Begroting 2023 VGGM ter consultatie versie

Coronabestrijding In Nederland hebben de 25 GGD-en een cruciale rol in de bestrijding van COVID-19 met testen, traceren en vaccineren. In 2022 zal de bestrijding van het coronavirus nog extra inzet van de GGD vragen, denk bijvoorbeeld aan de 3e prik voor vaccineren. In hoeverre dat ook in 2023 het geval zal zijn (aard en omvang), is nog niet in te schatten. Beheersmaatregelen: Aanvullende (landelijke) financiering voor extra taken coronabestrijding

Beheersmaatregel Wettelijke taken uitvoeren maar geen nieuwe taken uitvoeren Duurzame inzet bevorderen Max. inzetten in opleiden medewerkers Herwaardering van functies Tijdelijke medewerkers inhuren voor ondersteuning bij werkzaamheden tijdens implementatie Noodplan met laptops Overstappen op 2e server Visie op toekomstbestendige organisatie van TBC opstellen i.s.m. GGD-en binnen Regionaal Expertisecentrum Noord Oost. ZZP’ers minder of niet meer inzetten (niet bij GGD) Bij daling inkomsten ook daling kosten. Aantrekken nieuw personeel of extra opleiden tot forensisch arts van bestaand personeel. OTO-afspraken ketenpartners Zorgcontinuïteit bij ketenpartners georganiseerd Evaluatie convenanten en werkafspraken met ketenpartners Goede afspraken met gemeenten over monitoring gedurende looptijd en tijdig bericht van continueren en/ of opzeggen Middels een goede relatie met vergunningverlener, gemeenten overtuigen van toepassen advies t.b.v. vergunningverlening.

-

-

Ambities bijstellen: naast wettelijke taken en coronabestrijding is er beperkte ruimte voor nieuwe taken Inzetten op binden en boeien van tijdelijke medewerkers

Door uitbraak van COVID-19 is het aantal Nederlanders dat een verre reis maakt, afgenomen. Hierdoor is de vraag naar reizigersconsulten sterk gedaald. Inmiddels neemt de vraag naar reizigersconsulten weer toe. Alleen het is lastig in te schatten of de vraag naar reizigersconsulten weer terugkomt op het ‘oude niveau’ van voor COVID-19.

Wat mag het kosten

22

BEGROTING & KADERS 2023

2d.1 Pijler algemene gezondheidszorg De activiteiten behorend tot de algemene gezondheidszorg dragen bij aan de opzet, uitvoering en afstemming van preventieprogramma’s met inbegrip van gezondheidsbevordering, preventieve maatregelen op het gebied van infectieziekte bestrijding en houden van toezicht op specifieke doelgroepen.

Infectieziektebestrijding De impact van COVID-19 op de maatschappij, de introductie van nieuwe infectieziekten in ons land (bijvoorbeeld Westnijlvirus) en de dreiging van nieuwe pandemieën in de toekomst, zal zeker leiden tot meer aandacht voor infectieziektepreventie en – bestrijding. Organisatorische en financiële consequenties zijn nog niet bekend. Vanaf september 2021 loopt een tweejarig landelijk project ‘Versterking professionele bezetting Infectieziektebestrijding’ voor alle GGD-en. Een kerntaak van de GGD is om mensen te beschermen tegen gezondheidsrisico’s waar ze zelf niet of nauwelijks invloed op hebben. Zoals het opsporen en bestrijden van infectieziekten. Dit vraagt om een stevig samenwerkingsnetwerk, voorlichting en advies. Vanuit de werkzaamheden voor coronabestrijding is de GGD goed zichtbaar op het thema infectiepreventie. De wens is om dit te continueren door onder andere instellingen en scholen waar nodig te ondersteunen op het gebied van infectiepreventie. Activiteiten om de vaccinatiegraad in het werkgebied te verhogen zullen ook de komende jaren onverminderd voortgezet worden. Het ministerie van VWS heeft een landelijke heroriëntatie op het vaccinatiestelsel aangekondigd. Als eerste stap hebben rondetafelgesprekken plaatsgevonden met onder andere vertegenwoordigers van het ministerie van VWS, RIVM en GGD-en.

Het ministerie van VWS ziet de rondetafelgesprekken als een eerste verkenning om te komen tot een toekomstig vaccinatiestelsel. Ook de opgedane kennis en ervaring met vaccineren en de geleerde lessen uit de COVID-19 pandemie worden meegenomen in een beleidsreactie voor het nieuwe kabinet. Organisatorische en financiële consequenties zijn nog niet bekend.

Seksuele gezondheid De werkzaamheden op het gebied van seksuele gezondheid worden bijna geheel vergoed door het ministerie van VWS. De subsidieregeling Aanvullende Seksuele Gezondheid (ASG-regeling) valt onder de landelijke subsidieregeling Publieke Gezondheid. Deze subsidieregeling vervalt per 1-1-2022. Het Ministerie van VWS heeft verkend welke scenario’s er zijn om vanaf 1 januari 2022 een andere juridische grondslag te vinden voor de taken die de GGD uitvoert. De verwachting is dat een mogelijke

pagina 23

wetswijziging per 1 januari 2023 zal ingaan, dat betekent dat de huidige ASG-regeling verlengd wordt tot 1 januari 2023.

Bijdragen aan een gezonde fysieke en sociale leefomgeving De Omgevingswet, die 1 juli 2022 in werking treedt, introduceert nieuwe instrumenten (o.a. omgevingsvisie en -plan) en stuurt aan op het herzien van processen. Uitgangspunt is dat in de toekomst meer ruimte is voor interactie en inbreng van inwoners en initiatiefnemers. Dit vraagt een andere wijze waarop deskundigen van VGGM hun kennis inbrengen. De veranderende rol doet zijn intrede in periode waarin we als maatschappij voor diverse opgaven staan: klimaatadaptatie, duurzame mobiliteit en de energietransitie. Deze opgaven bieden keuzes die kunnen bijdragen aan gezondheidswinst. Denk aan het terugdringen van gezondheidsachterstanden, een gezondere leefstijl en vitaal ouder worden. Tegelijkertijd is er sprake van (nieuwe) veiligheidsen/of gezondheidsrisico’s. VGGM investeert in een (door)ontwikkeling naar een deskundige en proactieve partner voor een ‘veilige en gezonde leefomgeving’. Dat betekent domeinoverstijgend adviseren van gemeenten, zodat zij een integrale afweging kunnen maken waarbij gezondheid een vast onderdeel is van de belangenafweging in ruimtelijk beleid. Hiertoe leggen we verbindingen binnen VGGM (gezondheid en (brand)veiligheid) en buiten VGGM (Omgevingsdiensten, ruimtelijke ordening, sociaal domein). Deze ontwikkeling is in een eerder stadium besproken.

Eind 2021 zullen aan gemeenten meerdere scenario’s worden voorgelegd, waarin de effecten op het budgettair kader van VGGM worden meegenomen.

Forensische Geneeskunde In 2019 heeft de DPG-raad een herijkte visie op de forensische geneeskunde vastgesteld. Stip op de horizon is een bovenregionale organisatie van het forensisch medisch onderzoek en de lijkschouw op het niveau van de 10 politieregio’s. De uitvoering van deze landelijke visie wordt opgepakt in nauwe samenwerking met de overige 4 GGD-en in OostNederland. Op dit moment loopt een landelijk onafhankelijk onderzoek naar de kostenberekening van forensische geneeskunde. Dit onderzoek wordt uitgevoerd met het oog op de toekomstige financiering van de verschillende onderdelen van forensische geneeskunde. Doelstelling is om vanaf 2022 landelijk uniforme tarieven te hanteren voor lijkschouw en forensisch medisch onderzoek voor onder andere politie en gemeenten. De aanbestedingsprocedure voor de medische arrestantenzorg (MAZ) is door de politie opgeschort tot na de zomer 2023 op verzoek van het Ministerie van J en V. Dit betekent dat VGGM vooralsnog de MAZ blijft uitvoeren in opdracht van de politie. Wel

Ontwerpbegroting 2023 VGGM

wordt gekeken naar landelijk uniforme tarieven voor de uitvoering van de MAZ vanaf 2022.

TBC De expertise van TBC-artsen en verpleegkundigen komt onder druk te staan door de dalende incidentie in Nederland. Daarnaast is de uitstroom van specialistische artsen groot en de instroom beperkt. In 2021 zijn de eerste stappen gezet om te komen tot een toekomstbestendige TBC-zorg in Nederland. Dit betreft zowel samenwerking tussen de 8 GGD-en van het Regionaal Expertisecentrum Noord-Oost als intensivering van de samenwerking tussen de drie Gelderse GGD-en. Financiële en organisatorische consequenties voor 2022 en 2023 zijn nog niet bekend.

Toezicht kinderopvang Gastouderopvang Het ministerie van SZW wil de kwaliteit van de gastouderopvang verder verhogen. Hiervoor zijn de volgende verbetermaatregelen geformuleerd: • Het versterken van toezicht; • Het verbeteren van de begeleiding van gastouders door gastouderbureaus; • Professionalisering van de gastouderopvang. Voor de versterking van het toezicht stort het Rijk vanaf 2022 structureel extra geld (6,4 miljoen euro) in het gemeentefonds. Vanaf 2022 zal het jaarlijks onderzoek van 3 naar 4,5 uur worden uitgebreid, tevens zal minimaal 50% in plaats van 5% van de gastouders jaarlijks getoetst worden (na aanpassing van de betreffende wet- en regelgeving). GGD en gemeenten zullen samen in gesprek gaan hoe de middelen lokaal het meest effectief kunnen worden ingezet. Pedagogisch beleidsmedewerker voorschoolse educatie Voor het toezicht en handhaving op de nieuwe voorwaarden Voorschoolse educatie (inzet pedagogisch beleidsmedewerkers), wordt extra geld (650.598 euro) gestort in het gemeentefonds. De extra tijd (1 uur en 14 minuten) die gemoeid is met de toetsing van deze nieuwe voorwaarden, komt bovenop de eerder overeengekomen tijd per VE locatie.

Publieke gezondheid Asielzoekers (PGA) Het COA heeft aangekondigd dat zij het voornemen heeft de uitvoering van Gezondheidsbevordering PGA vanaf 2023 aan te besteden. Op 31 december 2022 eindigt het reguliere contract tussen GGD GHOR Nederland en het COA over de uitvoering van PGA, met uitzondering van de uitvoering van het contract JGZ/ PGA. Naar verwachting zal het COA begin 2022 een openbare aanbesteding uitschrijven. Het is op dit moment nog niet bekend wat de voorwaarden zullen zijn waaraan een door het COA te contracteren partij moet voldoen.

Zorg en Veiligheid Sinds de decentralisaties zijn gemeenten verantwoordelijk voor passende zorg en ondersteuning van haar inwoners. In de praktijk zien we dat complexe casuïstiek vraagt om een integrale, casusgerichte (keten)benadering en zowel zorg- als veiligheidsaspecten bevat. Onderstaande ontwikkelingen raken de taak en positie van het team OGGZ. • In 2022 en 2023 wordt VGGM ingezet voor advies en consultatie vanuit de Wet verplichte ggz (WvGGZ) en het landelijk meldpunt Zorgwekkend gedrag in 2022 en 2023. De wettelijke borging van deze meldpunten wordt voorbereid in de Wet Aanpak Meervoudige problematiek Sociaal domein (WAMS). Deze wet treedt vermoedelijk eind 2022 in werking. • In 2021 is gemeente Arnhem een pilot daklozenloket gestart voor mensen die dak- en thuisloos zijn of dreigen te worden. Binnen het daklozenloket werken diverse partijen samen. De GGD is nauw betrokken. • In 2022 start de doordecentralisatie van Beschermd Wonen, met een ingroeipad van 10 jaar tot 2032. In 2026 vindt besluitvorming plaats over doordecentralisatie Maatschappelijke Opvang. Dit leidt mogelijk tot verschuivingen in verantwoordelijkheden en financiering van centrumgemeenten naar regiogemeenten. Consequenties voor (regionale) visie, capaciteit, werkprocessen en rollen van o.a. VGGM voor 2022 e.v. zijn nog niet bekend. Al enkele jaren is een wetsvoorstel Regulering Sekswerk in de maak.

Het voorstel m.b.t. een vergunningstelsel prostitutie is controversieel verklaard in verband met het demissionair kabinet. Onderdeel van het aanvragen van een vergunning is een ‘zelfredzaamheidsgesprek’. Voor de uitvoering hiervan wordt aan de GGD gedacht. De behandeling ligt stil.

Sturing Zorg & Veiligheid In 2020 heeft een analyse plaats gevonden van de overlegstructuur op het themagebied Zorg en Veiligheid en de wijze waarop het bestuurlijk overleg vorm wordt gegeven. Resultaat van dit proces is een aantal besluiten van het Algemeen Bestuur van VGGM. Besloten is tot inrichting van een regionale bestuurlijke faciliteit voor vraagstukken Zorg & Veiligheid. De huidige stuurgroep Verward Gedrag wordt daarbij omgevormd tot een stuurgroep Zorg & Veiligheid. De twee bestaande brede bestuurlijke overleggen (periodiek overleg Wvggz en platform Verward Gerag) worden samengevoegd tot één overleg. Met dit overleg wordt voldaan aan de wettelijke verplichting tot instelling van een regionaal periodiek overleg Wvggz. Op basis van drie criteria kunnen thema’s regionaal worden geagendeerd: lokaal ervaren urgentie terwijl het onderwerp het lokale niveau overstijgt nieuwe wet- en regelgeving, waarbij gemeenten energie 24

Ontwerpbegroting 2023 VGGM

ervaren bij het gezamenlijk oppakken of vanwege noodzakelijke / gewenste verbinding met maatschappelijke partners. VGGM heeft opdracht gekregen de taken ter ondersteuning van deze bestuurlijke structuur uit te voeren. Dit gebeurt in de vorm van een agendacommissie. In overeenstemming met het bestuurlijk besluit in het najaar van 2021 is de

gemeentelijke bijdrage met ingang van 2022 met € 70.000 verhoogd (zie 3.5 actualisatie begroting 2022). De verhoging van de inwonerbijdrage wordt vooralsnog verantwoord binnen de pijler monitoring en advies.

Doelenboom Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel Het bewaken, Signaleren en bestrijden beschermen en van infectieziekten + bevorderen van de monitoren vaccinatiegraad publieke gezondheid

Opsporen van TBC en behandelen van patiënten

Wat gaan we ervoor doen? Prestaties Taken in het kader van bestrijding coronavirus Afhandelen van meldingen van infectieziekten Preventieve activiteiten om infectieziekten te voorkomen Voorlichting en advies over hygiëne en gezondheid Bijdragen aan kennisontwikkeling en activiteiten t.b.v. Antibioticaresistentie en infectiepreventie -

Het bevorderen en beschermen van risicogroepen tegen soa’s

-

Beschermen van reizigers en voorkomen van verspreiding ziekten bij terugkeer

-

Beschermen van inwoners tegen gezondheidsrisico’s en bevorderen van een leefomgeving die uitnodigt tot gezond gedrag

-

-

-

-

-

-

Voorkomen van dakloosheid sociaal kwetsbare inwoners

-

Screening TBC Consulten TBC Behandeling actieve en latente TBC Bron- en contactopsporing Preventie/voorlichting

Wat is het beoogd effect? Maatschappelijk effect

Beperken verspreiding besmettelijke infectieziekten en daarmee verminderen ziektelast

Screening op SOA Consulten Soa en Sense Consulten PrEP Behandeling SOA Bron- en contactopsporing Voorlichting aan jongeren en risicogroepen Preventieve activiteiten Reizigersconsulten Groepsvaccinaties (bedrijven, zorginstellingen e.d.) Vaccinaties op maat (i.o.) Voorlichting risicogroepen (Pro)actief adviseren over gezondheidsrisico’s op gebied van milieu en RO (Pro)actief adviseren over hoe de inrichting van de leefomgeving de gezondheid kan bevorderen Adviseren over gezondheidsrisico’s van gevaarlijke stoffen (koude en warme fase) Ondersteunen van gemeenten bij invoering Omgevingswet en borging van gezondheid in omgevingsvisies en -plannen om gezondheid hierin te borgen Voorlichting over o.a. asbest, eikenprocessierups, gewasbeschermingsmiddelen kwik, hitte, houtkachels en windmolens Meldpunt Ontruimingen Meldpunt vroegsignalering voor risicovolle schulden

Een gezonde en veilige leefomgeving voor de inwoners van Gelderland-Midden

Voorkomen van verdere teloorgang, ontruiming of overlast en het toeleiden (van

25

Ontwerpbegroting 2023 VGGM

Cliënten maatschappelijke opvang in beeld hebben en waar nodig toeleiden naar passende hulpverlening

-

Bieden van kennis en ondersteuning aan inwoners, gemeenten en partners bij multiproblematiek

-

Bevorderen afstemming en samenwerking keten

-

Uitvoeren forensisch geneeskundige zorg

-

-

-

Monitoren van de gezondheid van de inwoners van GelderlandMidden

-

-

-

Het houden van toezicht

Uitvoeren van toezicht op de kinderopvang

-

Uitvoeren van toezicht op jeugdverblijven /internaten

-

Uitvoeren toezicht op WMO-instellingen

-

-

Meldpunt dreigende waterafsluiting (Vitens) Intake (dreigend) dak- en thuisloze individuen en gezinnen Verpleegkundig spreekuur daken thuislozen Passende begeleiding organiseren voor bezoekers Spoorhoek Arnhem Centraal meldpunt OGGZ Meldpunt Onverzekerdenzorg Project Woonhygiëne (pro) actief adviseren over verbeterpunten ketensamenwerking Beheren Verwijsindex

Lijkschouw bij vermoeden van niet-natuurlijke dood en bij euthanasie. Uitvoeren forensisch medisch onderzoek bij incidenten, huiselijk geweld, zedenzaken, kindermishandeling, etc. Afname testen t.b.v. alcohol- en drugscontroles politie Opstellen letselbeschrijvingen Uitvoeren medische arrestantenzorg Adviseren van politie (insluitadviezen e.d.) Elke 4 jaar een gezondheidsmonitor uitvoeren onder jongeren, volwassenen en ouderen om de gezondheidstoestand te beschrijven Integrale rapportages opleveren op basis van cijfers vanuit de monitors, vanuit JGZ en vanuit andere afdelingen van VGGM Adviseren over de trends in die worden gezien in de monitoring Het doen van verdiepend onderzoek en analyses op eigen initiatief en op verzoek van gemeenten en ketenpartners Uitvoeren van jaarlijkse onderzoeken bij kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus Uitvoeren van onderzoek bij aanvraag nieuwe opvanglocatie Uitvoeren onderzoeken bij gastouders Uitvoeren overige onderzoeken bij KDV, BSO, GOB en GO Deelname aan landelijke pool en uitvoeren onderzoek bij jeugdverblijven/internaten in Oost-Nederland Onderzoek (laten) doen bij aanbieders van Wmo ondersteuning en begeleiding waar sprake is van calamiteiten. Inspecties uitvoeren bij aanbieders van Wmo ondersteuning en begeleiding (dagbesteding, begeleid en

zorgmijders) naar zorg, dan wel organiseren van hulpverlening

Bevorderen 1 gezin – 1 plan (voorkomen langs elkaar heen werken hulpverleners) Zorgen dat politie en OM op de hoogte zijn (van vermoedens) van niet-natuurlijke dood Onderzoeken en beschrijven van letsels t.b.v. onderzoek politie en OM

Bieden van medische zorg aan arrestanten

Bijdragen aan een beeld van de gezondheid van inwoners van Gelderland-Midden en bijdragen aan goed onderbouwde gezondheidsbeleidsbesluiten van gemeenten

Toezien op een veilige en kwalitatief goede omgeving voor kwetsbare groepen (kinderen, cliënten, etc.) en gemeenten adviseren t.b.v. handhaving

26

Ontwerpbegroting 2023 VGGM

Uitvoeren toezicht op vergunde bedrijven

beschermd wonen, ambulante zorg, PGB e.d.) Inspecties uitvoeren en adviseren van • Ondernemers in de tatoeage, permanente make-up en piercingbranche • (Tijdelijke) huisvesting van vluchtelingen en statushouders • Seksbedrijven

Toezien op de hygiënevoorwaarden en gemeenten adviseren t.b.v. vergunningverlening

Wat mag het kosten

2d.2 Pijler jeugdgezondheidszorg De JGZ volgt bijna alle kinderen in Nederland op meerdere momenten in hun leven. Door vroegtijdig signaleren, ondersteunen en meedenken kan de JGZ een waardevolle bijdrage leveren aan de zorg voor jeugdigen en (aanstaande) ouders, van – 9 maanden tot 18 jaar. De JGZ bevordert veilig en gezond opgroeien en geeft betrouwbare informatie over vaccineren, gezonde voeding of gezond gedrag. De JGZ investeert in het gewone opgroeien en opvoeden, in het normaliseren en demedicaliseren. De jeugdgezondheidszorg werkt samen met basisvoorzieningen en eerstelijns zorg, aan preventie en gelijke kansen voor alle kinderen. Door vroegtijdig te investeren in de preventie en normaliseren levert de JGZ een bijdrage aan het terug dringen van gebruik van specialistische voorzieningen en zorggebruik op langere termijn. Voor de komende periode ligt de nadruk binnen de JGZ op de volgende thema’s:

Kansrijke Start en preventieagenda De eerste 1000 dagen in het leven van een kind zijn cruciaal voor de verdere ontwikkelingskansen in het leven. Het landelijk programma Kansrijke Start investeert in een goede start voor alle kinderen. Het programma kent 3 sporen: 1. Vóór de Zwangerschap 2. Tijdens de Zwangerschap 3. Na de Zwangerschap Het programma Nu niet Zwanger (NNZ) richt zich vooral op het 1e spoor. De doelstelling van NNZ is het vergroten van de regie op een kinderwens en het daarmee voorkomen van ongeplande en ongewenste zwangerschap bij kwetsbare (potentiële) ouders. Voor de overige 3 interventies geldt dat deze zijn gericht op advisering en begeleiding van kwetsbare zwangeren gedurende de zwangerschap en de voorbereiding op de ouder- kind relatie, op een meer of minder intensieve wijze. De inhoudelijk coördinator is werkzaam bij de GGD, schoolt de professionals van organisaties tot aandachtsfunctionaris NNZ, voert complexe casuïstiek uit op aanvraag en houdt contact met aandachtsfunctionaris voor intervisie en registratie. De uitrol van NNZ is succesvol in de gemeenten rond Arnhem. In 2021 oriënteren de gemeenten rond Ede 27

Ontwerpbegroting 2023 VGGM

zich op eventuele deelname aan het landelijke programma. Organisatorische en financiële consequenties van eventuele deelname aan NNZ zijn nog niet bekend. De programma’s Stevig Ouderschap en VoorZorg richten zich op het 2e en 3e spoor. Gemeenten kunnen gebruik maken van extra impulsmiddelen Kansrijke Start. Vanaf 2022 volgt er op landelijk niveau een dataset met waardevolle informatie over de doelgroep kwetsbare zwangeren en jonge ouders. Daarnaast wordt er vanuit ZonMW een indicatorenset ontwikkeld, bruikbaar voor de regio Gelderland-Midden.

Doorontwikkeling toekomstbestendige JGZ • • •

Modernisering en digitalisering van klantcontacten • • •

Binnen Gelderland-Midden werken we verder aan • Lokale coalities die zich actief inzetten voor de meest kwetsbare doelgroepen in gemeenten • Uitbreiding prenataal huisbezoek Naar verwachting zal dit, gefinancierd vanuit Rijksmiddelen, medio 2022 opgenomen worden in het basispakket JGZ (WPG) • Invoeren ouderdossier • Verbeteren samenwerking geboortezorg en sociaal domein • Deelname aan Babyconnect: een instrument voor het uitwisselen van gegevens in de geboortezorg

Prenataal huisbezoek In 2021 heeft de Tweede Kamer de wijziging van de Wet publieke gezondheid aangenomen waarin staat dat alle gemeenten een prenataal huisbezoek door de jeugdgezondheidszorg aan zwangere vrouwen en/of hun gezinnen in een kwetsbare situatie moeten aanbieden. Voor het prenatale huisbezoek door de JGZ wordt jaarlijks een budget van € 5,3 miljoen euro in het gemeentefonds gestort, hiervan ontvangen de gemeenten in Gelderland-Midden € 0,2 miljoen. Om de samenhang met de uitvoering van de JGZ te waarborgen, vereist het wetsvoorstel dat gemeenten de uitvoering van het prenatale huisbezoek door dezelfde organisatie die het basispakket JGZ uitvoert, te laten uitvoeren. Het doel hiervan is om zoveel mogelijk continuïteit van zorg aan deze doelgroep te bewerkstelligen. In de begroting 2023 is voor deze taak een aanvullende inwonerbijdrage opgenomen van in totaal € 0,2 miljoen. In 2022 zal er gefactureerd worden door VGGM.

Herijken zorgaanbod. Verder ontwikkelen van zorg op maat, flexibilisering, digitalisering en personalisatie van zorg Optimaal aansluiten bij eigen regie en kracht van ouders en jongeren en ondersteunen waar nodig Efficiëntie en kwaliteit van werk -en inhoudelijke processen verbeteren met behulp van digitalisering

Ontwikkelen van 24/7 online beschikbaarheid Mailen, bellen en chatten met de JGZ, naast of in plaats van fysieke contactmomenten Doorontwikkeling landelijke Groeigidsapp, Groeigidschat, JouwGGD en MijnKinddossier

Betrouwbare en transparante datainfrastructuur Betrouwbare data, rapportages en dashboards zijn essentieel voor differentiatie in zorgaanbod, het maken van keuzes en verantwoording van zorg.

Uitvoeren en optimaliseren Rijksvaccinatieprogramma voor kinderen en jongeren In 2022 zal de leeftijd waarop de HPV-vaccinatie wordt verstrekt verschuiven van het jaar waarin kinderen 13 worden, naar het jaar waarin ze 10 jaar worden. Behalve meisjes zullen vanaf 2022 ook jongens gevaccineerd worden tegen HPV. Dit betekent voor de periode 2022-2024 een inhaalcampagne voor alle 13-18-jarige jongens en een cohortverschuiving. Omdat een HPV vaccinatieserie 2 of 3 prikken omvat met een vast interval, behelst dit een grote personele- en logistieke krachtsinspanning van de JGZ. Voorbereidingen voor deze grootschalige campagne zijn reeds in gang gezet. Vanaf 2022 zal ook de informed consent procedure binnen het RVP ingeregeld moeten zijn. Dit is zowel logistiek als inhoudelijk een enorme uitdaging. Bij ieder vaccinatie moet expliciet toestemming gegeven worden voor uitwisseling van de gegevens met RIVM. Wordt die toestemming niet gegeven, dan bestaat het risico dat het zicht op de vaccinatiestatus van kinderen en jongeren in Nederland verminderd.

28

Ontwerpbegroting 2023 VGGM

Doelenboom Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel

Veilig en gezond opgroeien van alle kinderen en jongeren in Gelderland-Midden

Proactief inspelen op behoeften van gemeenten, ouders en jongeren op het gebied van jeugdgezondheidszorg Kansrijke Start voor alle kinderen

Wat gaan we ervoor doen? Prestaties

Uitvoeren basispakket JGZ

-

Aanbieden van contactmomenten conform Landelijk Professioneel Kader en professionele richtlijnen

Aanbieden van extra zorg voor kinderen en jongeren met extra zorgbehoeften Uitvoeren lokaal aanbod JGZ

-

Aanbieden van extra contactmomenten

-

Aanbieden zorg op maat Differentiatie in aard, frequentie en discipline van contactmomenten

Aanbieden van zorg op maat in eerste 1000 dagen van het kind

-

Uitvoeren pre- en perinataal aanbod o Nu Niet Zwanger o Samen Starten o Prenataal huisbezoek o Stevig Ouderschap (pre- en postnataal) o Voorzorg (pre- en postnataal) Participatie JGZ-preventieagenda Participatie lokale coalities Kansrijke Start Projectleiding regionale project ZonMw JGZ 0-18-jarigen IZB-preventie en –bestrijding THZ Tbc-preventie en –bestrijding Gezondheidsbevordering Individuele seksuele gezondheidszorg en preventie van soa/hiv Afstemming en participatie in de lokale zorgketen Uitvoeren Rijksvaccinatieprogramma Uitvoeren in haalprogramma’s HPV

Bevorderen gezondheid van ‘nieuwkomers’ in onze gemeenten

Uitvoeren Publieke Gezondheidszorg voor asielzoekers (PGA)

-

Optimale vaccinatiegraad van kinderen en jongeren

Behouden en verstevigen van de unieke kennis-positie op het gebied van jeugdgezondheid Sluitend aanbod van preventieve en gespecialiseerde zorg

Minimaal 95% van kinderen en jongeren (WHO-norm) is gevaccineerd conform RVP Informeren en adviseren van gemeenten over gezondheidsbeleid

Samenwerking in onderwijs, jeugd- en sociaal domein versterken

-

-

Opstellen Integrale Jeugdrapportage Gezondheidsmonitor o Kindmonitor o Jeugdmonitor Deelname in netwerkoverleggen op kind- en collectief niveau

Wat is het beoogd effect? Maatschappelijk effect

Creëren van een gezonde en veilige basis voor alle kinderen, met gelijkwaardige kansen in de maatschappij

Voorkomen van betreffende infectieziekten op individueelen populatieniveau

Input leveren voor gemeentelijke beleidsontwikkeling

-

-

Optimaal aanbod van zorg voor alle kinderen en jongeren Voorkomen van versnippering van aanbod

29

Ontwerpbegroting 2023 VGGM

Wat mag het kosten

2d.3 Pijler Monitoring & Onderzoek De activiteiten binnen de pijler Monitoring & Onderzoek zijn gericht op het systematisch vergaren van gezondheidsinformatie binnen de regio in brede zin, het analyseren van deze informatie en gemeenten adviseren naar aanleiding van gesignaleerde ontwikkelingen. Daarnaast krijgt informatie gestuurd werken een meer centrale plaats door de informatievoorziening zowel intern als extern verder vorm te geven. De komende jaren willen we meer gaan werken met integrale rapportages daar waar dit zinvol is op wijken/of woonkernniveau. Dit sluit beter aan bij de wensen van de gemeenten en dit vraagt een doorontwikkeling op datavisualisatie, analyse, digitale vindbaarheid en vormgeving. We willen gezondheidsbevordering beter borgen binnen onze organisatie, zodat er een samenhangend pakket voor gemeenten ontstaat (waaronder Gezonde School advisering, ondersteuning bij de lokale preventieakkoorden en het omzetten van monitorresultaten in acties). Op het gebied van onderzoek zullen de komende jaren in het teken staan van de impactonderzoeken van Corona op

diverse (kwetsbare) groepen. Er zal extra ingezet worden op onderzoek voor de doelgroepen laaggeletterden en mensen met een licht verstandelijke beperking.

Epidemiologische monitoring De basis van het werk wordt gevormd door de epidemiologische monitoring, een wettelijke taak van gemeenten die bij de GGD’en is belegd. Met behulp van gezondheidsmonitors verzamelt het team informatie over de gezondheid en het welzijn van inwoners. Hiervoor worden vragenlijsten gebruikt. De onderzoeken gebeuren in het hele land op dezelfde wijze. Met de inzichten van de onderzoeken worden rapportages gemaakt voor de gemeenten. In deze rapportages staat beschreven hoe het gaat met de inwoners. De informatie wordt geduid en waar mogelijk voorzien van aangrijpingspunten om de gezondheid te bevorderen. Voor de duiding wordt gebruik gemaakt van kennis over en zicht op het lokale veld en van kennis over onderzoek en effectieve interventies.

Doelenboom Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel Het bewaken, Monitoren van de beschermen en gezondheid van de bevorderen van de inwoners van Gelderlandpublieke Midden gezondheid

Wat gaan we ervoor doen? Prestaties - Elke 4 jaar een gezondheidsmonitor uitvoeren onder jongeren, volwassenen en ouderen om de gezondheidstoestand te beschrijven - Integrale rapportages opleveren op basis van cijfers vanuit de monitors, vanuit JGZ en vanuit andere afdelingen van VGGM

Wat is het beoogd effect? Maatschappelijk effect Bijdragen aan een beeld van de gezondheid van inwoners van Gelderland-Midden en bijdragen aan goed onderbouwde gezondheidsbeleidsbesluiten van gemeenten

30

Ontwerpbegroting 2023 VGGM

-

Adviseren over de trends in die worden gezien in de monitoring Het doen van verdiepend onderzoek en analyses op eigen initiatief en op verzoek van gemeenten en ketenpartners

Wat mag het kosten

31

BEGROTING & KADERS 2023

2e.

Programma Ambulancezorg

Het programma ambulancezorg heeft tot taak om acute en niet-acute zorg te verlenen aan zieken en gewonden. Het programma is opgedeeld in 2 pijlers, namelijk zorgcoördinatiecentrum (waaronder de meldkamer) en mobiele zorg (waaronder de rijdende dienst).

Wetgeving ambulancezorg De ordening van de ambulancezorg is sinds 2021 geregeld via de Wet ambulancezorgvoorzieningen (Wazv). Op basis van deze nieuwe wet hebben de huidige aanbieders van ambulancezorg voor onbepaalde tijd een aanwijzing ontvangen.

Samenwerking met Gelderland-Zuid Met buurregio Ambulancezorg Gelderland-Zuid is de samenwerking de afgelopen jaren toegenomen. Zo wordt er gewerkt met een gezamenlijke meldkamer in Arnhem, is er een gezamenlijke materialencommissie en verzorgen beide regio’s gezamenlijk de scholing vanaf één locatie. Vanaf 2021 is de samenwerking worden geïntensiveerd, denk onder andere samenwerking op het gebied aan medische advisering en midden-complexe ambulance. Vanaf 2023 werken regio’s ook samen in het opstellen van een meerjarenbeleidsplan. De pijlers ‘zorgcoördinatie’ en ‘de meldkamer’ doorlopen regio’s ook gezamenlijk.

Risico’s Risico

Beheersmaatregel

Onvoldoende (gekwalificeerd) personeel

• • • • •

Sluiting (delen) locaties Uitval ICT-voorzieningen Tekort materialen/middelen Vertraging in zorg door extreme drukte

• • • • • •

Wat mag het kosten

pagina 32

Duurzame inzetbaarheid bevorderen; maximaal opleiden van nieuwe medewerkers Ambulancebijstandsplan Inhuur derden Meer flexibiliteit tussen inzet van personeel op rijdienst of meldkamer zodat piekuitval intern opgevangen kan worden. Meer flexibiliteit en uitwisselbaarheid van personeel tussen meldkamer en andere werkgevers, zoals ziekenhuizen, om piekuitval op te vangen. Andere locaties/opkomstplaatsen bepalen in overleg met de brandweer. Meldkamer: ‘fall-back’ naar andere regio. Meldkamer: Uitwijkplan lokaal en landelijk hanteren. Tijdelijk overhevelen materiaal naar andere post. Meldkamer: ‘overloop’ van meldingen naar andere meldkamers indien op piekmomenten de telefoon niet tijdig beantwoord kan worden. Rijdienst: uitwijk naar andere ziekenhuizen indien sprake is van extreme drukte

Ontwerpbegroting 2023 VGGM

Op basis van groei in zorgvraag is de verwachting dat voor Ambulancezorg Gelderland-Midden het aantal ambulancediensten verder zal uitbreiden. Zo komt er stapsgewijs meer ambulancecapaciteit op de weg. Om prestatieverbetering te bereiken is er aandacht voor gebieden waar de ambulanceprestatie lager is dan in de rest van de regio.

2e.1 Mobiele zorg Beschikbaarheid Ieder jaar berekent het RIVM voor de ambulancesector in Nederland het aantal diensten dat de regionale ambulancevoorzieningen op de weg moet zetten. De dekking voor een gebied is gebaseerd op standplaatsen en gaat uit van het principe van ‘open grenzen’ en de bereidheid van regio’s om elkaar incidenteel te helpen bij zorgvragen in grensgebied van twee regio’s. In het actieplan ambulancezorg staat aangegeven dat het huidige Landelijke Referentiekader Spreiding- en Beschikbaarheid verder kan worden verbeterd. Het RIVM heeft vanwege het afwijkende COVID-19 jaar 2020 een nieuwe berekening gemaakt voor 2022.

Standplaatsen Diverse ontwikkelingen maken dat Ambulancezorg G-M de plaatsing van een aantal ambulanceposten wil herzien, zodat de meest optimale dekking in de regio wordt bereikt. Met betreffende gemeenten zullen gesprekken plaatsvinden over andere locaties die een positieve bijdrage kunnen leveren aan het bereik van ambulances.

Doelenboom Nota Goede ambulancezorg Bereikbare en beschikbare zorg

Bereikbare en beschikbare zorg Bereikbare en beschikbare zorg

Patiënt centraal

Veiligheid

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Strategisch doel Een melder kan 24/7 de meldkamer ambulancezorg bereiken De patiënt kan 24/7 op de ambulancedienst rekenen De juiste zorg op de juiste plek door de juiste zorgverlener op het juiste moment

Prestaties • Geen vertraging in het 112-proces •

De patiënt weet waar de ambulancedienst voor staat. Veilige zorgverlening

Operationeel doel De melder ondervindt geen hinder van organisatorische ontwikkeling van de LMS De patiënt voorzien van tijdige ambulancezorg In 2025 wendt de patiënt met een acute zorgvraag zich tot een regionaal loket voor de acute en niet-acute zorg. Potentiële patiënten richten zich met de juiste zorgvraag tot de ambulancezorg Leveren van veilige zorg in een veilige werkomgeving

• • •

A1 binnen 15 min A2 binnen 30 min In absolute aantallen meer ritten op tijd op jaarbasis. Testen met het concept zorgcoördinatie door: • ICT-oplossingen zoals zichtbaarheid voertuigen, beeldverbinding. • Meer afstemming tussen huisarts en MKA over zorginzet. • • • •

Professionaliteit en professionele standaard

Leveren van goede ambulancezorg

Ambulancezorg G-M houdt zich aan landelijke richtlijnen en wetgeving voor goede ambulancezorg

• • • •

Professionaliteit en professionele standaard/ samenwerken Samenwerken

Verantwoorde ambulancezorg bij rampenbestrijding en crisisbeheersing Meerwaarde voor de keten van acute zorg door kennisdeling en samenwerking met partners binnen de sector

Werken volgens GGB

•

Knelpunten in acute zorg dienstverlening zoveel mogelijk voorkomen

• • • •

Patiëntervaringen worden ingezet in het optimaliseren van de zorgverlening De cliëntenraad is betrokken bij de ontwikkelingen. Personeel werkt met kwalitatief hoogstaand materiaal dat voldoet aan veiligheidseisen Informatiebeveiliging: Certificering NEN7510 behaald Medewerkers zijn optimaal (bij)geschoold Er is inzicht in de vaccinatiestatus van medewerkers Alle medewerkers zijn bevoegd en bekwaam Klachten worden binnen 31 dagen teruggekoppeld aan de klager. Deelname aan Multirealistisch Oefenen en TECC door alle medewerkers van de rijdende dienst.

Doen van meldingen kindermishandeling en huiselijk geweld bij Veilig Thuis. Participeren in ROAZ overleggen Meldingen over ketenpartners bespreken en verbeterafspraken maken Samenwerken in een ‘pilot’ voor de inzet van Physician Assistants en Verpleegkundig Specialisten in de ambulancezorg.

Wat is het beoogd maatschappelijk effect? Continuïteit van de meldkamertaak ambulancezorg voor een optimaal aanname- en uitgifteproces. De patiënt zo snel mogelijk naar de juiste zorg leiden, door de juiste zorgverlener. Ongeacht waar de zorgvraag van een patiënt komt, hij/zij wordt geholpen door de juiste zorgverlener. De zorgverlening is patiëntgericht.

Veiligheid patiënt optimaal gewaarborgd.

De patiënt ontvangt hoge kwaliteit van zorg.

Medewerkers optimaal getraind in het verlenen van grootschalige geneeskundige hulpverlening Doelmatige, goed afgestemde keten van diensten op het gebied van acute en opgeschaalde gezondheidszorg

33

Ontwerpbegroting 2023 VGGM

Wat mag het kosten

2e.2 Zorgcoördinatie en meldkamer Meldkamer Situatie meldkamer ‘oud’ De meldkamers ambulancezorg van Gelderland-Zuid en Gelderland-Midden vervullen vanaf één locatie in Arnhem hun meldkamerfunctie. Eind 2021 kampt de meldkamer ambulancezorg Arnhem-Nijmegen met personeelstekorten. Daarom wordt actie ondernomen om in de toekomst de continuïteit blijvend te kunnen waarborgen. Met nieuwe programma’s maken we het meldkamerproces ambulancezorg efficiënter zodat er vaker een ambulance beschikbaar is. Daarnaast testen we met de pijler ‘zorgcoördinatie’ hoe we beter in verbinding kunnen staan met andere zorgverleners en hoe we kunnen werken aan: ‘juiste zorg door juiste zorgverlener’.

Transitie ‘oud’ naar ‘nieuw’ De meldkamers in de regio’s Oost 5 (Twente, IJsselland, Noord- en Oost Gelderland, GelderlandZuid en Gelderland-Midden) staan voor een transitie. De meldkamertaken worden vanaf het voorjaar 2023 samengevoegd in de LMS Apeldoorn. Dat betekent dat de meldkamertaken van de regio’s, inclusief werkafspraken, protocollen en een stuk organisatie zullen worden geharmoniseerd in Apeldoorn. Voor de ambulancezorg is nog niet helder welke taken wel en niet zullen overgaan naar de LMS Apeldoorn. Wel staat vast dat Ambulancezorg Gelderland-Midden zich voorbereidt en actief aangesloten is bij de ontwikkelingen in LMS Apeldoorn.

politie zijn in de nieuwe meldkamer op die schaal georganiseerd. Ambulancezorg Gelderland-Midden investeert in zorgcoördinatie (zie hieronder) en zal tegelijkertijd aangesloten moeten blijven bij de samengevoegde meldkamer in Apeldoorn.

Zorgcoördinatie De druk op de acute gezondheidszorg is groot. Ambulancezorg Nederland (AZN) heeft het initiatief genomen om onderzoek te doen hoe samenwerking en het efficiënt gebruik van middelen in de zorg verder geoptimaliseerd kan worden. Zorgcoördinatie is een van de beoogde oplossingen. Om het concept zorgcoördinatie in de praktijk te testen zijn er tien pilots in Nederland gestart. De pilots verschillen van elkaar, maar hebben soms ook overeenkomsten. Ook Ambulancezorg Gelderland-Midden werkt samen met de regio Gelderland-Zuid aan een pilot. Naast de Ambulancezorg nemen de huisartsenposten in Arnhem, Ede, Nijmegen en Tiel en GGZ ProPersona deel aan de pilot. Vanaf 2021 wordt er uitvoering gegeven aan de pilot zorgcoördinatie. De pilot loopt door tot en met 2022. Eind 2021 volgt een tussentijdse landelijke evaluatie, in 2022 zal er ook regionaal geëvalueerd worden. Input uit de evaluaties draagt bij aan het besluitvormingsproces ten aanzien wat je wil bestendigen uit de pilot. De inpassing van zorgcoördinatie is afhankelijk van de keuzes die worden gemaakt voor de werkzaamheden die wel/niet overgaan naar de LMS meldkamer te Apeldoorn en de mate waarin (acute) zorg partijen in de regio verdere uitvoering willen geven aan samenwerking in de regio.

Situatie meldkamer ‘nieuw’ In de nieuwe meldkamer LMS Apeldoorn werken de ambulancemeldkamers samen vanaf één locatie voor heel Oost-Nederland. Ook de brandweer en

34

BEGROTING & KADERS 2023

Wat mag het kosten

pagina 35

BEGROTING & KADERS 2023

2f.

Programma Bedrijfsvoering

Het programma bedrijfsvoering is ondersteunend aan de andere programma’s en bestaat uit de activiteiten met betrekking tot personeel & organisatie, financiën, control, Informatie Management, ICT, facilitaire ondersteuning, inkoop, juridische zaken en communicatie. Uitgangspunten die worden gehanteerd: • Ondersteunend aan het primair proces, binnen wet- en regelgeving en de inhoudelijke kaders die door het bestuur zijn gesteld • Functioneren binnen financiële kaders die samenhangen met de bestuurlijk vastgestelde begroting • Functionerend binnen de door de organisatie gebruikte kwaliteitssystemen • Werken op basis van informatie delen en toegankelijkheid, waarbij digitalisering − met als randvoorwaarde een goede borging van aspecten van informatieveiligheid en privacy − actief wordt opgepakt • Duurzame bedrijfsvoering gericht op het tegengaan van verspilling van grondstoffen en energie • Duurzame inzetbaarheid van medewerkers

Samen beter bedrijfsvoeren De organisatie heeft afgelopen jaren in het teken gestaan van groei en absorberen van nieuwe taken. Denk hierbij aan de activiteiten van Veilig Thuis en Jeugdgezondheidszorg 0-4, maar ook de bestrijding van COVID19. De organisatiebesturing en bijbehorende ondersteuning is afgelopen jaren in beperkte mate meegegroeid. De organisatie heeft hier een belangrijke inhaalslag te maken om risico’s in het primaire proces te beperken. Hiervoor is een traject voorzien “Samen beter bedrijfsvoeren”. In paragraaf 3.3 evaluatie van taken wordt nader ingegaan op dit programma. Anderzijds zijn er autonome ontwikkelingen die om een versterking van de ondersteuning op korte termijn vragen. De omvang van deze ontwikkelingen worden geraamd op € 1,5 mln, structureel te verdelen over de gemeentelijke bijdragen Brandweer en GGD. Het dagelijks bestuur is, net als de directie, zich er ten volle van bewust dat dit voorstel is gebaseerd op een beste inschatting van dit moment. Daarom wordt voorgesteld nader onderzoek te doen (inclusief externe toetsing) zodat deze inschatting eind 2022 mogelijk bijgesteld kan worden. Dit onderzoek is onderdeel van het hierboven benoemde programma “samen beter bedrijfsvoeren”. Mocht blijken dat dit nader onderzoek aantoont dat uitbreiding niet nodig is, dan zal de voorgestelde uitzetting van de begroting vanzelfsprekend niet worden doorgevoerd.

Ook is denkbaar dat op basis van dit nader onderzoek aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn. Deze maatregelen worden aansluitend verwerkt in de begroting 2024.

pagina 36

Deze autonome ontwikkelingen waarvoor de versterking noodzakelijk worden geacht zijn: Wet Open Overheid Informatiebeveiliging Splitsing CISO – FG Informatievoorziening & communicatie Rechtmatigheidsverantwoording Versterking beheersing fiscale risico’s Deze ontwikkelingen, de risico’s en bijbehorende versterking worden hierna nader toegelicht.

Wet Open Overheid De Wet open overheid (Woo) heeft als doel overheden en semi-overheden transparanter te maken. De wet moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. De Woo treedt op 1 mei 2022 in werking. Daarmee komt de huidige Wet openbaarheid van bestuur (Wob) te vervallen. Veel data en stukken kunnen op dit moment niet geautomatiseerd worden ontsloten voor een breder publiek. VGGM loopt het risico niet te voldoen aan deze wijziging, leidend tot mogelijke claims van betrokkenen of aanwijzingen / boetes door toezichthouders. Om te voldoen aan de veranderende wet en regelgeving zijn aanpassingen in de applicaties noodzakelijk en een (part time) functionaris die de gegevensontsluiting monitort. Gemeenten hebben afgelopen periode hier ook structurele middelen voor ontvangen binnen het gemeentefonds.

Informatiebeveiliging - Cyber Informatiebeveiliging wordt gezien als een belangrijk onderwerp voor de toekomst. Het Veiligheidsberaad heeft zich medio 2021 uitgesproken om versneld te gaan voldoen aan het basis beveiligingsniveau zoals bepaald in de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Onderwerpen van de BIO zijn vergelijkbaar met de aspecten die de Informatiebeveiligingsdienst / VNG in het najaar van 2021 met de gemeenten hebben gedeeld: - Houd hard- en software up-to-date - Gebruik meerfactorauthenticatie - Hanteer een strikte netwerksegmentatie - Zorg voor robuuste backups - Test en oefen uw ICT crisisplannen VGGM voldoet niet volledig aan de in de BIO gestelde normen en loopt het risico afgesloten te worden van landelijke gegevensuitwisseling. Zonder deze gegevens loopt VGGM het risico dat systemen niet zijn bijgewerkt en op basis van onjuiste of achterhaalde gegevens besluiten worden genomen voor de inzet van hulpverlening. VGGM heeft door M&I partners een onderzoek laten uitvoeren op de minimaal te treffen maatregelen om uiteindelijk te kunnen voldoen aan de BIO. M&I

Ontwerpbegroting 2023 VGGM

partners adviseert om op korte termijn een versterking van de CISO en FG rol (zie volgende paragraaf) en om maatregelen te treffen op het gebied van awareness en toegangsbeveiliging. Daarnaast worden aanbevelingen gedaan voor het vervangen van verouderde applicaties. De uiteindelijke ambitie vraagt om bestuurlijke keuzes, een volwassen aanpak en om het beleggen van verantwoordelijkheden op het gebied van informatiebeveiliging en privacy binnen VGGM. Het onderwerp informatiebeveiliging zal daarbij steeds vaker onderwerp van gesprek zijn op de bestuurstafel en daarom is een dialoog in menselijke taal gewenst. Het bestuur ziet kansen om de kennis en ervaring van VGGM bij het aanpakken van rampen en incidenten, door te vertalen naar mogelijke ondersteuning bij de aanpak van cyberincidenten in de gemeente of bij vitale organisaties in de regio. De rol van VGGM als crisispartner bij cyberincidenten moet zodoende worden verkend.

Splitsing CISO – FG Binnen VGGM worden persoonsgegevens gebruikt en uitgewisseld. De belangrijkste regels voor de omgang met persoonsgegevens zijn vastgelegd in de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Sinds een aantal jaar is VGGM, als overheidsorgaan, verplicht om een interne toezichthouder aan te stellen die toeziet op de naleving van de AVG. Dit is de functionaris gegevensbescherming (FG). Bij invoering van de FG rol heeft VGGM uit pragmatisch oogpunt ervoor gekozen deze rol te combineren met de rol van Chief Information Security Officer (CISO). De CISO is verantwoordelijk voor het implementeren van infomatiebeveiligingsbeleid en het toezicht daarop. Deze situatie is om een aantal redenen niet houdbaar: -

De FG is niet onafhankelijk gepositioneerd ten opzichte van de CISO, dit is een onwenselijke samenloop van verantwoordelijkheden om beide rollen onafhankelijk uit te kunnen voeren. - De diversiteit in processen en ondersteunende systemen is groot en het belang van goede informatiebeveiliging en privacy neemt steeds verder toe. Dit versterkt de noodzaak om de rollen van de CISO en de FG te verstevigen zodat deze rollen op een deugdelijke wijze ten uitvoer kunnen worden gebracht. Dit wordt ook onderschreven in de rapportage van M&I partners. We stellen voor om de huidige capaciteit met 2,5 FTE uit te breiden, zodat deze past op de omvang van de huidige problematiek. Met deze uitbreiding kan tevens de CISO worden onderscheiden van de FG en de Privacy Officer.

Informatievoorziening en communicatie De maatschappij digitaliseert in snel tempo. Daarnaast is de informatiebehoefte in de samenleving fors toegenomen. Of het nu gaat om digitalisering van klantcontacten, hybride werken, de ontwikkeling van een veiligheidsinformatieknooppunt of het ontsluiten van management- en verantwoordingsinformatie: burgers, professionals en ketenpartners stellen steeds hogere eisen aan onze informatievoorziening. Door de aard van onze activiteiten komen steeds meer vragen uit de samenleving bij VGGM terecht. Om voldoende mee te bewegen met deze ontwikkelingen, rechtmatig te blijven en de informatiepositie van VGGM op onderdelen te verstevigen, is investering noodzakelijk. Investeren in nieuwe voorzieningen om informatie gestuurd en data gedreven werken (landelijk thema) verder vorm te geven, onze IV-huishouding en datakwaliteit op orde te brengen/houden en een passende besturing in te richten. Vanuit de ervaringen binnen het programma COVID19 is gebleken dat het op een juiste wijze ontsluiten, analyseren en presenteren van data cruciale informatie ontstaat voor bestuurlijke en managementbesluiten alsmede ten behoeve van (crisis)communicatie aan burgers. Binnen de organisatie wordt niet alle data gestructureerd vastgelegd of een eenduidige definitie gehanteerd. Hierdoor is niet alle data om te zetten in cruciale informatieproducten.

Om de ingezette ontwikkeling vanuit het programma COVID19 voort te zetten stelt de directie voor om de formatie van data specialist en crisiscommunicator, die in 2021 en 2022 worden betaald vanuit de coronagelden, voor de organisatie te behouden.

Aanpassing regelgeving rechtmatigheidsverantwoording Naar verwachting moeten gemeenschappelijke regelingen over het verslagjaar 2022 voor de eerste keer een rechtmatigheidsverantwoording opnemen in de jaarrekening. Dit onder voorbehoud van parlementaire goedkeuring. Het Dagelijks Bestuur is en blijft ook na 2021 verantwoordelijk voor de rechtmatigheid binnen de organisatie. In de huidige situatie vormt de accountant hierover een oordeel en brengt hij of zij er verslag over uit. Vanaf verslagjaar 2022 stelt het Dagelijks Bestuur deze verantwoording op. Het publiceren van de verantwoordingstekst in de jaarstukken alleen is echter niet voldoende. Er is in de organisatie een duidelijke grondslag voor deze verantwoording nodig. Deze grondslag wordt de onderbouwing van de verantwoording genoemd. Doel is met een bepaalde mate van zekerheid vast te stellen dat handelingen hebben plaatsgevonden binnen de kaders van wet- en regelgeving. Onderdeel van de onderbouwing van de rechtmatigheidsverantwoording zijn de uitkomsten van de interne controles die binnen VGGM uitgevoerd worden om vast te stellen of wet- en 37

Ontwerpbegroting 2023 VGGM

regelgeving zijn nageleefd. Dit betekent dat de organisatie zelfstandig vaststelt of wordt voldaan aan het normenkader waarin relevante wet- en regelgeving is opgenomen. Momenteel is binnen VGGM een interne controle functie niet ingeregeld. De accountant van VGGM adviseert in haar Accountantsverslag om de interne controle functie te versterken, enerzijds omdat deze op onderdelen matig kwalificeert en anderzijds om vorm te geven aan de rechtmatigheidsverordening. In 2022 wordt een nulmeting uitgevoerd als startpunt voor de implementatie van een interne rechtmatigheidsbeoordeling. Naar verwachting is hiervoor een minimale capaciteitsuitbreiding van ca 2,0 fte benodigd.

Versterken beheersing fiscale risico’s VGGM heeft in 2013 een convenant horizontaal toezicht met de belastingdienst getekend. De belastingdienst constateerde dat de mate van toezicht op de uitvoering van Horizontaal Toezicht op landelijke schaal verschilde. Sommige organisaties bleken goed in staat te zijn om hun fiscale risico's in te schatten en te beheersen, onder andere door een effectieve inzet van een Tax Control Framework. Aan de andere kant liet de mate van interne beheersing bij andere organisaties te wensen over of kwam de ontwikkeling naar een hoger niveau niet op gang. De belastingdienst komt voor grote organisaties, waartoe VGGM wordt gerekend, met een herziene en aangescherpte versie van het Horizontaal Toezicht en gaat deze ook strenger handhaven. Onderdeel van dit horizontaal toezicht is het implementeren van een goed werkend Tax Control Framework en een verantwoordelijke functionaris binnen de organisatie die toeziet op de werking van dit Tax Control Framework (een tax manager). VGGM onderzoekt momenteel de impact van de aangescherpte versie van het Horizontaal Toezicht. Naar aanleiding van bovenstaande ontwikkeling en de constatering in 2021 dat in de salarisadministratie een onjuiste parameter was ingevoerd met als resultaat een naheffing ZVW premie van ruim €1,0 mln, heeft VGGM door BDO een nulmeting laten uitvoeren ten aanzien van haar fiscale risico’s.

Uit deze nulmeting blijkt dat VGGM een aantal fiscale risico’s onvoldoende beheerst en fiscale optimalisatie mogelijk is. Deze risico’s en optimalisatie mogelijkheden komen met name voort uit: - Een grote diversiteit aan (vanuit fiscale optiek) activiteiten voor derden naast de reguliere taken vanuit de Wet Veiligheidsregio en Wet Publieke Gezondheid, zoals gemeentelijke taken, medische dienstverlening, onderwijs en administratieve dienstverlening; - Een complexe juridische structuur waarbij verwevenheid bestaat tussen de

-

gemeenschappelijke regeling en een 2-tal stichtingen; Diversiteit aan samenwerkingsverbanden met andere Veiligheidsregio’s, GGD-en of derden; Verschillende personele regelingen als gevolg van 4 CAO’s binnen de organisatie.

BDO constateert dat verbeteringen noodzakelijk zijn in de bewustwording van fiscale regelgeving, administratieve inrichting, de interne controle op fiscale aangelegenheden, dossiervorming en periodieke toetsing op juiste naleving van de fiscale regels. Op basis van de nulmeting adviseert BDO aanvullende capaciteit voor administratie en controle in te regelen. Het gaat dan met name om capaciteit voor de volgende functionarissen: - financieel administrateur - salarisadministrateur - een controller die periodiek de naleving toetst.

Aankondiging landelijke stichting (ongevallen)verzekeringen De Veiligheidsregio’s zijn de afgelopen jaren geconfronteerd met ontwikkelingen in de verzekeringsmarkt waar het gaat om ongevallenverzekeringen. Voor verzekeraars is de specifieke dekking voor Veiligheidsregio's een niche, waarin op dit moment nog maar een zeer beperkt aantal verzekeraars specifieke producten voor Veiligheidsregio's aanbieden. Landelijk is tevens geconstateerd dat de gezamenlijke premielast de gezamenlijke schadelast ruim overschrijdt. Dit is aanleiding geweest dat de Veiligheidsregio’s hun krachten willen bundelen op het gebied van verzekeren en risico denken. Bijkomstig voordeel is dat toegewerkt kan worden naar een landelijk uniform verzekeringspakket (elke brandweerman heeft recht op dezelfde aanspraak waar ook in Nederland).

Om invulling te geven aan deze uitdagingen is het de bedoeling dat: - er landelijk één set van aanspraken bij dienstongevallen komt het collectief inkopen van één ongevallenverzekering (voor verzekerbare aanspraken) mogelijk wordt; - er een waarborgfonds wordt opgericht om een oplossing te bieden voor (in ieder geval) de niet verzekerbare aanspraken; - er een (landelijk) expertisebureau wordt opgericht dat kan adviseren en bemiddelen; - er strategische samenwerkingsverbanden worden aangegaan met onder andere de VNG Om hieraan invulling te geven is één van de eerste stappen de oprichting van de Stichting Risicobeheer zijnde het toekomstige expertisebureau. Een tweede stichting zal, op een latere termijn, worden opgericht voor het beheer van het Waarborgfonds. Het Veiligheidsberaad heeft 4 oktober j.l., gelet op advies RCDV, het principebesluit tot oprichting van de Stichting Risicobeheer genomen.

38

BEGROTING & KADERS 2023

Risico’s Risico Door omgevingsontwikkelingen wegvallende inkomsten: ontvlechting, teruglopende subsidies e.d. Uitval ICT en elektriciteit Onvoldoende (deskundig) personeel Ontoereikend niveau van informatiebeveiliging

Beheersmaatregel Sturen op mogelijkheden van taakverbreding, bevorderen employability en flexibiliteit Uitvoering geven aan beheersmaatregelen uit continuïteitsplan Continue monitoren • Implementeren van privacybeleid overeenkomstig de Algemene Verordening gegevensbescherming (AVG), het beheren van een privacyregister en de medewerkers op een actieve manier bewust maken van de do’s en dont’s bij het werken met gevoelige persoonsinformatie • Focus houden op het melden van incidenten met lekken van persoonsgegevens volgens de Wet op de datalekken • Vaststellen van een beleidsplan informatiebeveiliging binnen de landelijke norm voor VR’s (Baseline Informatiebeveiliging Gemeenten en NEN 7510) en uitvoering geven aan de noodzakelijk geachte beheersmaatregelen om de beveiliging van de binnen de organisatie aanwezige informatie te borgen. Dit kan kosten met zich meebrengen, waarvoor geen voorziening in de begroting aanwezig is

Doelenboom Wat willen we bereiken

Wat gaan we ervoor doen

Strategisch doel Doelmatige, doeltreffende en verantwoorde organisatie

Operationeel doel Stroomlijnen en digitaliseren registratieve en administratieve processen voor betere en snellere informatievoorziening Meer voor minder

Prestaties 2020 - 2023 • Het vereenvoudigen en digitaliseren van processtappen en procedures • Terugbrengen formatie administratie als gevolg van digitalisering

Duurzaam ondernemen

•

• •

• • • Gezonde financiële huishouding

Adequaat budgetteren en transparant verantwoorden

• •

Kwaliteit van de externe (bestuurlijke) informatie en communicatie verhogen

pagina 39

Betaalbare overheid met een verantwoorde bedrijfsvoering en gewenste dienstverlening op adequaat niveau

Realiseren inkoopvoordelen Doelmatig beheren en gebruiken van alle gebouwen die de VGGM gebruikt Voorkomen van verspilling van grondstoffen en energie Verduurzaming van het wagenpark Inkoop/gebruik van duurzame en verantwoorde materialen Invoeren e-facturering Optimaal inzetten van beschikbare gelden voor het realiseren van de doelen van de organisatie Transparant verantwoorden over bestedingen Jaarlijks actualiseren van het risicoprofiel in relatie tot het vastgestelde reservebeleid

Verantwoorde besteding van gemeenschapsgeld

Een goede en transparante besturing van de organisatie en het in verbinding zijn met de relaties van de organisatie (gemeenten, ketenpartners, burgers, bedrijven) door middel van informatie-uitwisseling

Realiseren van voldoende financiële weerstand

•

Voldoen aan de archiefwetgeving voor digitalisering Tevredenheid bestuursorganen/ raden over de opgeleverde informatie

•

Vernieuwing Document Management Systeem en herinrichting digitaal archief

•

Tijdige, rechtmatige en juiste informatie delen met ketenpartners en burgers

•

Door vormgeving en digitalisering toegankelijk maken van beleids- en verantwoordingsdocumenten Directie en medewerkers van de VGGM onderhouden en bestendigen op ambtelijk en bestuurlijk niveau goede contacten met de gemeenten. De raadsinformatieavonden, netwerkdagen en gesprekken met stakeholders zijn terugkerende initiatieven Informatie beschikbaar stellen conform de standaard voor veiligheidsregio’s (Veiligheidsregio Referentie Architectuur)

•

Wat is het beoogd maatschappelijk effect

Ontwerpbegroting 2023 VGGM

• •

Goed werkgeverschap

Realiseren duurzaam inzetbaar personeel en gevarieerd medewerkersbestand

•

•

Aantrekkelijk werkgever zijn nu en in de toekomst (borgen continuïteit van de organisatie)

• •

Planmatig realiseren van een samenhangend informatiestelsel (met elkaar verbinden van registraties) Implementeren van het vastgestelde beleid voor informatiemanagement Investeren in leiderschap (gericht op kwaliteit werkrelaties, ontwikkeling talent en duurzame inzetbaarheid personeel) VGGM voor mensen met een beperking tot de arbeidsmarkt toegankelijker te maken Verder invulling geven aan tijd- en plaats onafhankelijk werken Bepalen profiel van de VGGM als (toekomstig) werkgever en het zichtbaar maken van de VGGM als werkgever (presentatie /marketing/werving)

Een organisatie die een afspiegeling vormt van de maatschappij, met medewerkers die vakbekwaam zijn én blijven waarbij continu geanticipeerd wordt op ontwikkelingen

Wat mag het kosten

40

BEGROTING & KADERS 2023

3. Financiën Voor het opstellen van de bestuursbegroting 2023 is de vertreksituatie de jaarschijf 2022 zoals opgenomen in de bestuursbegroting 2023. De financiële beschouwingen bevat de volgende onderwerpen: • Nominale ontwikkelingen: ontwikkelingen vanaf de vaststelling van de programmabegroting 2021 en de prijs- en loonindexering. • Investeringen • Effect op het lopende begrotingsjaar 2022 • Financiële begroting

•

3.1

3.2

Nominale ontwikkelingen

De door het Algemeen Bestuur vastgestelde systematiek voor loon- en prijscompensatie bestaat uit een voorcalculatie voor 2023 en een nacalculatie over 2021. • In de voorcalculatie van de begroting 2023 wordt uitgegaan van de raming van het CPB in het Centraal Economisch Plan 2022 (hierna: CEP). In de CEP (maart 2022) wordt voor de collectieve sector rekening gehouden met een loonkostenstijging in 2023 van 3,6% en hogere materiele kosten van 2,3%. •

•

In de nacalculatie van de begroting 2023 wordt de werkelijke loonkostenontwikkeling in 2021 (het zogenaamde inhaaleffect) vastgesteld. Hiervoor gebruiken we eveneens de CEP 2022. In de begroting 2021 was rekening gehouden met een loonkostenontwikkeling van 2,8% en 1,6% voor prijsontwikkeling (MEV 2020). Deze percentages zijn volgens de CEP 2022 voor 2021 respectievelijk 1,1% en 1,8%. Dit betekent een nacalculatie van -/-1,7% op de lonen en 0,2% op de prijzen. De lage werkelijke loonkostenontwikkeling 2021 volgens de CEP zijn het gevolg van de rijks brede corona steunmaatregelen, leidend tot een verstoring in de rekensystematiek. Als de voor- en nacalculatie worden gecombineerd dan bedraagt de indexatie voor loon 1,9% en voor prijzen 2,5%. Kijkend naar de economische onzekerheid als gevolg van de (geo-)politieke stabiliteit, de huidige hoge rijksoverheidsuitgaven, grondstoftekorten leidend tot een hoog inflatieniveau en de oorzaak van de lage rekenkundige loonkostenstijging, dan bestaat een reële kans dat de werkelijke indexatie voor loon en prijzen fors hoger uitvallen. Illustratief noemen we de stijging van de cao lonen voor 2022 met ca 3,9% en forse bijstellingen van prijzen door grondstof schaarste. Hierdoor bestaat het risico dat de opgenomen raming gaat leiden tot structurele tekorten in 2023-2024.