleving bĳ een hack van bepaalde voorzieningen. In het Integrale veiligheidsplan 2023-2026 is digitale criminaliteit als prioriteit opgenomen.

In het plan staat op hoofdlĳnen wat de gemeente wil gaan doen. De acties spreiden zich uit over meerdere jaren. Cyberveiligheid is een betrekkelĳk nieuw onderwerp voor gemeenten. Langzaam komen er projecten en initiatieven rondom dit thema. Wat voor onze gemeente geschikt is, moet nog worden onderzocht of ontwikkeld. De kosten zĳn op voorhand niet aan te geven. Het vraagt vooral om personele inzet. Het vergroten van de cyberveiligheid kan niet zonder de inwoners en ondernemers. Meer bewustwording over de gevolgen van cybercrime is een belangrĳke eerste stap. Hierbĳ zoekt de gemeente samenwerking met bĳvoorbeeld ondernemersverenigingen en het Nationaal Cyber Security Centrum. Cyberveiligheid eigen organisatie Cyberveiligheid in de organisatie van de gemeente vergroten.

B.2 Toelichting

Risico’s Planning

Financiën

Participatie

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.3.2 Wat gaan we er voor doen?

Cyberveiligheid eigen organisatie De gemeente en de gemeentelĳke organisatie moeten weerbaar zĳn tegen cybercriminelen. Het aantal digitale producten en diensten groeit waardoor de digitale kwetsbaarheid toeneemt. De dienstverlening is afhankelĳk van goed werkende ICTsystemen. Daarnaast werkt de gemeente veel met privacygevoelige informatie. Het gĳzelen of stilvallen van de systemen heeft grote consequenties. Snel signaleren en bestrĳden van incidenten is belangrĳk. Cybercrime kan leiden tot diefstal van informatie of andere middelen en bedrĳfsschade, zelfs tot ontwrichting van de samenleving bĳ een hack van bepaalde voorzieningen. Regionaal ICT en Inkoop Dienstencentrum (RID) en 1Stroom werken voortdurend aan de veiligheid van de gemeentelĳke ICT-systemen. De RID voert de benodigde technische wĳzigingen uit. 1Stroom werkt aan het vergroten van het bewustzĳn rondom informatieveiligheid en aan de digitale vaardigheden van de organisatie. Dit gebeurt met opleidingen en een cyberveiligheidsoefening. De kosten voor de cyberveiligheid van de gemeentelĳke systemen zĳn meegenomen in de begroting van de RID. Kosten voor het vergroten van het interne bewustzĳn en het uitvoeren van een cyberveiligheidsoefening zĳn gedekt vanuit de bestaande middelen. Participatie is niet van toepassing op het vergroten van de cyberveiligheid van de eigen organisatie.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.3.3 Financiële middelen

2.3.3 Financiële middelen

0.1 0.2 0.3 0.4 0.8 1.1 1.2

Programma Bestuur

Lasten Baten Saldo Bĳstelling Saldo

Lasten Bestuur Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Overhead Overige baten en lasten Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Totaal lasten Baten Bestuur Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Overhead Overige baten en lasten Crisisbeheersing Openbare orde en veiligheid Totaal baten Eindtotaal

Mutaties reserves 0.10 Lasten (toevoegingen) 0.10 Baten (onttrekkingen) Eindtotaal Resultaat programma Bestuur

2024 -9.953 1.076 -8.877

2025 -11.518 1.121 -10.397

2026 -11.676 1.216 -10.460

2027 -12.030 1.224 -10.806

2028 -12.288 1.188 -11.101

2029 -12.681 1.082 -11.600

-8.877

-10.397

-10.460

-10.806

-11.101

-11.600

2024

2025

2026

2027

2028

2029

-2.052 -414 -732

-1.825 -381

-1.866 -430

-1.818 -429

-1.771 -412

1.763 -356

-800

-875

-846

-837

-836

-5.383 -90 -835 -447 -9.953

-7.453 166 -944 -280 -11.518

-7.437 165 -951 -281 -11.676

-7.683 -55 -951 -246 -12.030

-7.994 -76 -951 -247 -12.288

-8.460 -67 -951 -247 -12.681

2 329

0 289

0 353

0 356

0 320

0 214

437

536

563

568

227 17 15 49 1.076 -8.877

278 0 0 18 1.121 -10.397

282 0

18 1.216 -10.460

18 1.224 -10.806

18 1.188 -11.101

18 1.082 -11.600

0 0

-8.877

-10.397

-10.460

-10.806

-11.101

-11.600

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.3.3 Financiële middelen

Aanpassing budgetten na de voorjaarsnota 2025 Resultaat voorjaarsnota 2025 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en terreinen 0.4 Overhead 0.8 Overige baten en lasten 1.1 Crisisbeheer en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid 0.10 Mutaties reserves Resultaat meerjarenbegroting 2026-2029

2025

2026

2027

2028

2029

-1.825 -92 -264 -7.175 166 -944 -262

-10.398 -42 15 -48 20 0 -7 0

-10.744 -42 12 -49 24 0 -7 0

-11.011 -42 -7 -57 24 0 -7 0

-11.461 -42 -56 -57 24 0 -7 0

-10.398

-10.460

-10.806

-11.101

-11.600

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.3.4 Betrokken verbonden partĳen

2.3.4 Betrokken verbonden partĳen Gemeenschappelĳke regelingen De gemeente neemt deel aan diverse gemeenschappelĳk regelingen. Een gemeenschappelĳke regeling is een vorm van samenwerking tussen verschillende bestuursorganen ter behartiging van een of meerdere belangen van die bestuursorganen. De gemeenschappelĳke regelingen vragen hun bĳdrage via besluiten van hun eigen Algemeen Bestuur van de betreffende aan de gemeente. Gelet op de ambities en ontwikkelingen zullen de begrotingen van de gemeenschappelĳke regelingen hoger uitvallen. Om hierop te anticiperen hebben de gezamenlĳke wethouders van financiën uit de regio Arnhem aan alle gemeenschappelĳke regelingen een brief gestuurd met de oproep om bĳ te dragen aan de bezuinigingsopgave waar de individuele gemeente voor staan. Behalve deze gemeenschappelĳke regelingen zĳn er tal van andere vormen van samenwerking waar aan wordt deelgenomen, maar die niet vallen onder de Wet gemeenschappelĳke regelingen, bĳvoorbeeld de Liemerse Ambassade.

Doel

Taak

Beleidsrisico’s Onze inzet in 2026

Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM) Behartigen van de belangen van de deelnemers op de terreinen van brandweerzorg, ambulancezorg, publieke gezondheid, geneeskundige hulpverlening, crisisbeheersing en gemeenschappelĳke meldkamer. • In stand houden van brandweer en geneeskundige hulpverleningsorganisatie bĳ rampen (GHOR) • Voorzien in de meldkamerfunctie • Aanschaffen en beheren van gemeenschappelĳk materieel • Inventariseren van en adviseren over risico’s • Voorbereiden op de bestrĳding van branden • Organiseren van de crisisbeheersing • Bevorderen van medisch milieukundige zorg, technische hygiënezorg en psychosociale hulp bĳ rampen • Het geven van prenatale voorlichting aan aanstaande ouders • Taken op het gebied van jeugdgezondheidszorg en ouderengezondheidszorg en algemene infectieziekten bestrĳding. Om de financiële en beleidsrisico’s in beeld te hebben en te beperken, is er een auditcommissie ingesteld en een regionaal controllersoverleg. Samen met VGGM zorgen voor een goede uitvoering van de brandweeren gezondheidstaken in de gemeente, en voor een goede voorbereiding op mogelĳke crisissituaties. Daarbĳ is over 2025 en 2026 wel een besparing van 2% op de gemeentelĳke bĳdrage afgesproken. Eind 2025 zal de discussie over structurele besparingen bĳ VGGM worden afgerond. De versterking van de interne bedrĳfsvoering bĳ VGGM wordt in 2026 voortgezet.

Dit komt de gehele organisatie ten goede. Bĳ de GGD worden de Jeugdgezondheidszorg en de Algemene Gezondheidszorg toekomstbestendig gemaakt.

Doel

Euregio Rĳn en Waal Grensoverschrĳdende samenwerking tussen territoriale gemeenschappen in Nederland en Duitsland bevorderen.

Taak

Beleidsrisico’s Onze inzet in 2026

1Stroom Doel

Taak Beleidsrisico’s

Onze inzet in 2026

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.3.4 Betrokken verbonden partĳen

Grensoverschrĳdende samenwerking van de deelnemers ondersteunen en coördineren. De Euregio voert hiertoe projecten uit, zĳ vraagt aan en ontvangt financiële middelen van derden en adviseert de deelnemers bĳ grensoverschrĳdende activiteiten en problemen. Beperkt. De Euregio voert nauwelĳks eigen beleid. De gemeente blĳft lid van deze gemeenschappelĳke regeling. Waar mogelĳk doet de gemeente mee in projecten en worden subsidiekansen benut.

De ambtelĳke fusie moet ertoe leiden dat de organisatie: • robuuster wordt (minder kwetsbaar), • voldoende flexibel is om twee zelfstandige gemeenten te bedienen en om mee te bewegen met veranderende taken en rollen van de overheid (kracht), • optimale dienstverlening biedt aan inwoners, organisaties en bedrĳven, aan de raden en colleges (kwaliteit), • interessante loopbaanperspectieven biedt aan medewerkers en door zĳn robuustheid strategische kansen kan benutten (kansen), • niet duurder en zo mogelĳk goedkoper is dan de twee huidige organisaties gezamenlĳk (kosten). Verrichten van beleidsvoorbereidende en uitvoerende taken voor de gemeenten Duiven en Westervoort. Beleidsbepaling – waar mogelĳk op elkaar afgestemd – blĳft bĳ de individuele gemeenten. 1Stroom pakt de uitvoering en ontwikkeling van het beleid op. Via periodieke overleggen op bestuurlĳk niveau zoeken de partĳen afstemming met elkaar. De personele risico's zĳn benoemd in paragraaf Weerstandsvermogen. In 2026 ligt de focus op het verder ontwikkelen van de lange termĳn strategie van de organisatie. Een strategie die past bĳ de ontwikkelingen die op 1Stroom af komen en die aansluit bĳ de missie, visie en kernwaarden. Daarbĳ wordt ook nadrukkelĳk aandacht besteed aan het versterken van de interne sturing en beheersing. In 2025 is een driejarige pilot datagedreven werken gestart, die in 2026 wordt voortgezet.

Tot slot wordt ook in 2026 ingezet op het verlenen van goede dienstverlening, een prettige en veilige werkomgeving en aantrekkelĳk werkgeverschap.

Samenwerking de Liemers Doel Het vergroten van de gemeentelĳke slagkracht met behoud van bestuurlĳke zelfstandigheid. Dit door bundeling van ambtelĳke expertise op strategisch, tactisch en operationeel niveau. Met als resultaat verhoogde kwaliteit, continuïteit en efficiëntie. Taak Verrichten van beleidsvoorbereidende en uitvoerende taken voor sociale dienst, ICT en inkoop. Beleidsrisico’s Beleidsbepaling blĳft bĳ de individuele gemeenten, waar mogelĳk op elkaar afgestemd. De uitvoering en ontwikkeling van het beleid pakt de samenwerking op. Afstemming gebeurt via periodieke overleggen op verschillende niveaus. Onze inzet in 2026 In 2026 blĳven we ambtelĳk en bestuurlĳk aangesloten op de doorontwikkeling van de RID en RSD.

Doel

Streekarchief Behartigen van de gemeenschappelĳke belangen van de deelnemers bĳ het beheer van hun archiefstukken volgens de Archiefwet.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.3.4 Betrokken verbonden partĳen

Taak

Beleidsrisico’s Onze inzet in 2026

Beheren en toezicht houden op de overgedragen en niet overgedragen archiefstukken van de deelnemers. Adviseren over de archiefbewaarplaatsen en het verstrekken van informatie uit de archiefstukken. Niet van toepassing. Het voortzetten van het project aansluiting E-depot. Hiermee wordt voldaan aan de wettelĳke verplichting om permanent digitale archiefbescheiden duurzaam te bewaren.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.3.5 Indicatoren

2.3.5 Indicatoren Programma 1 Bestuur Formatie (fte per 1.000 inwoners) Bezetting (fte per 1,000 inwoners) Apparaatskosten per inwoner Externe inhuur (% van totale loonsom + inhuur externen) Overhead (% van totale lasten) Verwĳzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrĳven Diefstallen uit woningen Vernielingen en beschadigingen Demografische druk

Westervoort 7,64 7,54 876 19,54% 10,13% 14 4,0 3,6 0,3 31,0 79,1%

Nederland Nog niet bekend Nog niet bekend Nog niet bekend Nog niet bekend Nog niet bekend 9 21,7 5,7 1,2 40,2 78,8%

Kĳk voor een toelichting op de indicatoren op www.waarstaatjegemeente. De gegevens zĳn ingevuld naar de stand van 31 augustus 2025.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.4 Programma 2 - Maatschappĳ

2.4 Programma 2 - Maatschappĳ Inleiding Het programma Maatschappĳ omvat alle beleidsvelden van het sociale domein. Naast de taken op het vlak van zorg voor kwetsbare inwoners, jeugd en participatie gaat het ook om verantwoordelĳkheden op het gebied van sport, cultuur, onderwĳs en ontmoetingen. Binnen dit programma hebben we te maken met verschillende externe ontwikkelingen (zie verder 2.1) die het nodig maken om het sociaal domein te herĳken. In de strategische notitie Sociaal Domein 2025-2040 staan het kader en ambitie beschreven die leidend zĳn voor die herĳking. Deze notitie werd goedgekeurd in mei 2025. Er is gekozen voor het scenario dat inzet op preventie en investeert (niet persé financieel) om de transformatie Sociaal Domein te versnellen. De doelstelling is een positief gezond leven voor alle inwoners en een financieel betaalbaar stelsel. Er is in de praktĳk een begin gemaakt met het herĳken van het sociaal domein, we willen het anders doen en “Werken zoals het bedoeld is” Het uitwerken van de scenario keuze en het herĳken wordt in samenhang uitgevoerd en de te nemen acties worden onderdeel van de uitvoeringsagenda voor 2024-2026. Alle veranderingen (de transformatie) grĳpen in op de volle breedte van het sociale domein: de sociale basis, het vangnet en de lokale toegang tot het sociaal vangnet.

Onderstaande figuur geeft de structuur van het sociaal domein, het deurtje verbeeldt de lokale toegang.

De opgave voor de komende jaren is om het sociaal domein toekomstbestendig te maken. Essentieel is het versterken van de lokale toegang, versterken van de sociale basis en versterken van de inwoners. Meer laagdrempelige hulp moet zorgen voor snellere, betere en goedkopere ondersteuning en minder maatwerkvoorzieningen.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.4.1 Wat willen we bereiken?

2.4.1 Wat willen we bereiken? Uiteindelĳk draait het erom dat in 2040 al onze inwoners positieve gezondheid en kwaliteit van leven ervaren en dat het dan passende ondersteuning- en zorgstelsel betaalbaar blĳft. Positieve gezondheid houdt in dat inwoners zich goed voelen en dat ze de koers van hun eigen leven kunnen bepalen, ondersteund door de kracht van de samenleving en waar nodig, door laagdrempelige zorg en kortdurende (welzĳns-) voorzieningen. Het model positieve gezondheid fungeert als voorbeeld en uitgangspunt. Gezinnen, kinderen en jongeren ondersteunen bĳ het lichamelĳk en psychisch gezond opgroeien in een veilig leefmilieu. Met als uitgangspunt: zo licht als het kan en zo zwaar als het nodig is. Dit doet de gemeente door in samenwerking met professionele partners op preventie in te zetten binnen een dekkend zorgnetwerk. Een voorbeeld in het kader van preventie is het inzetten van de voorziening “ontmoeten”. Mensen met psychische of sociaal-maatschappelĳke problemen maken voluit deel van onze samenleving. Dit bevordert een voorspoedig herstel en het afnemen van problemen. Belangrĳk hiervoor zĳn veilig en betaalbaar wonen, in of dicht bĳ de eigen woonplek, passende begeleiding en ondersteuning, zinvol werk, voldoende inkomen, een veilige en gezonde leefomgeving en een welwillende samenleving. We stimuleren nieuwkomers om actief deel te nemen in de maatschappĳ.

De achterstand op dit punt is onderkend, dus er moet waar mogelĳk actie ondernomen worden. Door het begrĳpen en spreken van de Nederlandse taal, door een thuis te hebben, participeren op werkgebied en op sociaal vlak deel te nemen in de maatschappĳ, vindt snelle juiste integratie plaats. Hierbĳ creëert de gemeente draagvlak bĳ de nieuwkomer en zĳn omgeving. Uit de inwonerraadpleging over vluchtelingenopvang bleek dat inwoners uit de Liemers en vluchtelingen het vaak eens zĳn over wat er nodig is om goed samen te leven. Dit sluit aan bĳ wat wĳ als gemeenten (Duiven, Westervoort en Zevenaar) belangrĳk vinden. De resultaten van de PWE-raadpleging bevestigen dat. Onze aanpak hiervoor richt zich op taal, werk, integratie en acceptatie in de samenleving. De jaren 2025 en 2026 gebruiken we deze resultaten om onze duurzame visie te ontwikkelen en onze plannen te verbeteren. Op deze manier werken we aan een beter beleid voor de opvang van vluchtelingen en de huisvesting van statushouders in de Liemers. We vergroten de (financiële) weerbaarheid van onze inwoners, zodat iedereen in staat wordt gesteld actief mee te doen in de samenleving. De kracht van het verenigingsleven Voor de komende jaren is het belangrĳk om het sociaal domein toekomstbestendig te houden. Het verenigingsleven speelt daarbĳ een belangrĳke rol.

Het zorgt voor een breed en hecht netwerk voor inwoners dat bescherming kan bieden tegen veel sociale problematieken. Verenigingen kunnen, met lokale kennis en toegang, zorgen voor laagdrempelige hulp en daardoor bĳdragen aan snellere, betere en goedkopere ondersteuning en minder maatwerkvoorzieningen. De veranderingen in het sociale domein geeft de gemeente vorm langs vĳf ontwikkellĳnen. Vitaal deelnemen Dit betreft de ondersteuning die geboden wordt aan volwassen inwoners om energiek en volwaardig deel te kunnen nemen aan de samenleving. Wettelĳke kaders voor deze lĳn: Wet maatschappelĳke ondersteuning (Wmo), Wet publieke gezondheid (Wpg), Wet langdurige zorg (Wlz), Woningwet.

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.4.1 Wat willen we bereiken?

Gezond en veilig opgroeien Deze lĳn gaat over ondersteuning aan alle gezinnen, kinderen en jongeren om veilig en gezond op te groeien. Wettelĳke kaders van deze lĳn: Jeugdwet, Wet Passend Onderwĳs, Leerplichtwet, Wet publieke gezondheid (Wpg). Beschermd thuis Dit omvat de ondersteuning aan mensen met een psychische kwetsbaarheid en/of psychosociale problemen. Wettelĳk kader van deze lĳn: Wet verplichte geestelĳke gezondheidszorg (Wvggz), Wmo. Integratie en vluchtelingen Dit betreft de ondersteuning aan mensen die in onze gemeente integreren. Wettelĳk kader van deze lĳn: Wmo, Wet Inburgering en Spreidingswet. De dagelĳkse basis op orde Ondersteuning aan inwoners om het dagelĳks leven op orde te hebben of te krĳgen. Wettelĳk kader van deze lĳn: Participatiewet, Wet gemeentelĳke schuldhulpverlening. Externe ontwikkelingen Hervormingsagenda jeugd Vanuit ons hervormingsagenda streven wĳ als gemeente op het naar dichtbĳ mogelĳk organiseren van zorg en ondersteuning voor jeugdigen. Ons doel is jeugdigen zo lang mogelĳk in hun eigen omgeving te ondersteunen en daarmee de inzet van zwaardere en duurdere vormen van jeugdhulp terug te dringen.

Voor onze lokale uitvoering zĳn vĳf basisfuncties richtinggevend: het waarborgen van een veilige leefomgeving, het tĳdig signaleren van ondersteuningsvragen, het handelen vanuit een brede blik, het continu leren en verbeteren en het organiseren van toegankelĳke en bereikbare hulp. Dit vereist van ons een integrale benadering, waarbĳ wĳ de verbinding leggen tussen voorliggende voorzieningen zoals maatschappelĳk werk op school, het consultatiebureau, het sociaal loket en de inzet van geïndiceerde jeugdhulp. Deze verandering vereist extra investeringen. Hierbĳ gaan de kosten voor de baten. Na lange periode van tekorten, welke vaak pas achteraf gedeeltelĳk werden gecompenseerd, heeft het Rĳk via de meicirculaire 2025 extra middelen beschikbaar gesteld om de doelen van de hervormingsagenda jeugd te realiseren. Om het groeipad hervormingsagenda in te richten ontvangen we in 2026 en 2027 elk jaar circa € 400.000. Voor de jaren 2026 t/m 2029 ontvangen we een aanvullende post hervormingsagenda van circa € 275.000 per jaar. Deze financiële middelen zĳn essentieel om deze beweging te kunnen maken, zodat op lange termĳn de kosten van Jeugdzorg (landelĳk en lokaal) beheersbaar zĳn. Vanaf 2028 verwacht het Rĳk op een besparing van circa € 450.000 op de jeugdzorg.

Voor de besteding van deze gelden stellen we een plan van aanpak op waarin we uitleggen hoe we de hervormingen jeugd willen aanpakken. Denk hierbĳ aan de inrichting van een sterke lokale toegang, methodisch werken bĳ complexe problemen, zorgen dat lichte hulpverlening laagdrempelig beschikbaar wordt, meewerken om de regionale inkoop jeugdhulp zodanig in te richten dat deze aansluit bĳ hervormingsagenda, versterken van voorliggende voorzieningen, datagestuurd werken inpassen in het sociaal domein e.a. Dit alles is gebaseerd op de intentie om doelgericht te werken. Arbeidsmarktsituatie

Programmabegroting Westervoort 2026-2029 - 2.4.1 Wat willen we bereiken?

Er is sprake van een gespannen arbeidsmarkt, waardoor het moeilĳk is om goed gekwalificeerd personeel te werven. Dit geldt zowel voor de zorg en welzĳnsaanbieders als voor de gemeente zelf. Decentralisatie en extramuralisering zorg De decentralisatie van de jeugdzorg en de extramuralisering van de GGZ en de ouderenzorg wordt verder doorgevoerd. Daardoor wonen jeugdigen en volwassenen met een zorgvraag steeds langer zelfstandig thuis. Vanuit inwoners en partners krĳgt de gemeente signalen dat de problematiek van de zelfstandig wonende jeugdige en volwassene met zorg- en ondersteuningsvraag, steeds verder toeneemt in aantal. De problematiek wordt ook complexer. Een gevolg hiervan is dat er meer Wmo aanvragen zĳn om langer thuis wonen mogelĳk te maken en er ontstaat meer eenzaamheid onder de groep inwoners die langer thuis wonen. Abonnementstarief De start van de eigen bĳdrage die afhangt van inkomsten en vermogen in de Wmo is momenteel vastgesteld op 1 januari 2027. Dit is echter niet definitief, omdat het wetsvoorstel nog goedkeuring nodig heeft van zowel de Tweede als de Eerste Kamer. Aangezien het wetsvoorstel inmiddels als controversieel wordt beschouwd, is de behandeling stopgezet totdat er een nieuw kabinet is gevormd en de parlementaire discussies opnieuw worden opgepakt.

Decentralisatie beschermd wonen naar beschermd thuis uitgesteld naar 2027 De decentralisatie van beschermd wonen is opnieuw verplaatst van 2026 naar 2027. Echter door de val van het kabinet is de mogelĳkheid groot dat deze nieuwe datum ook niet gehaald zal worden. Het doel van deze decentralisatie is om inwoners met een psychische kwetsbaarheid zoveel mogelĳk in de eigen omgeving op te vangen en te ondersteunen. Vanaf 2027 zullen alle gemeenten verantwoordelĳk zĳn voor de uitvoering en de financiering van beschermd wonen. Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Het Toekomstscenario voor kind- en gezinsbescherming is een gezamenlĳk programma van de ministeries van J&V en VWS en de VNG, intensief samengewerkt wordt met de partners in het veld. Dit programma loopt tot het jaar 2030.De jeugdbescherming dient op een slimmere en effectievere manier georganiseerd te worden. De termĳn hiervoor is vĳf tot tien jaar. Deze ontwikkeling heeft gevolgen voor de lokale toegang. Vanuit de regionale samenwerking werken we mee aan deze ontwikkeling. Het belangrĳkste doel is dat gezinnen en kinderen beter en sneller worden geholpen. Daarbĳ wordt gestreefd naar één vast gezicht vanuit de lokale uitvoering die hulp biedt aan een gezin. Indien nodig betrekt deze regievoerder een professional vanuit het op te richten regionale veiligheidsteam.

In dat veiligheidsteam zĳn de functies van de gecertificeerde instellingen (GI), Veilig Thuis (VT) opgenomen. Toename mentale problematiek jongeren De Gezondheidsmonitor Jeugd 2024 laat een toename van mentale problemen bĳ jongeren zien, zoals stress en posttraumatische stressstoornissen. De oorzaak is nog altĳd (gedeeltelĳk) de nasleep van COVID-19 en de druk door sociale en economische omstandigheden. Voor de gemeente resulteert dit meer aanvragen voor (ondersteuning en aanbod) Wmo en Jeugdwet en meer langdurige en gespecialiseerde zorg. Via MDT en welzĳn op recept zet de gemeente in op voorliggend veld i.p.v. zwaardere GGZ zorg. Wet van school naar duurzaam werk

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Doesburg&id=882fb2a2-bf53-40c8-b179-e67cf653df43