Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland.pdf
Tekst van het document
29
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 16.
Flora en Fauna
Effect naar vleermuizen is niet te onderzoeken met de reguliere methodes. Onterecht toepassen van de ORNIS norm (1% mortaliteitsnorm).
16.
Flora en Fauna
16.
Flora en Fauna
Effecten van een windturbine zijn niet mitigeerbaar.
25, 26
Landschap
Onduidelijke kaart
Bij een concrete aanvraag op een concrete locatie wordt het effect op onder andere vleermuizen onderzocht. Dit onderzoek moet worden gedaan door erkende specialisten en wordt getoetst.
Door de ABRvS van 18 februari 2015 (nr. 201402971) is hierin uitspraak gedaan. De ABRvS maakt duidelijk dat het 1%-criterium ook kan worden gebruikt bij de vraag of bij (Bijlage IV Habitatrichtlijn) diersoorten de gunstige staat van instandhouding in het geding is. Als gevolg van het exploiteren van een windturbine zou in casu maximaal 1% van de jaarlijkse natuurlijke sterfte van de gewone en de ruige dwergvleermuis van de relevante populatie getroffen kunnen worden. Dit is zoʼn kleine hoeveelheid, dat daarmee geen afbreuk wordt gedaan aan de gunstige staat van instandhouding. Bij een aanvraag op een concrete locatie wordt het effect op onder andere vleermuizen onderzocht. Uit dit onderzoek moet blijken of de effecten op de vleermuis mitigeerbaar zijn of dat er andere oplossingen zijn. Op de aanwezige kaarten zijn niet alle beperkingen opgenomen, alleen het landschap. Omdat de gemeente vindt dat het landschap bepalend is of er een windturbine mogelijk is. Wij zijn het met u eens dat het kaartmateriaal niet goed leesbaar is en hiermee onduidelijk wordt. De kaart voor het (overgebleven) zoekgebied hebben we daarom verduidelijkt met een betere topografische ondergrond waarop het zoekgebied is ingetekend.
In het kader van de verfijning/verdieping van de zoekgebieden hebben we alle belemmeringen/beperkingen ingetekend en gepubliceerd op onze website https://www.dinkelland.nl/windenergie.
30
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 25, 26
Overig
Onduidelijkheid, omdat het beleid gaat tot 2030.
25, 26
Provinciaal beleid
25, 26
Landschap
25, 26
Omgevingsaspecten
25, 26
Alternatieven
Wachten op aanpassing provinciaal beleid. Aantasting van het Nationaal landschap en aantasting van de kernwaarden van dit gebied. Er is geen minimale maat gesteld voor woningen in het buitengebied. Ontbreken van een actief beleid op plaatsing van zonnepanelen op daken.
In het nationale Klimaatakkoord zijn er afspraken gemaakt over het verduurzamen van Nederland. Eén van deze afspraken is dat de regio’s Regionale Energiestrategieën (RES) maken. In deze RES-en staan hoe de regio’s in 2030 de regio’s de helft CO2 uitstoten ten opzichte van 1990, ze doen een bod richting het Rijk. De opdracht is om een plan te maken op basis van bewezen technieken. Dit zijn in de praktijk zonne- en windenergie. In de RES Twente wordt er ook richting het Rijk gewezen op technieken zoals kernenergie of ultra-diepe geothermie, echter gaan de gemeenten daar niet over. De gemeente is immers niet het bevoegd gezag in zo’n geval. Vanwege deze reden stellen gemeenten uiteraard geen beleid op waarover ze niet het zeggenschap heeft. Bij wind en zon is dit wel het geval. Het windbeleid is een verdere uitvoering van het bod binnen de RES. In het beleid is er onderzocht hoe er (ruimtelijk) met windenergie wordt omgegaan in Noordoost Twente. In de provinciale omgevingsverordening wordt inmiddels conform het concept windbeleid Noord Oost Twente (NOT) ruimte geboden aan windenergie. Er is gekozen voor ontwikkelingen aan de randen van het Nationaal Landschap, waarbij gekeken is naar landschapstypen en stedelijke invloeden.
Er zal een afstandsmaat (2 X tiphoogte) en een geluidsnorm worden opgenomen in het windbeleid. Deze normen passen binnen de landelijke concept normen, welke vanaf 12 oktober 2023 ter inzage liggen. De eerste trede van de zonneladder is zon op dak en dat streven we ook zeker na met het project ‘gemeente zoekt dak’. In dit project worden bedrijven gestimuleerd/gefaciliteerd om ruimte op daken beschikbaar te stellen voor de installatie van zonnepanelen.
31
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 Om de kansen voor energieopwek via zon op daken te benutten, gaan we samen met de lokale energiecoöperaties zon op grote daken stimuleren. Begin 2022 hebben de vier Noordoost Twente gemeenten een regionaal energiebedrijf opgericht om onder andere met zon op dak samen aan de slag te gaan. Het is een gegeven dat niet alle daken geschikt zijn voor zonnepanelen, door bijvoorbeeld schaduwwerking of verkeerde ligging ten opzichte van de zon waardoor lang niet alle daken geschikt zijn.
25, 26
Alternatieven
25, 26
Lokaal eigendom
Relatie met RES Twente en bedrijfsdaken. Lokale verdienmodellen
Naast vaststelling windbeleid, zal het zonnevelden beleid opnieuw worden vastgesteld. In de verhouding van grondverbruik is er relatief veel grond nodig een voor een zonneveld ten opzichte van een windturbine met een zelfde opbrengst. Via het project ‘gemeente zoekt dak’ worden bedrijven gestimuleerd om hun daken te beleggen met zonnepanelen. In het concept windbeleid is uitgegaan van een verdeling van 1/3 tussen eigenaar, ontwikkelaar en omgeving. In het vast te stellen beleid wordt gestreefd naar 100 % lokaal eigendom. Een bijdrage uit het omgevingsfonds zal inderdaad afhankelijk zijn van het aantal adressen en rendement per jaar. In het bijzonder wordt gerefereerd aan slagschaduw en de afstand van 1,5 km in verband met slagschaduw. Voor het omgevingsfonds is een maatvoering van 1 km genoemd. Ten aanzien van slagschaduw zal een bepaling worden opgenomen dat een windturbine moet beschikken over een stilstand voorziening. In het vast te stellen beleid wordt opgenomen dat een windturbine geen slagschaduw mag veroorzaken op slagschaduwgevoelige objecten, zoals woningen.
32
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 25, 26
Landschap
Onduidelijkheden in Rapport H+N+S.
25, 26
Omgevingsaspecten
Is rekening gehouden met cumulatie van geluid en tonaal geluid?
Het rapport staat op de website. De landschappen die geschikt worden geacht zijn de landschappen met jonge heideontginningen en veen ontginningen. Dat zijn de weidse en gecultiveerde landschappen. Op pagina 23 wordt getracht inzicht te geven in relevante lagen binnen Noordoost Twente. Het rapport is gebaseerd op de randen van NOT-gebied Door de uitspraak van de Raad van State van 30 juni 2021 kan de norm van 47 dBLden uit het Activiteitenbesluit niet worden toegepast voor 3 windturbines of meer. De wetgeving wordt hiervoor momenteel gerepareerd. Inmiddels heeft de wetgever vanaf 12 oktober 2023 conceptnormen ter inzage gelegd. De gestelde normen in het vast te stellen windbeleid passen binnen deze conceptnormen. Bij het tonale geluid bij windturbines gaat het om een hinderlijke bromtoon of een fluitend geluid. Naast het opnemen van geluidsnormen stelt de gemeente voorwaarden aan een plan voor windturbines om te voldoen aan de normstelling. Om tegemoet te komen aan de zorgen van de inwoners, kan worden opgenomen in het windbeleid, dat de gemeente verwacht dat rekening wordt gehouden met de technische ontwikkelingen. Naast de geluidsnorm, kan worden vastgesteld in het windbeleid, dat bij windprojecten wordt gekozen voor de stilste types windturbines, conform de best beschikbare techniek.
Door hier aandacht aan te besteden, wordt rekening gehouden met de belangen van direct omwonenden. Een ander punt op gebied van geluid is het laagfrequent geluid. Laagfrequent geluid draagt voor een klein deel bij in de hinderervaring van windturbinegeluid. Echter, deze hinder is op een verantwoorde manier voldoende beperkt door de geluidsnorm. Voor laagfrequent geluid geldt geen afzonderlijke geluidsnorm. Om handhavend te kunnen optreden, kan in een bestemmingsplan of vergunning worden opgenomen dat het vooraf berekende maximum van het momentane laagfrequente geluid niet mag worden overschreden.
33
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 In de directe omgeving van windparken wordt vaak gevreesd voor hinder vanwege laagfrequent geluid of infrageluid. Hierbij is laagfrequent geluid het geluid tussen de ca 20-100 Hz en infrageluid het geluid onder de 20 Hz. Het RIVM stelt dat het laagfrequente geluid en infrageluid van windturbines niet voor andere effecten zorgen dan ander geluid (=midden en hogere frequenties). Er is geen bewijs dat het laagfrequente geluid en infrageluid onder de gehoordrempel tot enig nadelig gezondheidseffect kan leiden. Het aandeel laagfrequent geluid en infrageluid is normaal voor een mechanische geluidbron en treedt bijvoorbeeld ook op bij wegverkeersgeluid. Een windturbine die normaal draait binnen haar specificaties zal daarom geen onevenredig aandeel laagfrequent geluid veroorzaken, waardoor een norm, aanvullend op een Lden-norm, dan ook niet nodig is. Een normering voor laagfrequent geluid kan wel nut hebben om bij bijzondere situaties het bevoegd gezag een middel te geven om te handhaven. De Vercammen-curve wordt door de Raad van State geschikt bevonden om de aanvaardbaarheid van laagfrequent geluid te beoordelen.
25, 26
Omgevingsaspecten
Bijlage GGD informatieblad i.r.t. tot besluit Duitsland afstand woningen en windmolens naar minimaal 1000 m.
Door het laagfrequente geluid van windturbinegeluid apart te normeren met de Vercammen-curve kan voorkomen worden dat bij onvolkomenheden of defecten (langdurig) hinder als gevolg van laagfrequent geluid van windturbines optreedt. Inmiddels is er nieuwe en actuele informatie waarnaar wij verwijzen. Zo zijn er onder meer op de website actuele factsheets geplaatst over gezondheid: www.rivm.nl/windenergie/windmolens-gezondheid Voor de informatie over gezondheid zijn we afhankelijk van landelijke gezondheidsinstanties, zoals het RIVM. Het hanteren van een norm van 1000 meter zou betekenen dat er geen ruimte is voor de plaatsing van windturbines in de zoekgebieden van Dinkelland en we hebben wel een duurzaamheidsopgave te behalen. 34
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023
25, 26
Landschap
Restricties om windturbines hoger dan 200 m te weren.
25, 26
Lokaal eigendom
Kostenverdeling initiatieven met omgeving inzichtelijk maken.
25, 26
Alternatieven
Aan de vele andere oplossingen om een bijdrage te leveren aan de energietransitie in Twente wordt te gemakkelijk voorbij gegaan.
Op 12 oktober 2023 zijn landelijk concept normen voor windturbines ter inzage gelegd in verband met reparatie van wetgeving. De opgenomen normen in het vast te stellen windbeleid passen binnen deze landelijke concept wetgeving. Mochten de landelijke normen strenger worden dan volgt de gemeente Dinkelland deze strengere normen. We beseffen dat de impact van windturbines groot zal zijn. In het landschap zal een windturbine met een tiphoogte van bijvoorbeeld 180 meter evengoed opvallen en minder rendement opleveren waardoor het aantal windturbines meer zal worden. Daarom gaat de voorkeur uit naar een clustering van minimaal 4, waaraan op voorhand geen restrictie is opgenomen voor de hoogte. Verder is het zo dat de moderne grotere windturbines in verhouding veel meer energie opleveren. Zo levert een windturbine van 240 meter voldoende elektriciteit op voor 7.200 huishoudens. Dat is net zoveel op als 900 erfmolens. Dit zijn wij met u eens. In het windbeleid hebben we een uitwerking gemaakt van een aantal instrumenten, zoals een maatschappelijke tender en gebiedsovereenkomst om deze sturing te geven. In overleg met de omgeving en ter nadere uitwerking kiest Dinkelland voor een rol van de gemeente die passend is om bovenstaande doelstelling van onder andere 100% lokaal eigendom te kunnen bereiken.
Daarom stelt de gemeente voor de zoekgebieden een verkenner in om samen met betrokkenen in het gebied tot een mogelijk ontwikkelmodel voor de windturbines te komen. De gemeente kent vanaf 1 januari 2023 een stimuleringssubsidie om woningen en gebouwen te verduurzamen door bijvoorbeeld betere isolatie. Voor het benutten van de bedrijfsdaken voor de opwekking van zonne-energie hebben de vier gemeenten (Oldenzaal, Losser, Tubbergen en Dinkelland) het project “Gemeente zoekt dak” gestart. Hierbij is in potentie ruim 13 hectare geschikt dakoppervlak beschikbaar gesteld voor de aanleg van zonnepanelen aan de gemeente door bedrijven. Met de dakeigenaren worden afspraken gemaakt over dakhuur en wordt ook de mogelijkheid geboden om het project in eigen beheer te realiseren. Juridisch gezien kunnen we nog niet zover gaan om de plaatsing van zonnepanelen op daken af te dwingen bij de verlening van een omgevingsvergunning. 35
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023
Diverse lokale energie coöperaties hebben al mooie projecten zoals zonnepanelen op boerderijdaken gerealiseerd met behulp van een postcoderoos regeling (bijvoorbeeld Essenkracht uit Tubbergen, Greuner uit Losser en Boeskoolstroom uit Oldenzaal). Het verkopen van de panelen aan deelnemers is echter een uitdaging gebleken in de praktijk en dit heeft veel tijd nodig om tot realisatie te kunnen komen. De cijfers in het windbeleid zullen geactualiseerd worden op de reeds gerealiseerde projecten. Windenergie is nodig om de doelstelling in de energieopgave te kunnen realiseren. Als we energie op zouden wekken met alleen zon op dak, dan kunnen we niet genoeg energie duurzaam opwekken. Voor zonnevelden geldt, dat deze in verhouding teveel ruimte in beslag nemen om dezelfde hoeveelheid energie op te kunnen wekken. Zo levert 1 windturbine net zoveel stroom als 15 tot 22 hectare zonneveld. Verder is het zo dat de moderne grotere windturbines in verhouding veel meer energie opleveren. Zo levert een windturbine van 240 meter voldoende elektriciteit op voor 7.200 huishoudens. Dat is net zoveel op als 900 erfmolens. In het Nationaal Landschap zijn alleen zoekgebieden toegestaan aan de rand van het gebied. Gebieden met wellicht meer potentie liggen midden in het Nationaal Landschap en niet aan de randen van het Nationaal Landschap en zijn daarom niet opgenomen.
Iedere gemeente draagt bij aan de energieopgave. Regionaal gezien is het wellicht mogelijk om windturbines langs de A1 en A35 te plaatsen. De gemeenten met gronden langs de snelweg, kunnen deze locaties als zoekgebied aanwijzen. De gronden langs de A1 in Dinkelland worden beperkt vanwege de aanwezigheid van de radar op vliegveld Twenthe.
36
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 29.
Zelfde rechten voor burgers uit Duitsland
29.
Traktaat van Meppen
Burgers van Duitse gemeenten zullen aanspraak hebben op dezelfde rechten en rechtsmiddelen. Hierbij ook rekening houden met geluidsnormen, slagschaduw en milieuproblemen aan Duitse zijde. Rekening houden met het Meppener Grenstraktat van 02-07-1824, waarbij geen gebouwen mogen worden opgericht op een afstand van ca. 400 meter aan beide zijden van de grens.
Voor Duitse inwoners zullen dezelfde rechten en rechtsmiddelen gelden dan voor Nederlandse inwoners. Hierin maakt het beleid geen onderscheid. Hierbij zullen wij ons houden aan de Nederlandse normen. De afstand van 1 kilometer tussen de bebouwde kom en windturbines en de afstandsnorm van 2 X de tiphoogte ten opzichte van woningen en de (aangepaste) geluidsnorm zullen eveneens gelden voor de inwoners in Duitsland. Evenals het aspect slagschaduw waarvoor wordt opgenomen in het vast te stellen beleid dat een windturbine geen slagschaduw mag veroorzaken. Indien het komt tot een project dan zullen alle omgevingsaspecten (ook aan Duitse zijde) nader moeten worden onderzocht.
In het Verdrag van Meppen is overeengekomen dat er in een zone van 376 meter aan weerszijden van de grens geen gebouwen mogen worden opgericht, met als doel om vrij schootsveld voor smokkelaars te behouden. Het Verdrag is in 1960 geïncorporeerd in het Grensverdrag. De ministeries van buitenlandse zaken van Duitsland en Nederland zijn de bevoegde gezagen voor handhaving en wijziging van het verdrag. In 1975 is een aanvulling op het verdrag overeengekomen waaruit kan worden geconcludeerd dat de Rijksoverheden het verdrag van Meppen niet zullen handhaven als de provinciale autoriteiten aan weerszijden van de grens een uitzondering op het Verdrag met elkaar afspreken. Het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Overijssel heeft op 13 december 2022 het Provinciaal Programma Energiestrategie (PPE) vastgesteld en hierin stelling genomen over het Tractaat van Meppen. De provincie heeft hierover de volgende passage opgenomen:
37
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 2.1.2. Tractaat van Meppen. Bij het aanwijzen van zoekgebieden speelt de vraag naar de geldigheid van het Tractaat van Meppen. Dit Tractaat uit 1824 legt de grens vast tussen het voormalige Koninkrijk Hannover en Nederland. In artikel 5 van het Tractaat is afgesproken dat zowel Nederland als Duitsland (Nedersaksen als rechtsopvolger van het Koninkrijk van Hannover) geen bouwwerken, met uitzondering van "staatsgebouwen of verdedigingsinrigtingen", toestaan binnen een afstand van 377 meter van de grens tenzij de bevoegde gezagen anders overeenkomen. De noodzaak voor artikel 5 van het Tractaat van Meppen dat de afstand van 377 meter regelt, is weggevallen. De grens wordt immers niet meer betwist, gemeenschappelijke weiden zijn niet meer in gebruik, smokkelen van goederen ter plaatse van de grens komt met de interne markt van de Europese Unie niet meer voor en Europese, Duitse en Nederlandse wetgeving (bijvoorbeeld verdrag van Espoo, milieuwetgeving, Ruimtelijke ordening) beschermen de rechten van burgers in de directe nabijheid van de grens.
In de praktijk wordt in zowel Overijssel als Landkreis Grafschaft Bentheim de regel gehanteerd dat voor hinder (milieu en RO) van een initiatief of ontwikkeling dezelfde criteria gelden voor getroffenen aan de andere kant van de grens gebaseerd op de wet- en regelgeving van het land waar de ontwikkeling plaatsvindt. Daarmee wordt voldoende bescherming geboden aan de belangen van de bewoners van het grensgebied en is het Tractaat geen belemmering in het aanwijzen van zoekgebieden of faciliteren van projecten.
29.
Participatie
Vroegtijdig betrekken van de gemeente Nordhorn en Landkreis Grafschaft Bentheim bij windenergieplannen.
Vanuit de provincie wordt nog de juridische toets gedaan over dit Tractaat. Hierop is nog geen antwoord gekregen. In verband met het Traktaat zal bij een evt. aanvraag binnen de zone contact worden opgenomen met Stadt Nordhorn. Er zijn enkele gesprekken gevoerd met de Stadt Nordhorn ten tijde van de opstelling van het beleid. Mocht het komen tot een concreet plan dan worden de Stadt Nordhorn en inwoners van Nordhorn die in de naaste omgeving wonen betrokken bij de plannen.
38
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023
30.
Omgevingsaspecten
Beleid tast het woongenot aan van cliënten
Geluid Aan de milieuaspecten is in het concept-windbeleid grotendeels voorbijgegaan. De milieuaspecten komen in een later stadium bij een concrete aanvraag zeker uitgebreid aan bod. De vele zienswijzen en de roep tot het hanteren van afstanden hebben wij ons ter harte genomen. We hadden gehoopt dat het RIVM of het Rijk hiervoor met duidelijke afstandsnormen zouden komen. In overeenstemming met de nieuwe landelijke conceptnorm per 12 oktober 2023 zijn de geluidsnormen aangepast. Geluidsoverlast Vanuit het Activiteitenbesluit geldt voor geluid een norm van 47 dB(A). De normen uit het Activiteitenbesluit mogen door de uitspraak van de Raad van State (d.d. 30/06/2021) niet meer zonder onderbouwing worden gebruikt voor een clustering van minimaal 3 windturbines. De geluidsnorm van 47 dB-Lden uit het Activiteitenbesluit mag niet zonder onderbouwing en onderzoek worden ingezet. In verband met de reparatie van deze wetgeving is een Plan-MER gestart. De aanpassing van de wet wordt begin 2024 verwacht. Voor het Lden kan, op basis van het aantal gehinderden en de gezondheidseffecten een begrenzing van 47 dB worden afgewogen. De gemeente hecht eraan een hoger beschermingsniveau te realiseren en volgt het advies van GGD en WHO om ten hoogste 45 dB Lden toe te laten. Voor een vergelijkbaar beschermingsniveau is het bijbehorende Lnight 6 dB lager en dus 39 dB.
Voor een vergelijkbaar beschermingsniveau is het bijbehorende LAeq tot 4 dB hoger dan het Lnight, dus 43 dB(A). Om deze daadwerkelijk meetbaar en handhaafbaar te maken, kiest de gemeente voor een lange, maar nog realiseerbare middelingsduur van 15 minuten. 39
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 Lnight is het jaargemiddelde geluidsniveau in de nachtperiode. Hierbij wordt geen toeslag gehanteerd. Lnight wordt gebruikt om slaapverstoring te voorspellen. Lnight biedt aanvullende bescherming ten opzichte van Lden indien een windturbine met name in de nacht in bedrijf is. Het LAeq is het gemiddelde geluidsniveau over een beoordelingsperiode. Over het algemeen is dit een etmaal of een deel daarvan (dag, avond, nacht). Ook kan het een geluidsniveau over een kortere periode beslaan, bijvoorbeeld het gemiddelde geluidsniveau over enkele minuten of een kwartier. De norm is relatief eenvoudig handhaafbaar. In de directe omgeving van windparken wordt vaak gevreesd voor hinder vanwege laagfrequent geluid of infrageluid. Hierbij is laagfrequent geluid het geluid tussen de ca 20-100 Hz en infrageluid het geluid onder de 20 Hz. Het RIVM stelt dat het laagfrequente geluid en infrageluid van windturbines niet voor andere effecten zorgen dan ander geluid (=midden en hogere frequenties). Er is geen bewijs dat het laagfrequente geluid en infrageluid onder de gehoordrempel tot enig nadelig gezondheidseffect kan leiden. Het aandeel laagfrequent geluid en infrageluid is normaal voor een mechanische geluidbron en treedt bijvoorbeeld ook op bij wegverkeersgeluid.
Een windturbine die normaal draait binnen haar specificaties zal daarom geen onevenredig aandeel laagfrequent geluid veroorzaken, waardoor een norm, aanvullend op een Lden-norm, dan ook niet nodig is. Een normering voor laagfrequent geluid kan wel nut hebben om bij bijzondere situaties het bevoegd gezag een middel te geven om te handhaven. De Vercammen-curve wordt door de ABRvS3 geschikt bevonden om de aanvaardbaarheid van laagfrequent geluid te beoordelen.
3 ECLI:NL:RVS:2021:1683 en ECLI:NL:RVS2020:2308
40
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 Door het laagfrequente geluid van windturbinegeluid apart te normeren met de Vercammen-curve kan voorkomen worden dat bij onvolkomenheden of defecten (langdurig) hinder als gevolg van laagfrequent geluid van windturbines optreedt. Aangezien gezondheid afhankelijk is van meerdere factoren en er behoefte is aan een norm voor een minimale afstand tot woningen, wil de gemeente daarnaast ook een afstandsnorm toepassen van minimaal 400 meter van woningen.
30.
Participatie
Geen participatie voor de zoeklocaties
Slagschaduw In het windbeleid is opgenomen dat windturbines verplicht voorzien zijn van een stilstandvoorziening. Hierdoor schakelt de turbine uit als slagschaduw optreedt. Aan de hand van rekenmethodes is van tevoren vast te stellen op welke dagen en op welk moment van de dag een slagschaduw kan optreden. Of de slagschaduw ook echt optreedt op de voorspelde dagen, hangt af of het bijvoorbeeld onbewolkt is en de richting van de zon. In het vast te stellen windbeleid wordt het principe gehanteerd van geen slagschaduw op ‘slagschaduwgevoelige’ objecten, zoals woningen. Met de dorpsraden nabij de zoekgebieden hebben in het kader van de terinzagelegging van het concept windbeleid gesprekken plaatsgevonden. Naar aanleiding van deze gesprekken en de vele zienswijzen is vaststelling van het windbeleid uitgesteld. Op 25 januari 2022 heeft de gemeenteraad van Dinkelland via een amendement aan de gemeente opdracht gegeven om een vaste route te volgen naar het vaststellen van het windbeleid en de evaluatie van het zonneveldenbeleid. Hoe deze route verloopt, is vastgelegd in de ‘Opzet routekaart zon en wind’. Deze routekaart gaat niet over de inhoud van het beleid, maar brengt wel in beeld welke inhoudelijke stappen worden genomen op weg naar besluitvorming. Met hierin doorlopend aandacht voor de communicatie met onze inwoners, welke een informerend karakter hadden.
Daadwerkelijke participatie zal pas plaats vinden na vaststelling van het windbeleid en komt aan bod bij een eventuele aanvraag. Tot die tijd informeren wij inwoners en andere betrokkenen. Hiervoor zijn algemene bijeenkomsten gehouden in januari 2023.
41
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 In maart en mei 2023 zijn informatiebijeenkomsten geweest om bewoners binnen 1 km van potentiele zoeklocaties te informeren. Na de vaststelling van het windbeleid kunnen aanvragen worden ingediend. Hiervoor geldt een afzonderlijk participatietraject. Het is inderdaad zo dat de grote windturbines die mogelijk gemaakt worden met dit beleid niet landschappelijk kunnen worden ingepast. Daarom is gekeken naar welk landschap het beste de windturbines aankan. Uit het landschapsonderzoek van H+N+S is gebleken dat het jonge ontginningenlandschap zich het beste lenen voor de plaatsing van windturbines. Vandaar dat in deze gebieden die liggen aan de randen van het Nationaal Landschap de zoekgebieden zijn gesitueerd. Er zijn wel mogelijkheden om het zicht op een windmolen te beperken door middel van bomen aanplant.
30.
Landschap
Windtubines kunnen niet landschappelijk ingepast worden
30.
Landschap
Soorten windturbines met verschillende hoogte zijn niet afgebakend.
Ontwikkelingen gaan snel. Zo ook de ontwikkeling van windturbines. Het is bekend dat een moderne hoge windturbine van 240 meter, 7.200 huishoudens van stroom kan voorzien. Ter vergelijking voor hetzelfde rendement zijn 900 erfmolens nodig. Beperkingen voor de hoogte kan afhangen van de locatie. Op voorhand willen we de maximale hoogte niet beleidsmatig vastleggen en zal op projectniveau worden beoordeeld.
30.
Landschap
Zoekgebieden herdefiniëren
Noordoost Twente is aangemerkt als Nationaal Landschap. Voorwaarde voor de vaststelling van het gemeentelijke windbeleid was dat de provincie Overijssel ruimte bood voor windenergie aan de randen van het Nationaal Landschap door herziening van de omgevingsverordening. Inmiddels is de provinciale omgevingsverordening hierop aangepast. Op basis van een landschappelijke analyse is vervolgens bepaald waar windturbines mogelijk zijn in Dinkelland. De zoekgebieden m.b.t. de landschapstypes zijn gebaseerd op een rapport van H+N+S ´Herdefiniëren grens nationaal landschap´. Door de voorwaarde om te zoeken aan de randen van NOT-gebied zijn geen locaties onderzocht in het midden van NOT-gebied. 42
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 30.
31.
Flora en fauna
Landschap
Er heeft onvoldoende onderzoek plaatsgevonden naar flora en fauna
Voor de plaatsing van een windturbine is een planologische procedure noodzakelijk. In deze procedure moet onderzoek plaatsvinden naar flora en fauna en een goed woonen leefklimaat.
Onderbouwing tot de aanpassing van de grenzen van Nationaal Landschap en waarom niet centraal regelen via de provincie.
De duurzaamheidsopgave is een landelijke opgave waar iedere gemeente een steentje aan bijdraagt. Een mix van zon en windenergie is nodig voor een stabiele energievoorziening. In elk geval voor de transitie periode. Nieuwe technieken zullen in de toekomst wellicht toepasbaar zijn, maar dit is op dit moment nog niet mogelijk.
Sterfte van vogels door aanvaringen met windturbines is te beperken door technische oplossingen. De toepassing van stilstand voorzieningen bij windparken op of nabij trekroutes kan het aantal slachtoffers onder trekvogels aanzienlijk beperken. Met een model is het mogelijk om vogeltrek te kunnen voorspellen waarop de stilstand voorziening kan worden afgestemd. De pieken in de trek zijn vaak maar enkele dagen per jaar. Met een radar is redelijk goed te voorspellen of een windturbine moet worden stilgezet om vogels te beschermen. Bij ieder initiatief kan bij de aanvraag worden nagegaan of het noodzakelijk is om een stilstand voorziening verplicht te stellen.
Gemeente Dinkelland heeft samen met de drie andere gemeenten uit Noordoost Twente (Oldenzaal, Tubbergen en Losser) in het kader van de Regionale Energie Strategie een bod gedaan van 225 GWh tot 2030 (RES-bod 1.0). Hoewel de verdeling tussen zonne- en windenergie niet is vastgelegd bij de vaststelling van het bod RES Twente 1.0, is in Noordoost Twente ter voorbereiding op het concept windbeleid de volgende verdeling voor de vier gemeenten besproken: - 63 ha zon op dak - 100 ha zonnevelden - 9 (hoge) windturbines. Het concept-windbeleid is vervolgens samen met de vier NOT-gemeenten opgesteld. Noordoost Twente is aangemerkt als Nationaal Landschap. Voorwaarde voor de vaststelling van het gemeentelijke windbeleid was dat de provincie Overijssel ruimte bood voor windenergie aan de randen van het Nationaal Landschap door herziening van de omgevingsverordening. Inmiddels is de provinciale omgevingsverordening 43
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 hierop aangepast. Overigens is niet de begrenzing van Nationaal Landschap aangepast, maar wordt binnen de zoekgebieden van de Noordoost Twente-gemeenten ruimte geboden aan de plaatsing van windtubines.
31.
Participatie
31.
Participatie
In hoeverre zijn omliggende gemeenten betrokken/ geïnformeerd? Twijfels over de representativiteit van de gehouden enquête
Op basis van een landschappelijke analyse is vervolgens bepaald waar windturbines mogelijk zijn in Dinkelland. De zoekgebieden m.b.t. de landschapstypes zijn gebaseerd op een rapport van H+N+S ´Herdefiniëren grens nationaal landschap´. Aangrenzende gemeenten en omwonenden binnen een straal van 1 km zijn gericht uitgenodigd voor bijeenkomsten in het kader van het windbeleid.
In opdracht van energie Noord Oost Twente heeft Moventem een onderzoek over de regionale energiestrategie van de regio uitgevoerd. In totaal zijn er 15.000 inwoners uitgenodigd om mee te doen aan dit onderzoek. Ze hebben een brief ontvangen met een unieke code. Zo kon de vragenlijst niet meerdere keren worden ingevuld door dezelfde persoon. Ook konden inwoners, die geen brief hadden ontvangen, meedoen met dit onderzoek door een code op te vragen. In totaal hebben 1.960 inwoners meegedaan die uitgenodigd waren via de brief, 465 inwoners hebben zelf een code opgevraagd. Inwoners die zelf de code hebben opgevraagd zijn over het algemeen net iets negatiever ten opzichte van klimaatverandering en duurzame energie (in Noordoost Twente). Wel zijn zij al iets duurzamer (zoals energie besparen en biologisch eten). De vragenlijsten konden worden ingevuld tussen 30 oktober en 23 november 2020. Met het aantal respondenten (2.425) kunnen met een betrouwbaarheid van 95% en een foutmarge van 1,97% uitspraken worden gedaan op totaal niveau. Voor de gemeente Dinkelland, met het aantal respondenten (739) kunnen met een betrouwbaarheid van 95% en een foutmarge van 3,55% uitspraken gedaan worden.
44
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 32.
Overig
RES-bod in verhouding met andere gemeenten. Geen confettimodel van windturbines en zonneparken op lokaal en regionaal niveau.
32.
Landschap
32.
Alternatieven
Beleid opstellen tot 2030 is half werk.
32.
Landschap
Aantasting van het landschap in en om Saasveld en de nu gemaakte keuzes staan haaks op eerder gemaakte keuzes.
RES-bod dat Noordoost Twente met 4 gemeenten heeft gedaan is gebaseerd op het energieverbruik in deze 4 gemeenten. In de zienswijze wordt de oproep gedaan aan de NOT-gemeenten om te voorkomen dat er een confettimodel van windturbines en zonneparken ontstaat in regio’s. Op kleine schaal kiezen de NOT gemeenten ook voor clustering van windenergie (in Dinkelland minimaal 4 windturbines) boven een “confetti-model”. Buiten de aangewezen zoekgebieden kunnen geen windmolens van > 25 meter worden geplaatst (dus ook geen dorpsmolens). Ook is gekozen voor ontwikkelingen aan de randen van het Nationaal Landschap, waarbij gekeken is naar landschapstypen en stedelijke invloeden, zoals eerder vermeld. In het nationale Klimaatakkoord zijn er afspraken gemaakt over het verduurzamen van Nederland. Eén van deze afspraken is dat de regio’s Regionale Energiestrategieën (RES) maken. In deze RES-en staan hoe de regio’s in 2030 de regio’s de helft CO2 uitstoten ten opzichte van 1990, ze doen een bod richting het Rijk. De opdracht is om een plan te maken op basis van bewezen technieken. Dit zijn in de praktijk zonne- en windenergie. In de RES Twente wordt er ook richting het Rijk gewezen op technieken zoals kernenergie of ultra-diepe geothermie, echter gaan de gemeenten daar niet over. De gemeente is immers niet het bevoegd gezag in zo’n geval.
Vanwege deze reden stellen gemeenten uiteraard geen beleid op waarover ze niet het zeggenschap heeft. Bij wind en zon is dit wel het geval. Het windbeleid is een verdere uitvoering van het bod binnen de RES. In het beleid is er onderzocht hoe er (ruimtelijk) met windenergie wordt omgegaan in Noordoost Twente. Op basis van een landschappelijke analyse is bepaald waar windturbines mogelijk zijn in Dinkelland. De zoekgebieden met betrekking tot de landschapstypes zijn gebaseerd op een rapport van H+N+S aan de randen van het Nationaal Landschap Noord Oost Twente.
45
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 32.
Landschap
Inpassing in de bestaande bestemmingsplann en in relatie tot kwaliteit.
32.
Overig
Evenredige verdeling van lasten in Twente
32.
Overig
Effectiviteit en rendement
32.
Flora en fauna
Er is onvoldoende onderbouwd welke effecten windturbines hebben op de aanwezige dieren.
Het is inderdaad zo dat de grote windturbines die mogelijk gemaakt worden met dit beleid niet landschappelijk kunnen worden ingepast. Daarom is gekeken naar welk landschap het beste de windturbines aankan. Uit het landschapsonderzoek van H+N+S is gebleken dat het jonge ontginningenlandschap zich het best lenen voor de plaatsing van windturbines. Vandaar dat in deze gebieden die liggen aan de randen van het Nationaal Landschap de zoekgebieden zijn gesitueerd. Er zijn wel mogelijkheden om het zicht op een windmolen te beperken door middel van bomen aanplant. Het bod RES 1.0 met 225 GWu tot 2030 voor de vier gemeenten Noordoost Twente is gebaseerd op het verbruik van deze vier gemeenten. In eerste instantie was rekening gehouden met 18 mega windturbines, maar door een fout in de berekening is dit aantal voor NOT teruggebracht naar 9 stuks. In het windbeleid is geen doorvertaling gemaakt of de plaatsing van windturbines financieel mogelijk zijn. Dit is een stuk marktwerking. Met de huidige hoge energieprijzen zal een project uiteraard eerder financieel haalbaar zijn dan met lage energieprijzen. Om zoveel mogelijk rendement te halen en te voldoen aan de duurzaamheidsopgave zal in het vast te stellen een minimale tiphoogte worden opgenomen van 140 meter. Sterfte van vogels door aanvaringen met windturbines is te beperken door technische oplossingen.
De toepassing van stilstand voorzieningen bij windparken op of nabij trekroutes kan het aantal slachtoffers onder trekvogels aanzienlijk beperken. Met een model is het mogelijk om vogeltrek te kunnen voorspellen waarop de stilstand voorziening kan worden afgestemd. De pieken in de trek zijn vaak maar enkele dagen per jaar. Met een radar is redelijk goed te voorspellen of een windturbine moet worden stilgezet om vogels te beschermen. Bij ieder initiatief kan bij de aanvraag worden nagegaan of het noodzakelijk is om een stilstand voorziening verplicht te stellen. Voor de plaatsing van een windturbine is een planologische procedure noodzakelijk. In deze procedure moet onderzoek plaatsvinden naar flora en fauna en een goed woonen leefklimaat.
46
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 32.
Omgevingsaspecten
Milieu en gezondheidsaspect en zijn onderbelicht, zoals klachten van laag frequent geluid (LFG), minimale afstand tot woningen.
Geluid Aan de milieuaspecten is in het concept-windbeleid grotendeels voorbijgegaan. De milieuaspecten komen in een later stadium bij een concrete aanvraag zeker uitgebreid aan bod. De vele zienswijzen en de roep tot het hanteren van afstanden hebben wij ons ter harte genomen. We hadden gehoopt dat het RIVM of het Rijk hiervoor met duidelijke afstandsnormen zouden komen. In overeenstemming met de nieuwe landelijke conceptnorm per 12 oktober 2023 zijn de geluidsnormen aangepast. Vanuit het Activiteitenbesluit geldt voor geluid een norm van 47 dB(A). De normen uit het Activiteitenbesluit mogen door de uitspraak van de Raad van State (d.d. 30/06/2021) niet meer zonder onderbouwing worden gebruikt voor een clustering van minimaal 3 windturbines. De geluidsnorm van 47 dB-Lden uit het Activiteitenbesluit mag niet zonder onderbouwing en onderzoek worden ingezet. In verband met de reparatie van deze wetgeving is een Plan-MER gestart. De aanpassing van de wet wordt begin 2024 verwacht. Voor het Lden kan, op basis van het aantal gehinderden en de gezondheidseffecten een begrenzing van 47 dB worden afgewogen. De gemeente hecht eraan een hoger beschermingsniveau te realiseren en volgt het advies van GGD en WHO om ten hoogste 45 dB Lden toe te laten. Voor een vergelijkbaar beschermingsniveau is het bijbehorende L night 6 dB lager en dus 39 dB.
Voor een vergelijkbaar beschermingsniveau is het bijbehorende LAeq tot 4 dB hoger dan het Lnight, dus 43 dB(A). Om deze daadwerkelijk meetbaar en handhaafbaar te maken, kiest de gemeente voor een lange, maar nog realiseerbare middelingsduur van 15 minuten.
47
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 Lnight is het jaargemiddelde geluidsniveau in de nachtperiode. Hierbij wordt geen toeslag gehanteerd. Lnight wordt gebruikt om slaapverstoring te voorspellen. Lnight biedt aanvullende bescherming ten opzichte van Lden indien een windturbine met name in de nacht in bedrijf is. Het LAeq is het gemiddelde geluidsniveau over een beoordelingsperiode. Over het algemeen is dit een etmaal of een deel daarvan (dag, avond, nacht). Ook kan het een geluidsniveau over een kortere periode beslaan, bijvoorbeeld het gemiddelde geluidsniveau over enkele minuten of een kwartier. De norm is relatief eenvoudig handhaafbaar. In de directe omgeving van windparken wordt vaak gevreesd voor hinder vanwege laagfrequent geluid of infrageluid. Hierbij is laagfrequent geluid het geluid tussen de ca 20-100 Hz en infrageluid het geluid onder de 20 Hz. Het RIVM stelt dat het laagfrequente geluid en infrageluid van windturbines niet voor andere effecten zorgen dan ander geluid (=midden en hogere frequenties). Er is geen bewijs dat het laagfrequente geluid en infrageluid onder de gehoordrempel tot enig nadelig gezondheidseffect kan leiden. Het aandeel laagfrequent geluid en infrageluid is normaal voor een mechanische geluidbron en treedt bijvoorbeeld ook op bij wegverkeersgeluid.
Een windturbine die normaal draait binnen haar specificaties zal daarom geen onevenredig aandeel laagfrequent geluid veroorzaken, waardoor een norm, aanvullend op een Lden-norm, dan ook niet nodig is. Een normering voor laagfrequent geluid kan wel nut hebben om bij bijzondere situaties het bevoegd gezag een middel te geven om te handhaven. De Vercammen-curve wordt door de ABRvS4 geschikt bevonden om de aanvaardbaarheid van laagfrequent geluid te beoordelen. Door het laagfrequente geluid van windturbinegeluid apart te normeren met de Vercammen-curve kan voorkomen worden dat bij onvolkomenheden of defecten (langdurig) hinder als gevolg van laagfrequent geluid van windturbines optreedt.
48
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 Externe veiligheid Bij externe veiligheid kan worden gedacht aan: • IJs afwerping; • mastbreuk; • het afbreken van een turbineblad of de gondel. Omdat externe veiligheid relevant is bij windturbines, staan in het Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling veiligheidseisen. Dit zijn onder meer risicocontouren. Het Handboek Risicozonering Windturbines helpt bij het bepalen van deze risicocontouren. Evenals bij geluid wordt de wet op dit punt gerepareerd. Door het opnemen van een afstandsnorm van 2 X de tiphoogte ten opzichte van woningen zal externe veiligheid niet meteen een rol van betekenis spelen. Uiteraard zal het aspect externe veiligheid worden beoordeeld bij een concrete aanvraag.
32.
Alternatieven
Kijken naar alternatieven zoals isolatie, wind op zee, zon op dak, enzovoort.
Aangezien gezondheid afhankelijk is van meerdere factoren en er behoefte is aan een norm voor een minimale afstand tot woningen, wil de gemeente naast een geluidsnorm ook een afstandsnorm toepassen van 2 X de tiphoogte ten opzichte van woningen. In het nationale Klimaatakkoord zijn er afspraken gemaakt over het verduurzamen van Nederland. Eén van deze afspraken is dat de regio’s Regionale Energiestrategieën (RES) maken. In deze RES-en staan hoe de regio’s in 2030 de regio’s de helft CO2 uitstoten ten opzichte van 1990, ze doen een bod richting het Rijk. De opdracht is om een plan te maken op basis van bewezen technieken. Dit zijn in de praktijk zonne- en windenergie. In de RES Twente wordt er ook richting het Rijk gewezen op technieken zoals kernenergie of ultra-diepe geothermie, echter gaan de gemeenten daar niet over. De gemeente is immers niet het bevoegd gezag in zo’n geval. Vanwege deze reden stellen gemeenten uiteraard geen beleid op waarover ze niet het zeggenschap heeft. Bij wind en zon is dit wel het geval. Het windbeleid is een verdere uitvoering van het bod binnen de RES. In het beleid is er onderzocht hoe er (ruimtelijk) met windenergie wordt omgegaan in Noordoost Twente.
49
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 Windenergie op land is, net als windenergie op zee volgens het Planbureau van de Leefomgeving een van de goedkoopste en meest efficiënte bronnen van duurzame elektriciteit en daarmee onmisbaar in de energietransitie. De energiebehoefte in Nederland is zo groot dat iedere gemeente, en dus ook gemeente Dinkelland, een steentje moet bijdragen. Nederland heeft de doelstelling om de CO2-uitstoot in 2030 met ten minste 55% terug te dringen. Het Rijk zet in op windenergie op zee, omdat dit een duurzame energiebron is die grootschalig in ons land beschikbaar is. Maar de zee is ook nodig voor andere functies (visserij, scheepsroutes, natuur, mijnbouwactiviteiten), waardoor ook hernieuwbare opwekking op land nodig is, om deze doelstelling te bereiken. Binnen de NPRES is afgesproken dat 70% aan windenergie wordt opgewekt op zee en de overige 30% op land. Dit is doorvertaald in 35 TWh op land en 89,5 TWh op zee in 2030. Sinds 1 januari kent de gemeente een stimuleringsregeling voor de isolatie van woningen. Windenergie is nodig om de doelstelling in de energieopgave te kunnen realiseren. Als we energie op zouden wekken met alleen zon op dak, dan kunnen we niet genoeg energie duurzaam opwekken.
Voor zonnevelden geldt, dat deze in verhouding teveel ruimte in beslag nemen om dezelfde hoeveelheid energie op te kunnen wekken. Zo levert 1 windturbine net zoveel stroom als 15 tot 22 hectare zonneveld. Voor het benutten van de bedrijfsdaken voor de opwekking van zonne-energie hebben de vier gemeenten het project “Gemeente zoekt dak” gestart. Hierbij is in potentie ruim 13 hectare geschikt dakoppervlak beschikbaar gesteld voor de aanleg van zonnepanelen aan de gemeente door bedrijven. Met de dakeigenaren worden afspraken gemaakt over dakhuur en wordt ook de mogelijkheid geboden om het project in eigen beheer te realiseren. Nieuwe technieken zijn nog niet grootschalig toepasbaar in de praktijk. Daarom zijn we genoodzaakt om onze energieopgave te realiseren met een mix van zonne- en windenergie. Nieuwe technieken worden nader onderzocht in de RES Twente 2.0. 50
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 32.
32.
Omgevingsaspecten
Participatie
Belasting van het milieu van verouderde windmolens, de wieken kunnen bijvoorbeeld niet gerecycled worden
Windbeleid is onvolledig door geen participatietraject voor de zoeklocaties, de volgorde van de toetsingscriteria zijn verkeerd.
De windturbines zelf kunnen volledig worden gerecycled. Het beton in de bodem zal na gebruik worden verwijderd. Na de afschrijving en de tijdelijke plaatsing zullen de windturbines uiteindelijk worden afgebroken. Voor de afbraak en recycling is geld benodigd. Om ervoor te zorgen dat het geld beschikbaar is, zal in de anterieure overeenkomst tussen de gemeente en initiatiefnemer een financiële zekerheid worden gevraagd voor de afbraak en recycling van de windturbine. In de praktijk komt dit neer op een bankgarantie. Een garantstelling dat het bedrag beschikbaar is na het verstrijken van de tijdelijke termijn van maximaal 25 jaar. Daarnaast zal in de vergunning een voorwaarde worden opgenomen tot opruimplicht voor de bovengrondse en ondergrondse elementen. Met de dorpsraden nabij de zoekgebieden hebben in het kader van de terinzagelegging van het concept windbeleid gesprekken plaatsgevonden. Naar aanleiding van deze gesprekken en de vele zienswijzen is vaststelling van het windbeleid uitgesteld. Op 25 januari 2022 heeft de gemeenteraad van Dinkelland via een amendement aan de gemeente opdracht gegeven om een vaste route te volgen naar het vaststellen van het windbeleid en de evaluatie van het zonneveldenbeleid. Hoe deze route verloopt, is vastgelegd in de ‘Opzet routekaart zon en wind’.
Deze routekaart gaat niet over de inhoud van het beleid, maar brengt wel in beeld welke inhoudelijke stappen worden genomen op weg naar besluitvorming. Met hierin doorlopend aandacht voor de communicatie met onze inwoners, welke een informerend karakter hadden. Daadwerkelijke participatie zal pas plaats vinden na vaststelling van het windbeleid en komt aan bod bij een eventuele aanvraag. Tot die tijd informeren wij inwoners en andere betrokkenen. Hiervoor zijn algemene bijeenkomsten gehouden in januari 2023. In maart en mei 2023 zijn informatiebijeenkomsten geweest om bewoners binnen 1 km van potentiele zoeklocaties te informeren. Na de vaststelling van het windbeleid kunnen aanvragen worden ingediend. Hiervoor geldt een afzonderlijk participatietraject.
51
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 32.
Waardevermin dering
Windturbines verminderen de waarde van woningen.
Het windbeleid stelt kaders en geeft niet aan of er sprake is van waardevermindering van woningen. Zaken zoals waardevermindering van woningen kunnen worden meegenomen in een projectfase. Hierover kunnen dan afspraken worden gemaakt. Uit navraag bij makelaars is ons bekend dat WOZ-waarden zullen dalen van huizen in de nabijheid van windturbines. Echter, om welk percentage waardedaling het gaat, is op voorhand niet aan te geven. Dat zal onder meer afhankelijk zijn van afstand en ligging.
32.
Landschap
Blijvende horizonvervuiling van een windturbine.
32.
Participatie
Draagvlak zou moeten aantonen of windturbines gewenst zijn
Het is inderdaad zo dat de grote windturbines die mogelijk gemaakt worden met dit beleid niet landschappelijk kunnen worden ingepast. Daarom is gekeken naar welk landschap het beste de windturbines aankan. Uit het landschapsonderzoek van H+N+S is gebleken dat het jonge ontginningenlandschap zich het best leent voor de plaatsing van windturbines. Vandaar dat in deze gebieden die liggen aan de randen van het Nationaal Landschap de zoekgebieden zijn gesitueerd. Er zijn wel mogelijkheden om het zicht op een windmolen te beperken door middel van bomen aanplant. Wanneer de windturbines niet meer gebruikt worden dienen ze gesloopt te worden. Om als gemeente de regie in handen te houden wordt lokaal windbeleid opgesteld. In dit beleid zal lokaal eigendom een plek verkrijgen. Lokaal eigendom betekent dat inwoners en ondernemers collectief (geheel of gedeeltelijk) eigenaar zijn van de installatie van een windproject. Dat is meestal in de vorm van een energie- of dorpscoöperatie. Zij hebben zeggenschap over (de ontwikkeling van) het project, inclusief (een deel van) de opbrengsten. In het concept beleid is opgenomen dat actieve participatie bijdraagt aan de acceptatie van een windproject. Dit behoeft nog verdere uitwerking, waarbij wordt gestreefd naar 100% lokaal eigendom. Maatschappelijke acceptatie zou een betere term zijn dan draagvlak.
52
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 32.
Omgevingsaspecten
32.
Overig
32.
Participatie
De volgorde van de toetsingscriteria voor het beleid is verkeerd. Zo dient eerst gekeken te worden naar gezondheid, dan naar maatschappelijke impact, vervolgens landschappelijke inpassing en als laatste het rendement De nu gemaakte keuzes staan haaks op eerdere gemaakte keuzes
Lokaal eigendom is een illusie
De vele zienswijzen en reacties hebben we ons ter harte genomen. In het concept windbeleid was geen afstandsnorm opgenomen. Deze hebben we alsnog opgenomen door het hanteren van een afstandsnorm van 2 X de tiphoogte ten opzichte van woningen. Naast een afstandsnorm wordt een aangescherpte geluidsnorm van 45 dBLden opgenomen en een waarde voor de nacht.
In de nadere motivering wordt hierbij gedoeld op het provinciale beleid. Hierin hebben we als gemeente geen sturende rol. Wel vinden wij het van belang om als gemeente zelf de regie te houden door het opstellen van beleid. In de gemeente Dinkelland is niet eerder windbeleid vastgesteld. Ook zijn er niet eerder zoekgebieden aangewezen waar de plaatsing van windmolens binnen het NOT-gebied mogelijk wordt gemaakt. Ook zijn niet eerder op een vergelijkbare wijze participatieverplichtingen opgenomen in RO-beleidsdocumenten. Er is daarom voor zover bekend geen sprake van “keuzes die haaks staan op eerder gemaakte keuzes” met betrekking tot het gemeentelijk beleid. Het streven is om te komen tot 100 % lokaal eigendom. In overleg met de omgeving en ter nadere uitwerking kiest Dinkelland voor een rol van de gemeente die passend is om bovenstaande doelstelling van onder andere 100% lokaal eigendom te kunnen bereiken. Daarom stelt de gemeente voor het zoekgebied een verkenner in om samen met betrokkenen in het gebied tot een mogelijk ontwikkelmodel voor de windturbines te komen.
53
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 33.
Overige
Zoekgebied A1 Hengelo Noord
33.
Overige
Zoekgebied stadsrand HengeloNoord
33.
Overige
Regionale visie
34.
Omgevingsaspecten
Windmolens hebben geen duurzame effecten op natuur, landschap, leefomgeving en kwaliteit van omwonenden.
Verzoek tot gezamenlijke invulling van ontwikkelingen langs de A1 die buiten het projectgebied van de Energieroute A35 vallen. Mochten deze kansen zich voordoen dan heeft dat ook onze voorkeur. Het betreffende gebied kent een hoogtebeperking door de aanwezigheid van de radar op vliegveld Twenthe. Waar mogelijk kan de samenwerking worden opgezocht bij concrete initiatieven binnen dit gebied. Ook hierin verzoekt de gemeente Hengelo om afstemming. Om te bezien of het zoekgebied Saasveld ruimte biedt aan de plaatsing van windturbines is het gebied verfijnd/verdiept. Beperkingen en belemmeringen vanuit de wetgeving en beleid zijn in beeld gebracht. Met de wetenschap van nu resulteert dit in een klein gebiedje aan de noordkant van het zoekgebied. Dit potentiële gebiedje voor wind ligt op ca. 3 km vanaf de gemeentegrens met Hengelo. Door de te grote afstand zal het niet komen tot een gemeentegrensoverschrijdend project. Gelet op de potentie en clustering van windturbines is het zoekgebied Saasveld bovendien afgevallen. Bij de verfijning/verdieping van het zoekgebied Saasveld zijn identieke afstanden gehanteerd voor woningen binnen de gemeente Hengelo en de kern Hengelo. Uiteraard staat de gemeente Dinkelland net als uw gemeente open om het gesprek aan te gaan over uw omgevingsvisie en ons windbeleid en zonneveldenbeleid. Wind is, net als zon, een duurzame energiebron.
Deze schone energie raakt nooit op en veroorzaakt geen luchtvervuiling. Bovendien komen er geen broeikasgassen vrij, zoals bij fossiele energie en het is een relatief goedkope en efficiënte bron van duurzame energie. Op basis van een landschappelijke analyse is bepaald waar windturbines mogelijk zijn in Dinkelland. De zoekgebieden m.b.t. de landschapstypes zijn gebaseerd op een rapport van H+N+S aan de randen van het Nationaal Landschap Noord Oost Twente. Om onze inwoners zo goed mogelijk te beschermen hanteren wij in het vast te stellen beleid twee normen. Een afstandsnorm van 2 X de tiphoogte ten opzichte van woningen en een geluidsnorm.
54
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 34.
Alternatieven
Benut daken van woningen en industrieterreinen
34.
Alternatieven
Er zijn genoeg andere ontwikkelingen voor opwekken en opslag
35.
Planschade /waardevermin dering
Naast planschade is een bovenwettelijke verplichting tot schadevergoeding nodig
Windenergie is nodig om de doelstelling in de energieopgave te kunnen realiseren. Als we energie op zouden wekken met alleen zon op dak, dan kunnen we niet genoeg energie duurzaam opwekken. Voor zonnevelden geldt, dat deze in verhouding te veel ruimte in beslag nemen om dezelfde hoeveelheid energie op te kunnen wekken. Zo levert 1 windturbine net zoveel stroom als 15 tot 22 hectare zonneveld. Verder is het zo dat de moderne grotere windturbines in verhouding veel meer energie opleveren. Zo levert een windturbine van 240 meter voldoende elektriciteit op voor 7.200 huishoudens. Dat is net zoveel op als 900 erfmolens. In Twente is binnen de Regionale Energiestrategie (RES) Twente afgesproken dat we 1,5 TWh duurzaam opwekken in 2030. De gemeenten uit Noordoost Twente (Dinkelland, Losser, Oldenzaal en Tubbergen) dragen bij met 225 GWh. Aangezien nieuwe technieken nog niet grootschalig toepasbaar zijn in de praktijk, realiseren we dat met een mix van zonne- en windenergie. Nieuwe technieken worden nader onderzocht in de RES Twente 2.0. Voor de bouw van een windturbine is een planologische procedure noodzakelijk. Na het onherroepelijk worden van deze procedure bestaat de mogelijkheid tot indienen van een verzoek om planschade. Het windbeleid stelt kaders en geeft niet aan of er sprake is van waardevermindering van woningen.
Zaken zoals waardevermindering van woningen kunnen worden meegenomen in een projectfase. Hierover kunnen dan afspraken worden gemaakt. Uit navraag bij makelaars is ons bekend dat WOZ-waarden zullen dalen van huizen in de nabijheid van windturbines. Echter, om welk percentage waardedaling het gaat, is op voorhand niet aan te geven. Dat zal onder meer afhankelijk zijn van afstand en ligging. In het concept windbeleid is uitgegaan van een verdeling van eigendom/rendement van 1/3 tussen eigenaar, ontwikkelaar en omgeving. In het vast te stellen beleid wordt gestreefd naar 100 % lokaal eigendom.
55
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 35.
Omgevingsaspecten
Aandacht voor nauwkeurig onderzoek naar invloed op het woon- en leefklimaat
In het windbeleid wil gemeente Dinkelland ter bescherming van onze inwoners een norm toepassen voor geluid en een minimale afstand tot woningen. De geluidsnorm wordt in Dinkelland aangepast. Een geluidsnorm van 45 dB-Lden t.o.v. de 47 dB-Lden uit het concept winbeleid zorgt in de praktijk op minimaal 60% minder geluid bij omliggende woningen. Aangezien gezondheid afhankelijk is van meerdere factoren en er behoefte is aan een norm voor een minimale afstand tot woningen, wil de gemeente daarnaast ook een afstandsnorm toepassen van minimaal 2 X de tiphoogte ten opzichte van woningen. In het windbeleid is opgenomen dat windturbines verplicht voorzien zijn van een stilstandvoorziening. Hierdoor schakelt de turbine uit als slagschaduw optreedt. Aan de hand van rekenmethodes is van tevoren vast te stellen op welke dagen en op welk moment van de dag een slagschaduw kan optreden. Of de slagschaduw ook echt optreedt op de voorspelde dagen, hangt af of het bijvoorbeeld onbewolkt is en de richting van de zon. In het vast te stellen windbeleid geven we aan dat er geen sprake mag zijn van slagschaduw. De verlichting op een windturbine is bedoeld om vliegtuigen te waarschuwen. Momenteel wordt gewerkt aan een systeem, waarbij de verlichting alleen ‘aanspringt’ als er een vliegtuig nadert. Hierdoor zal minder hinder worden ervaren door de verlichting in de omgeving.
De wetgeving wordt op dit punt aangepast.
36. Kernraad ND
Alternatieven
Waarom niet inzetten op zon op dak en andere alternatieven
Windenergie is nodig om de doelstelling in de energieopgave te kunnen realiseren. Als we energie op zouden wekken met alleen zon op dak, dan kunnen we niet genoeg energie duurzaam opwekken. Voor zonnevelden geldt, dat deze in verhouding teveel ruimte in beslag nemen om dezelfde hoeveelheid energie op te kunnen wekken. Zo levert 1 windturbine net zoveel stroom als 15 tot 22 hectare zonneveld. Nieuwe technieken zijn nog niet grootschalig toepasbaar in de praktijk. Daarom zijn we genoodzaakt om onze energieopgave te realiseren met een mix van zonne- en windenergie. Nieuwe technieken worden nader onderzocht in de RES Twente 2.0.
56
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 36. Kernraad ND
36. Kernraad ND
Participatie
Omgevingsaspecten
Bewoners zijn onvoldoende meegenomen in de totstandkoming van het concept windbeleid
Er zijn zorgen over geluid en slagschaduw
Met de dorpsraden nabij de zoekgebieden hebben in het kader van de terinzagelegging van het concept windbeleid gesprekken plaatsgevonden. Naar aanleiding van deze gesprekken en de vele zienswijzen is vaststelling van het windbeleid uitgesteld. Op 25 januari 2022 heeft de gemeenteraad van Dinkelland via een amendement aan de gemeente opdracht gegeven om een vaste route te volgen naar het vaststellen van het windbeleid en de evaluatie van het zonneveldenbeleid. Hoe deze route verloopt, is vastgelegd in de ‘Opzet routekaart zon en wind’. Deze routekaart gaat niet over de inhoud van het beleid, maar brengt wel in beeld welke inhoudelijke stappen worden genomen op weg naar besluitvorming. Met hierin doorlopend aandacht voor de communicatie met onze inwoners, welke een informerend karakter hadden. Daadwerkelijke participatie zal pas plaats vinden na vaststelling van het windbeleid en komt aan bod bij een evt. aanvraag. Tot die tijd informeren wij inwoners en andere betrokkenen. Hiervoor zijn algemene bijeenkomsten gehouden in januari 2023. In maart en mei 2023 zijn informatiebijeenkomsten geweest om bewoners binnen 1 km van potentiele zoeklocaties te informeren. Na de vaststelling van het windbeleid kunnen aanvragen worden ingediend. Hiervoor geldt een afzonderlijk participatietraject. Aan de milieuaspecten is in het concept-windbeleid grotendeels voorbijgegaan.
De milieuaspecten komen in een later stadium bij een concrete aanvraag zeker uitgebreid aan bod. De vele zienswijzen en de roep tot het hanteren van afstanden hebben wij ons ter harte genomen. We hadden gehoopt dat het RIVM of het Rijk hiervoor met duidelijke afstandsnormen zouden komen. De verwachting is echter, dat het RIVM niet met een rapport gaat komen over afstandsnormen. Wel ligt er vanaf 12 oktober 2023 concept wetgeving ter inzage. In het vast te stellen windbeleid sluiten we aan bij de conceptwetgeving.
57
Reactienota zienswijzen concept windbeleid gemeente Dinkelland november 2023 Vanuit het Activiteitenbesluit geldt voor geluid een norm van 47 dB(A). De normen uit het Activiteitenbesluit mogen door de uitspraak van de Raad van State (d.d. 30/06/2021) niet meer zonder onderbouwing worden gebruikt voor een clustering van minimaal 3 windturbines. De geluidsnorm van 47 dB(A) uit het Activiteitenbesluit mag niet zonder onderbouwing en onderzoek worden ingezet. In verband met de reparatie van deze wetgeving is een Plan-MER gestart. De aanpassing van de wet wordt begin 2024 verwacht. Voor het Lden kan, op basis van het aantal gehinderden en de gezondheidseffecten een begrenzing van 47 dB worden afgewogen. De gemeente hecht eraan een hoger beschermingsniveau te realiseren en volgt het advies van GGD en WHO om ten hoogste 45 dB Lden toe te laten. Voor een vergelijkbaar beschermingsniveau is het bijbehorende Lnight 6 dB lager en dus 39 dB. Voor een vergelijkbaar beschermingsniveau is het bijbehorende LAeq tot 4 dB hoger dan het Lnight, dus 43 dB(A). Om deze daadwerkelijk meetbaar en handhaafbaar te maken, kiest de gemeente voor een lange, maar nog realiseerbare middelingsduur van 15 minuten. Lnight is het jaargemiddelde geluidsniveau in de nachtperiode. Hierbij wordt geen toeslag gehanteerd. Lnight wordt gebruikt om slaapverstoring te voorspellen.